คณิต ม.1 เทอม 2 ต้องจำสูตรไหนบ้างเพื่อทำข้อสอบ?

ตั้งแต่เรียนม.1 ผมมักจดสูตรที่ใช้บ่อยไว้เป็นกลุ่มๆ เพื่อเตรียมตัวสอบเทอม 2 ให้ทันและไม่สับสน หัวข้อหลักๆ ที่ควรจดจำมีทั้งเรื่องจำนวนและการดำเนินการกับเศษส่วน ทศนิยมและเปอร์เซ็นต์ การแปรสัดส่วน สมการเชิงเส้นพื้นฐาน เรขาคณิตเบื้องต้น รวมถึงสูตรย่อยๆ ที่มักออกข้อสอบบ่อยๆ การแบ่งหมวดแบบนี้ช่วยให้เวลาเจอข้อสอบรู้เลยว่าต้องดึงสูตรจากกลุ่มไหน ตัวอย่างสูตรสำคัญที่ควรจำคือกฎการแจกแจง a(b+c)=ab+ac, กฎการบวก ลบ คูณ หารเศษส่วน และวิธีเปลี่ยนทศนิยมเป็นเศษส่วนหรือเปอร์เซ็นต์และกลับกัน (เช่น เปอร์เซ็นต์ ÷100 = ทศนิยม) รวมถึงการคูณไขว้สำหรับอัตราส่วน a/b = c/d ให้ได้ ad=bc ซึ่งสะดวกเวลาเจอข้อสอบเรื่องสัดส่วนหรือร้อยละ

หัวใจคือสูตรพื้นที่และเส้นรอบรูปของรูปทรงพื้นฐาน เพราะข้อนี้ออกบ่อยและทำคะแนนได้แน่นอน พื้นที่สี่เหลี่ยมผืนผ้า A = กว้าง × ยาว, พื้นที่สามเหลี่ยม A = 1/2 × ฐาน × สูง, พื้นที่พาราเรลโลแกรม A = ฐาน × สูง, พื้นที่ปากกา (สี่เหลี่ยมคางหมู) A = (ฐานบน + ฐานล่าง)/2 × สูง ส่วนเส้นรอบรูปก็จำสูตรรวมความยาวด้านได้ง่ายๆ สำหรับวงกลมถ้าพบในข้อสอบก็มีเส้นรอบวง C = 2πr และพื้นที่ A = πr² แต่ถ้าไม่มั่นใจเรื่อง π ให้ใช้ค่า 3.14 หรือ 22/7 ตามโจทย์กำหนด ด้านสมการเชิงเส้น ม.1 มักจะเป็นรูป ax + b = c ที่แก้ได้ด้วยเหตุผลเชิงบวก-ลบ-คูณ-หาร สังเกตว่าการย้ายข้างคือการทำให้ตัวแปรเหลือข้างเดียวจึงได้ x = (c - b)/a ในกรณีทั่วไป การเข้าใจที่มาของขั้นตอนสำคัญกว่าการจำเพียงสูตรเดียว

ผมมีทริคเล็กๆ ที่ใช้แล้วเวิร์กในห้องสอบ: จดสูตรสำคัญลงบัตรสูตรเล็กๆ แล้วซ้อมใช้ทุกวันในแบบฝึกหัดหลายรูปแบบ จะเห็นแพทเทิร์นซ้ำๆ ทำให้จำไม่ยาก ยกตัวอย่างเช่นข้อหาอัตราส่วนกับร้อยละมักผสมกัน ถ้าจำการเปลี่ยนระหว่างร้อยละ-เศษส่วน-ทศนิยมไว้ จะทำได้รวดเร็วขึ้น อีกทริคคือตั้งคำถามกับตัวเองเสมอว่า "เราต้องการหาค่าอะไร" จะช่วยให้เลือกสูตรที่ถูกต้องได้เร็วขึ้น และอย่าลืมเช็กคำตอบเรื่องหน่วย เช่น เมตร กับ เซนติเมตร อย่าปล่อยให้การแปลงหน่วยทำให้พลาดคะแนนง่ายๆ

ท้ายสุดสิ่งที่ผมรู้สึกว่าได้ผลที่สุดคือการฝึกทำข้อสอบเก่าและจับเวลา เพราะนอกจากจะจำสูตรได้แล้วยังเรียนรู้การบริหารเวลา ถ้าสามารถทำโจทย์พื้นที่ พื้นฐานสมการ และสัดส่วนได้คล่อง รับรองว่าเทอม 2 ผ่านได้สบายๆ ส่วนตัวแล้วผมยังชอบวิธีทำสรุปสั้นๆ บนกระดาษแผ่นเดียวก่อนสอบ มันทำให้ใจเย็นและรู้สึกว่าพร้อมขึ้นเยอะ