มัทนะ พาธa มีฉบับอนิเมะหรือไม่

เดินเข้าไปในร้านหนังสือใหญ่ๆอย่าง kinokuniya หรือ SE-ED ดูสิครับ หนังสือแนวนี้มักจะวางโชว์เด่นๆอยู่แล้ว อย่าง 'มัทนะพาธา' นี่เป็นวรรณกรรมคลาสสิคที่หลายคนตามหาจนต้องพิมพ์ซ้ำหลายรอบ ลองถามพนักงานตรงเคาน์เตอร์ก็ได้นะ ถ้าไม่เจอเล่มที่ต้องการ เพราะบางทีอาจถูกเก็บไว้ในส่วนวรรณกรรมไทย หรือจัดอยู่ในหมวดนิทาน/ตำนาน อย่าลืมว่าเวอร์ชันแปลก็อาจมีวางขายต่างหาก ถ้าสนใจอ่านภาษาอังกฤษหรือภาษาที่สาม

พอได้ยินชื่อ 'มัทนะ พาธา' ครั้งแรกฉันก็ลืมไม่ลงกับบรรยากาศและตัวละครที่มีรายละเอียดหนาแน่น จึงมักถูกถามว่าเรื่องนี้จะได้เป็นอนิเมะหรือซีรีส์ไหม ณ เวลานี้ยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการจากผู้แต่งหรือสำนักพิมพ์เรื่องการดัดแปลงเป็นอนิเมะหรือซีรีส์ แต่จากมุมมองคนอ่านที่ชอบจินตนาการ ฉากแอ็กชันและฉากอารมณ์ในงานชิ้นนี้มีศักยภาพสูงสำหรับการแสดงภาพเคลื่อนไหว — การจัดคัทที่ชัด การใช้แสงเงา และดนตรีประกอบจะช่วยยกระดับความเข้มข้นของบทได้เหมือนกับที่เห็นในการเล่าเรื่องภาพยนตร์อนิเมชั่นที่มีแพสชัน อย่างเช่น 'Kimetsu no Yaiba' ที่ใช้ภาพและจังหวะจัดการอารมณ์ได้ทรงพลัง ส่วนตัวฉันอยากเห็นเวอร์ชันอนิเมะที่ให้ความสำคัญกับโทนสีและซาวด์สเคป มากกว่าการยึดตามพล็อตย่อยทุกจุด เพราะความรู้สึกของตัวละครและการโฟกัสฉากสำคัญจะทำให้ผู้ชมเข้าใจโลกของมันได้ลึกกว่าแค่การเล่าเรื่องแบบตรงตัว ไว้คงต้องรอดูประกาศจริง แต่ใจยังคงลุ้นว่าซักวันจะได้เห็นมันเคลื่อนไหวบนจอ

ความพิเศษของ 'มัทนะ พาธา' อยู่ที่การผสมผสานวัฒนธรรมไทยเข้ากับอนิเมะได้อย่างลงตัว นี่คงเป็นครั้งแรกที่เราได้เห็นอนิเมะที่หยิบเอาเรื่องราวจากวรรณกรรมไทยอย่าง 'มัทนะพาธา' มาทำในสไตล์ญี่ปุ่น แถมยังทำออกมาได้น่าประทับใจ สิ่งที่โดดเด่นคือการตีความใหม่ของตัวละครมัทนา ที่ไม่ใช่เพียงนางเอกแบบเดิมๆ แต่ถูกพัฒนาให้มีความลึกซึ้ง มีความขัดแย้งภายในจิตใจ การเลือกใช้ฉากหลังเป็นประเทศไทยในยุคโบราณ แต่เติมเต็มด้วยรายละเอียดที่สร้างสรรค์ เช่น การออกแบบตัวละครที่ผสมผสานระหว่างเครื่องแต่งกายไทยกับแนวอนิเมะ ทำให้เกิดเอกลักษณ์ที่ไม่เหมือนใคร

บอกได้เลยว่าประเด็นนี้ชวนให้คุยกันยาว ๆ เลยนะ — สั้น ๆ ก็คือ ณ เวลาที่ฉันติดตาม ไม่มีการดัดแปลงอย่างเป็นทางการของ 'มัทนา' ที่เป็นซีรีส์ ภาพยนตร์ หรืออนิเมะจากสตูดิโอใหญ่ ๆ แต่เรื่องแบบนี้มักมีมิติหลายชั้น ดังนั้นอยากเล่าเพิ่มว่าทำไมถึงเป็นแบบนั้นและมีช่องว่างอะไรให้แฟน ๆ หวังได้บ้าง โครงเรื่องและโทนของ 'มัทนา' (ถ้าพูดถึงเวอร์ชันนิยายหรือเรื่องสั้นต้นฉบับ) มักเน้นความละเอียดอ่อนของความสัมพันธ์และบรรยากาศภายใน ซึ่งแปลเป็นภาพได้แต่มันต้องเลือกผู้สร้างและนักแสดงที่เข้าใจความละเอียดนั้น ไม่ใช่แค่การย่อเรื่องลงแล้วถ่ายปกติ เหตุนี้เองผลงานบางชิ้นที่คล้ายกันเมื่อถูกย่อยให้สั้นเกินไปมักสูญเสียแก่น เช่นกรณีของงานดัดแปลงบางเรื่องที่ไม่มีนักเขียนบทเข้าใจต้นฉบับเลยก็พังได้ง่าย ๆ สิ่งที่ทำให้หัวใจยังเต้นคือพื้นที่ของแฟนเมดและโปรดักชันอินดี้ — เห็นการนำไปทำเป็นละครเวทีขนาดเล็กหรือซีรีส์เว็บที่ทดลองเล่ามุมมองใหม่ ๆ แล้วได้ผลดี การดัดแปลงที่อยากเห็นจริง ๆ คือมินิซีรีส์สั้น 6–8 ตอน ที่ให้เวลาเล่าแต่ละความสัมพันธ์ช้า ๆ พอจะทำให้ตัวละครมีมิติ ฉันยังเสียดายโอกาสที่ผู้สร้างไทยจะจับจุดนี้ แต่ก็หวังว่าจะมีทีมที่กล้าทำในแบบยืดหยุ่นและเคารพต้นฉบับ มันจะเป็นของขวัญให้แฟนเก่าและประตูดึงคนใหม่เข้ามาสู่โลกของเรื่องนี้ได้แน่นอน

ความลุ่มลึกของ 'มัทนะ พาธา' โดดเด่นตั้งแต่ภาพแรกที่ฉายแสงสลัวผ่านห้องทดลองประดิษฐ์มนุษย์ เรื่องนี้ไม่เพียงแต่นำเสนอแอคชันระทึกใจ แต่ยังซ่อนคำถามปรัชญาเกี่ยวกับความเป็นมนุษย์ใต้ผิวหนังอนิเมชันที่สวยงาม สิ่งที่ตรึงใจที่สุดคือวิธีที่เรื่องราวค่อยๆ เผยให้เห็นความเปราะบางของตัวละครหลักผ่านสัมพันธภาพกับ 'ผู้ถือกำเนิด' แม้แต่ฉากต่อสู้ที่ดุดันก็แฝงความเศร้าแบบที่อนิเมะไซ-Fi ไม่ค่อยทำได้แบบนี้มานานแล้ว

เวลาที่อ่านชื่อ 'มัทนะพาธา' แล้วรู้สึกว่ามันเป็นงานที่ยิ่งใหญ่และมีมิติทางวรรณศิลป์หลายชั้น จึงมักคิดถึงการแปลงโฉมเป็นรูปแบบใหม่ๆ มากกว่านั้น ข้าพเจ้าเคยตามอ่านข้อมูลแบบละเอียดเกี่ยวกับผลงานเก่าและฉบับตีพิมพ์ซ้ำหลายครั้ง พบว่าโดยรวมแล้วยังไม่มีนิยายเชิงสมัยใหม่หรือการ์ตูนจากต่างประเทศในแบบที่คนรุ่นใหม่คุ้นเคยออกมาเป็นกระแสหลัก แต่มีการดัดแปลงในรูปแบบท้องถิ่นที่หลากหลาย ได้แก่ งานเรียบเรียงใหม่ในรูปแบบหนังสือเพื่อการศึกษาและฉบับภาพประกอบที่ออกแบบมาเพื่อให้เข้าใจเรื่องราวได้ง่ายขึ้น บางครั้งก็เห็นคนทำงานอิสระและกลุ่มนักศึกษาหยิบองค์ประกอบของ 'มัทนะพาธา' มาทำคอมิกสั้น ๆ หรือภาพประกอบลงนิตยสารท้องถิ่น ซึ่งไม่ได้เป็นการตีพิมพ์เชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ แต่ก็ช่วยรักษาและเผยแพร่เรื่องราวให้คนรุ่นใหม่ได้รู้จัก หากชอบความคลาสสิกและอยากเห็นเวอร์ชันใหม่ๆ แนะนำมองหาฉบับภาพประกอบหรือการสืบค้นฉบับเรียบเรียง เพราะนั่นมักจะเป็นช่องทางที่ใกล้เคียงกับการเข้าใจเรื่องในยุคปัจจุบันที่สุด

มีคนพูดถึงเรื่องนี้ในกลุ่มเจอเยอะจนต้องขอเล่าสักหน่อย: จากที่ฉันติดตามมาตลอด ไม่มีสตูดิโอหรือค่ายแอนิเมะญี่ปุ่นที่ประกาศทำ 'ยั ย ตัวร้ายกับนายเจี๋ยมเจี้ยม' เป็นอนิเมะแต่อย่างใด ฉันอ่านนิยายต้นฉบับและตามมังงะบ้าง พบว่าแนวทางเรื่องค่อนข้างชัดเจนเป็นแนวโรแมนติกคอเมดี้ที่เหมาะกับงานภาพสดหรือมังงะดัดแปลงมากกว่าการทำเป็นอนิเมะฟอร์มยาว นอกจากนี้การให้ความสำคัญกับสำเนียงวัฒนธรรมและมุกท้องถิ่นอาจทำให้การนำไปทำอนิเมะญี่ปุ่นต้องปรับเยอะ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีโอกาสเลย เพียงแต่ตอนนี้ยังไม่มีสัญญาณว่ามีโปรเจกต์อนิเมะที่กำลังเดินหน้า ถ้าต้องแนะนำวิธีเพลิดเพลินกับเรื่องนี้ตอนนี้ ฉันมักจะแนะนำให้ติดตามมังงะฉบับแปลหรือฟังพอดแคสต์/ดราม่าออดิโอถ้ามี เพราะบางทีงานดนตรีและการพากย์เสียงก็เติมอารมณ์ให้เรื่องได้ดีเหมือนกัน และก็รอประกาศอย่างเป็นทางการจากผู้ถือลิขสิทธิ์ไว้เงียบ ๆ — ถ้ามีข่าวเมื่อไร ฉันคงกระโดดดีใจแน่นอน

เรื่อง 'มัทนะพาธา' มักถูกยกขึ้นมาพูดในวงวรรณกรรมไทย แต่เมื่อลองมองหาการดัดแปลงเป็นภาพยนตร์หรือซีรีส์เชิงพาณิชย์ที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางจะพบว่ายังไม่มีผลงานใหญ่ที่โดดเด่นในวงการภาพยนตร์หลัก ผมมองว่าเหตุผลหนึ่งมาจากลักษณะของงานชิ้นนี้เอง—ถ้าชุดตัวละครและธีมค่อนข้างเป็นสำนวนเฉพาะทางหรือใช้บริบททางประวัติศาสตร์ที่ต้องการงบประมาณสูง การเปลี่ยนมาเป็นหนังหรือซีรีส์จะมีความเสี่ยงสูงกว่าการนำไปเล่นบนเวทีหรือบรรยายทางวิทยุ นั่นจึงอธิบายว่าทำไมผลงานประเภทละครเวที การอ่านออกเสียง หรือการทำคลิปสั้นจากแฟนๆ ถึงมีให้เห็นมากกว่า ความจริงแล้วผมคิดว่ามีสิ่งที่น่าสนใจถ้าผู้สร้างสรรค์ตัดสินใจนำ 'มัทนะพาธา' มาสร้างเป็นซีรีส์จำกัดตอน เนื้อเรื่องที่มีชั้นเชิงและภาพจินตนาการสามารถฉายเป็นซีรีส์อาร์ตเฮาส์หรือมินิซีรีส์ที่เน้นตัวละครและบรรยากาศได้ เหมือนที่เคยเห็นการนำเรื่องคลาสสิกอย่าง 'ขุนช้างขุนแผน' มาปรับในรูปแบบที่หลากหลาย การลงทุนแบบค่อยเป็นค่อยไปอาจเปิดทางให้ผู้ชมรุ่นใหม่ได้รู้จักงานชิ้นนี้มากขึ้น

เสียงฉากบนเวทียังคงทำให้ฉันตื่นเต้นเมื่อพูดถึง 'มัทนะ พาธา' ซึ่งในสายตาของคนละครเวทีหลายคนถูกหยิบมาสร้างใหม่บ่อยครั้งเพื่อทดลองรูปแบบการเล่าเรื่องที่ต่างกัน ฉันเคยเห็นเวอร์ชันละครเวทีที่เน้นการรำและดนตรีพื้นบ้านมากกว่าไดอะล็อก ทำให้บทกวีเก่า ๆ มีชีวิตขึ้นมาในแบบที่ใกล้ชิดกับผู้ชม ทิศทางการแสดงมักจะตัดฉากซับซ้อนออกแล้วเติมองค์ประกอบภาพและเสียงแทน เพราะพื้นผิวของเรื่องเดิมอบอวลด้วยภาษากวี การย่อความและการตีความจึงเป็นหัวใจสำคัญของการนำไปขึ้นเวที ความรู้สึกตอนดูคือความสนุกกับการเห็นความเก่าถูกตีความใหม่ บางครั้งก็เศร้าเพราะรายละเอียดต้นฉบับหายไป แต่ก็มีความสดชื่นเมื่อผู้กำกับใส่ความร่วมสมัยเข้าไป นี่เป็นวิธีที่ทำให้เรื่องราวยังคงถูกพูดถึงต่อได้ในชุมชนศิลปะ