สำนักพิมพ์ใดเป็นผู้พิมพ์หนังสือ I Like ฉบับปกแข็งในไทย?

กลิ่นกระดาษใหม่ผสมกลิ่นสกรีนสีของปกหนังสือชวนให้ใจเต้นทุกครั้งที่เดินเข้าไปในร้านใหญ่ ๆ ในกรุงเทพ เสียงกระซิบของพนักงานที่แนะนำหมวดหนังสือทำให้ฉันรู้สึกเหมือนกำลังตามล่าหนังสือเล่มโปรดอยู่เสมอ และเมื่อพูดถึงฉบับภาษาไทยของ 'i like' ร้านที่มักเป็นจุดเริ่มต้นของฉันคือนายอินทร์และซีเอ็ด สองร้านนี้มีสาขาใหญ่ ๆ ในห้างหลัก ๆ ดังนั้นโอกาสจะเจอหนังสือแปลหรือฉบับไทยของหนังสืออินดี้อย่าง 'i like' อยู่ค่อนข้างสูง ประสบการณ์หนึ่งที่น่าจดจำคือครั้งที่ฉันเห็นปก 'i like' วางเรียงในชั้นหมวดไลฟ์สไตล์ของนายอินทร์ สาขาที่วางโต๊ะโชว์หน้าเคาน์เตอร์ เหมือนเป็นการยืนยันว่าหนังสือแนวนี้ยังมีคนรอคอยอยู่มากพอที่จะถูกนำมาจำหน่ายอย่างเป็นทางการ ส่วนซีเอ็ดมักมีการจัดวางในส่วนหนังสือออกใหม่หรือหนังสือที่ทางสำนักพิมพ์ผลักดันให้เป็นหน้าร้าน ถ้าชอบบรรยากาศการเลือกเล่มแบบเดินหยิบดูแล้วพูดคุยกับคนขาย สองร้านนี้ตอบโจทย์ได้ดี และการได้ถือหนังสือ 'i like' ฉบับภาษาไทยไว้ในมือมันให้ความรู้สึกอุ่น ๆ แบบคนที่เจออะไรที่ถูกใจพอสมควร

บอกตรงๆว่าการตามหา '5 เซียน' ฉบับปกแข็งในไทยเป็นงานที่เพลินและท้าทายในเวลาเดียวกัน — เหมือนล่าสมบัติที่ต้องใช้ความอดทนและความเข้าใจตลาดนิดหน่อย ฉันมักเริ่มจากการไล่ดูร้านหนังสือใหญ่ ๆ ที่มีสต็อกหนังสือต่างประเทศ เพราะร้านพวกนี้มักสั่งเล่มพิเศษหรือปกแข็งเข้ามาเป็นครั้งคราว ตัวอย่างที่ฉันชอบแวะคือร้านที่มีโซนหนังสือภาษาต่างประเทศและแสต็กพิเศษของวรรณกรรมหรือมังงะนำเข้า ซึ่งมักมีสภาพสมบูรณ์และแพ็กกิ้งดี เหมาะสำหรับคนเน้นสะสม ถ้าร้านในประเทศไม่มี ฉันก็ไม่ลังเลสั่งตรงจากญี่ปุ่น — การสั่งผ่านเว็บอย่าง 'CDJapan' หรือ 'Amazon Japan' ให้โอกาสได้เล่มปกแข็งรุ่นพิเศษที่หาไม่ได้ในไทย บริการขนส่งแบบ EMS หรือบริษัท proxy จะช่วยจัดการเรื่องส่งออกและภาษีให้เรียบร้อย แต่เตรียมใจเรื่องค่าขนส่งและภาษีไว้สักหน่อย เพราะหนังสือปกแข็งน้ำหนักมากกว่าปกติ ท้ายที่สุด ฉันมักแวะกลุ่มคนรักหนังสือและเพจพรีออเดอร์ไทยเป็นประจำ บรรดาผู้ขายพรีมักรวมคำสั่งแล้วสั่งจากต่างประเทศ ซึ่งบางครั้งได้ส่วนลดหรือราคาดีกว่าสั่งเดี่ยว ๆ นี่คือวิธีที่ทำให้ฉันเก็บเล่มพิเศษได้เรื่อย ๆ — เสน่ห์ของการสะสมอยู่ที่การได้เล่าเรื่องที่มาของแต่ละเล่มกับเพื่อนๆ เวลาเปิดกล่องใหม่

เราเป็นคนชอบสะสมนิตยสารเก่า ๆ อยู่แล้ว เลยมีแหล่งที่เคยเจอเล่มเก่าของ 'i like' มาบ้างและอยากเล่าให้ฟัง แบบที่หาได้จริงในกรุงเทพ โดยหลัก ๆ มักเจอในร้านหนังสือมือสองและตลาดนัดที่มีโซนขายของเก่า โซนหนังสือเก่าเป็นตัวเลือกที่ดีมาก เพราะหลายร้านเก็บสต็อกหลายสิบปีไว้ บางเล่มอาจมาจากคอลเล็กชันของคนที่เลิกสะสมแล้วปล่อยออกมา บรรยากาศเวลาเดินเลือกก็เหมือนเปิดกล่องความทรงจำ เห็นหน้าปกแล้วใจเต้นทุกที แถวตลาดนัดจตุจักรโซนหนังสือถือเป็นจุดแรก ๆ ที่จะแนะนำ เพราะมีแผงหนังสือเก่าเยอะจริง ๆ ทั้งเล่มนิตยสารและแมกกาซีนแฟชั่น ถ้าตั้งใจมองจะเจอแผงที่เป็นคอลเลกชันเก่า ๆ ของร้านเดียวกัน ส่วนวังหลัง (ท่าพระจันทร์/ศิริราช) ก็มีร้านหนังสือมือสองที่ชอบเก็บนิตยสารเก่าไว้หลายร้าน เหมาะกับคนที่อยากได้สภาพยังสวยหรือเล่มที่หลุดหาเจอยาก นอกจากนี้ตลาดนัดรถไฟ (รัชดา/ศรีนครินทร์) ช่วงกลางคืนมักมีแผงแนววินเทจของสะสม รวมถึงนิตยสารเก่า ๆ ด้วย หากต้องการบรรยากาศตลาดนัดที่ดูชิล ๆ พร้อมเจอของแปลก ๆ นี่แหละตอบโจทย์ ออนไลน์เป็นอีกช่องทางที่ช่วยได้เยอะโดยเฉพาะถ้าต้องการฉบับที่เจาะจง ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มขายของมือสองบนเฟซบุ๊ก หรือร้านค้าในแพลตฟอร์มซื้อขายที่บางร้านขายนิตยสารเก่าสะสมเป็นชุด บางครั้งผู้ขายก็ลงรูปชัดเจนและระบุปีที่พิมพ์ ทำให้เลือกได้ง่ายขึ้น แต่ถ้าอยากเห็นของจริงก่อนซื้อ การเดินไล่ตามร้านจริงจะสนุกกว่าเพราะได้พลิกดูสภาพกระดาษ กลิ่นหมึก และความสมบูรณ์ของปกด้วย เทคนิคเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่อยากแบ่งคือให้ระบุคำว่า 'นิตยสาร' และชื่อ 'i like' เวลาถามร้านหรือแผง จะทำให้คนขายเข้าใจเร็วขึ้น และถ้าสะสมเป็นชุด ควรสังเกตปี พ.ศ. หรือเลขฉบับที่พิมพ์ไว้ ณ มุมปก บางครั้งเล่มที่มีบทสัมภาษณ์พิเศษหรือปกพิเศษจะราคาขึ้นอีกนิด การต่อรองราคากับร้านมือสองเป็นเรื่องปกติ พกเงินสดไปจะสะดวกกว่า สรุปแล้วการตามหาเล่มเก่า ๆ ของ 'i like' ในกรุงเทพเป็นงานที่ต้องอาศัยความอดทนและความรอบคอบ แต่เมื่อได้มาแล้วความรู้สึกพิเศษกว่าที่คิดไว้เยอะเลย

ข่าวลือในวงการแฟนมังงะมักชวนให้ตื่นเต้น แต่ในกรณีของ 'Sakamoto Days' ณ ปัจจุบันยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการจากสำนักพิมพ์ไทยใดที่จะออกฉบับพิมพ์แปลภาษาไทยอย่างชัดเจน ความคิดของฉันคือเรื่องแบบนี้มักขึ้นกับหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นยอดนิยมในต่างประเทศ การเจรจาสิทธิ์กับต้นฉบับ และความพร้อมของสำนักพิมพ์ไทยที่สนใจ นึกถึงช่วงที่หลายเรื่องฮิตต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือเป็นปีถึงจะมีลิขสิทธิ์ไทย ฉะนั้นแม้จะมีแฟนคลับเยอะ การได้เห็นฉบับแปลไทยอยู่บนชั้นหนังสือก็อาจต้องรอไปอีกพักหนึ่ง มุมมองส่วนตัว ฉันเชื่อว่าถ้ามีความต้องการสูงจากผู้อ่านไทยและผู้จัดจำหน่ายเห็นช่องทาง สักวันหนึ่งคงมีสำนักพิมพ์ยื่นขอสิทธิ์แปลออกมา ฉันตั้งตารออย่างไม่รีบร้อน เห็นภาพตัวเองแกะหนังสือปกหนา ๆ แล้วหัวเราะกับมุกของตัวละครในหน้าแรก ซึ่งนั่นแหละคือเหตุผลที่ยังคงติดตามข่าวการณ์อยู่เรื่อย ๆ

เวลาที่ฉันตามหาบทวิจารณ์เชิงลึกของหนังสือเล่มโปรด มักจะเริ่มจากบล็อกหรือแมกกาซีนที่ไม่กลัวจะลงรายละเอียดหรือเล่นกับบริบททางสังคมของงานเขียน บทความจาก 'Literary Hub' มักใส่ทั้งเบื้องหลังการแต่งและการเปรียบเทียบกับงานอื่น ๆ ทำให้เห็นมิติของตัวเรื่องมากขึ้น ฉันชอบเวลาอ่านบทวิจารณ์ที่เชื่อมโยงความทรงจำส่วนตัวกับโครงสร้างเรื่อง เช่น บทวิเคราะห์เพลงและสัญลักษณ์ใน 'Norwegian Wood' ที่บอกเล่าวิธีที่ตัวละครถูกล้อมด้วยความเหงาและดนตรี อีกแหล่งที่ฉันติดตามคือคอลัมน์ยาวใน 'The New Yorker' ซึ่งมักตีความตัวละครด้วยน้ำเสียงที่เป็นเอกลักษณ์และมีภาษาสวยงาม บทวิจารณ์แบบนี้ไม่ได้สปอยล์จนหมด แต่ชวนให้คิดต่อ เหมาะสำหรับคนที่อยากอ่านบทวิเคราะห์เชิงลึกมากกว่าข้อสรุปเพียงอย่างเดียว ในมุมมองของฉัน การอ่านบทวิจารณ์จากสองที่นี้ช่วยให้มองหนังสือที่ชอบในมิติใหม่ ๆ และกลับมาอ่านซ้ำด้วยความอยากรู้มากขึ้น

มาเล่าให้ฟังตรงๆ เลยว่าชื่อสำนักพิมพ์สำหรับฉบับแปลไทยของ 'อิซานะ' มักจะระบุไว้ชัดเจนบนปกหรือในหน้าข้อมูลต้นเล่ม — นั่นคือจุดแรกที่ต้องมอง ถ้าพูดถึงงานแปลจากญี่ปุ่นหรือแนวการ์ตูน/ไลท์โนเวล ชื่อสำนักพิมพ์จะอยู่ในบริเวณปกหลัง คำนำ หรือตัวคอลัมน์ข้อมูลหนังสือ (publication info) ซึ่งให้รายละเอียดทั้งผู้แปล ปีพิมพ์ และรหัส ISBN ที่เชื่อมโยงกับสำนักพิมพ์นั้น ๆ ได้โดยตรง มองจากมุมประสบการณ์การติดตามซีรีส์แปลของไทย เราจะเห็นสำนักพิมพ์หลักๆ ที่มักรับลิขสิทธิ์งานญี่ปุ่นแตกต่างกันไปตามแนว เช่น สำนักพิมพ์บงกช มักรับงานแนวโชโจหรือเรื่องเนื้อหาเบาๆ ที่เข้าถึงวัยรุ่น สำนักพิมพ์วิบูลย์กิจและสยามอินเตอร์มักเกี่ยวข้องกับผลงานมังงะแนวชูเนนหรือแมสเซลที่คนไทยคุ้นเคย ฝ่ายสำนักพิมพ์ Luckpim มักเป็นเจ้าของผลงานไลท์โนเวลและนิยายแปลที่ฮิตในกลุ่มคนอ่านแนวแฟนตาซี/ไลท์โนเวล ขณะที่สำนักพิมพ์สถาพรบุ๊คส์กับแจ่มใสก็มีสัดส่วนงานแปลของตัวเองในตลาดด้วย การรู้แนวของ 'อิซานะ' — เช่น ว่าเป็นมังงะแนวไหน หรือนิยายแนวใด — จะช่วยคาดเดาได้ค่อนข้างดีว่าผลงานฉบับแปลไทยได้ไปตกกับสำนักพิมพ์แบบไหน ประสบการณ์ส่วนตัวบอกเลยว่าการสังเกตจากปกเล่มและหน้าเครดิตรวดเร็วที่สุด แล้วก็สนุกตรงที่แต่ละสำนักพิมพ์มีสไตล์การออกแบบปกและสำนวนแปลเฉพาะตัว ถ้าได้จับเล่มจริงจะรู้สึกว่าเวอร์ชันไทยถูกปรับให้เข้ากับรสนิยมผู้อ่านบ้านเราอย่างไรบ้าง — บางสำนักพิมพ์เน้นคำนำยาว บางสำนักพิมพ์มีคำอธิบายตัวละครและแผนที่เพิ่มให้ ผมชอบชมวิธีที่แปลบางเล่มทำให้เนื้อหาเข้าถึงง่ายขึ้น โดยเฉพาะงานที่มีบริบทท้องถิ่นหรือศัพท์เฉพาะทางญี่ปุ่นเยอะๆ การเห็นชื่อสำนักพิมพ์บนปกแล้วรู้สึกคุ้นเคยมันทำให้รู้สึกว่าเล่มนั้นถูกดูแลมาอย่างตั้งใจ

บอกตรงๆ ว่าเรื่องราวรอบๆ ฉบับแปลไทยของ 'เกิดใหม่ชาตินี้ฉันจะเป็นเจ้าตระกูล' มันค่อนข้างเป็นภาพรวมที่ผสมกันระหว่างฉบับที่ได้รับลิขสิทธิ์กับเวอร์ชันแปลโดยแฟนๆ ซึ่งทำให้คนที่สะสมต้องคอยตามข่าวกันบ่อย ๆ ผมมักจะเห็นว่าเมื่อซีรีส์ญี่ปุ่นได้รับความนิยมในบ้านเรา มักมีสำนักพิมพ์ทั้งรายใหญ่และรายย่อยสนใจนำมาพิมพ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบไลท์โนเวลเต็มเล่ม หรือฉบับมังงะที่ดัดแปลงมา อย่างไรก็ตาม รายชื่อสำนักพิมพ์ที่ผมเจอในชุมชนมักจะมีความหลากหลาย — บางสำนักพิมพ์เน้นการนำไลท์โนเวลเข้าไทย บางรายเน้นมังงะ ส่วนฉบับแปลอินดี้ที่ลงบนบอร์ดหรือเว็บอ่านฟรีก็ยังมีวงกว้างอยู่ ถ้าจะหาให้ชัวร์ ผมมองว่าต้องดูที่หน้าปกและหน้าเครดิตของเล่มว่ามีโลโก้สำนักพิมพ์ไหน พร้อมตรวจสอบเลข ISBN และรายละเอียดการจัดพิมพ์ ถ้าเจอเล่มที่มีสำนักพิมพ์ชัดเจน นั่นแหละคือของลิขสิทธิ์ ส่วนถ้าเป็นไฟล์ PDF หรือโพสต์ที่ไม่มีข้อมูลพิมพ์ชัดเจน มักจะเป็นงานแปลที่แฟนๆ ทำกันเอง การเก็บสะสมสำหรับผมคือเรื่องของความพึงพอใจในการอ่านและความถูกต้องทางกฎหมาย จบด้วยความรู้สึกแบบค่อยๆ ติดตามข่าวแล้วกัน

ลองเริ่มจากร้านพิมพ์ท้องถิ่นที่มีตัวอย่างปกให้ดูได้จริงแล้วค่อยตัดสินใจว่าจะสั่งงานกับที่ไหนต่อไป ร้านพิมพ์บางแห่งที่ราคาย่อมเยาแต่คุณภาพดีมักเป็นร้านขนาดกลางที่รับงานหนังสือของนักเขียนอิสระหรือสำนักพิมพ์เล็ก ผมมักมองหาจุดที่เขามีตัวอย่างปกจริง เช่น ปกเคลือบด้านที่ดูเรียบหรู ปกเคลือบเงาที่สีสด หรือปั๊มฟอยล์ที่เพิ่มความหรูหราได้โดยไม่ทำให้ต้นทุนพุ่ง ถ้าต้องการสั่งจำนวนไม่มาก ทางดิจิทัลพริ้นติ้งจะเหมาะเพราะไม่ต้องสต็อกและค่าพิมพ์ต่อเล่มไม่แพง แต่ถาสั่งจำนวนมากแล้วจะคุ้มกว่าถ้าใช้การพิมพ์ออฟเซ็ต สิ่งที่ช่วยลดต้นทุนได้จริงคือการเตรียมไฟล์ให้เรียบร้อยและยอมรับการปรับสเปคเล็กน้อย เช่น ลดน้ำหนักกระดาษจาก 300 แกรมเป็น 260 แกรม หรือเลือกเคลือบแบบด้านแทนเคลือบเฉพาะจุด ถ้าอยากได้ปกแข็งแบบพรีเมียม แนะนำให้คุยเรื่องการเผื่อสันหนังสือและใช้ต้นแบบสันจริงให้ร้านคำนวณราคา เพราะหลายครั้งการคำนวณสันผิดทำให้ต้องสั่งซ่อม ผมมักขอให้ร้านส่งตัวอย่างเล่มจริง (mock-up) ก่อนผลิตจริงหนึ่งชุดเพื่อเช็กสีและสัดส่วน ความใส่ใจเรื่องการจัดไฟล์ CMYK, รูปที่มีความละเอียดสูง และเผื่อระยะตัด (bleed) จะช่วยลดปัญหาและค่าใช้จ่ายแฝงได้มาก สรุปแบบไม่เป็นทางการคือมองหาร้านที่ยืดหยุ่นกับงานขนาดเล็ก มีตัวอย่างงานให้จับต้องได้ และยอมคุยเรื่องสเปคเพื่อปรับราคาให้ลงตัว การเดินคุยหน้าร้านกับดูงานจริงยังให้ความมั่นใจมากกว่าราคาที่ถูกเพียงอย่างเดียว — นี่คือวิธีที่ผมใช้เลือกพิมพ์ปกงานของตัวเองบ่อย ๆ และมันช่วยให้ได้งานที่คุ้มค่ากับงบประมาณ

เล่าก่อนเลยว่าการตามหาฉบับปกแข็งของ 'รักยิ้มของเธอ' ให้ได้ของจริงนั้นเป็นความสุขแบบประหลาดสำหรับฉัน วันหนึ่งที่ไปเดินร้านใหญ่ ๆ ในห้าง ฉันพบสำเนาปกแข็งวางโชว์อยู่บนชั้นหนังสือวรรณกรรมแล้วหัวใจเต้นไม่เป็นส่ำ บ่อยครั้งที่ฉบับปกแข็งจะอยู่ในสต็อกของร้านหนังสือเครือใหญ่ เช่น นายอินทร์ หรือ ซีเอ็ด และบางทีก็มีวางที่ B2S ซึ่งมักจัดมุมพิเศษให้กับนิยายที่คนพูดถึงเยอะ ๆ ครั้งหนึ่งฉันสั่งสำเนาจากสาขา Kinokuniya ที่สยาม แล้วไปรับที่ร้านเพราะอยากจับกระดาษและดูปกจริงก่อนจ่ายเงิน ถ้าเป็นการสั่งออนไลน์ บางสำนักพิมพ์จะเปิดให้พรีออร์เดอร์บนเว็บไซต์ของตัวเอง ซึ่งมักจะมีของแถมเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือปกแข็งรุ่นพิเศษที่ไม่ได้ขายตามร้านทั่วไป นอกจากนี้ งานมหกรรมหนังสือหรือบูทสำนักพิมพ์ในงานสัปดาห์หนังสือมักมีโอกาสเจอฉบับพิมพ์พิเศษและเซ็นร่วมด้วย ส่วนถ้าต้องการมือสอง ฉันมักเดินร้านหนังสือมือสองย่านมหาวิทยาลัยหรือเช็กกลุ่มซื้อขายหนังสือในโซเชียล ที่มักมีคนปล่อยปกแข็งสภาพดี ราคาวัดกันตามสภาพและความหายากของพิมพ์ การสะสมฉบับปกแข็งทำให้รู้สึกเก็บความทรงจำไว้ในชั้นหนังสืออย่างภูมิใจ และการได้แกะปกแข็งครั้งแรกยังเป็นความรู้สึกที่ไม่เคยเก่าเลย

มีหลายสำนักพิมพ์ไทยที่แปลมังงะออกมาเป็นเล่มขายจริง ซึ่งผมติดตามมาเรื่อย ๆ จนเริ่มจำได้ว่าร้านหนังสือมักจะมีเล่มใหม่จากสำนักพิมพ์หลัก ๆ เสมอ เช่น สำนักพิมพ์บงกช, สำนักพิมพ์ลัคพิมพ์, สยามอินเตอร์คอมิกส์, วิบูลย์กิจ, NED Comics, DEX และบางครั้งก็มีสำนักพิมพ์เล็ก ๆ หรืออิมพอร์ตที่พากย์ไทยออกมาจำกัดตอนหรือเป็นซีรีส์พิเศษ การเลือกซื้อก็ขึ้นกับรสนิยม—ถ้าชอบโชโจผมมักจะไปดูชั้นของบงกช ส่วนถ้าชอบแนวดาร์กหรือแอ็กชันจะส่องผลงานจากสำนักพิมพ์ที่เน้นสายนี้ ผมชอบสังเกตว่าแต่ละสำนักพิมพ์มีจุดเด่นต่างกัน บางที่จะเน้นคุณภาพกระดาษและการพิมพ์ บางที่เน้นราคาย่อมเยาและออกเร็ว หนังสือที่เป็นแปลไทยมักจะหาได้ทั้งในร้านหนังสือใหญ่, ร้านการ์ตูนเฉพาะทาง และบนร้านออนไลน์ของสำนักพิมพ์เอง ดังนั้นถามว่าสำนักพิมพ์ใดมีมังงะแปลขายในไทย คำตอบสั้น ๆ คือมีหลายเจ้าที่กล่าวมา และแต่ละเจ้าก็มีไลน์อัพที่แตกต่างกันให้เลือกตามอารมณ์ตอนอยากอ่าน