นักเขียนเคยสร้างสเมิร์ฟผู้หญิงตัวใหม่ในนิยายหรือไม่?

ต้องยอมรับว่าช่วงเวลาที่ได้อ่านแฟนฟิค 'The Smurfs' เวอร์ชันไทย ทำให้เห็นความพยายามสร้างตัวละครผู้หญิงมากกว่าที่คนทั่วไปคาดไว้ เราเจอทั้งสเมิร์ฟผู้หญิงจากต้นฉบับอย่าง Smurfette ที่ถูกขยายบทบาทให้มีมิติทางอารมณ์และความขัดแย้งสูงขึ้น รวมถึง OCs ที่ผู้แต่งไทยสร้างขึ้นใหม่เต็มไปด้วยปูมหลังและความสัมพันธ์ที่ซับซ้อน การปรากฏตัวของตัวละครเพศหญิงมักเป็นแกนกลางของเรื่องโรแมนซ์หรือดราม่าที่คนอ่านชอบ แต่ก็มีแฟนฟิคอีกกลุ่มที่เน้นการผจญภัยแบบกลุ่มใหญ่ โดยสเมิร์ฟผู้หญิงทำหน้าที่เป็นผู้นำ ทีมกลยุทธ์ หรือตัวละครที่ท้าทายบรรทัดฐานเก่า ในชุมชนไทย ความถี่ของการปรากฏตัวขึ้นอยู่กับเทรนด์และความคุ้นเคยของคนเขียน ถ้ากระแส genderbend หรือ femslash กำลังมา จะเห็นสเมิร์ฟผู้หญิงเยอะขึ้นมาก และแพลตฟอร์มอย่างเว็บฟิคหรือกลุ่มเฟซบุ๊กทำให้เรื่องพวกนี้กระจายไว แต่ก็มีความหลากหลายเชิงคุณภาพ: บางเรื่องให้บทลึกและมีพัฒนาการชัดเจน ขณะที่บางเรื่องเป็นแค่อาร์ตหรือแฟนเซอร์วิส ฉะนั้นถ้าถามว่าบ่อยไหม คำตอบคือไม่สม่ำเสมอ แต่มีพื้นที่เพียงพอให้สเมิร์ฟผู้หญิงเติบโตเป็นตัวละครสำคัญในแฟนฟิคไทย เหลือเพียงว่าใครจะกล้านำเสนอแบบตัดขวางหรือเล่นกับนอกกรอบ ซึ่งนั่นแหละเป็นสิ่งที่ทำให้การอ่านสนุกขึ้นเสมอ

ในหนังสือการ์ตูนต้นฉบับของเพโย ตัวละครผู้หญิงที่โดดเด่นที่สุดคงต้องเป็น 'สเมิร์ฟฟีต' เสมอ เพราะเธอถูกวางไว้เป็นผู้หญิงคนเดียวในหมู่บ้านสเมิร์ฟช่วงแรก ๆ ซึ่งทำให้บทบาทของเธอมีทั้งมิติที่ซับซ้อนและปะทะความคาดหวังของผู้อ่าน ในมุมมองของฉัน การถูกสร้างโดยวายร้ายแล้วถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นสมาชิกที่แท้จริงของหมู่บ้านโดย 'ปาป้า สเมิร์ฟ' เป็นหัวใจของเรื่องราวมากกว่าที่หลายคนคิด มันพูดถึงการเปลี่ยนแปลงตัวตนและการยอมรับจากชุมชน ฉันชอบการที่เพโยไม่ได้ปล่อยให้เธอเป็นเพียงสัญลักษณ์ความสวย แต่แทรกบททดสอบ ความอ่อนแอ และการเติบโตเข้าไปด้วย นอกจากนี้ยังมีเสียงวิจารณ์ตามหลังมาเรื่องการเป็นผู้หญิงคนเดียวที่ถูกให้ความสำคัญมากเกินไป แต่เมื่อย้อนอ่านงานต้นฉบับ ฉันเห็นมุมที่แตกต่าง — ว่าเรื่องเล่าในเชิงสัญลักษณ์และนิทานสำหรับเด็กมักใช้ตัวละครเด่นหนึ่งตัวเพื่อสื่อไอเดียใหญ่ การที่ 'สเมิร์ฟฟีต' กลายเป็นตัวกลางระหว่างโลกของชายและหญิงในหมู่บ้าน ทำให้เธอมีความหมายมากกว่าความงามเพียงอย่างเดียว จบด้วยความคิดที่ว่าตัวละครนี้ยังคงกระตุกให้คิดเรื่องเพศและบทบาททางสังคมได้ดี

เคยสงสัยไหมว่าทำไมคำว่า 'สเมิร์ฟ' ถึงถูกหยิบมาใช้ในวงการแฟนฟิคบ่อยครั้งจนกลายเป็นศัพท์คุ้นหู? ความหมายที่ผมยึดคือการเอาตัวละครต้นฉบับมาปรับให้กลายเป็นเวอร์ชันที่เหมือนเป็นตัวละครใหม่ — ไม่ใช่แค่แต่งนิสัยนิดหน่อย แต่เป็นการรีเฟรชตัวตนให้เข้ากับเรื่องราวใหม่อย่างชัดเจน คล้ายกับการสร้าง 'บัญชีสำรอง' ในเกมเพื่อเริ่มเล่นจากจุดที่ต่างออกไป ความต่างระหว่างตัวละครที่ถูกสเมิร์ฟกับการทำ AU แบบปกติอยู่ที่ระดับการเปลี่ยนตัวตน: สเมิร์ฟมักเปลี่ยนชื่อ นัยยะทางวัฒนธรรม หรือภูมิหลัง เพื่อให้การกระทำของตัวละครสมเหตุสมผลในบริบทใหม่ การปรับคาแรคเตอร์ด้วยวิธีสเมิร์ฟมีเทคนิคที่ผมมักใช้บ่อย เริ่มจากการดึงแก่นกลางของตัวละคร — ค้นหาคุณลักษณะที่สำคัญจริง ๆ แล้วคงไว้ แล้วจึงเปลี่ยนองค์ประกอบอื่น เช่น เปลี่ยนอาชีพให้ตัวละครจากนักสืบกลายเป็นนักจิตวิทยา เพื่อให้การสังเกตและวิเคราะห์ยังคงอยู่แต่แสดงออกในรูปแบบใหม่ อีกวิธีคือสลับเพศหรืออายุ หรือลดระดับพลังลงเพื่อให้เกิดความเปราะบางและพื้นที่สำหรับการเติบโต การแก้ไขพื้นหลังทางครอบครัวหรือประวัติศาสตร์ก็ช่วยให้การตัดสินใจของตัวละครมีน้ำหนัก นอกจากนี้ผมมักใส่ขีดจำกัดชัดเจนและข้อบกพร่องที่รู้สึกเป็นมนุษย์ เช่น ความกลัวต่อการสูญเสียหรือข้อผิดพลาดในอดีต เพื่อป้องกันไม่ให้เวอร์ชันใหม่กลายเป็นตัวละครเพอร์เฟกต์จนไม่น่าเชื่อ การเขียนสเมิร์ฟที่ดีต้องบาลานซ์ระหว่างความคุ้นเคยกับการสร้างสรรค์ ถ้าทำมากเกินไปผู้อ่านจะไม่รู้ว่านี่คือตัวละครเดิม อีกด้านหนึ่งถ้าทำแค่นิดเดียวก็ไม่ต่างจากการเขียน AU ธรรมดา คำแนะนำนิดเดียวจากประสบการณ์คือให้ถามตัวเองว่าสิ่งที่เปลี่ยนทำให้เรื่องเล่าเข้มข้นขึ้นจริงหรือไม่ การลงมือทดลองและยอมให้ตัวละครผิดพลาดบ้างจะทำให้งานน่าอ่านขึ้น และผมมักจะจบสตอรี่ด้วยภาพที่ยืนยันว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นมีผลต่อวิถีชีวิตของตัวละครจริง ๆ ซึ่งมักให้ความรู้สึกพอดีและอิ่มตัวกว่าการเปลี่ยนแปลงแบบผิวเผิน

ลองนึกภาพว่าคุณเข้าห้องเกมใหม่แล้วเจอคนที่ดูเล่นเก่งเหมือนอยู่คนละโลก นั่นแหละคือสเมิร์ฟในความหมายพื้นฐาน: การสร้างบัญชีใหม่เพื่อไปเล่นกับผู้เล่นที่ระดับต่ำกว่าเดิมจนได้เปรียบ ฉันมักนึกถึงเหตุผลหลากหลายที่ผลักดันให้คนทำแบบนี้ บางคนอยากหนีสถิติเดิมๆ เพื่อเล่นแบบไม่กดดัน บางคนตั้งใจจะบดเอาชนะเพื่อโชว์เทคนิค หรือบางครั้งก็เพื่อสอนเพื่อนด้วยการพาเพื่อนใหม่เข้ามาเล่นด้วย แต่ผลที่ตามมามักไม่ค่อยดีสำหรับชุมชนใหม่ ๆ เมื่อผมเผชิญกับสเมิร์ฟใน 'League of Legends' บ่อยครั้ง สิ่งที่เห็นชัดคือการบิดเบือนการจับคู่ ทำให้ผู้เล่นหน้าใหม่ได้พบคู่แข่งที่เก่งเกินสมควรและอาจท้อใจได้ง่าย ๆ อีกมุมหนึ่ง นักพัฒนาพยายามแก้ปัญหาด้วยระบบตรวจจับและบาลานซ์ แต่การแก้ไม่ใช่เรื่องง่ายเพราะมีแรงจูงใจหลายอย่าง ทั้งการเลี่ยงโทษ การซ้อมแบบไม่ระบุตัวตน หรือการติ่งคนดัง ผลลัพธ์สุดท้ายคือความไม่ยุติธรรมต่อคนที่จริงจังกับการเริ่มต้นมากที่สุด ชีวิตการเล่นเกมของฉันจึงสอนให้รู้ว่าแม้คนทำสเมิร์ฟอาจมีเหตุผลส่วนตัว แต่เมื่อมันกระทบประสบการณ์ของคนอื่น ก็ย่อมควรถูกมองอย่างวิพากษ์และหาวิธีจัดการที่เป็นระบบมากขึ้น

หัวใจของสเมิร์ฟเกิดจากจินตนาการของนักวาดการ์ตูนชาวเบลเยียมที่ชื่อเปโย ซึ่งสร้างตัวละครเหล่านี้เป็นตัวประกอบในผลงานอีกเรื่องหนึ่งก่อนจะดังเป็นของตัวเอง สมัยนั้นเปโยใส่สเมิร์ฟไว้ในเรื่องราวอัศจรรย์แบบยุคกลางเพื่อเพิ่มมุขตลกและองค์ประกอบแฟนตาซี ชื่อเรื่องที่สเมิร์ฟปรากฏตัวครั้งแรกคือ 'Johan et Pirlouit' ซึ่งเป็นซีรีส์ผู้กล้าและนักผจญภัย เมื่อเรื่องเล่าไปถึงตอนหนึ่งที่ต้องการเผชิญกับมอนสเตอร์หรือเวทมนตร์ เปโยก็ส่งสเมิร์ฟเข้ามาเป็นส่วนเติมพลังบันเทิง ผลก็คือคนอ่านชอบพวกเขามากจนสเมิร์ฟเลยได้โอกาสขยายบทบาท ในฐานะแฟนรุ่นเก่าที่เติบโตมากับการ์ตูนยุโรป ผมมองว่าสเมิร์ฟไม่ใช่แค่ตัวการ์ตูนสีฟ้าน่ารัก แต่เป็นตัวอย่างของการที่ตัวประกอบหนึ่งสามารถเติบโตเป็นไอคอนได้เพราะคาแรคเตอร์ชัดเจนและการออกแบบเรียบง่ายที่ติดตา เรื่องราวต้นกำเนิดใน 'Johan et Pirlouit' ทำให้สเมิร์ฟมีพื้นเพเป็นนิทานยุคกลาง ผสมกับอารมณ์ขันแบบเปโย ซึ่งนั่นเป็นเหตุผลที่พวกเขายังอยู่ในความทรงจำของคนหลายรุ่นจนถึงทุกวันนี้

นับตั้งแต่เริ่มอินกับโลกเวทมนตร์ ผมชอบสังเกตว่ามีคนที่เราไม่คาดคิดโผล่มาเป็นหน้าตาผ่านๆ ในหนังบ่อยครั้ง ในกรณีของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' เรื่องที่เด่นสำหรับผมคือการเห็นนักแสดงอย่าง Warwick Davis ปรากฏตัวในหลายบท ทั้งเป็นตัวละครหลักบางครั้งและเป็นหน้าตาเล็กๆ ในฉากแบ็กกราวด์ ซึ่งมันให้ความรู้สึกเหมือนแฟน ๆ ของชุดเรื่องนี้ถูกใส่ใจจากคนในกองถ่าย ผมยังชอบสังเกตการที่ทีมผู้กำกับหรือโปรดิวเซอร์มักโผล่หน้า เช่นการเห็น David Yates ในภาพรวมของกองถ่ายหรือฉากหลังแบบไม่เป็นทางการ ซึ่งไม่ค่อยเป็นบทพูดใหญ่แต่เป็นการแทรกตัวตนของคนทำหนังเข้าไปในจักรวาล นี่แหละที่ทำให้การดูซ้ำสนุกมากขึ้น เพราะรู้สึกเหมือนได้ตามหา “อีสเตอร์เอ้ก” เล็กๆ ในฉากต่างๆ

เพลงที่ติดหูที่สุดเวลานึกถึงสเมิร์ฟผู้หญิงสำหรับฉันคงหนีไม่พ้นธีมจากซีรีส์การ์ตูนยุค 80 ที่เปิดมาแล้วแทบจะรู้เลยว่านี่คือโลกของสเมิร์ฟ ในความทรงจำ เสียงเมโลดี้ของธีมหลัก—ที่เรียบง่ายแต่ชวนยิ้ม—มักถูกปรับท่อนเล็กๆ ให้หวานขึ้นเมื่อต้องการเน้นบทบาทของสเมิร์ฟผู้หญิง ฉากเปิดตัวของตัวละครมักใช้เครื่องดนตรีชิ้นเล็กๆ อย่างฟลูตและฮาร์ป มิกซ์กับคอร์ดเปียโนเบาๆ ทำให้เธอดูอ่อนหวานแต่ไม่อ่อนแอ ผมชอบการใช้เสียงประสานสูงๆ และแหบแผ่วของคอรัสเวลาต้องการเพิ่มมิติความเป็นเทพนิยายให้กับฉาก สังเกตได้ชัดเวลาซีรีส์ต้องการฉากโรแมนติกเล็กๆ หรือช่วงที่สเมิร์ฟผู้หญิงเอียงอาย เพลงมักจะเปลี่ยนจากจังหวะกระฉับกระเฉงมาเป็นเมโลดี้ช้าพร้อมโทนสีสว่างขึ้น สิ่งที่ทำให้ธีมนี้จดจำได้ไม่ใช่แค่ทำนอง แต่เป็นวิธีการเรียงเครื่องดนตรีและการเว้นวรรคของเมโลดี้ ซึ่งช่วยสื่อบุคลิกของตัวละครได้อย่างชัดเจน พอได้ยินโน้ตไม่กี่ท่อนก็รู้สึกถึงความอ่อนโยนและความสงสัยในตัวตนของเธอ นี่แหละคือพลังของเพลงประกอบการ์ตูนสมัยก่อนที่ยังคงทำให้ยิ้มได้แม้ผ่านมาหลายสิบปี

เริ่มจากรายชื่อที่แฟนสเมิร์ฟเห็นบ่อยที่สุดในเวอร์ชันภาษาอังกฤษและการ์ตูนจอแก้ว: Papa Smurf, Smurfette, Brainy Smurf, Hefty Smurf, Clumsy Smurf, Jokey Smurf, Vanity Smurf, Grouchy Smurf, และ Lazy Smurf เป็นกลุ่มหลักที่คนส่วนใหญ่จำได้ทันที โดย Papa Smurf คือผู้นำที่มีเคราแดง (Papa Smurf) ส่วน Smurfette มักถูกยกให้เป็นสเมิร์ฟหญิงเด่นที่สุด (Smurfette) Brainy Smurf มาพร้อมแว่นและบุคลิกชอบสอน (Brainy Smurf) ในขณะที่ Hefty Smurf เป็นสเมิร์ฟที่แข็งแรงและมักโชว์กล้าม (Hefty Smurf) และ Clumsy Smurf นำเสนอความขี้หลงขี้ลืมที่น่ารัก (Clumsy Smurf) ต่อมาอยากแจกชื่อเพิ่มเติมที่มักโผล่ในตอนต่างๆ และคอมิกส์ เช่น Jokey Smurf ที่ขว้างกล่องของขวัญระเบิดประจำ (Jokey Smurf), Vanity Smurf ที่ถือกระจกไม่ห่าง (Vanity Smurf), Grouchy Smurf ที่บ่นทุกเรื่อง (Grouchy Smurf), Lazy Smurf ที่ชอบนอน (Lazy Smurf), Handy Smurf ช่างประจำหมู่บ้าน (Handy Smurf), Chef Smurf หรือ Greedy Smurf ที่ชอบทำอาหารและกิน (Chef Smurf / Greedy Smurf) รวมถึง Farmer Smurf และ Baker Smurf ที่รับผิดชอบงานเกษตรกับขนมปัง นอกจากนี้ยังมี Tailor Smurf, Painter Smurf, Poet หรือ Harmony Smurf ซึ่งเป็นสเมิร์ฟสายศิลป์ และ Nosey Smurf ที่อยากรู้อยากเห็นชื่อกันแบบครบๆ จะมี Sneezy Smurf (คนจามเก่ง), Dreamy Smurf (ชอบฝันอยากออกเดินทาง) และ Baby Smurf ซึ่งเป็นสเมิร์ฟตัวน้อยที่ปรากฏในบางตอน นอกจากชื่อที่ยกมาแล้ว ต้องบอกว่าแต่ละเวอร์ชันจะเพิ่มหรือลดตัวละครตามการดัดแปลง บางตอนจากคอมิกส์ของ Peyo มีสเมิร์ฟชื่อเฉพาะมากกว่านี้อีก เช่น Tracker Smurf หรือ Vanity ในบางเวอร์ชันอาจมีคาแรกเตอร์แตกต่างเล็กน้อย ชื่อภาษาอังกฤษโดยรวมที่คุ้นคือชื่อแบบมีคำว่า 'Smurf' ต่อท้าย (เช่น Brainy Smurf, Hefty Smurf) ซึ่งช่วยให้จดจำง่ายในเวอร์ชันซีรีส์อย่าง 'The Smurfs' และงานอนิเมชั่นอื่นๆ สำหรับคนที่ชอบรายละเอียดเชิงลึก จะพบว่ามีสเมิร์ฟเฉพาะกิจหลายตัวที่โผล่มาแค่ตอนเดียว แต่ชื่อตามที่ยกมาข้างต้นคือกลุ่มที่มักถูกนับว่าเป็นตัวละครหลักหรือที่แฟนๆ จดจำได้เร็วที่สุด โดยรวมแล้วถ้าต้องสรุปลิสต์ชื่อหลักภาษาอังกฤษที่ควรรู้เพื่อเริ่มต้นคุ้นเคยกับจักรวาลสเมิร์ฟ จะเริ่มจาก Papa Smurf, Smurfette, Brainy, Hefty, Clumsy, Jokey, Vanity, Grouchy, Lazy, Handy, Chef/Greedy, Farmer, Baker, Tailor, Painter, Poet/Harmony, Nosey, Sneezy, Dreamy และ Baby Smurf แล้วค่อยไล่ค้นหาตัวรองเพิ่มเติมเอง — ผมมักยิ้มทุกครั้งที่เห็นการ์ตูนตอนเก่าที่แต่ละตัวมีคาแรคเตอร์ชัดเจนและมุกเล็กๆ ที่ทำให้โลกของพวกเขาน่ารักมากขึ้น

การได้สังเกตตลาดสินค้าของ 'สเมิร์ฟ' ทำให้ฉันเห็นแนวโน้มชัดเจนว่าผู้หญิงมักจะชอบสินค้าที่เน้นความนุ่มนวลและความเป็นแฟชั่นผสมความน่ารัก ในประสบการณ์ของฉัน ผลิตภัณฑ์ยอดนิยมมักเป็นตุ๊กตาและของใช้ที่สามารถใส่เป็นไอเท็มแฟชั่นได้ เช่น ตุ๊กตา 'สเมิร์ฟเฟตต์' ขนาดพอดีมือ เนื้อผ้านุ่ม สีพาสเทล มักขายดีเพราะจับง่ายและถ่ายรูปสวย อีกด้านหนึ่ง เสื้อผ้าและแอคเซสเซอรีที่มีลายพิมพ์ละเอียดเป็นตัวเลือกที่หลายคนเลือกซื้อ ฉันเห็นว่ากระเป๋าโท้ทลายกราฟิก โทรศัพท์มือถือเคสที่ประดับด้วยดอกไม้ตามสไตล์ของ 'สเมิร์ฟเฟตต์' รวมถึงแหวนติดผมและกิ๊บผมมินิ เป็นของที่ผู้หญิงซื้อใช้จริง ไม่ใช่แค่เก็บสะสมเท่านั้น จุดเด่นคือใส่แล้วดูน่ารักแต่ยังคงความเป็นสไตล์ของผู้ใหญ่ได้ สุดท้ายของในบ้านอย่างผ้าห่มลายอ่อนและแก้วกาแฟแบบเซรามิกที่มีภาพวาดอ่อนโยน มักเป็นของขวัญยอดฮิต ฉันมักเลือกชิ้นที่มีรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ หรือการร่วมงานกับแบรนด์แฟชั่นที่ทำให้สินค้าดูทันสมัยขึ้น เพราะมันให้ความรู้สึกอบอุ่นและใช้งานได้จริง ไม่ใช่แค่ของสะสมบนชั้นเท่านั้น

สเมิร์ฟใน 'League of Legends' มักถูกถกเถียงกันรุนแรงในชุมชน เพราะมันกระทบกับความยุติธรรมของการจับคู่และประสบการณ์ผู้เล่นใหม่โดยตรง ฉันมักคิดว่าความหมายของคำว่า 'ผิดกฎ' ขึ้นกับมุมมองสองด้าน: ในแง่ข้อบังคับอย่างเป็นทางการ บางครั้งไม่มีข้อห้ามชัดเจนว่าห้ามมีบัญชีสำรอง แต่การซื้อขายบัญชี การรับจ้างไต่แร็งก์ หรือการใช้บัญชีเพื่อเลี่ยงการลงโทษชัดเจนว่าเป็นการละเมิดกฎของผู้ให้บริการเกม ในมุมปฏิบัติ ฉันเคยเห็นผลกระทบจากสเมิร์ฟในแมตช์จัดอันดับจนเกมพัง ระบบจับคู่เสียสมดุลและผู้เล่นที่อยู่ในระดับของตนเองถูกบดบัง เมื่อพฤติกรรมจากสเมิร์ฟมีการคุกคาม โกง หรือปิดกั้นการเล่นของผู้อื่น แนวทางของผู้ดูแลระบบมักจะเข้มงวดขึ้น เช่นการลงโทษหรือรีเซ็ตสถานะบัญชี แม้ว่าในบางกรณีผู้พัฒนาอย่าง Riot จะเน้นระบบจับสัญญาณพฤติกรรมผิดปกติเพื่อแก้ปัญหาแทนการประกาศห้ามโดยตรง สรุปคือ สเมิร์ฟอาจไม่ถูกปัดว่าเป็นความผิดเสมอไป แต่เมื่อมันทำลายประสบการณ์ผู้เล่นอื่นหรือหลีกเลี่ยงกฎสำคัญ ก็มีโอกาสถูกลงโทษได้