นักแต่งเพลงนำกลอนไทยไปใช้ในเพลงอย่างไรให้ร่วมสมัย

หนึ่งวิธีที่ผมมักใช้คือเลือกคำหรือวลีสำคัญจากกลอนมาเป็นโค้ด (motif) ของเพลง แล้วขยายความด้วยคอร์ดและเมโลดี้ให้คนฟังทันที ตัวอย่างง่ายๆ คือหยิบวลีหนึ่งบรรทัดที่มีภาพชัดเจน ทำเป็นท่อนฮุค แล้วให้ท่อนอื่นเป็นการอธิบายหรือขยายความด้วยภาษาพูดสมัยใหม่ เทคนิคนี้ทำให้คนฟังที่ไม่คุ้นเคยกับกลอนเก่าเข้าถึงได้โดยไม่ทำลายความงามของบท

อีกเทคนิคคือการใช้จังหวะพูดแบบสป็อกเคนเวิร์ส (spoken-verse) หรือใส่แร็พเบาๆ ในท่อนเชื่อม เข้ากับท่อนร้องที่ยังคงเมโลดี้จากกลอน วิธีนี้เหมาะกับงานอินดี้หรือป็อปร่วมสมัยเพราะให้ความรู้สึกใกล้ชิดและทันสมัย นอกจากนี้การจัดแผนเสียง (arrangement) ให้เรียบง่ายในท่อนที่เป็นบทกลอนจริง และเพิ่มเลเยอร์เสียงในท่อนฮุค จะช่วยเน้นความสำคัญของถ้อยคำโดยไม่ทำให้คนฟังสับสน สุดท้ายถือว่าเป็นการให้เกียรติกลอนและสร้างประสบการณ์ใหม่ๆ ให้ผู้ฟังได้ร่วมเดินทางด้วยกัน

ความงามของกลอนไทยอยู่ตรงที่มันให้ทั้งจังหวะ เสน่ห์ของคำ และภาพพจน์ที่แน่นหนา จังหวะนั้นไม่ใช่แค่จำนวนพยางค์ แต่เป็นการวางน้ำหนักวรรณยุกต์และช่องว่างระหว่างคำ ซึ่งเมื่อนำมาประยุกต์กับดนตรีสมัยใหม่แล้วให้ผลลัพธ์ที่น่าตื่นเต้นและอบอุ่นไปพร้อมกัน

สิ่งที่ผมเลือกทำเป็นประจำคือรักษา 'หัวใจ' ของกลอนไว้ก่อน แล้วค่อยเล่าใหม่ด้วยภาษาดนตรี เช่น หากกลอนมีการเว้นวรรคที่เด่นชัด ผมจะใช้การหยุดเสียงแบบแทรก (syncopation) หรือใช้เครื่องดนตรีตัวเดียวเป็นตัวดึงน้ำหนักในประโยค ทำให้คำโบราณอย่างคำเรียบหรือคำซ้อนยังคงโดดเด่นโดยไม่ทำให้คนฟังรู้สึกห่างไกล นอกจากนี้การเลือกคีย์และโหมดก็สำคัญมาก เพราะกลอนไทยมักมีความเป็นท่วงทำนองในตัว การใช้คอร์ดที่เรียบง่ายกับเมโลดี้ที่โค้งเชื่อมประโยคช่วยให้กลอนพูดได้ในภาษาดนตรีทันสมัย

อีกเทคนิคที่ผมชอบคือการแปลงโครงสร้างคำบางส่วนให้เข้ากับสไตล์ป๊อปหรืออาร์แอนด์บี โดยยังเก็บภาพพจน์เดิมไว้ เช่นเปลี่ยนการเรียงคำเพื่อให้เมโลดี้เดินได้คล่องขึ้น หรือเพิ่มท่อนฮุคที่สั้นและติดหูซึ่งสอดคล้องกับบรรทัดในกลอน การผสมผสานเสียงประสานที่มาจากดนตรีฟิวชั่นหรืออิเล็กทรอนิกส์ก็ทำให้กลอนดูร่วมสมัยขึ้นอย่างไม่ฝืน อีกจุดที่มักมองข้ามคือการออกแบบเสียงพูดหรือสปีกนิงในสตูดิโอ ทำให้ตอนร้องบางท่อนเหมือนการเล่าเรื่องและบางท่อนกลายเป็นบทกวีที่ลอยอยู่เหนือดนตรี

สุดท้ายแล้วการทำงานร่วมกับผู้ร้องที่เข้าใจน้ำเสียงของภาษาไทยเป็นสิ่งสำคัญ นักร้องที่รู้จังหวะวรรณยุกต์จะทำให้กลอนไม่ผิดเพี้ยน แม้จะอยู่บนแบ็กกราวนด์สังเคราะห์หรือกีต้าร์ไฟฟ้า การทดลองผสมแนว เช่นเอื้อนกลอนกับบีทฮิพฮอพ ลุคแบบโฟล์กอินดี้ หรือแม้แต่การใส่แร็พที่พูดจังหวะกลอน ก็เป็นอีกทางให้กลอนไทยคงเอกลักษณ์แต่ฟังง่ายในยุคนี้ มองภาพรวมคือให้กลอนไทยได้ 'หายใจ' ในนิยามดนตรีสมัยใหม่ โดยไม่ยอมแลกทิ้งอารมณ์ดั้งเดิมของบทกวี นั่นแหละเป็นสิ่งที่ผมคิดว่าสนุกที่สุดเมื่อแต่งเพลงจากกลอนไทย