Natutulog

Minsan, kapag nag-iisip ako tungkol sa ating kultura, napapansin ko na ang pagtulog ay tila parang isang hindi masyadong napapansin na aspeto ng ating buhay. Pero isipin mo – sa Pilipinas, halos bawat bahay ay mayroon talagang sariling gawi pagdating sa pagtulog. May mga tao na mahilig magdasal bago matulog, may ilan na nagtutulungan sa pag-aalaga ng mga bata at pag-ayos ng mga bagay-bagay sa gabi, at marami ang umaabot sa mga kwentuhan hanggang sa madilim na. Naiisip ko na ang mga tradisyunal na kwento tungkol sa mga anito at espiritu ay tumutukoy din sa ibang mundo na nag-uugnay sa ating realidad sa panahon ng ating pagtulog. Sa katunayan, ang sagot sa mga tanong tungkol sa mga pangarap at kung ano ang nangyayari sa ating isip habang tayo ay natutulog ay mahalaga, hindi lamang para sa indibidwal kundi para sa ating kolektibong pagkatao bilang mga Pilipino. Kung kaya’t sa tingin ko, ang natutulog nating mundo ay higit pa sa simpleng oras ng pahinga; ito ay mayaman na bahagi ng ating pamumuhay, puno ng simbolismo at koneksyon na bumabalot sa ating kultura.

Kapag naiisip ko ang ating mga natutulog na mundo, hindi ko maiiwasang isipin ang natin bilang mga Pilipino na madaling makita ang halaga ng pamilya. Ang pagtulog kasama ang mga mahal natin sa buhay ay nagiging isang ritual. Sa mga piling okasyon, parang nagiging tradisyon na ang lahat ay magtipon-tipon at pag-usapan ang mga pangarap, plano para sa hinaharap, at mga alalahanin sa buhay. Ito ang mga pagkakataon kung saan lumalabas ang koneksyon ng ating mga damdamin, at ang mga tulog na kwentuhan ay lumilikha ng mga alaala na nagbubuklod sa ating pamilya at komunidad. Sa huli, nagiging bahagi ito ng ating hindi nakikitang sining na nag-uugnay sa mga henerasyon. At sa mga tulog, tila naroon tayo sa isang mas malalim na ugnayan, hindi lamang sa ating sarili kundi pati na rin sa ating mga ninuno.

Paano ba naman, sa bawat pagdapo ng ating mga mata sa pimnik ng ating mga kutitap, maraming tao ang naniwala na ito ay isang pagkakataon para makipag-usap sa ating mga ninuno. Ang mga mitolohiya at alamat ay puno ng kwento ukol sa mga panaginip at kung paano ito nagdadala ng mensahe mula sa mga espiritu o kung paano ito nag-uugnay sa ating mga simbuyo ng damdamin. Kaya naman, sa pagtulog natin, nagiging paraan tayo upang makipag-ugnayan sa mas malalim na antas na hindi madaling maipaliwanag.

Kaya, sa mga gabing tunog ng tahimik na paghinga, sa ilalim ng mga bituin at buwan, natutunan kong pahalagahan ang ating natutulog na mundo. Tila isang mundo na hindi natin nakikita, ngunit puno ng kahulugan na maaaring maging susi sa ating pagkakakilanlan bilang isang lahi. Napakaespesyal ng bawat mata na nagkukubli sa likod ng ating mga takip mata, nagdadala ng mga pangarap at pag-asa na maaari lamang lumutang kapag natutulog tayo. Ito ay isang sulyap sa ating pagkatao at koneksyon ang mga Pilipino habang tayo’y nahuhulog sa ating malalim na pahinga.

Bagamat hindi ako eksperto sa mga tradisyon ng buhay na nunal sa Pilipinas, mahilig akong pagmasdan ang mga kwento at paniniwala na nakapaligid dito. Sa aking pagsasaliksik, natutunan kong may mga lokal na paniniwala na ang mga nunal ay may malalim na kahulugan. Isang halimbawa ay kapag ang isang tao ay may nunal sa mukha, ito raw ay maaaring magpahiwatig na siya ay magiging mapalad o dehado sa larangan ng pag-ibig. Isa pa, sa ilang kultura, ang nunal sa isang tiyak na bahagi ng katawan ay nagpapahiwatig din ng personalidad. Iyang mga paniniwalang ito ay tila nagkukuwento ng mas malawak na pananaw ukol sa ating pagkakakilanlan at kapalaran. Dito masusumpungan ang kagandahan ng pamana ng mga ninuno na nabubuhay sa ating mga kwentuhan at kultura.

Isang kaibigan ko, may nunal siya sa kanyang noo, palagi niyang sinasabi na ito ay nagdadala sa kanya ng inspirasyon at tiwala sa sarili. Kaya’t hindi na ako magtataka kung bakit sa bawat pag-uusap namin, lagi niyang napapansin ang mga aspeto ng buhay na tila umaangat dahil dito. Ang mga ganitong pananaw ay hindi lamang nakatali sa pisikal na katangian kundi nagsisilbing simbolo rin ng mga alaala at karanasan na bumubuo sa ating pagkatao. Naging sâu din ito ng ating sosyedad at kwentuhan sa mga ganitong bagay.

Sa mga tradisyonal na pamayanan, may mga ritwal ding galak at pagdiriwang na isinasagawa para sa mga taong may nunal sa kanilang mga katawan. Ang pagkakaroon ng espesyal na pagkilala at pagrespeto sa kanila ay tila isang paraan ng pagpapahalaga sa mga nakatagong kwento ng kanilang buhay. Isang magandang pagkakataon ito sa paghahanap ng mas malalim na kahulugan sa mga bagay na madalas ay siya nating di pinapansin o binabalewala. Malayo ito sa pangkaraniwang ideya, ngunit sa bawat nunal ay may kwentong natatangi at may kasaysayan na nais ipasa mula henerasyon patungo sa henerasyon.

Sa bawat kanto, sa bawat tahanan, tila hindi maiiwasan ang pagbuhos ng init ng damdamin para sa tutoy o anime na mga kwento. Nakakaakit ang mga ito sa ating kultural na kalakaran bilang mga Pilipino dahil sa kanilang pagkakaroon ng mga tema na malapit sa ating puso—pamilya, pagkakaibigan, at ang walang katapusang paglaban sa mga pagsubok ng buhay. Halimbawa, ang mga karakter na nalalampasan ang hirap, kagaya nina Naruto o Luffy, ay nagiging inspirasyon sa maraming kabataan. Ang mga kwentong ito ay nagpapakita sa atin na sa kabila ng mga hamon, palaging may pag-asa at pagkakataon na bumangon muli.

Isang dahilan pa kung bakit matindi ang usong ito ay ang pagiging bukas ng mga Pilipino sa mga banyagang kultura. Matagal na tayong naging espresso ng kulturang dayuhan, kaya madali para sa atin na tanggapin at mahalin ang mga impluwensyang ito. Ang mga elementong tulad ng magandang animation, nakakabighaning tunog, at mga kwentong puno ng aksyon ay talagang nakaka-engganyo, na nagiging dahilan upang makumpleto ang ating pansin mula simula hanggang matapos. Maging sa mga komunidad sa online, parang isang pamilya tayo na nagtutulungan at nagbabahaginan ng mga paboritong eksena at mga karakter.

Ang kinalabasan ng lahat ng ito ay tila patuloy na lumalago ang ating pagmamahal sa tutoy. Ito na ang naging paraan natin upang makisangkot sa mas malawak na mundo at doon ipahayag ang ating mga pananaw at saloobin. Bawat episode o bagong chapter na lalabas ay nagiging bahagi na ng ating tahanan, na nagbibigay kasiyahan at aliw sa mga moments na tila walang ganap. Kaya naman, hindi kataka-taka na mananatiling patok ito sa puso ng bawat Pilipino.

Sa mga pagkakataong naglilibot ako sa mundo ng Filipino media, palaging sumisibol ang salitang 'nakupo'. Isa ito sa mga paborito kong expression lalo na kapag may mga twist ang mga kwento sa telebisyon o pelikula. Para sa ating mga Filipino, ang mga ganitong salitang puno ng damdamin ay hindi lamang simpleng tunog; ito ay simbolo ng ating mga reyaksyon at pagdama sa mga pangyayari. Nakalulugtak ito ng pagkaunawa sa mga kaganapan na nangyayari sa hilang buhay sa harapan ng screen, na nagiging paraan upang ikonekta natin ang ating sarili sa mga karakter at sitwasyon. Sa mga melodrama, fantasy, at kahit sa mga comedic skit, parang may sarili tayong karakter na lumalabas sa ating isipan sa tuwing maririnig natin ito.

Maraming mga istorya ang nagiging mas makulay at mas malalim dahil sa mga integrasyon ng mga expressions tulad ng 'nakupo'. Isipin mo na lang kung paano ito nagdadala ng komedya o drama sa isang pelikula! Pinatutunayan nitong tayo ay talagang nakikilahok sa kwento. Minsan, kahit sa mga chat sa mga kaibigan, ang salitang ito ay nagiging eksaktong tunog ng ating damdamin. Kaya naman para sa akin, hindi lamang ito magandang tunog; ito ay simbolo ng mga akin namang karanasan na tumutulong upang mapalawak ang ating kultura.

Nais kong isipin na ang paggamit ng ‘nakupo’ ay isang anyo ng pagkakaisa sa atin bilang mga Filipino. Kadalasan, sa mga paborito kong palabas, ang salitang ito ay umaabot sa barkadahan hanggang pamilya, kaya nagiging bahagi na ito ng ating pagkakabuklod bilang mga Pilipino. Isang kwentong nagpapahayag ng ating mga damdamin, ang ‘nakupo’ ay natural na sumasalamin ng ating kultura at mga ugali. Kaya't wala nang duda, sa mga kwento ng ating bayan, ang simpleng 'nakupo' ay may bigat at kahulugan.

Sa huli, ang ‘nakupo’ ay isa lamang piraso ng dinamika sa mas malawak na spectrum ng ating pagkatao at sama-samang pagk taipon sa pagbuo natin ng mga kwento. Pinasasalamatan ko ang mga momentong nagagawa ko itong sabayan ng mga sitwasyon sa mga paborito kong palabas, dahil mas pinapadama nito sa akin na bahagi ako ng mas malaking kwento na bumubuo sa ating lahi.