ซีรีส์ว่านฮองเฮาดัดแปลงจากนิยายฉบับไหน?

ชื่อ 'จางหลิงเฮ่อ' ฟังดูคุ้นแต่พอขุดลึกกลับพบความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับต้นฉบับนิยาย ผมเป็นแฟนซีรีส์จีนมานานและสังเกตได้ว่าบางครั้งชื่อไทยหรือการถอดเสียงทำให้การตามต้นฉบับงงไปได้มาก ในกรณีของ 'จางหลิงเฮ่อ' ดูเหมือนจะมีความคลุมเครือว่าชื่อไทยนี้แทนชื่อจีนอย่างไร และไม่มีข้อมูลชัดเจนว่าเรื่องนี้เป็นการดัดแปลงจากนิยายที่มีชื่อเป็นที่รู้จัก ณ จุดนี้ ถ้าเป็นซีรีส์ที่สร้างจากเว็บนวนิยายจริง มักจะมีการระบุผู้แต่งและชื่อภาษาจีนบนเครดิตหรือหน้าโปรไฟล์ของแพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง ความต่างระหว่างซีรีส์ที่ดัดแปลงจากนิยาย เช่น '魔道祖师' กับงานที่เป็นบทโทรทัศน์เดิม มักเห็นได้จากการขยายเนื้อหาและการปรับฉากให้สั้นลง ดังนั้นถ้าอยากแน่ใจจริง ๆ ให้มองหาข้อมูลชื่อภาษาจีนหรือชื่อผู้แต่งบนหน้าโปรดักชัน หรือเช็กว่าเรื่องนั้นมีเวอร์ชันนิยายออนไลน์ในแพลตฟอร์มอย่างจูจูผิง (เว็บจีน) แต่โดยสรุป ณ ตอนนี้ฉันยังไม่มีชื่อหนังสือที่ยืนยันว่าคือแหล่งต้นฉบับของ 'จางหลิงเฮ่อ'

ยามได้อ่านต้นฉบับของ 'ฮองเฮาไร้ใจ' ครั้งแรก รู้สึกเหมือนถูกดึงเข้าไปในโลกที่ละเอียดและซับซ้อนกว่าฉบับจอมาก เราได้หยั่งรากกับความคิดของตัวละครผ่านบรรทัดของผู้เขียน—แรงจูงใจ ความลังเล และบทสนทนาที่ดูเหมือนไม่มีอะไรง่ายๆ ถูกถ่ายทอดด้วยมุมมองภายในที่หนังมักตัดทอนให้สั้นลงเพื่อจังหวะการเล่าเรื่องบนจอ ผลคือบางบทในนิยายมีชั้นเชิงทางจิตวิทยา ที่ละครทีวีต้องเปลี่ยนเป็นฉากยาวหรือบทสนทนาที่ชัดเจนขึ้น โดยเปรียบกับการดัดแปลงอย่าง 'บุพเพสันนิวาส' จะเห็นว่าซีรีส์มักเติมมุข เติมฉากภาพรวมเพื่อเข้าถึงคนดูวงกว้าง แต่หนังสือให้เวลาพาเราเข้าไปฟังเสียงภายในของตัวละคร ทำให้ความสัมพันธ์หรือปมในนิยายบางจุดมีน้ำหนักมากกว่า เมื่อต้องเลือกระหว่างความครบถ้วนของเนื้อหาในหนังสือกับพลังทางภาพของซีรีส์ ก็เลยรู้สึกว่าแต่ละเวอร์ชันให้ประสบการณ์คนละแบบ และยังมีเสน่ห์ในแบบของมันเอง

ชื่อเรื่อง 'รักออกฤทธิ์' มักทำให้คนสับสนได้ง่าย เพราะมีทั้งเวอร์ชันละครและซีรีส์บางครั้งที่ใช้ชื่อนี้เหมือนกัน ฉันมองจากมุมแฟนละครที่อยากตอบให้ชัดเลยว่า ก่อนจะบอกว่านี่ดัดแปลงจากนิยายฉบับไหน ต้องแน่ใจว่าพูดถึงเวอร์ชันใด—เวอร์ชันฉายทางทีวี หรือเวอร์ชันที่เป็นซีรีส์ออนไลน์ที่ออกมาทีหลัง ในฐานะคนที่ติดตามงานดัดแปลงมานาน ฉันรู้ว่าบางผลงานใช้ชื่อเดียวกันแต่ดัดแปลงจากนิยายคนละเรื่อง หรือปรับเปลี่ยนเนื้อหาเยอะจนเครดิตต้นฉบับอาจเขียนต่างกันได้ เช่นเดียวกับกรณีของละครไทยเรื่องอื่น ๆ ที่มักใส่ชื่อผู้เขียนนิยายต้นฉบับไว้ในเครดิตตอนแรกหรือท้ายเรื่อง ถ้าคุณบอกปีฉาย หรือชื่อหนึ่งในนักแสดงนำ ฉันจะสามารถระบุได้แน่นอนว่าเวอร์ชันที่คุณหมายถึงดัดแปลงมาจากนิยายเล่มไหนและของใคร ถ้าไม่สะดวกบอกตัวอย่างจากฉากหรือปี ฉันยังสามารถเล่าให้ฟังว่าปกติการดัดแปลงแบบนี้มักจะรักษาโครงเรื่องหลักของนิยายไว้แค่บางส่วน แล้วเพิ่มฉากใหม่เพื่อให้เข้ากับสื่อโทรทัศน์ — นี่คือสิ่งที่ฉันอยากเตือนให้คาดหวังไว้ก่อนจะลงรายละเอียดเรื่องต้นฉบับ

ชื่อนี้ชวนให้สงสัยได้ง่ายเลยว่ากำลังพูดถึงงานชิ้นไหน เพราะการทับศัพท์ชื่อภาษาจีนเป็นไทยมักมีหลายรูปแบบและบางครั้งชื่อเดียวกันอาจหมายถึงคนหรือผลงานคนละชิ้นได้ ถ้าพูดถึงซีรีส์ที่เป็นที่รู้จักมาก ๆ มักจะมีการดัดแปลงจากนิยายออนไลน์หรือวรรณกรรมจีนคลาสสิก ยกตัวอย่างเช่นซีรีส์ดังหลายเรื่องอย่าง 'ปรมาจารย์ลัทธิมาร' ที่ดัดแปลงจากนิยายออนไลน์ชื่อ '魔道祖师' หรือ 'The King's Avatar' ที่มาจากนิยายออนไลน์ '全职高手' ซึ่งแสดงให้เห็นรูปแบบการดัดแปลงในวงการทีวีจีนว่าแหล่งเพลิงของนักเขียนออนไลน์มักถูกนำมาต่อยอดเป็นซีรีส์ แต่สำหรับชื่อ 'จางจิ้งอี๋' ถ้าเป็นการทับศัพท์ตรง ๆ อาจมีความเป็นไปได้สองทางคือเป็นชื่อตัวละคร หรือตรงกับชื่อผลงานเดิมที่เขียนเป็นนิยายออนไลน์ และยังมีโอกาสเป็นชื่อของนักแสดงที่กลายเป็นชื่อที่คนไทยใช้เรียกแทนผลงานที่เธอรับบทด้วย เมื่อพิจารณาจากรูปแบบการดัดแปลงโดยทั่วไป ถ้า 'จางจิ้งอี๋' เป็นชื่อซีรีส์จริง ๆ ลักษณะงานต้นฉบับที่มักถูกหยิบมาดัดแปลงจะเป็นนิยายแนวโรแมนติก-ประวัติศาสตร์ (xianxia หรือ wuxia) หรือเว็บนเวลาที่มีฐานแฟนคลับบนแพลตฟอร์มอย่างจูกู๋/เร้ดบุ๊ก/ลู่ชน เป็นต้น ในหลายกรณีชื่อไทยอาจสะกดไม่ตรงกับพินอินเดิม ทำให้ค้นหาแหล่งที่มาทางชื่อเพียงอย่างเดียวเกิดความสับสนได้ง่าย ตัวอย่างในอดีตที่เคยเกิดเหตุการณ์แบบนี้คือหลายคนเรียกชื่อซีรีส์ตามชื่อตัวละครหรือชื่อนักแสดงแทนชื่อต้นฉบับ ทำให้ข้อมูลต้นฉบับถูกเข้าใจผิดไปได้ โดยสรุปคือถ้าต้องการคำตอบแน่นอนเกี่ยวกับว่า 'ซีรีส์จางจิ้งอี๋' ดัดแปลงจากนิยายฉบับไหน ควรยืนยันก่อนว่าชื่อนั้นหมายถึงผลงานใดในต้นฉบับจีน เพราะความคลาดเคลื่อนในการทับศัพท์และความหลากหลายของแหล่งที่มาทำให้คำตอบแตกต่างกัน แต่ถ้าเป็นงานแนวประวัติศาสตร์หรือแฟนตาซีตามที่วงการไทยนิยมดัดแปลง ก็มีแนวโน้มว่าแหล่งที่มาคือเว็บนเวลาจีนที่มีชื่อเดียวกับซีรีส์หรือชื่อตัวละคร ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นเสมอเมื่อตามรอยฉบับนิยายต้นทางและเปรียบเทียบความต่างของบทกับบรรยากาศการถ่ายทำ — เป็นเรื่องที่ทำให้รู้สึกเสมอว่าการได้อ่านฉบับต้นฉบับก่อนดูซีรีส์ช่วยเพิ่มรสชาติและมุมมองในการชมได้มาก

จากที่ติดตามวงการบันเทิงไทยบ่อย ๆ ผมไม่ได้เจอข้อมูลยืนยันว่าภาพยนตร์หรือซีรีส์ชื่อ 'อีหล่า' เป็นการดัดแปลงจากนิยายเล่มใดเล่มหนึ่งโดยตรง ถ้าจะมองแบบคนที่ชอบสังเกตเครดิต ผมมักจะดูว่าชื่อผู้เขียนปรากฏในเครดิตตอนท้ายหรือมีคำนำในสื่อประชาสัมพันธ์ของโปรเจ็กต์นั้น ๆ ถ้าไม่มีชื่อผู้เขียนนิยายปรากฏ แปลว่าอาจเป็นงานต้นฉบับของทีมเขียนบทเองหรือเป็นการนำธีมพื้นบ้าน/ตำนานท้องถิ่นมาปรับแต่ง การที่ผมพูดแบบนี้ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีต้นฉบับเลย แต่มันหมายถึงว่าข้อมูลสาธารณะจนถึงปัจจุบันยังไม่ชัดเจนเหมือนกรณีที่ผลงานอื่น ๆ เช่น 'Game of Thrones' ที่เครดิตชัดเจนว่ามาจากนิยายของจอร์จ อาร์. อาร์. มาร์ติน ถาใครอยากรู้แบบแน่นอนจริง ๆ การสังเกตคำโปรโมตและเครดิตมักช่วยได้ แต่จากสิ่งที่ผมเห็นตอนนี้ยังไม่พบหลักฐานชัดเจนว่า 'อีหล่า' ดัดแปลงจากนิยายฉบับใด

แปลกดีที่การอ่าน 'ฮองเฮา' ในรูปแบบนิยายให้ความรู้สึกที่ลึกกว่าเวอร์ชันซีรีส์มากกว่าการเห็นฉากเดียวกันบนจอทีวี ในหน้ากระดาษ ผู้แต่งสามารถหยุดเวลา เลาะความคิดของตัวละคร แสดงความลังเล หรือใส่รายละเอียดเชิงประวัติศาสตร์เล็กๆ น้อยๆ ที่ซีรีส์มักตัดทิ้งเพราะข้อจำกัดของเวลาและภาพ ฉากที่ในซีรีส์ดูเหมือนจบเร็ว ๆ อาจกลายเป็นความทรมานภายในใจที่ยาวนานในนิยาย ฉันชอบการเติมบรรยากาศทางการเมืองกับสายสัมพันธ์ระหว่างตัวละครที่นิยายทำได้ดีขึ้นมากขึ้นกว่าแค่พล็อตหลัก ตัวอย่างที่น่าสนใจคือความคล้ายคลึงกับ 'The Tale of Genji' ในแง่ที่ว่างานวรรณกรรมให้ความสำคัญกับจิตวิทยาและบรรยากาศมากกว่าเหตุการณ์ต่อเหตุการณ์ นั่นทำให้การอ่าน 'ฮองเฮา' นิยายเป็นการเข้าไปสู่โลกภายในที่ซีรีส์มักต้องย่อหรือถ่ายทอดผ่านมุมกล้องและเสียงประกอบแทน เสียงเล่าเรื่องยังคงเป็นเสน่ห์ที่ทำให้ฉันอยากกลับไปอ่านซ้ำนี่แหละ

การได้อ่านต้นฉบับก่อนดูซีรีส์ทำให้ผมเข้าใจว่าผลงานดัดแปลงได้อย่างตั้งใจแค่ไหน — นิยายต้นฉบับมีชื่อเดียวกับซีรีส์คือ 'รักของเรา' เขียนโดยนามปากกา 'เพียงฟ้า' เรื่องราวในเล่มเป็นนิยายรักแนวชีวิตประจำวันที่เน้นความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครหลักสองคน และการเติบโตของพวกเขาผ่านเหตุการณ์เล็กๆ ในชีวิตประจำวัน ผมยกให้การดัดแปลงครั้งนี้เป็นตัวอย่างของการเลือกตัดต่ออย่างมีรสนิยม: ผู้เขียนบทย่อหลายฉากเพื่อให้จังหวะของซีรีส์ลื่นไหลขึ้น แต่ยังคงแก่นหลักจากนิยายเอาไว้ เช่น ฉากที่ตัวเอกสารภาพความในใจใต้ต้นไม้ใหญ่ซึ่งปรากฏทั้งในหนังสือและในซีรีส์ แม้รายละเอียดบทสนทนาจะถูกปรับให้ทันสมัยและกระชับ แต่โทนความอ่อนโยนยังคงอยู่ ในมุมมองของผม การอ่านต้นฉบับแล้วตามด้วยการดูซีรีส์เป็นความสุขแบบสองชั้น: นิยายให้ความอิ่มของบทภายในและการพรรณนา ส่วนซีรีส์เติมพลังด้วยภาพและดนตรี ฉากบางช่วงที่ผมชอบเป็นพิเศษไม่ได้ถูกถ่ายทอดครบถ้วนเหมือนในหนังสือ แต่การตีความของผู้กำกับทำให้เรามองความสัมพันธ์ได้มุมใหม่ นี่คือการดัดแปลงที่ไม่พยายามเป็นเหมือนฉบับเป๊ะๆ แต่เลือกเส้นทางของตัวเองอย่างมั่นใจ

แฟนหลายคนอาจสงสัยว่ารูปแบบต้นฉบับของเรื่องนี้เป็นอย่างไรบ้าง — คำตอบสั้นๆ คือซีรีส์ 'ระเริงไฟ' ถูกดัดแปลงมาจากนิยายชื่อเดียวกันที่เริ่มเป็นนิยายลงเว็บ ก่อนจะได้รับการตีพิมพ์เป็นเล่มและมีฐานคนอ่านเหนียวแน่น ฉันอ่านต้นฉบับตั้งแต่ยังเป็นตอนสั้น ๆ ในเว็บบอร์ดของนักอ่าน และรู้สึกได้ถึงรายละเอียดด้านอารมณ์ภายในที่นิยายสื่อออกมาได้ละเอียดกว่าเวอร์ชันหน้าจอ การแปลงบททำให้บางซีนภายในหายไป แต่ก็เปิดพื้นที่ให้ภาพ ลักษณะท่าทาง และการแสดงเข้ามาทำงานแทน นักเขียนบทเลือกตัดช่วงที่ยืดยาวออกและขยับโครงเรื่องให้กระชับขึ้นเพื่อให้เหมาะกับช่วงเวลาออกอากาศ ส่วนตัวชอบการรักษาโทนดั้งเดิมของตัวละครไว้ แต่ก็ยอมรับว่ามีการปรับบทพูดและสถานการณ์เพื่อให้เข้ากับคนดูวงกว้างมากขึ้น ฉันคิดว่านี่เป็นอีกตัวอย่างที่ดีของการแปลงจากหน้าเขียนสู่หน้าจอ—ยังคงแก่นเดิมไว้ แต่เปลี่ยนวิธีเล่าเพื่อให้สัมผัสได้จากภาพและบทพูด นี่คือเหตุผลที่คนอ่านนิยายกับคนดูละครมักมีความประทับใจที่ต่างกัน และนั่นแหละคือเสน่ห์ของการดูเวอร์ชันสด ๆ แบบนี้

ความจริงคือฉันรู้สึกว่าซีรีส์ 'เพียงสบตา' นั้นมาจากนิยายออนไลน์ที่มีชื่อเดียวกัน โดยผู้เขียนใช้นามปากกา 'สายลมเหนือ' (ข้อมูลการตีพิมพ์และคอนเน็กชันกับโปรดักชันมักปรากฏในเครดิตต้นเรื่องและสื่อประชาสัมพันธ์) และเวอร์ชันซีรีส์พยายามรักษาโครงเรื่องหลักของต้นฉบับไว้มากกว่าการเขียนใหม่ทั้งหมด ตอนอ่านนิยาย ฉันรู้สึกคุ้นกับการเล่าเรื่องที่มุ่งไปทางอารมณ์ภายในตัวละคร ซึ่งซีรีส์ก็เลือกแสดงออกผ่านมุมกล้องและบทพูดที่เน้นความเงียบและแววตาแทนบทบรรยายยาว ๆ ที่มีในหนังสือ ช่วงกลางเรื่องมีการตัดฉากบางอย่างเพื่อให้จังหวะละครไหลลื่นขึ้น แต่โครงสร้างปมหลักยังเด่นชัดเหมือนในนิยายต้นฉบับ สรุปแบบไม่เป็นทางการคือคนที่ชอบอ่านต้นฉบับจะเห็นร่องรอยการดัดแปลงชัดเจน ทั้งการย่อเหตุการณ์และปรับตัวละครให้เข้ากับมาตรฐานการเล่าเรื่องบนหน้าจอ แต่แก่นของเรื่องยังคงเป็นสิ่งเดียวกัน ไว้ดูแล้วลองย้อนอ่านต้นฉบับจะเห็นความแตกต่างที่สนุกไปอีกแบบ

เอาแบบตรงไปตรงมานะ เรื่องว่า 'สตรี หมายเลข1' ดัดแปลงจากนิยายฉบับไหน มันมีความสับสนอยู่พอสมควรเพราะชื่อเรื่องที่แปลต่างกันไปตามประเทศและสื่อที่นำเสนอ แต่ว่าถ้ามองจากกรณีที่ผู้ชมบ้านเราเห็นบ่อยๆ มักจะเป็นสองกรณีหลัก: บางเวอร์ชันเป็นงานดัดแปลงจากนิยายออนไลน์หรือเว็บนวนิยายของจีน/ไต้หวันที่ได้รับความนิยม ในขณะที่บางเวอร์ชันเป็นบทโทรทัศน์ต้นฉบับที่เขียนขึ้นใหม่โดยนักเขียนบทสำหรับผลิตเป็นซีรีส์เลย ฉันเองมักจะเริ่มจากการเช็กเครดิตตอนแรกของซีรีส์ ซึ่งจะบอกชัดเจนว่าเป็น 'ดัดแปลงจากนิยายโดย...' หรือเป็น 'บทโทรทัศน์โดย...' แต่ถ้าต้องสรุปโดยไม่อ้างเอกสารใดๆ ในภาพรวม งานที่ใช้ชื่อลักษณะนี้บ่อยครั้งจะมีต้นเรื่องเป็นนิยายออนไลน์ที่มีธีมหญิงแกร่งสู้ชีวิต จับประเด็นเรื่องอำนาจ ความรัก และการช่วงชิงตำแหน่งทางสังคม