ผู้แปลทำให้ Lookism ซับไทย มีคุณภาพอย่างไร?

ลองนึกภาพตอนเปิดอ่าน 'Lookism' ซับไทยครั้งแรกแล้วเจอคำแปลที่ไหลลื่นเข้ากับบทพูดของตัวละคร นั่นคือสิ่งที่ทำให้ผมรู้สึกว่าแปลได้ดี — ไม่ใช่แค่แปลถูก แต่แปลให้อ่านเป็นไทยได้จริงๆ การแปลที่มีคุณภาพสำหรับงานแนวนี้ต้องจับโทนของตัวละครได้ ไม่ว่าจะเป็นภาษาพูดหยาบๆ ของตัวร้าย ความสับสนในภาษาเยาวชนของพระเอก หรือน้ำเสียงนิ่งเฉยของตัวรอง ทุกคำต้องผ่านการตัดสินใจว่าจะคงความหมายต้นฉบับแบบตรงๆ หรือปรับให้คนอ่านไทยเข้าใจทันทีโดยไม่เสียอารมณ์เดิมไป

ด้านเทคนิคก็มีส่วนสำคัญมาก การแปลสวยๆ ต้องมาพร้อมกับการจัดวางตัวอักษรในภาพ (typesetting) ที่อ่านได้ชัดบนมือถือ เพราะผมส่วนใหญ่เปิดอ่านบนจอเล็ก ถ้าฟอนต์หรือขนาดไม่เหมาะ ใครจะทนอ่านได้นาน นอกจากนี้การแปลคำพรรณนาเสียง (SFX) ในภาพต้องทำให้คนอ่านรับรู้จังหวะและความหนักของเสียง เช่น เสียงต่อย เสียงล้ม หรือเสียงหัวเราะ ถ้าแปลเป็นคำเรียงธรรมดาอาจทำให้อารมณ์เพี้ยนไป ฉะนั้นคนแปลที่มีฝีมือจะเลือกคำ ทอนจังหวะ และบางทีก็ต้องตัดสินใจว่าจะใส่คำอธิบายสั้นๆ ไว้ในกรอบเพื่อให้ความหมายชัด แต่ไม่ล้นจนรกภาพ

ความสอดคล้องของคำศัพท์กับคาแร็กเตอร์ก็สำคัญมาก ผมชอบเวลาที่ทีมแปลมีสไตล์ไกด์ (style guide) ชัดเจน เช่น กำหนดว่านักเรียนจะใช้สรรพนามแบบไหน เรียกชื่อย่อยังไง เวลาต้องแปลมุก หรือสำนวนแบบเกาหลีว่าจะยอมให้กลายเป็นมุกไทยหรืออธิบายแบบสั้นๆ เพื่อไม่ให้เสียอรรถรส งานที่แปลดีมักจะมีการตรวจทานซ้ำโดยคนอ่านไทยหลายคน เพื่อดูเรื่องความเป็นธรรมชาติของภาษาและการรักษาน้ำหนักอารมณ์ของฉากสำคัญ ใครที่เคยเจอคำแปลที่เอียงไปทางภาษาเทคนิคหรือใช้สำนวนเป็นทางการเกินไป จะรู้สึกว่าชื่อเสียงและคาแร็กเตอร์หายไปเลย

ท้ายที่สุด ผมค่อนไปทางชอบการแปลที่ให้ความเคารพต้นฉบับแต่ไม่ยึดติดกับคำต่อคำจนทำให้ไทยอ่านแล้วสะดุด การใส่บันทึกเล็กๆ บางจุดเมื่อมีคำวัฒนธรรมเฉพาะ หรือเลือกใช้คำไทยที่คุ้นเคยแทนคำตรงตัว เป็นเรื่องที่ทำให้ประสบการณ์อ่านสนุกขึ้น ผมมักจะนึกถึงฉากที่ตัวละครต้องเจอปัญหาสังคม เรื่องการกลั่นแกล้ง และการค้นหาตัวตน — ถ้าคำแปลทำให้ความหนักเบาเหล่านั้นหายไป งานก็จะลดคุณค่าลง ความพยายามของคนแปลที่ทำให้เสียงของตัวละครยังคงชัดเจนและส่งอารมณ์ได้ถูกต้อง จึงเป็นสิ่งที่ผมให้ความชื่นชมมากที่สุด และเป็นเหตุผลที่ผมยังตามอ่านต่อเมื่อทีมแปลทำหน้าที่ได้ดี