สถานที่ถ่ายทำสมรภูมิอยู่ที่ไหนและเปิดให้เที่ยวหรือไม่

ฝูเหยา หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อภาษาจีนว่า '扶摇' ถูกถ่ายทำส่วนใหญ่ในสตูดิโอภาพยนตร์ขนาดใหญ่ที่เป็นที่นิยมของวงการละครประวัติศาสตร์ในจีน อย่างสตูดิโอโลกภาพยนตร์แห่งหนึ่งในมณฑลเจ้อเจียงซึ่งมีฉากปราสาท ถนนโบราณ และฉากราชสำนักสำเร็จรูปให้ใช้งาน ฉันจำรายละเอียดของฉากหนึ่งที่ชอบได้ชัด—ฉากราชสำนักที่อลังการนั้นให้ความรู้สึกเหมือนหลุดเข้าไปในโลกอีกยุคเลย การไปที่นั่นเป็นไปได้และค่อนข้างสะดวกสำหรับคนชอบเที่ยวเชิงภาพยนตร์ สถานที่แห่งนี้เปิดให้เข้าชมเป็นแหล่งท่องเที่ยว มีการจัดโชว์ การแสดงย้อนยุค และบริการเช่าชุดย้อนยุคเพื่อถ่ายรูป ฉันเคยเห็นนักท่องเที่ยวแต่งชุดสวย ๆ เดินตามตรอกซอกซอยที่เป็นฉากจริงจากละคร ทำให้ได้บรรยากาศอินไปกับฉากในเรื่องมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีตารางการถ่ายทำจริงที่อาจปิดบางพื้นที่ชั่วคราว จึงควรวางแผนล่วงหน้าและเช็กเวลาโชว์หรือโซนที่เปิดให้ชมได้เต็มที่ โดยรวมแล้วถ้าอยากสัมผัสบรรยากาศของ '扶摇' ทางที่ดีที่สุดคือไปเยี่ยมชมสตูดิโอที่เปิดเป็นสวนภาพยนตร์ เพราะมันให้ทั้งมุมถ่ายรูป พิพิธภัณฑ์ฉาก และกิจกรรมเชิงประสบการณ์ ซึ่งทำให้ความรู้สึกของการตามรอยซีรีส์มีมิติและสนุกกว่าการดูซ้ำในจอทีวีเท่านั้น

ยอมรับเลยว่าสถานที่ถ่ายทำของ 'ราชนาวีที่รัก' มีเสน่ห์แบบนักเดินทางชอบจดบันทึกไว้ในใจมากกว่าที่คิด ฉันจำได้ความรู้สึกหลังดูหนังครั้งแรกแล้วอยากไปเห็นของจริง: หลายฉากภายนอกถ่ายกันตามแนวชายฝั่งภาคตะวันออก ที่มีทั้งอู่ต่อเรือเล็ก ๆ ท่าเทียบเรือ และหาดสงบ ๆ ที่ให้บรรยากาศทหารเรือได้ชัดเจน ส่วนฉากที่ต้องใช้บรรยากาศภายในฐานทัพหรือสนามฝึก มักจะถ่ายในบริเวณที่ทางกองทัพอนุญาตเป็นพิเศษหรือบนเรือจำลองที่ปรับแต่งขึ้นเฉพาะสำหรับกองถ่าย การเข้าเยี่ยมชมสถานที่เหล่านี้มีความต่างกันไป: ชายหาดและท่าเรือสาธารณะที่ปรากฏในหนังสามารถไปเที่ยวได้ตามปกติ แต่พื้นที่ซึ่งยังคงเป็นฐานทัพหรืออู่ต่อเรือเชิงปฏิบัติการจะเข้ายาก ต้องผ่านการประสานงานหรือไปร่วมกิจกรรมที่กองทัพจัด เช่น งานวันกองทัพเรือหรือทัวร์ที่เปิดเป็นบางครั้ง ฉันมักแนะนำให้เช็กประกาศของหน่วยงานท้องถิ่นและวางแผนล่วงหน้า ถ้าอยากเกิดภาพถ่ายบรรยากาศแบบในหนังที่สุด ก็เลือกไปที่พิพิธภัณฑ์กองทัพเรือหรือท่าเรือที่มีส่วนเปิดให้ประชาชนเข้าชม ซึ่งมักมีมุมจัดแสดงเครื่องมือและเรือที่ใกล้เคียงกับฉากในภาพยนตร์—เหมือนเอาหนังมาเดินเล่นจริง ๆ แบบไม่ต้องข้ามไปไกลนัก

พื้นที่ร่มเกล้าของกรุงเทพถูกเลือกเป็นโลเคชันหลักของ 'สมรภูมิร่มเกล้า' ด้วยบรรยากาศชุมชนชายสนามบินที่ยังคงความดิบและรายละเอียดเชิงพื้นที่ที่ละครต้องการ ฉากภายนอกหลายฉากถ่ายทำตามตรอกซอยชุมชน ชายคลอง และตลาดสดเล็ก ๆ ที่สะท้อนชีวิตประจำวัน ขณะเดียวกันฉากในบ้านและออฟฟิศก็มักย้ายไปถ่ายในสตูดิโอแถวฝั่งตะวันออกของกรุงเทพเพื่อควบคุมแสงและเสียงให้คงที่ การเดินทางไปยังพื้นที่ร่มเกล้าสามารถทำได้หลากหลายรูปแบบ หากมาจากตัวเมืองหลักวิธีที่สะดวกคือขึ้น Airport Rail Link ไปลงที่สถานีสุวรรณภูมิแล้วต่อแท็กซี่หรือรถรับจ้างท้องถิ่นต่ออีกไม่กี่กิโลเมตร อีกทางหนึ่งคือใช้ BTS แล้วต่อ Grab หรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างเข้าซอยเล็ก ๆ ของชุมชน ซึ่งช่วยตัดเวลาในชั่วโมงเร่งด่วนได้มาก รถยนต์ส่วนตัวใช้ทางด่วนฝั่งตะวันออกแล้วเลี้ยวเข้าเส้นร่มเกล้าจะเข้าถึงได้สบาย แต่ต้องเผื่อเวลาหาที่จอดและรถติดในช่วงเย็น เคล็ดลับเล็ก ๆ ที่ฉันมักบอกเพื่อนคือไปเช้าหน่อยเพื่อได้มุมถ่ายรูปโล่ง ๆ และเจอร้านแผงลอยอร่อย ๆ รอบ ๆ โลเคชัน ความเป็นส่วนตัวของคนในชุมชนควรเคารพ เวลาไปถ่ายทำจริงทีมโปรดักชันมักปิดถนนและขออนุญาตล่วงหน้า แต่ถ้าเป็นวันที่ไม่ได้ถ่ายตรงนั้นก็สามารถเดินเล่นสำรวจได้ไม่ยาก ชอบบรรยากาศที่นี่เพราะมันให้ความรู้สึกนิยายคนเมืองผสมกับความเรียลของชีวิตประจำวัน

แถวกรุงเทพฯ มีมุมเก่าแก่ที่คนชอบถ่ายรูปและใช้เป็นโลเคชันถ่ายละครเรียกว่า 'วังบางขุนพรหม' ซึ่งจริงๆ แล้วเป็นชื่อย่านเก่าในเมืองที่มีเรือนเก่าและสถาปัตยกรรมสไตล์เก่าให้เห็นอยู่บ้าง เวลาที่ผมผ่านแถวนี้มักจะเห็นทั้งทีมงานถ่ายทำและนักถ่ายภาพมุมต่างๆ เหมาะสำหรับคนที่ชอบบรรยากาศแบบย้อนยุค แต่ต้องเข้าใจว่าพื้นที่ต่างๆ รอบๆ 'วังบางขุนพรหม' ไม่ได้เปิดตลอดเวลาเหมือนพิพิธภัณฑ์สาธารณะ บางอาคารเป็นพื้นที่เอกชนหรืออยู่ภายใต้การดูแลของหน่วยงานหลายฝ่าย ทำให้การเข้าไปภายในอาจต้องได้รับอนุญาตก่อน ผมชอบยืนถ่ายภาพบริเวณด้านนอกมากกว่า เพราะได้มุมเก่า ๆ ที่เห็นรายละเอียดสถาปัตยกรรมโดยไม่รบกวนพื้นที่ภายใน คนที่อยากเข้าไปสำรวจจริงจังควรตรวจสอบประกาศหรือเพจของสถานที่ก่อนออกเดินทาง บางครั้งมีการเปิดเป็นนิทรรศการชั่วคราวหรือจัดกิจกรรมให้เข้าชมได้ ซึ่งเป็นโอกาสดีที่จะได้เห็นด้านในและได้ฟังคำบอกเล่าประวัติศาสตร์แบบเต็มๆ

คงไม่มีใครคิดว่าโลเคชั่นของ 'อุ่นไอรัก' จะผสมผสานระหว่างความเป็นจริงกับการสร้างฉากได้อย่างแนบเนียนจนเดินตามแล้วรู้สึกเหมือนได้ย้อนเวลาไปจริง ๆ ผมเป็นคนที่ชอบตามรอยซีรีส์ย้อนยุคอยู่แล้ว และครั้งหนึ่งเคยตามหาเส้นทางฉากถ่ายทำของเรื่องนี้จนรู้ว่าทีมงานใช้ทั้งสตูดิโอเพื่อสร้างฉากภายในแบบละเอียด และใช้อาคารเก่า ย่านริมแม่น้ำ และถนนเก่าเป็นฉากจริงเพื่อให้ได้บรรยากาศที่จับต้องได้ ในมุมมองของแฟน ช่วงที่เป็นถนนเก่าๆ หรือท่าเรือที่ปรากฏในเรื่อง มักจะเป็นพื้นที่สาธารณะซึ่งสามารถเยี่ยมชมได้ แต่บางพื้นที่ที่ใช้สถานที่สำคัญหรืออาคารมีข้อจำกัดเรื่องการเข้า-ออกเพราะต้องคงสภาพเดิมไว้หรือเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์แทน โดยส่วนตัวผมสามารถเล่าได้ว่าการเยี่ยมชมสถานที่ถ่ายทำแบบสาธารณะให้ความรู้สึกต่างจากการยืนอยู่ในสตูดิโอมาก ในสตูดิโอทุกอย่างถูกจัดเรียงให้สมบูรณ์แบบและสามารถควบคุมแสงเสียงได้ ส่วนฉากจริงที่ใช้ถ่ายนอกสตูดิโอ เช่น ถนนโบราณ ตลาดเก่า หรือท่าเรือ จะมีชีวิตชีวาและเปลี่ยนไปตามวันเวลา จึงต้องระวังเรื่องการรบกวนพื้นที่และผู้คน เวลาที่อยากไปสัมผัสสถานที่จริง ผมมักเลือกไปในวันธรรมดาตอนเช้า เพื่อเก็บบรรยากาศและถ่ายรูปโดยไม่รบกวน นอกจากนี้การยืนบนถนนเดียวกันกับที่เห็นในเรื่องแล้วลองย้อนภาพฉากก็เป็นความสุขเล็ก ๆ แบบแฟนละคร ซึ่งบางครั้งยังพาไปนึกถึงงานย้อนยุคอื่น ๆ ที่ใช้ย่านเก่าเป็นฉากจริง เช่น 'บุพเพสันนิวาส' ที่ทำให้เห็นว่าการเลือกโลเคชั่นมีพลังมากแค่ไหน ท้ายสุดการไปเยี่ยมชมจริง ๆ ต้องยอมรับว่ามีทั้งข้อจำกัดและข้อดี ถ้าสถานที่นั้นเปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวหรือพิพิธภัณฑ์ ก็ไม่ยากเลยที่จะไปชม แต่ถ้าเป็นสตูดิโอหรือเซ็ตเฉพาะกิจ มักปิดไม่ให้บุคคลภายนอกเข้า ผมมักแนะนำให้ตรวจสอบประกาศจากหน่วยงานดูแลสถานที่หรือเพจของซีรีส์ในช่วงที่มีนิทรรศการหรือกิจกรรมพิเศษ บางครั้งมีการจัดงานเปิดให้แฟน ๆ เข้าไปสัมผัสฉากจริงได้ในระยะเวลาจำกัด การได้ยืนชมมุมเดิม ๆ ที่เห็นใน 'อุ่นไอรัก' นั้นให้ความรู้สึกอบอุ่นและเชื่อมโยงกับเนื้อเรื่องมากขึ้น เป็นประสบการณ์ที่ควรลองสักครั้งถาชอบการเดินทางแบบย้อนเวลาแบบผม

การตามรอยสถานที่ถ่ายทําทำให้ฉันตื่นเต้นทุกครั้งที่วางแผนเที่ยว ฉันชอบเริ่มจากแผนที่และคลิปเบื้องหลัง แล้วเลือกจุดที่เปิดให้คนทั่วไปเข้าชมจริง เช่นฟาร์ม 'Hobbiton' ในนิวซีแลนด์ที่เปิดเป็นทัวร์ให้เดินดูบ้านฮอบบิทหรือบริเวณปราสาท 'Alnwick Castle' ในอังกฤษซึ่งแฟนของ 'Harry Potter' มักไปถ่ายรูปกันเยอะ การเข้าไปเยี่ยมชมแบบสาธารณะกับทัวร์มีข้อดีคือได้ไกด์อธิบายเบื้องหลังและมุมถ่ายรูปเด็ด ถ้าต้องการเห็นเบื้องหลังการสร้างฉากจริง ๆ ให้ลองจองทัวร์สตูดิโอ อย่างทัวร์ที่ 'Warner Bros. Studio Tour' ใกล้ลอนดอน ซึ่งเก็บชุดฉากและพร็อพไว้เยอะ บางโลเคชั่นเป็นสถานที่สาธารณะ เช่นท้องถนนหรือคาเฟ่ที่ใช้ถ่ายทำ ก็เข้าชมได้ตามเวลาทำการ แต่สำหรับคฤหาสน์หรืออาคารเอกชน อาจต้องขออนุญาตหรือเข้าชมในกิจกรรมพิเศษเท่านั้น ฉันมักจดเวลาทัวร์และเช็กสภาพอากาศก่อนออกจากบ้าน เพื่อจะได้ถ่ายรูปได้เต็มที่และไม่ไปรบกวนชุมชนท้องถิ่น

ไม่เชื่อก็ต้องยอมว่าการเห็นชื่อ 'ฝั่งโขง' บนเครดิตฉากแล้วรู้ว่าโลเคชันจริงอยู่ริมแม่น้ำโขงมันตื่นเต้นกว่าที่คิดเยอะ ผมตามข่าวและเรื่องเล่าจากคนในพื้นที่แล้วพบว่าโลเคชันถ่ายทำของ 'ฝั่งโขง' ส่วนใหญ่กระจายตัวตามจังหวัดริมแม่น้ำโขงในภาคอีสานของไทยและฝั่งลาว ทั้งพื้นที่อย่างหนองคาย นครพนม มุกดาหาร บึงกาฬ และเชียงของ (เชียงราย) ถูกใช้เป็นฉากหลังบ่อยครั้ง เพราะธรรมชาติริมโขงที่มีทั้งท่าเรือ ตลาดริมน้ำ วัดและบ้านเรือนดั้งเดิมให้บรรยากาศนุ่มลึกที่เข้ากับโทนเรื่อง ในบางซีนก็ย้ายไปถ่ายที่ฝั่งลาวอย่างเวียงจันทน์หรือเมืองเล็กๆ ริมแม่น้ำเพื่อได้เฟรมที่มีการข้ามพรมแดนเป็นองค์ประกอบ ซึ่งช่วยเพิ่มความสมจริงให้เรื่องราวความสัมพันธ์ข้ามฝั่งโขงได้มาก ผมเดินเล่นตามท่าเรือและชุมชนริมโขงหลายครั้ง จึงบอกได้ว่าเกือบทุกจุดที่ใช้ถ่ายทำในเมืองหลักๆ เปิดให้ชาวบ้านและนักท่องเที่ยวเข้าไปชมได้ แต่มีเงื่อนไขว่าไม่เข้าไปในพื้นที่ที่เป็นบ้านคนหรือพื้นที่ถ่ายทำเมื่อยังมีการถ่ายอยู่ เพราะทีมงานจะขอพื้นที่ส่วนตัวบ้าง บางฉากใช้โรงเรียน วัด หรือบ้านที่เจ้าของอนุญาตเฉพาะช่วงถ่ายทำเท่านั้น ดังนั้นถ้าอยากเก็บบรรยากาศแบบเดียวกับในเรื่อง ให้ไปช่วงเวลานอกการถ่ายทำ หรือเลือกเส้นทางท่องเที่ยวที่เป็นแลนด์มาร์คสาธารณะ เช่น วัดพระธาตุประจำจังหวัดต่างๆ แหลมริมน้ำ และถนนคนเดินริมน้ำ ซึ่งผมเชื่อว่าแฟนๆ จะได้ภาพและความรู้สึกไม่ต่างจากในซีรีส์ ผมมักแนะนำให้วางแผนเดินทางในช่วงปลายฝนต้นหนาว (พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์) เพราะอากาศเย็นสบาย แม่น้ำจะลดระดับให้เห็นท้องทรายและเรือนแพมากขึ้น รวมถึงเทศกาลท้องถิ่นที่ยิ่งทำให้บรรยากาศคึกคัก อย่างงานบั้งไฟพญานาคที่หนองคายหรือประเพณีขึ้นธาตุที่นครพนม การเดินทางแบบเช่ารถพร้อมคนขับหรือจองทัวร์ท้องถิ่นทำให้เข้าไปสัมผัสชุมชนได้ลึกกว่า ผมยังชอบแนะนำให้พักโฮมสเตย์ริมโขงเพื่อคุยกับคนท้องถิ่น ฟังเรื่องเล่าพื้นบ้าน และได้เห็นฉากแสงเช้าบนน้ำที่สวยสุดๆ สุดท้ายแล้ว การไปตามรอยโลเคชัน 'ฝั่งโขง' ให้ความรู้สึกเหมือนเดินเข้าไปในหน้าหนังสือหรือฉากในนิยายที่เคยอ่าน มันทำให้เรื่องราวมีมิติขึ้น และผมมักรู้สึกอบอุ่นทุกครั้งที่ได้ยืนมองแม่น้ำแล้วนึกถึงฉากโปรดในเรื่อง

การเดินทางตามโลเคชันของ 'เงารัก' ให้ความรู้สึกเหมือนเป็นนักสืบสายโรแมนซ์มากกว่าจะเป็นนักท่องเที่ยวธรรมดา ผมเจอว่าฉากบ้านไม้สักเก่า ๆ ที่ออกมาดูอบอุ่นจริง ๆ ถ่ายทำรอบ ๆ เมืองเชียงใหม่ ในเรื่องมักใช้บ้านเก่าที่ดัดแปลงเป็นเซตซีนภายในและเฉลียงไม้ ซึ่งสถานที่ประเภทนี้ส่วนใหญ่เปิดให้คนทั่วไปเข้าเยี่ยมชมในรูปแบบคาเฟ่หรือโฮมสเตย์ บางแห่งมีมุมถ่ายรูปที่ทำไว้สำหรับแฟนละครโดยเฉพาะ แต่ก็มีบ้านบางหลังที่เป็นทรัพย์สินส่วนตัวและไม่อนุญาตให้เข้าไป จึงต้องสังเกตป้ายหรือถามเจ้าของที่พักก่อนเข้าไปถ่ายรูป อีกจุดที่เห็นบ่อยคือย่านตลาดน้ำริมแม่น้ำซึ่งมีบรรยากาศคล้ายตลาดอัมพวา ตรงนี้เปิดตลอดและเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่คนสามารถเดินชมและกินของอร่อยได้ทันที ส่วนสตูดิโอถ่ายทำซีนอินดอร์ในเมืองใหญ่มักจะไม่เปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าไป แต่บางครั้งมีการจัดงานอีเวนต์หรือทัวร์หลังฉากให้แฟน ๆ เข้าเยี่ยมได้เป็นช่วง ๆ ดังนั้นจะแนะนำให้ติดตามประกาศของสถานที่นั้น ๆ ก่อนวางแผนไป จะได้ไม่ผิดหวังและได้ภาพสวยกลับบ้านอย่างปลอดภัย

ดิฉันเป็นแฟนซีรีส์เกาหลีประเภทนี้พอสมควร เลยตามความรู้มาพอควรเกี่ยวกับวิธีการถ่ายทำของ 'สควิดเกม'—จุดสำคัญคือหลายฉากที่เราจำติดตาไม่ได้มาจากสถานที่จริงแบบที่เที่ยวได้ แต่เป็นงานสร้างขึ้นในสตูดิโอขนาดใหญ่ ทีมงานสร้างฉากสนามแข่งขันทั้งหลาย เช่น ห้องพักผู้เข้าแข่งขัน หอพักสีชมพู และสนามเด็กเล่นของเกม 'ไฟแดง-ไฟเขียว' ขึ้นมาใหม่ทั้งหมดเพื่อการถ่ายทำ ซึ่งทำให้บรรยากาศดูสมจริงและคุมโทนภาพได้ตามใจผู้กำกับ เพราะเป็นสตูดิโอ งานเหล่านี้ส่วนใหญ่ถูกรื้อหลังถ่ายทำเสร็จ ดังนั้นถ้าคาดหวังว่าจะไปยืนตรงจุดเดียวกับตุ๊กตายักษ์หรือสะพานกระจกในซีรีส์ อาจผิดหวังได้ อย่างไรก็ตาม บริษัทหรือแฟนคลับบางรายก็จัดนิทรรศการชั่วคราว หรืองานอีเวนต์ที่จำลองฉากมาให้ถ่ายรูปได้เป็นครั้งคราว โดยต้องเช็กประกาศจาก Netflix ประเทศไทยหรือผู้จัดอีเวนต์ในเกาหลีว่ามีจัดเมื่อไร โดยสรุป ถ้าอยากไปตามรอยจริง ๆ ให้มองหาทัวร์อีเวนต์หรือนิทรรศการที่เป็นทางการ เพราะสถานที่ถ่ายหลัก ๆ เป็นเซ็ตที่ไม่เปิดให้สาธารณชนเข้าไปแบบชมฟรี แต่ความทรงจำจากการไปงานของแฟน ๆ นำเสนอความฟินแบบใกล้เคียงได้ดีเลยทีเดียว