นักวิจารณ์ให้คะแนนหนังไทย 2567 แนวไหนดีที่สุด?

กลางปี 2023 เป็นปีที่ผมรู้สึกว่ามีหนังเรื่องหนึ่งเตะตาและปล่อยให้ฉันทบทวนซ้ำแล้วซ้ำเล่า นั่นคือ 'Anatomy of a Fall' — งานที่นักวิจารณ์ไทยหลายคนยกให้เป็นหนึ่งในผลงานยอดเยี่ยมของปี หนังเล่าเรื่องด้วยความเยือกเย็น แต่รายละเอียดอารมณ์กลับซับซ้อนจนหัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ สไตล์การเล่าเรื่องของหนังไม่หวือหวา แต่มันตั้งคำถามกับความจริงและมุมมองได้อย่างคมกริบ เสียงของตัวละครและการตัดต่อภาพฉายให้เห็นความแตกต่างระหว่างสิ่งที่เห็นกับสิ่งที่เป็นจริง ฉันรู้สึกเหมือนกำลังอ่านบทพิจารณาที่ไม่มีคำตอบตายตัว—นั่นคือเหตุผลที่นักวิจารณ์ไทยชื่นชมความกล้านำเสนอของผู้กำกับ อีกอย่างที่ทำให้หนังโดดเด่นคือการแสดงที่ละเอียด ปลายคำพูดแต่ละประโยคมีน้ำหนักจนต้องหยุดคิด มุมมองส่วนตัวคือหนังแบบนี้ไม่ใช่ความบันเทิงแบบสบาย ๆ แต่เป็นงานศิลป์ที่ขุดไปใต้พื้นผิว ถ้าต้องเลือกว่าเรื่องไหนในปีนั้นที่นักวิจารณ์ไทยยกให้ดีที่สุด 'Anatomy of a Fall' มักโผล่ขึ้นมาบ่อย ๆ และหลังดูแล้วยังคงวนกลับมาคุยกับเพื่อน ๆ อยู่เสมอ

เทศกาลหนังปีนี้เต็มไปด้วยความหลากหลายจนทำให้เลือกยาก แต่ถ้าต้องแนะนำหนึ่งเรื่องให้เป็นจุดเริ่มต้นของปี 2567 ฉันขอแนะนำให้เริ่มจากหนังที่เน้นบอกเล่าเรื่องสังคมผ่านภาพและความเงียบ เพราะมุมมองแบบนี้มักเป็นหน้าต่างที่ดีให้เห็นการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมและความคิดของคนทำหนังรุ่นใหม่ ฉันชอบนั่งดูหนังประเภทนี้แล้วปล่อยให้ภาพกับจังหวะเล่าเรื่องค่อย ๆ เปิดพื้นที่ให้คิด เรื่องแนวดราม่าเชิงสังคมปีนี้หลายเรื่องใช้การตัดต่อและงานภาพที่กล้าลอง ทำให้รายละเอียดเล็ก ๆ เช่นท่าทางตัวละครหรือการใช้สี กลายเป็นสิ่งที่บอกอะไรได้มากกว่าคำพูด มันเหมาะสำหรับคนอยากเข้าใจทิศทางอุตสาหกรรมหนังไทย ณ ตอนนี้ การเริ่มจากหนังแนวนี้จะทำให้เวลาดูหนังแนวอื่น ๆ ในปีเดียวกัน เราจะเห็นเส้นใยเชื่อมโยงของธีมและแนวทางการเล่าเรื่อง หากอยากได้ประสบการณ์ที่ทำให้คิดต่อและคุยต่อกับเพื่อน ๆ เรื่องนี้น่าจะให้จุดตั้งต้นที่ดี เป็นวิธีดูที่ทำให้รู้สึกว่าเราไม่ได้แค่บันเทิง แต่กำลังติดตามพัฒนาการของการเล่าเรื่องในบ้านเราไปด้วย

เวลาพูดถึงหนังกีฬาไทยที่นักวิจารณ์มักยกให้เป็นมาตรฐาน ผมมักหยุดคิดถึง 'สตรีเหล็ก' ก่อนเลย หนังเรื่องนี้ไม่ใช่แค่หนังกีฬาธรรมดา แต่เป็นผลงานที่จับประเด็นสังคม ความตลก และความเป็นมนุษย์เข้าด้วยกันจนกลายเป็นสิ่งที่นักวิจารณ์ชมว่าเกินกรอบของประเภทหนังกีฬาไปมาก โทนหนังที่กล้าหาญและการนำเสนอทีมวอลเลย์บอลที่ไม่เหมือนใครทำให้คอนเท็กซ์ทางวัฒนธรรมของไทยถูกสะท้อนออกมาอย่างชัดเจน นักวิจารณ์มักยกความกล้าของผู้สร้างในการเล่าประเด็นความหลากหลายทางเพศควบคู่ไปกับกีฬาเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้ผลงานนี้ถูกจัดให้อยู่ในอันดับต้นๆ ในมุมของผม มันเป็นหนังที่ยังคงมีพลังแม้เวลาจะผ่านไปแล้ว เพราะนอกจากความสนุกแล้ว หนังยังทิ้งร่องรอยทางความคิดให้คนดูย้อนกลับมาคิดถึงเรื่องการยอมรับและการชนะใจตัวเอง — นี่แหละคือเหตุผลที่นักวิจารณ์หลายคนชื่นชมจนยกให้เป็นหนึ่งในผลงานกีฬาที่ดีที่สุดของไทย

สายตาผมมักจับจ้องที่การถกเถียงของนักวิจารณ์เวลาพูดถึงหนังผีดิบไทย—ไม่ใช่เพราะมีเรื่องเดียวโดดเด่นจนชัดเจน แต่เพราะแต่ละคนให้ค่าน้ำหนักกับเกณฑ์ต่างกันมากจนไม่มีคำตอบเดียวเป็นเอกฉันท์ ในฐานะคนดูที่โตมากับหนังไทยหลากรส ผมคิดว่านักวิจารณ์มักยกผลงานที่ทำสามสิ่งนี้ได้พร้อมกันว่า ‘‘ดีที่สุด’’: สร้างความหวาดกลัวด้วยวิธีที่ไม่ซ้ำใคร, ผลักดันประเด็นสังคมหรือความสัมพันธ์มนุษย์ให้ลึกขึ้น, และใช้ทรัพยากรด้านโปรดักชันอย่างมีไหวพริบ ไม่จำเป็นต้องทุนสูงเสมอไป—หนังอินดี้ที่ใช้บรรยากาศท้องถิ่นเข้มข้นบางเรื่องได้รับคำชมจากนักวิจารณ์เพราะมันเปลี่ยนข้อจำกัดเป็นจุดเด่น ขณะที่หนังที่มีงบประมาณมากกว่าจะถูกชื่นชมหากสามารถผสานอารมณ์ตลกร้ายกับความน่ากลัวโดยไม่ทำให้เรื่องกลายเป็นเพียงโชว์เอฟเฟกต์ ถ้าลองมองแนวโน้มการวิจารณ์ ผมเห็นได้ว่านักวิจารณ์มักไม่เลือกแค่ ‘‘หนังผีดิบที่น่ากลัวที่สุด’’ แต่จะชี้ไปที่เรื่องที่มีชั้นความหมาย—เช่น การใช้ซอมบี้เป็นสัญลักษณ์ของความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ หรือการสะท้อนความสัมพันธ์ในครอบครัวภายใต้ความวุ่นวาย นักวิจารณ์ที่เน้นเทคนิคจะโหวตเรื่องที่ตัดต่อและเสียงทำให้จังหวะระทึกคมขึ้น ในขณะที่นักวิจารณ์เชิงสังคมวิทยาจะสนับสนุนเรื่องที่ยืมสัตว์ประหลาดมาเล่าเรื่องคน เห็นแบบนี้ผมเลยมักสรุปกับเพื่อนว่าไม่มี ‘‘หนึ่งเดียวที่ดีที่สุด’’ อย่างเด็ดขาด—มีแต่ผลงานที่ขึ้นแท่นในหมู่ผู้วิจารณ์ตามมุมมองและเกณฑ์ที่ต่างกัน และนั่นแหละเป็นเสน่ห์ของวงการหนังผีดิบไทยที่ยังเติบโต: มันชวนคุยและเปิดพื้นที่ให้ฝีมือใหม่ ๆ ได้แสดงตัวตนของตัวเอง

รายชื่อที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในวงการตอนนี้คือ 'Pee Mak 2' และถ้าจะให้พูดตรง ๆ นั่นคือหนังที่ฉันมองว่าเป็นตัวเต็งสุดสำหรับปี 2567 เพราะองค์ประกอบมันครบ ทั้งแบรนด์ที่คนคุ้น เคมีนักแสดงที่ยังมีพลัง และคอมเมดี้สยองขวัญแบบครอบครัวที่ดึงกลุ่มผู้ชมกว้างได้ มุมมองส่วนตัวของฉันชี้ว่าแฟนเก่า ๆ จะพาไปดูซ้ำ ขณะที่คนรุ่นใหม่จะมาด้วยความอยากรู้ว่าฉบับต่อไปจะเล่นมุกแบบไหน ทีมการตลาดมักจะจัดแคมเปญไวรัลและเมอร์ชานไดซ์ ทำให้รายได้จากหน้าจอขยายไปถึงของที่ระลึกและกิจกรรมพิเศษในโรง ฉากเด่น ๆ ที่สร้างมีมได้ง่ายจะช่วยให้หนังอยู่ในกระแสโซเชียลนานกว่าหนังประเภทอื่น ๆ สรุปคือถ้าโปรดักชันรักษาคุณภาพและวางช่วงฉายให้ตรงกับวันหยุดยาว หนังแบบนี้มีศักยภาพทำเงินสูง และนั่นคือเหตุผลที่ฉันยกให้ 'Pee Mak 2' เป็นผู้ท้าชิงอันดับหนึ่งในปีหน้า

ทุกครั้งที่มีคนถามถึงหนังไทยบน Netflix ที่นักวิจารณ์ยกให้เป็นที่สุด ฉันนึกถึงเรื่องหนึ่งขึ้นมาทันทีคือ 'Bad Genius' เพราะมันลงตัวทั้งเชิงการเล่าเรื่องและการสร้างความตึงเครียดที่เรียบแต่เฉียบ มุมมองส่วนตัวของฉันคือความเก่งของหนังไม่ได้อยู่แค่พล็อตการโกงข้อสอบแต่มันอยู่ที่การจัดจังหวะภาพ ตัดต่อเพลงประกอบ และการแสดงที่ทำให้ตัวละครมีมิติ นักวิจารณ์หลายคนชื่นชมการเขียนบทที่เข้าใจปัญหาสังคมเยาวชนโดยไม่ต้องพูดมาก ฉากไคลแมกซ์ในห้องสอบถูกคุมบรรยากาศจนรู้สึกหายใจไม่ทั่วท้อง และฉันคิดว่านี่คือเหตุผลหลักที่ทำให้หนังเรื่องนี้ถูกยกให้เป็นผลงานชั้นยอดของวงการไทยยุคใหม่ เมื่อมองในแง่ของการเข้าถึงผู้ชมระดับนานาชาติ หนังเรื่องนี้ก็ทำได้ดีเพราะโครงเรื่องสากลแต่ยังคงเอกลักษณ์ไทยไว้ได้ครบถ้วน นั่นเลยทำให้ฉันมองว่า 'Bad Genius' เป็นตัวแทนหนังไทยที่นักวิจารณ์ส่วนใหญ่รับรองว่าน่าดูบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง

ปี 2567 ทำให้ผมรู้สึกว่าเวทีรางวัลควรให้ความสนใจกับผู้กำกับที่ผสมผสานระหว่างภาษาภาพยนตร์เชิงพาณิชย์กับกลวิธีเชิงศิลป์ได้อย่างมั่นใจ หนึ่งในคนที่โดดเด่นสำหรับผมคือผู้กำกับที่เคยสร้างความฮือฮาด้วยชื่อเรื่องอย่าง 'Bad Genius' และจากนั้นก็โชว์มุมมองโตขึ้นในงานที่เน้นการเล่าเรื่องแบบละเอียด เช่น 'One for the Road' ผมชอบวิธีเขาจัดจังหวะความตึงเครียด สร้างตัวละครที่กระชับและจับใจ ไม่ว่าจะเป็นฉากสอบหรือฉากเงียบ ๆ ระหว่างตัวละคร หลักฐานที่ชัดเจนคือการตีโจทย์เรื่องการสื่อสารกับผู้ชมที่หลากหลายได้ดี การตัดสินงานของคณะกรรมการควรมองที่การควบคุมโทนและพลังการเล่าเรื่องมากกว่าฉากเดียวที่สะดุดตา ผู้กำกับคนนี้มีทักษะในการบาลานซ์องค์ประกอบเชิงพาณิชย์กับการนำเสนอประเด็นสังคมอย่างไม่ตะกละ ซึ่งช่วยให้ผลงานเข้าถึงคนทั่วไปและนักวิจารณ์ได้พร้อมกัน ผมคิดว่าคณะกรรมการจะได้ประโยชน์จากการจับตามองเขาในปีนี้ เพราะผลงานล่าสุดแสดงให้เห็นการเติบโตของวิสัยทัศน์และความละเอียดในการกำกับ จบด้วยความคาดหวังอยากเห็นว่าขั้นต่อไปเขาจะท้าทายรูปแบบเดิมอย่างไร

ปี 2022 เป็นปีที่โลกภาพยนตร์ทำให้ฉันตื่นเต้นสุด ๆ โดยเฉพาะงานที่นักวิจารณ์จำนวนมากยกให้เป็นหนึ่งในยอดเยี่ยมของปี นั่นคือ 'Everything Everywhere All at Once' ซึ่งไม่ใช่แค่หนังไซไฟธรรมดา แต่มันชนิดที่ขยี้อารมณ์และความคิดพร้อมกันได้อย่างแสบทรวง ฉากต่อฉากในหนังสร้างความแปลกใหม่ทั้งด้านการตัดต่อ ภาพ และการแสดง โดยเฉพาะการแสดงของนักแสดงนำที่เต็มไปด้วยชั้นเชิง ทั้งตลก เศร้า และแรงจูงใจที่จริงจัง เรื่องราวของครอบครัวที่ถูกขยายด้วยแนวคิดมัลติเวิร์สกลายเป็นเครื่องมือชวนคิดมากกว่าจะเป็นลูกเล่นล้วน ๆ นักวิจารณ์ชื่นชมความกล้าที่ผู้กำกับใช้การทดลองด้านรูปแบบร่วมกับความรู้สึกแบบมนุษย์ธรรมดา ทำให้หนังโดดเด้งทั้งในเชิงงานศิลป์และการเข้าถึงคนดูทั่วไป เมื่อนึกถึงผลกระทบระยะยาว หนังเรื่องนี้ยังคงยืนหยัดในลิสต์ปลายปีของสำนักวิจารณ์หลายแห่งและคว้ารางวัลใหญ่หลายรายการ ความแปลกใหม่ของมันไม่ใช่แค่เทคนิค แต่เป็นการให้ความหมายกับชีวิต ทำให้ฉันนั่งดูจบแล้วอยากคุยกับเพื่อน ๆ ยาว ๆ ถึงทุกซีนที่ทิ่มแทงใจ นี่แหละผลงานที่ฉันคิดว่านักวิจารณ์หลายคนยกให้ดีที่สุดของปี 2022

บอกตรงๆ ฉันรู้สึกว่าในปี 2567 มีนักแสดงบางคนที่ฉายแววเด่นจนคนดูพูดถึงกันเยอะมาก ทั้งการเลือกบทและความสามารถในการดึงอารมณ์ทำให้ผลงานของเขา/เธอโดดเด่นออกมาอย่างชัดเจน ณเดชน์ คูกิมิยะ ยังคงเป็นนักแสดงที่มีเสน่ห์หน้าจอสูง บทที่เขาเลือกในปีนี้แสดงมิติความเป็นผู้ใหญ่และความเปราะบางได้ดี ทำให้ฉากดราม่าหลายฉากกินใจและทำให้ผู้ชมรู้สึกเอาใจช่วย ใหม่ ดาวิกา มีความสามารถด้านการแสดงที่ผสมผสานเสน่ห์กับความจริงจังได้ลงตัว ดูแล้วเห็นความตั้งใจในทุกรายละเอียดของการแสดง ไม่ว่าจะเป็นมุมกล้องหรือการส่งสายตา ส่วนมาริโอ้ เมาเร่อยังคงรักษามาตรฐานของการเป็นนักแสดงนำ ทำให้บทที่ดูคุ้นเคยมีความสดใหม่ด้วยการตีความที่ต่างออกไป ถ้าจะสรุปแบบไม่เป็นทางการ ก็คงบอกว่า 3 คนนี้ช่วยยกระดับหนังหลายเรื่องในปีนั้น คนดูจะได้รับทั้งความบันเทิงและการแสดงที่มีชั้นเชิงจริง ๆ

บทเพลงเปิดเรื่องของ 'มนต์รักลูกทุ่ง 2567' ทำให้ผมตื่นเต้นตั้งแต่หีบเพลงแรก — นี่คือจุดที่นักวิจารณ์ส่วนใหญ่ชอบจะหยุดและพูดถึงก่อนสิ่งอื่นใด หลายคอนเทนต์รีวิวยกย่องการเลือกเพลงประกอบและการเรียบเรียงดนตรีที่ผสานลูกทุ่งดั้งเดิมกับแสงสีสมัยใหม่ได้อย่างมีรสนิยม ส่วนใหญ่ชมการแสดงของนักแสดงนำที่สามารถส่งจังหวะอารมณ์ผ่านบทเพลงได้ ทำให้ฉากคอนเสิร์ตในตอนกลางเรื่องกลายเป็นไฮไลท์ที่หลายคนเอ่ยถึง แต่เสียงวิจารณ์ก็ไม่ได้มีแต่บวก: นักวิจารณ์บางคนเห็นว่าบทหนังยังมีช่องว่างเรื่องความต่อเนื่องของตัวละครและการพัฒนาอารมณ์ ทำให้บางช่วงดูยืดหรือเร่งไปอย่างไม่สอดคล้อง มุมมองส่วนตัวของฉันคือการชื่นชมด้านการเล่าเรื่องในแง่ของบรรยากาศและการใส่รายละเอียดวัฒนธรรมลูกทุ่งที่ทำได้อบอุ่น นอกจากนี้องค์ประกอบภาพและการตัดต่อช่วงเพลงยังทำให้ผู้ชมรู้สึกเหมือนกำลังดูเวทีสด อย่างไรก็ตาม เมื่อมองในเชิงบทหนัง บางฉากที่ตั้งใจจะให้เข้มข้นกลับยังไม่ถึงจุดดึงดูดใจได้เต็มที่ สรุปว่ารีวิวโดยรวมเอนเป็นบวกแบบมีเงื่อนไข — ชื่นชอบดนตรีและการแสดง แต่คาดหวังบทที่กระชับและลึกกว่านี้ในผลงานต่อไป