เพลงฮิปฮอป ของไทย เพลงไหนเคยขึ้นชาร์ตสูงสุด?

ฉันพบว่าชื่อเพลง 'แอ้ม' ถูกใช้โดยหลายคนและหลายสไตล์ ทำให้คำตอบสำหรับคำถามนี้ไม่ได้ชัดเจนในแบบที่คนหนึ่งคนตอบได้ทันที ในมุมของคนชอบสังเกตชาร์ตเพลง ฉันมักจะคิดถึงว่าการจะบอกว่าเวอร์ชันไหนขึ้นชาร์ตสูงสุด ต้องนิยามก่อนว่าเป็นชาร์ตไหน — วิทยุ ยอดดาวน์โหลด ยอดสตรีมบนแพลตฟอร์มอย่าง JOOX หรือ Spotify หรือตารางอันดับของสื่อใดสื่อหนึ่ง บ่อยครั้งเรื่องชื่อเพลงซ้ำ ๆ ระหว่างศิลปินหลากหลายแนว ทำให้เวอร์ชันที่โดดเด่นบนชาร์ตสตรีมมิงอาจไม่ตรงกับเวอร์ชันที่คนรุ่นก่อนรู้จักจากวิทยุหรือแผ่นซีดี ผมหมายความว่า (เล่าเป็นมุมมองแฟนเพลง) เวลานึกถึง 'แอ้ม' ฉันมักจะนึกถึงเสียงและการจัดวางของแต่ละศิลปินมากกว่าชื่อเดียว ๆ ถ้าตั้งใจจะหาตัวที่ขึ้นชาร์ตสูงสุดจริง ๆ วิธีที่เร็วที่สุดคือระบุปีหรือชาร์ตที่สนใจ — แต่ถ้าต้องสรุปแบบคร่าว ๆ โดยไม่ลงรายละเอียด ชื่อเดียวกันมักจะมีเวอร์ชันที่ทำผลงานโดดเด่นในช่องทางต่างกัน และไม่มีเวอร์ชันเดียวที่เป็นคำตอบสากลสำหรับทุกชาร์ต

ฉันมักจะจับใจเมโลดี้ที่ฟังแล้วรู้สึกว่าเหมือนกำลังฟังเพลงเวอร์ชันที่แปลกตาจากอีกประเทศหนึ่ง: ถ้าพูดถึงเพลงเกาหลีที่มีบรรยากาศเมโลดี้คล้ายเพลงไทยแบบละมุน ๆ จะต้องยกให้ 'Instagram' ของ 'DEAN' เพราะโครงเมโลดี้ที่ใช้โน้ตสั้นยาวสลับกันและการใส่ฟัลเสตโทบนคอร์ดง่าย ๆ ให้ความรู้สึกเหมือนเพลงอินดี้-ป็อปไทยหลายเพลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานของ 'Phum Viphurit' อย่าง 'Lover Boy' ที่มีเนื้อร้องเรียบ ๆ แต่เมโลดี้ชวนยิ้มและกีตาร์โปร่งที่พาให้ทั้งสองเพลงมีอารมณ์ราวกับเดินเล่นใต้แสงอ่อน ๆ ของเมืองเดียวกัน การเปรียบเทียบตรงนี้ไม่ได้หมายถึงว่าเมโลดี้จะเหมือนกันเป๊ะ ๆ แต่เป็นเรื่องของการจัดองค์ประกอบเสียง: ทั้งสองเพลงเลือกใช้ซาวด์สะอาด เสียงกีตาร์แห้ง ๆ กับเอฟเฟ็กต์ก้องเล็กน้อย และเว้นช่องให้เสียงร้องลากเมโลดี้ การได้ฟังคู่กันแล้วฉันรู้สึกเหมือนเจอญาติทางดนตรีจากอีกวัฒนธรรม ซึ่งเป็นความสนุกเล็ก ๆ เวลาที่เราพบเสียงที่เชื่อมกันได้แบบนั้น

ปี 2565 คอนเทนต์ K‑pop กินเรียบจนรู้สึกได้ และเพลงที่เด่นที่สุดในสายตาผมคือ 'Pink Venom' ของวงเกิร์ลกรุ๊ปที่ชื่อดังระดับโลก ถ้าจะให้เล่าแบบแฟนคลับ การมิกซ์ระหว่างฮุกที่ติดหู เบสหนักๆ และมุมโชว์พลังของสมาชิกทำให้เพลงนี้กลายเป็นไวรัลทั้งบน YouTube, TikTok และสตรีมมิ่งในไทย คนรันเพลย์รายวันเห็นวิวสูงเป็นล้านและคลิปเต้นตามกระจายไปทั่ว เหมือนมีจังหวะที่กระตุ้นให้คนไทยทุกวัยร้องตามได้ทันที จากมุมมองของคนที่ติดตามชาร์ต ผมเห็นการไต่อันดับของเพลงนี้บนแพลตฟอร์มใหญ่ๆ จนขึ้นสู่ตำแหน่งสูงสุดหลายครั้ง เพราะฐานแฟนในไทยใหญ่และกิจกรรมโปรโมตมีผลมาก ใครที่อยากรู้ว่าปี 2565 เพลงไหนจริงๆ มาแรง ลองเปิด 'Pink Venom' แล้วคุณจะเข้าใจว่าทำไมมันถึงยืนหนึ่งได้ยาวขนาดนี้

เทรนด์เพลงกีฬาปีล่าสุดในไทยมักจะสะท้อนช่วงเวลาของการแข่งขันใหญ่ ๆ มากกว่าจะเป็นเพลงที่เกิดขึ้นแบบสุ่ม เพราะเมื่อมีทัวร์นาเมนต์ระดับชาติหรือระดับภูมิภาค เช่น ฟุตบอลชิงแชมป์อาเซียน ซีเกมส์ หรือไทยลีก เพลงธีมและเพลงเชียร์ที่ทำร่วมกับศิลปินชื่อดังมักจะได้รับการผลักดันผ่านสื่อหลักและแพลตฟอร์มสตรีมมิง จนเกิดการพุ่งขึ้นในชาร์ตชั่วคราวได้บ่อย ๆ ในปีล่าสุดก็ไม่ต่างกัน: เพลงประเภทนี้มักเป็นงานคอลลาบอเรชันระหว่างศิลปินป็อป ฮิปฮอป หรือร็อกกับสมาคมกีฬา แบรนด์สปอร์ต หรือรายการถ่ายทอดสดการแข่งขัน ทำให้ตัวเพลงมีทั้งมิติของการตลาดและอารมณ์เชียร์ที่ตรงกับผู้ฟังกว้าง ๆ ในมุมของประเภทเพลงที่ขึ้นชาร์ต เราจะเห็นทั้งเพลงจังหวะกระตุ้นใจเนื้อหาเชียร์ทีมชาติ เพลงบัลลาดที่เน้นสร้างแรงฮึด และเพลงป็อปจังหวะสนุกที่กลายเป็นเพลงติดแท็กเชียร์ในโซเชียล โดยเพลงที่ได้รับความนิยมมักมีคีย์เวิร์ดอย่างคำว่า ‘ชนะ’ ‘รวมใจ’ ‘สู้’ หรือใช้ภาษาเชิงสัญลักษณ์ที่แฟนบอลและแฟนกีฬาเอาไปทำคอนเทนต์ได้ง่าย ตัวอย่างชื่อแนว ๆ ที่มักถูกใช้สื่อสาร เช่น 'เพลงเชียร์ชาติ' หรือ 'เพลงธีมทัวร์นาเมนต์' ซึ่งพวกนี้มักจะเห็นขึ้นชาร์ตชั่วคราวเต็ม ๆ ช่วงสัปดาห์ของการแข่งขันแล้วค่อย ๆ ลดลงเมื่อกิจกรรมจบ แหล่งที่ชัดเจนให้เช็กว่าเพลงกีฬาไหนขึ้นชาร์ตได้แก่แพลตฟอร์มสตรีมมิงยอดนิยมและชาร์ตรายสัปดาห์ของสถานีวิทยุหรือช่องทีวีดิจิทัลอย่าง JOOX, Spotify Thailand, YouTube Trending และ Apple Music ประเทศไทย เพราะหลายครั้งเพลงเชียร์หรือเพลงธีมจะมียอดวิวและสตรีมสูงสุดในช่วงสั้น ๆ นอกจากนี้แคมเปญการตลาดของแบรนด์หรือการนำเพลงไปใช้ในสปอตโฆษณาและไฮไลท์การแข่งขันก็เป็นตัวเร่งให้เพลงไต่อันดับได้เร็ว อย่างไรก็ตามเพลงบางเพลงแม้ไม่ได้อยู่ในชาร์ตหลักแต่กลับกลายเป็นมส์บนโซเชียลจนมีความนิยมไม่แพ้กัน ส่วนมุมมองส่วนตัว ผมชอบติดตามเพลงกีฬาเพราะมันให้ความรู้สึกรวมใจและมักมีพลังบวกที่เอาไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ เพลงบางท่อนที่เป็นท่อนเชียร์สั้น ๆ กลายเป็นสิ่งที่แฟน ๆ ร้องตามกันกลางสนามหรือใส่ในรีลสั้น ๆ บนโซเชียล ซึ่งทำให้เพลงนั้นมีชีวิตยาวกว่ารอบทัวร์นาเมนต์ แม้จะไม่สามารถชี้ชัดชื่อเพลงที่ขึ้นอันดับสุดท้ายของปีล่าสุดตรงนี้ได้ แต่ถ้ารู้สึกอยากตามชาร์ตจริง ๆ การเข้าไปดูชาร์ตประจำสัปดาห์ของแพลตฟอร์มหลักจะช่วยให้เห็นภาพชัดที่สุด และผมมักจะได้เพลงเชียร์ใหม่ ๆ ที่ฟังแล้วอยากลุกขึ้นสู้กลับบ้านเสมอ

เพลงอย่าง 'Juicy' ของ The Notorious B.I.G. ยังคงเป็นเพลงที่ฟังแล้วไม่รู้สึกตกยุคเลย เพราะมันมีทั้งเมโลดี้ที่ติดหูและเนื้อเรื่องที่เล่าได้ชัดเจนจนแทบจะสัมผัสได้ ห้องเสียงและแซมเปิลจากเพลงโซลช่วยให้มันอบอุ่น แต่บีทก็ไม่ล้าสมัย กลิ่นอายของความฝันที่เปลี่ยนชีวิตกลายเป็นธีมที่คนฟังยุคใหม่ก็ยังเอาไปเชื่อมกับสถานการณ์ตัวเองได้ง่าย ๆ ผมชอบการบาลานซ์ระหว่างความหวังและความจริงจังในท่อนแร็ปของ Biggie ที่ทำให้เพลงนี้ฟังแล้วเหมือนกำลังฟังบันทึกชีวิตคนคนหนึ่ง มากกว่าการโชว์สกิลอย่างเดียว ดนตรีถูกจัดวางให้ทุกท่อนมีพื้นที่ของมันเอง ทำให้เพลงยังคงสดอยู่เมื่อถูกนำมารีมิกซ์หรือถูกใช้ในซีรีส์หรือโฆษณา นั่นคือเหตุผลว่าทำไมคนรุ่นใหม่ยังหยิบ 'Juicy' กลับมาฟังได้โดยไม่รู้สึกว่าเสียงมันเก่า แต่จะรู้สึกว่าเป็นคลาสสิกที่ยังมีชีวิตอยู่

สัปดาห์นี้ตารางเพลงเปลี่ยนเร็วมากและหลายคนคงอยากรู้ว่ามีเพลงไทยขึ้นเป็นอันดับหนึ่งหรือเปล่า ผมไม่มีทางดึงชาร์ตสดมาให้ตรงนี้ แต่สามารถเล่าแบบรวบรัดว่าถ้าอยากรู้ชัวร์ ๆ ให้เข้าไปดูที่หน้าชาร์ตของ Spotify: เปิดแอป > ค้นหา > พิมพ์ 'Top 50 - Thailand' หรือเข้าเว็บ charts.spotify.com แล้วเลือกภูมิภาคเป็น Thailand จะเจอทั้งอันดับรายวันและรายสัปดาห์ ซึ่งแสดงข้อมูลสตรีมจริงจากผู้ฟัง จากมุมมองคนฟัง ผมมักสนใจว่าเพลงที่ขึ้นที่หนึ่งมักมาจากการปล่อยใหม่ในสัปดาห์ที่เข้าชิงกับการเล่นในเพลย์ลิสต์ใหญ่และไวรัลบนโซเชียล ถ้าเห็นเพลงใหม่ติดชาร์ตเร็ว แปลว่าแคมเปญโปรโมตหรือเทรนด์กำลังแรงมาก ถ้าอยากให้ผมเล่าต่อเกี่ยวกับสัญญาณของเพลงที่มีแนวโน้มจะขึ้นสูง ๆ บอกได้เลย — แต่ถ้าต้องการอันดับปัจจุบันทันที ให้กดเช็กบนหน้าชาร์ตของ Spotify ตามที่บอกด้านบน

เราเชื่อว่าไม่มีใครลืมบทเพลงที่ทำให้คนทั้งประเทศน้ำตาซึมได้ง่ายๆ — เพลง OST ที่ขึ้นชาร์ตสูงสุดสำหรับฉันคงต้องยกให้เสียงทรงพลังของ Ailee กับเพลง 'I Will Go to You Like the First Snow' จากซีรีส์ 'Goblin' เป็นอันดับต้น ๆ การเลือกเพลงนี้ไม่ใช่แค่เพราะมันติดชาร์ตได้นาน แต่เป็นเพราะระบบอารมณ์ของเรื่องและเสียงร้องที่เชื่อมกันพอดี: โน้ตสูงที่ฉีดเข้ามาในฉากสำคัญ ทำให้คนดูจำฉากได้ทันที เพลงกลายเป็นตัวแทนความโศกและความงามของซีรีส์ การไต่อันดับบนชาร์ตดิจิทัลทั้งในแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งและดาวน์โหลดสะท้อนถึงการตอบรับจากผู้ฟังทุกเพศทุกวัย ในฐานะแฟนที่ฟังเพลงประกอบซีรีส์มานาน ผมเห็นว่าความสำเร็จแบบนี้ไม่ได้มาจากเสียงร้องเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการวางเพลงในซีน การโปรโมต และการที่ซีรีส์ได้รับความนิยมอย่างท่วมท้นด้วย เมื่อทุกองค์ประกอบมารวมกัน เพลงก็กลายเป็นฮิตระดับชาติ จนถึงทุกวันนี้การได้ยินเมโลดี้แรกก็ยังทำให้ย้อนคิดถึงฉากหนึ่งในเรื่อง — นี่แหละคือพลังของ OST ที่ขึ้นชาร์ตสูงสุดและคงอยู่ในความทรงจำ

แอบตื่นเต้นที่มีคนถามเรื่องเพลงของ 'แจม' ขึ้นชาร์ต—เพราะคำถามแบบนี้มักชวนให้คิดถึงหลายบริบทที่ต่างกันมาก ฉันติดตามศิลปินหลายคนที่ใช้ชื่อเล่นว่า 'แจม' อยู่บ่อย ๆ และจะบอกว่า คำตอบขึ้นกับว่า ‘แจม’ ที่คุณหมายถึงเป็นใคร: ศิลปินป๊อปที่มีค่ายใหญ่, นักร้องอินดี้ที่ดังจากโซเชียล, หรือคนที่ขึ้นมาจากรายการเรียลลิตี้ก็ให้ผลต่างกันมาก ในเชิงทั่วไป เพลงที่ขึ้นท็อป 10 ในชาร์ตเพลงไทยล่าสุดมักเป็นซิงเกิลที่มีสตรีมสูงและพูดถึงกันเยอะบนแพลตฟอร์มหลัก เช่น Spotify Thailand, Apple Music Thailand หรือ JOOX ซึ่งเป็นตัวชี้วัดนิยม ถ้ามองจากมุมแฟน ฉันมักจำได้ว่าช่วงที่ศิลปินชื่อ 'แจม' ปล่อยซิงเกิลใหม่แล้วมีเอ็มวีสายโปรดักชันหรือแคมเปญ TikTok เพลงนั้นมีโอกาสไต่ขึ้นท็อป 10 ได้เร็ว แต่ถ้าเป็นแจมจากวงเล็กที่เล่นสดในคาเฟ่ เพลงที่ขึ้นชาร์ตมักมาจากไวรัลบนวิดีโอสั้นหรือเพลย์ลิสต์คิวของสตรีมมิ่งมากกว่า ดังนั้น ถ้าอยากรู้ชัดเจนที่สุด ให้สังเกตชื่อเพลงบนชาร์ตของแพลตฟอร์มหลัก—เพราะนั่นคือที่แสดงผลทันทีเมื่อเพลงของศิลปินคนใดคนหนึ่งทะยานเข้า 10 อันดับแรก