Bakit Magalit Si Tsukasa Sa Manga At Anime Na Ito?

Nakakainis pero totoo: kapag may biglang pagbabago sa schedule, kadalasan unang lalabas ang anunsyo mula sa mismong studio sa kanilang official social media o website. Una, makikita mo ‘yung maikling post—tweet, Facebook post, o update sa official blog—na nagpapaliwanag ng dahilan (production delay, kalusugan ng staff, o problema sa broadcasting). Kasabay nito, ina-update nila ang page ng episode sa kanilang website at ang streaming platform (halimbawa, binabago ang release date sa Crunchyroll o Netflix). Kung may live broadcast, makikita mo rin ang on-screen notice o holiday/interrupt announcement mula sa network. Bilang taong laging naka-follow sa ilang studios, natutunan kong huwag umasa lang sa isang source: tinitingnan ko agad ang official account ng studio, ang broadcaster, at ang streaming service. Madalas may pinned post at follow-up sa mga susunod na araw, may kasamang bagong schedule o paliwanag. Nakakalungkot kapag nadelay ang iniantay na episode, pero mas ok kapag malinaw at transparent ang studio—nakakagaan sa fans na may konkretong impormasyon kaysa puro tsismis lang.

Ang isang kwentong lagi't lagi kong binabalikan ay ang 'Norwegian Wood' ni Haruki Murakami. Napakabigat ng tema ng pag-ibig at pagkawala, ngunit may kakaibang ginhawa ang daloy ng kwento na talaga namang umaabot sa puso. Nagsimula akong magbasa nito noong nasa kolehiyo pa ako, at habang lumilipas ang panahon, nadarama kong iba-iba ang iyong pananaw sa kwento sa bawat pagbasa. Sa mga kwento ni Murakami, palaging may mga tiyak na detalye na bumabalik sa isip—mga eksena na akala mo'y simpleng tao nasa paligid, ngunit nagdadala ng napakalalim na emosyon. Ang pagkabighani ko kay Toru at Naoko ay hindi kailanman nawawala at nagbibigay ng inspirasyon sa aking sariling mga relasyon at paglalakbay. Ang bawat pahina ay tila kumakatawan sa isang bahagi ng aking buhay, puno ng mga alaala, pangarap, at takot, na nag-uugnay sa akin sa mga karanasan ng iba. Pangalawa, hindi ko matalikuran ang 'The Alchemist' ni Paulo Coelho. Isang magandang kwento ito ng pagtuklas sa sarili at pagsunod sa mga pangarap. Madalas itong ibinibilang sa listahan ng mga kawili-wiling mambabasa, at sa tuwing binabasa ko ito, nababalik ako sa aking mga ambisyon at nais sa buhay. Ang paglalakbay ni Santiago sa mga disyerto at mga mahahalagang aral na natutunan niya ay tunay na nakaka-inspire. Sa bawat pahina, parang hinahatak ako ng kwento na ipaalala sa akin na ang bawat pagsusumikap ay nagdadala ng kahulugan, at minsan ang mga sagot ay nasa ating paligid, handa na tayong abutin. Isang kwento naman na tila lagi kong nirerevisit ay ang 'The Little Prince' ni Antoine de Saint-Exupéry. Kahit na ito ay isang kwento para sa mga bata, ang mga aral at simbolismo nito ay tumatagos sa puso ng mga matatanda. Ang kwentong ito ay puno ng mga katanungan tungkol sa buhay at mga relasyon, kung saan ipinapakita na ang mga bagay na talagang mahalaga ay hindi nakikita ng mga mata kundi nararamdaman ng puso. Bawat pagbasa ay nagbibigay sa akin ng bagong pananaw sa mga simpleng bagay—lalo na ang kahalagahan ng pagkakaibigan at pagmamahal. Sa mundo na puno ng gulo at mga alalahanin, tila nangangailangan tayo ng mga kwentong gaya nito upang muling pag-isipan kung ano ang mahalaga sa ating buhay. At siyempre, hindi maikakaila na ang 'One Hundred Years of Solitude' ni Gabriel Garcia Marquez ay isa sa mga kwentong dapat basahin muli. Ang puno ng kwento, kultura, at simbolismo ng Latin America ay totoong nakaka-engganyo. Ang bumiyahe sa Buendia at Macondo ay parang pagsisid sa isang panaginip, puno ng mga kamangha-manghang mga pangyayari at mahika. Sa bawat tingin ko sa kwento, nakikita ko rin ang mga salamin ng mga bahagi ng ating kasalukuyang buhay at mga suliranin, na nagiging dahilan upang patuloy nating talakayin at muling isaalang-alang ang ating mga tradisyon at nakaraan. Ang ganitong mga kwento ay hindi lamang nagpapalawak ng ating imahinasyon kundi nag-uugnay din sa ating mga damdamin at pananaw sa buhay.

Nakakaintriga 'yan! Medyo nag-scan muna ako sa isip ko: wala akong natagpuang kilalang libro o nobelang pamagat na eksaktong 'benchingko' sa mga kilalang katalogo, kaya malamang may typo o iba ang pagbaybay ng pamagat na hinahanap. Kapag ganito, ang unang ginagawa ko ay i-check ang colophon o ang likod ng pabalat para sa pangalan ng may-akda, ISBN, at imprint ng publisher—kung fizikal na kopya ang hawak mo, madalas nandoon ang pinaka-simpleng sagot. Kung wala kang pisikal na kopya, isa pa sa mga paborito kong galugarin ay ang WorldCat, Google Books, at ang katalogo ng National Library ng Pilipinas; madaling i-paste ang mismong pamagat sa loob ng mga quotes ('benchingko') para ma-filter ang mga kaparehong resulta. Pareho ring epektibo ang paghanap sa mga online bookstore (Amazon, Lazada, Fully Booked) at Goodreads: kung self-published o indie release, madalas lumilitaw doon at makikita mo ang pangalan ng may-akda at iba pa niyang gawa. Isa pang tip mula sa akin: kung tila local o fan-made ang publikasyon, tingnan ang Wattpad, Facebook groups ng mga manunulat, at Instagram o Twitter—maraming indie authors nagpo-post ng kanilang mga akda doon. Personal, lagi akong nagtatabi ng screenshot ng page ng pamagat kapag hinahanap ko ang author; malaking tulong pag kumplikado ang pagbaybay. Sana makatulong ang mga hakbang na ito habang sinusubukan mong tuklasin kung sino talaga ang sumulat ng 'benchingko'.

Kapansin-pansin na ang bawat tauhan sa 'El Filibusterismo' ay may kanya-kanyang layunin na sumasalamin sa mga suliranin ng lipunan noong panahon ng mga Kastila. Isang masigasig na halimbawa ay si Simoun, na isang mayamang alahas at ang pangunahing tauhan. Dala-dala niya ang pananaw na ang pagbabago ay makakamit sa pamamagitan ng karahasan, isang senaryo na tila nag-ugat mula sa kanyang mga kapighatian at trahedya noong 'Noli Me Tangere'. Ang kanyang pagkatao ay puno ng saloobin at paghihiganti, na nagbabalot sa kanya ng kumplikadong emosyon at sumasalamin sa mga katangian ng mga rebolusyonaryo. Si Rizal, batay kay Simoun, ay tila nagpapahayag ng pag-aalinlangan sa paggamit ng dahas bilang solusyon. Makatwiran na ang pagkakaroon ng iba’t ibang tauhan, tulad ni Basilio, na kumakatawan sa pag-asa at pagbabago, ay nagpapakita ng posibleng landas na maaaring tahakin ng bayan. Kung tutuusin, ang mga katangian nina Huli at Padre Florentino ay nagbibigay din ng iba’t ibang pananaw sa mga paksa ng pagmamahal, sakripisyo, at pananampalataya na nagiging basehan ng kanilang tunguhin sa kwento. Kaya’t habang naglalakbay tayo sa mga tema ng pag-ibig, paghihiganti, at rebolusyon, tinitingnan din natin kung paano nila nakikita ang mundo at ang epekto ng kanilang mga desisyon, na nag-iiwan ng matinding tanong sa kalooban ng mga mambabasa. Isang bagay na talagang bumabalot mula sa kwento ay ang pag-unawa sa epekto ng kanilang mga desisyon at kung gaano kahira ang landas na kanilang pinili sa madaling araw ng kalayaan para sa bayan.

Nakakabighani talaga ang imahen ng malawak at malupit na disyerto ng Gobi kapag iniisip sa konteksto ng nobela — parang instant moodboard para sa pag-iisa, paglalakbay, at mga sinaunang alamat. Kung hanap mo talaga ay mga akdang may eksenang literal na nagaganap o malakas na nag-e-evoke ng Gobi, may ilang kilalang nobela na tumatayo sa isip ko: una, ang 'The Desert of the Tartars' ni Dino Buzzati, na bagaman hindi direktang nagsasabing Gobi, malakas ang pakiramdam ng malawak na steppe at disyerto na kahawig ng Central Asian wasteland; pangalawa, ang 'Wolf Totem' ni Jiang Rong, na matindi ang paglalarawan ng buhay sa Inner Mongolia — malalapit na rehiyon at may mga eksenang sumasalamin sa klima at kultura na maiuugnay sa Gobi.

Tila sa bawat sulok ng sining, naroon ang emosyon, lumalabas sa isang banig ng mga anyo tulad ng pintura, musika, at pagsasayaw. Sa isang alon ng mga tuntunin sa sining, masasabi kong ang 'abstract art' ay isang napakapowerful na anyo na nagpapahayag ng damdamin na hindi kailangang maging literal. Isipin mo ang mga brush strokes na kasing dami ng hitsura ng iyong pinagdadaanan; bawat kulay at hugis ay maaaring lumalarawan ng saya, lungkot, o galit. Madalas akong malumbay sa mga likhang sining na ito, nag-aanyaya sa akin na pagnilayan ang aking sariling mga karanasan at damdamin. Ano nga ba ang mas magandang paraan upang ipahayag ang ating naiisip kundi sa sining na walang kabatiran. Kung tayo ay titingin sa 'impressionism', halimbawa, makikita natin ang mga naglalarawang tanawin na puno ng pangarap at pag-asa, nagpapahayag ng mga damdamin na bumabalot sa mga tagpo ng araw.

Sa tuwing bumabalik ako sa kwento ng 'isa isa lang', palaging sumasagi sa isip ko ang mga pagkakaiba sa pagitan ng orihinal na materyal at ng mga adaptation nito. Sa mga espesyal na pagkakataon, nakuha kong mapansin na ang mga adaptation, lalo na kung ginawa sa anime, ay madalas na nagbibigay ng bagong buhay sa kwento. Ang mga kulay, tunog, at paggalaw ay bumubuo ng isang karanasan na mas nakaka-engganyo sa panonood. Sasabihin kong ang kahanga-hangang animasyon, kung minsan, ay nagbibigay ng mga damdaming hindi kayang ipahayag ng mga salita. Pero siyempre, hindi lahat ng adaptation ay perpekto. May mga pagkakataong nagiging masyadong malayo ang kwento mula sa orihinal, at yun ay nagiging malaking bagay para sa mga purist na tagahanga. Kaya, ang saloobin ko sa mga adaptation ng kwentong ito ay nahahati sa kagandahan ng sining at ang galit ng mga pagbabago. Bilang isang taong mahilig magbasa ng manga at manood ng anime, nahanap ko ang mga adaptation na nagdadala ng sariwang interpretasyon sa mga karakter at kwento. Sa pagkakaroon ng boses ng mga aktor, ang damdamin ng mga tauhan ay nadarama ng mas intensively, at dito ko nakikita ang isang magandang pagsasama ng sining at kwento. Gayunpaman, sa bawat bagong episode, nagiging mas kumplikado ang mga pagkakaibang ito. Isang halimbawa ay ang pagbabago sa mga subplot na walang sapat na dahilan kapag ikinukumpara sa orihinal. Pero hindi ko maikakaila na may mga pagkakataon naman na ang adaptation ay bumubuo ng mas malalim na konteksto sa mga karakter. Dahil dito, ang mga adaptation ng 'isa isa lang' ay maaaring magpalalim sa ating pag-unawa sa kwento, ngunit mayroon ding mga pagkakataon na nagiging dahilan ito ng pagkalito at hindi pagkakasundo sa mga manonood at mambabasa. Minsan, ang sining na ito ay tila nagiging hamon sa mga loyal na tagahanga. Minsan gusto naman ng mga tao ang pagkakaiba, pero ang ibang mga tao ay mas pinapahalagahan ang orihinal na bersyon. Isang walang katapusang usapan na siguradong magiging masaya ang mga tao na makisali. Ayun, di ba? Isang kwento na may masalimuot na daan, ngunit may mga nakaka-engganyong elemento. Ang mga adaptation ay tila isang paglalakbay na maaaring masaktan ng piling paglikha, na nagpapakilala sa atin sa mas malalim na emosyon ng kwento.

Tila isang napakalalim na tanong ang tungkol sa mga bulong sa mga katutubong kwento. Sa bawat kwento, may mga salin ng mga karanasan at pananaw na nagmumula sa mga ninuno, at ang mga bulong na ito ay tila mga mensahe na sinadyang itago, mga lihim na nag-uugnay sa mga tao sa kanilang pinagmulan. Sa mga kwentong ito, ang bulong ay hindi lang simpleng tunog. Ito ay nagiging simbolo ng ating pagkakaugnay sa kalikasan at sa mga espiritu ng ating mga ninuno. Tila ang mga bulong ay mga pahayag ng mga damdamin, isang pagsasakatawan ng mga pangarap at takot na naglalarawan ng ating pagkatao. Isang magandang halimbawa ng bulong ay ang mga kwento ng mga engkanto at diwata. Sa mga kwentong ito, masigit na naipapahayag ang mga takot at mga pagsubok ng mga bayani. Ang mga bulong na nagmumula sa mga engkanto ay mga paalala na mayroong higit pang bahagi ng ating mundo na hindi natin nakikita, mga kwentong nag-uudyok sa ating imahinasyon at pananampalataya. Ang ganitong uri ng pagkukwento ay tila isang nakatagong yaman na nilalayong ipasa sa mga susunod na henerasyon, nagsisilbing gabay sa mga aral ng buhay na bahagi ng ating kultura at tradisyon. Sa mga lokal na komunidad, ang mga bulong ay madalas nagpapahayag ng mga alamat o kwento ng mga tao sa ating paligid. Halimbawa, madalas na silang ginagamit sa pag-aaliw o pagninilay. 'Nasa likod ng batis, may kwentong nangyari' — ganitong uri ng bulong ay nagmumungkahi na ang bawat sulok ng ating paligid ay may kwento, nagiging inspirasyon sa mga tao na pahalagahan ang kanilang mga kasaysayan. Sa huli, ang mga bulong na ito ay nagiging daan upang maipasa ang ating mga kultura at tradisyon, na tila nagiging bahagi na ng ating pagkatao.