ประวัติศาสตร์กฎหมายไทยสะท้อนค่านิยมสังคมไทยอย่างไร

การไล่ตามร่องรอยของกฎหมายไทยตั้งแต่อดีตทำให้มุมมองของฉันต่อกฎหมายปัจจุบันเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง เมื่อย้อนกลับไปดูยุคการปฏิรูปกฎหมายสมัยรัชกาลที่ 5 จะเห็นว่าไทยรับแนวคิดกฎหมายจากตะวันตกมาอย่างมีเป้าประสงค์เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือระหว่างประเทศและปรับระบบราชการ นั่นไม่ใช่แค่เรื่องของตัวบทกฎหมาย แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดทางกฎหมายของผู้ปกครองและชนชั้นนำ เมื่อกฎหมายบางมาตราถูกนำมาจากระบบกฎหมายฝรั่งเศสหรืออังกฤษ วิธีตีความเดิมๆ จึงยังมีร่องรอยของแนวคิดต่างชาติ แค่เข้าใจจุดตั้งต้นนี้ก็ช่วยให้ฉันตีความข้อความกฎหมายที่คลุมเครือได้ดีขึ้น การดูพัฒนาการหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองและรัฐธรรมนูญหลายฉบับช่วยฉันเห็นว่าเหตุผลทางการเมืองและสังคมส่งผลต่อการร่างกฎหมายอย่างไร ยกตัวอย่างเช่นการบังคับใช้ 'ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์' ในบริบทสังคมที่ต้องการความมั่นคงทางการค้า แตกต่างจากการออกกฎหมายอาญาที่ต้องการควบคุมพฤติกรรม เช่นนี้ทำให้เมื่อต้องตีความบทบัญญัติ ฉันมองทั้งเจตนารมณ์เดิมและบริบททางการเมืองที่ทำให้บทกฎหมายเกิดขึ้น ผลลัพธ์คือไม่ใช่แค่ตีความตามตัวอักษร แต่รวมประวัติความเป็นมาเข้ามาช่วยตัดสินใจ สรุปก็คือการรู้ประวัติศาสตร์กฎหมายช่วยฉันเป็นเหมือนแว่นขยายที่ทำให้รายละเอียดจางๆ ปรากฏชัดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการวิเคราะห์ข้อพิพาท การให้คำปรึกษาเชิงนโยบาย หรือแค่เข้าใจว่าทำไมกฎหมายบางมาตราถึงดูไม่สอดคล้องกับสังคมสมัยใหม่ มันทำให้การอ่านกฎหมายมีชีวิตและฉันมักจะจบด้วยความรู้สึกว่าอดีตกำลังกระซิบเหตุผลให้ฟังเสมอ

เราโตมากับเรื่องเล่าที่คนในหมู่บ้านยังฮัมทำนองไปกับคำกลอนของ 'อิเหนา' และนั่นทำให้มองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างวรรณคดีชิ้นนี้กับค่านิยมสังคมไทยได้ชัดขึ้นกว่าที่คิดไว้ เนื้อหาใน 'อิเหนา' มักเน้นเรื่องความจงรักภักดีต่อผู้มีพระคุณและผู้มีอำนาจ ซึ่งสะท้อนค่านิยมเรื่องความเคารพต่อสถาบันและลำดับชั้นในสังคมไทยได้ดี ในหลายฉาก ตัวละครเลือกยอมรับชะตากรรมเพื่อรักษาหน้าตาและศีลธรรมของตระกูล นี่ไม่ใช่แค่การแสดงความกล้าหาญอย่างเดียว แต่ยังเป็นบททดสอบของเกียรติและความรับผิดชอบต่อสังคมรอบตัว การเห็นตัวละครยอมสละความสุขส่วนตัวเพื่อส่วนรวม ทำให้เข้าใจว่าทัศนคติเช่นนี้ถูกปลูกฝังผ่านการเล่าเรื่องและพิธีกรรมต่างๆ ในชีวิตจริง นอกจากเรื่องความจงรักภักดีแล้ว 'อิเหนา' ยังสอดแทรกแนวคิดทางศาสนาและมิติของเพศสภาพอย่างละเอียด เช่น การให้ค่ากับความบริสุทธิ์ของสตรีและบทบาทที่คาดหวังจากผู้ชายในฐานะผู้ปกป้องบ้านเมือง รวมทั้งการใช้เรื่องเหนือธรรมชาติเพื่อเน้นการตัดสินทางศีลธรรม ซึ่งสะท้อนวิธีคิดที่ผสมผสานทั้งพุทธ-ฮินดู-ท้องถิ่นในสังคมไทย การที่เรื่องนี้ถูกนำไปเล่าใหม่ผ่านละคร หุ่น และบทเพลง ทำให้ค่านิยมเหล่านั้นฝังลึกและถูกปรับใช้ในบริบทสังคมต่างๆ ความน่าสนใจคือแม้สังคมจะเปลี่ยนไป แต่แก่นของเรื่องยังคงถูกหยิบยกมาอ้างอิงเมื่อต้องการย้ำคุณค่าบางอย่าง เช่น ความซื่อสัตย์ ความเคารพ และการเสียสละ ซึ่งยังใช้ได้ในยุคปัจจุบันเท่าที่เห็น ท้ายที่สุด การอ่าน 'อิเหนา' ในฐานะคนที่เติบโตมากับวัฒนธรรมไทย ทำให้ฉันเห็นว่ามันทำหน้าที่เป็นกระจกที่ไม่เพียงสะท้อนอดีต แต่ยังเป็นแม่แบบทางจิตวิญญาณที่ถูกนำมาใช้อธิบายและยืนยันบรรทัดฐานสังคม การอภิปรายเกี่ยวกับค่านิยมจากเรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่การวิเคราะห์วรรณกรรม แต่เป็นการสนทนาว่าชุมชนอยากให้คนรุ่นต่อไปเป็นอย่างไร และนั่นเองที่ทำให้เรื่องราวยังคงมีชีวิตอยู่

ประวัติศาสตร์กฎหมายไทยไม่ใช่แค่เรื่องของบทบัญญัติบนกระดาษ แต่เป็นชั้นความคิดและการจัดการสังคมที่ฝังอยู่ในโครงสร้างของศาลจนถึงทุกวันนี้ ดิฉันเห็นภาพการตัดสินคดีในศาลไทยเป็นผลจากการผสมผสานระหว่างกฎหมายท้องถิ่น ประเพณีทางพุทธศาสนา และการปฏิรูปที่เกิดขึ้นเมื่อตอนการสร้างรัฐรวมศูนย์ ท้ายที่สุดแนวคิดเรื่องความยุติธรรมดั้งเดิม — ที่ชุมชน แกนนำท้องถิ่น และวัดเคยเป็นเวทีตัดสินข้อพิพาท — ถูกค่อย ๆ ย้ายเข้าสู่ระบบศาลที่มีรูปแบบและกระบวนการเป็นทางการมากขึ้น การปฏิรูปกฎหมายในสมัยรัชกาลที่ 5 และต่อเนื่องมาจนถึงการร่างประมวลกฎหมาย ทำให้ระบบศาลไทยมีกรอบกฎหมายเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น หลักกฎหมายแพ่งและอาญาที่ช่วยให้คำตัดสินอิงตามบทบัญญัติชัดเจนขึ้น ผลคือศาลไทยให้ความสำคัญกับการตีความตัวบทมากกว่าการอ้างอิงคำตัดสินก่อนหน้าแบบเคร่งครัด แต่ก็ยังมีแนวปฏิบัติที่ยึดโยงกับการเจรจา ไกล่เกลี่ย และความสัมพันธ์ในสังคมท้องถิ่น ผลลัพธ์ที่เห็นได้ชัดก็คือโครงสร้างศาลที่เป็นทางการมีประสิทธิภาพในการจัดการคดีที่ซับซ้อน เช่นคดีเชิงพาณิชย์หรืออาญาระดับสูง แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีพื้นที่ให้การระงับข้อพิพาทนอกศาล การตีความของผู้พิพากษาและวัฒนธรรมการบริหารความยุติธรรมสะท้อนทั้งแหล่งกำเนิดประเพณีและข้อจำกัดของรัฐสมัยใหม่ ซึ่งทำให้ระบบศาลไทยเป็นทั้งเครื่องมือของรัฐและเวทีที่ผู้คนยังสามารถพึ่งพาการเจรจาเพื่อความยุติธรรมได้ — นี่คือสิ่งที่ทำให้การพัฒนาในอนาคตน่าสนใจยิ่งขึ้น

ภาพจำของ 'นางนาก' ในหน้าจอประทับแน่นเหมือนภาพวาดเก่า ๆ ที่ยังหายใจได้ ฉันเห็นตัวละครนี้ไม่ใช่แค่ผีรักสามี แต่เป็นกระจกสะท้อนค่านิยมเรื่องความภักดีต่อครอบครัวและการยอมรับบทบาทเพศหญิงในสังคมไทยยุคนั้น ในหลายฉากการทดแทนความปรารถนาส่วนตัวด้วยหน้าที่กลายเป็นสิ่งที่ได้รับการยกย่อง แม้ในทางปฏิบัติจะเต็มไปด้วยความเจ็บปวดและการถูกกดทับก็ตาม การที่ชุมชนในเรื่องพร้อมจะลงโทษคนที่เบี่ยงเบนจากบรรทัดฐาน เช่น การนอกลู่นอกทางหรือการไม่ยอมเสียสละ แสดงให้เห็นความสำคัญของ 'หน้า' และการรักษาสถานะทางสังคม เส้นเรื่องของ 'นางนาก' ยังทับซ้อนกับความเชื่อเรื่องผีและบุญคุณ ทำให้ความผิดพลาดทางศีลธรรมถูกตีความผ่านมิติเหนือธรรมชาติ ซึ่งสะท้อนถึงวิธีคิดที่ผสมผสานศาสนาพุทธพื้นบ้านกับค่านิยมชุมชน เมื่อเทียบกับงานภาพยนตร์ที่เน้นชีวิตผู้หญิงอย่าง 'แม่เบี้ย' จะเห็นความต่างในการตีความผู้หญิงที่แสดงออกถึงความต้องการส่วนตัว ในขณะที่ 'นางนาก' ถูกจัดวางให้ความภักดีและการเสียสละเป็นคุณธรรมสูงสุด ฉันเชื่อว่านี่คือเหตุผลที่ตัวละครยังถ่ายทอดอารมณ์ร่วมได้ดีทั้งในเชิงศรัทธาและความเศร้า — เพราะมันแตะจุดที่คนในสังคมมักจะอธิบายว่าควรทำอย่างไร มากกว่าถามว่าทำเพื่อใคร

ตั้งแต่เริ่มสนใจร่องรอยประวัติศาสตร์ของกฎหมาย ฉันมองเห็นชั้นชั้นของอิทธิพลที่ซ้อนทับกันอย่างชัดเจน ระหว่างระบบกฎหมายดั้งเดิมกับการรับเอารูปแบบตะวันตกเข้ามาสู่สยามในคริสต์ศตวรรษที่ 19–20 ในยุคแรก กระบวนทัณฑ์และข้อบังคับมีรากจากแนวคิดทางศาสนาและวัฒนธรรมที่ไหลผ่านภูมิภาค เช่นแนวคิดจากอินเดียที่แทรกเข้าในระบบข้อกฎหมายขอม-ขอมไทย และกฎปฏิบัติที่สืบทอดมาจากคัมภีร์ธรรมเนียมท้องถิ่น ซึ่งสะท้อนว่าเรื่องความยุติธรรมที่เป็นระบบยังไม่ใช่แบบตัวอักษรทั้งหมด การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เกิดขึ้นเมื่อต้องรับมือกับแรงกดดันจากชาติตะวันตก รัชกาลสมัยรัชกาลที่ 4–5 เริ่มนำแนวคิดการเขียนกฎหมายแบบเป็นลายลักษณ์อักษรมาใช้ เพื่อให้ต่างชาติเข้าใจและยุติการใช้กฎศาลต่างประเทศ เมื่อการร่างประมวลกฎหมายเริ่มเข้มแข็ง ผลงานของยุโรปถูกนำมาเป็นแบบอย่างอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะแนวคิดของประมวลกฎหมายแพ่งแบบทวีปยุโรปที่ได้รับอิทธิพลจาก 'Napoleonic Code' ทางฝรั่งเศสและกรอบกฎหมายแพ่งของเยอรมนีซึ่งมักเรียกโดยย่อว่า 'BGB' กระบวนการนี้ทำให้ประเทศไทยพัฒนาไปสู่ระบบกฎหมายที่เป็นโค้ด (codified law) มากขึ้น ผลลัพธ์คือระบบกฎหมายปัจจุบันเป็นผลจากการผสมผสานระหว่างข้อกฎหมายท้องถิ่นกับหลักกฎหมายยุโรป จนเกิดเอกลักษณ์ที่เป็นทางการแต่ยังคงฝังรากของประเพณีไว้ลึก ๆ — นี่แหละที่ทำให้กฎหมายไทยทั้งน่าสนใจและมีมิติให้ศึกษาไม่รู้จบ

พูดถึง 'รามเกียรติ์' แล้วภาพ 'ครุฑ' มักลอยเข้ามาในหัวก่อนเสมอ ฉันโตมากับภาพจิตรกรรมฝาผนังและละครรำที่มีครุฑเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจและการคุ้มครอง เราเห็นครุฑไม่ใช่แค่สัตว์ในตำนาน แต่เป็นกรอบความคิดที่ย้ำเรื่องความจงรักภักดี ความรับผิดชอบต่อผู้นำ และการยอมรับลำดับชั้นทางสังคม การที่ครุฑเป็นพาหนะของพระนารายณ์ทำให้ภาพนี้สอดคล้องกับการยกย่องอำนาจทางศีลธรรมและการปกครอง ซึ่งสะท้อนค่านิยมการให้ความเคารพต่อผู้นำและสถาบันที่ยิ่งใหญ่กว่าในสังคมไทย การตีความครุฑในงานศิลป์และพิธีกรรมยังบอกอีกอย่างหนึ่งว่า สังคมไทยให้ความสำคัญกับการรักษาสมดุลระหว่างอำนาจกับหน้าที่ เราเห็นการนำครุฑมาเป็นเครื่องหมายราชการและศาสนา ซึ่งสะท้อนว่าคนในสังคมต้องมีจิตสำนึกของความรับผิดชอบต่อผู้อื่น ภาพครุฑที่โฉบปกป้องหรือรบเพื่อสิ่งที่ถือว่าชอบธรรม ทำให้ฉันเข้าใจว่าค่านิยมไทยไม่ได้เน้นแค่ความเข้มแข็งอย่างเดี่ยวๆ แต่ผสมปนเปกับการเป็นผู้คุ้มครอง สร้างเกียรติ และยืนหยัดเพื่อชุมชน — นี่แหละคือเหตุผลที่ครุฑยังคงทรงพลังในวรรณคดีและวัฒนธรรมประจำชาติ

ความเป็นมาของกฎหมายไทยย้อนกลับไปได้ไกลกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด มันไม่ได้เริ่มจากการบัญญัติเดียวที่ชัดเจนในทันที แต่ฉันชอบมองว่าสัญญาณแรกๆ ปรากฏชัดในสมัยสุโขทัยผ่านเอกสารจารึกต่างๆ ที่สะท้อนการปกครองและระเบียบสังคม เมื่ออ่าน 'ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง' จะเห็นภาพกษัตริย์ที่ตรากฎหมายแบบมีจุดมุ่งหมายทั้งด้านการจัดสรรที่ดิน การเก็บภาษี และการดูแลประชาชน ซึ่งสะท้อนกฎพื้นฐานที่ทำให้ชุมชนยั่งยืนได้ นอกจากนั้น ระบบกฎหมายพื้นบ้านที่ผูกกับวัฒนธรรมพุทธ-ฮินดู เช่น ตำรากฎหมายแบบ 'ธรรมศาสตร์' ที่รับอิทธิพลมาจากคัมภีร์อินเดีย ก็เข้ามามีบทบาทในการกำหนดค่านิยมและบทลงโทษ ฉันมักคิดว่าสิ่งที่เรียกว่าจุดเริ่มต้นของกฎหมายไทยจึงเป็นการผสมผสานระหว่างจารึกข้อบังคับของรัฐสยามยุคแรกกับประเพณีท้องถิ่นและตำราทางศาสนา มากกว่าจะเป็นการบัญญัติกฎหมายแบบสมัยใหม่เพียงชุดเดียว — นี่คือรากฐานที่ต่อมาขยายไปสู่กฎหมายสยามในยุคอยุธยาและการปฏิรูปในสมัยรัตนโกสินทร์

บอกตามตรงว่าตัวละครที่ยังคงวนเวียนอยู่ในหัวฉันมากที่สุดคือคนจาก 'ขุนช้างขุนแผน' — บทบาทของขุนแผนไม่ได้เป็นแค่ฮีโร่ผู้กล้าหาญ แต่เป็นกระจกสะท้อนความคาดหวังทางเพศและหน้าที่ของชายในสังคมไทยดั้งเดิม ผมชอบมุมที่ขุนแผนมีไหวพริบ ความกล้าหาญ และความซื่อสัตย์ต่อคนที่เขารัก แต่นั่นก็ถูกปะทะกับระบบชนชั้น ศีลธรรมสาธารณะ และความอาฆาตของขุนช้าง ทำให้เห็นว่าค่านิยมเรื่องเกียรติยศและความภักดีมีพลังมากกว่าความปรารถนาส่วนตัว ความสัมพันธ์ระหว่างขุนแผนกับพิมพิลาไลยเติมความซับซ้อนของเรื่องด้วยการแสดงให้เห็นค่านิยมของผู้หญิงในสังคมไทย — พิมเป็นภาพของความประพฤติอ่อนหวานและภักดี แต่ก็มีจังหวะที่เธอต้องผลักดันตัวเองภายใต้ข้อจำกัดของความอับอายและการตัดสินของชุมชน นี่ช่วยให้เข้าใจว่าค่านิยมไทยมักผสมผสานระหว่างการยกย่องความกล้าหาญและการควบคุมพฤติกรรมเพื่อรักษาหน้า มองย้อนกลับแล้ว ฉันคิดว่าทั้งเรื่องเป็นบทเรียนว่าค่านิยมสังคมไทยไม่ได้เป็นสิ่งคงที่เสมอไป — มันถูกกำหนดและทดสอบผ่านความสัมพันธ์ ความขัดแย้ง และการตัดสินของคนรอบข้าง ฉากการแก้แค้น การเสียหน้า หรือการทดแทนด้วยศักดิ์ศรี ล้วนสอนให้รู้ว่าชีวิตส่วนบุคคลจะถูกร้อยเรียงกับมาตรฐานสังคมจนแทบแยกไม่ออก ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมตัวละครเหล่านี้ยังสะท้อนคนไทยได้อย่างทรงพลัง

บทกวีเรื่องนี้ไม่ใช่แค่ตำนานทะเลธรรมดา แต่เป็นกระจกที่สะท้อนค่านิยมซับซ้อนของสังคมไทยผ่านการผสมผสานระหว่างศีลธรรม พลังอำนาจ และความเมตตา การอ่าน 'พระอภัยมณี' ทำให้ฉันนึกถึงภาพของความรับผิดชอบต่อครอบครัวและชุมชนซึ่งฝังลึกในวัฒนธรรมไทย เรื่องราวไม่ได้ยกย่องความเข้มแข็งเพียงอย่างเดียว แต่ยังชื่นชมความฉลาดและความละมุนละไม เช่น ฉากที่ตัวละครเลือกใช้ปัญญา แทนการใช้ความรุนแรง แสดงให้เห็นว่าความสงบและการประนีประนอมเป็นคุณค่าที่สังคมคาดหวัง นอกจากนี้การนำเรื่องเหนือธรรมชาติเข้ามา เช่น นางเงือกที่มีบทบาทสำคัญ ช่วยสะท้อนค่านิยมด้านความเมตตาและการยอมรับความต่าง ซึ่งยังคงเป็นหัวใจของวัฒนธรรมไทย อีกด้านหนึ่ง งานชิ้นนี้ยังสะท้อนความเคารพต่อระบบศีลธรรมหรือศีลของพระพุทธศาสนา เช่นแนวคิดเรื่องกรรมและการชดใช้ ทำให้การกระทำของตัวละครมักได้รับการตัดสินตามบรรทัดฐานทางจริยธรรม ยิ่งไปกว่านั้น การผจญภัยกลางทะเลและการพบปะกับชนกลุ่มต่าง ๆ ก็ชี้ให้เห็นถึงการเปิดรับสิ่งใหม่ในขณะที่ยังคงรักษาค่านิยมดั้งเดิมเอาไว้ ผลลัพธ์ที่ได้คือภาพของสังคมที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งแต่น่ารัก — อยากปกป้องและเข้าใจไปพร้อมกัน ซึ่งทำให้ฉันยังคงกลับมาอ่านและคิดถึงเรื่องนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

การอ่าน 'ขุนช้างขุนแผน' ทำให้ฉันมองเห็นภาพค่านิยมชายไทยยุคโบราณที่ชัดเจนและซับซ้อนขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งในแง่ความกล้าหาญ ความสามารถทางการรบ และความเป็นผู้นำที่มาพร้อมกับสิทธิพิเศษหลายอย่าง การกระทำของขุนแผนสะท้อนค่านิยมเรื่องการพิสูจน์ตัวตนด้วยฝีมือ การแข็งขันทางเพศ และการถือสิทธิ์ในความรักซึ่งสะท้อนระบบเพศชายเป็นศูนย์กลางที่สังคมยอมรับในสมัยนั้น ฉากการต่อสู้หรือการโชว์ฤทธิ์วิทยาคมของเขาไม่เพียงแค่ยืนยันความเก่ง แต่ยังสื่อว่าผู้ชายที่มีอำนาจและความสามารถได้รับการยกย่องและได้รับอนุญาตให้กระทำอะไรหลายอย่างที่คนอื่นทำไม่ได้ ภาพของขุนแผนยังเผยให้เห็นระบบสัมพันธ์แบบอุปถัมภ์และการอ้างสิทธิ์เหนือผู้หญิง เช่น ความสัมพันธ์กับนางพิมพิลาไลยที่เต็มไปด้วยความซับซ้อน ระหว่างความรัก ความริษยา และการต่อรองตำแหน่งทางสังคม การตัดสินใจของตัวละครชายในเรื่องมักได้รับการอภัยหรือยอมรับจากสังคมมากกว่าฝ่ายหญิง ซึ่งชี้ชัดถึงมาตรฐานคู่ขนานที่แตกต่างกันสำหรับสองเพศ ความไม่เท่าเทียมนี้สะท้อนค่านิยมที่ให้ความสำคัญกับเกียรติยศและชื่อเสียงของผู้ชายเป็นหลัก ในขณะที่การควบคุมเรื่องศีลธรรมและความประพฤติของผู้หญิงถูกคาดหวังให้เข้มงวดกว่า มุมมองเชิงวิพากษ์ที่ฉันมีต่อเรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าจะมองข้ามความงดงามของภาษาโบราณหรือความสามารถเล่าเรื่องของผู้ประพันธ์ แต่เห็นว่าตัวละครชายอย่างขุนแผนทำหน้าที่เป็นกระจกสะท้อนค่านิยมยุคเก่า ทั้งความกล้าหาญที่ถูกยกย่อง การใช้กำลังเป็นวิธีแก้ปัญหา และการให้ความสำคัญกับสถานะเหนือความเป็นธรรม ซึ่งล้วนเป็นแก่นของสังคมในยุคนั้น เมื่อนำมาวิเคราะห์ในยุคปัจจุบัน ฉันมักคิดว่าการเข้าใจบริบทเหล่านี้ช่วยให้เราเห็นได้ว่าอะไรคือจุดที่เปลี่ยนไปและอะไรยังคงส่งผลต่อค่านิยมสังคมไทยในปัจจุบัน โดยไม่จำเป็นต้องยกย่องหรือตำหนิแบบตัดสิน แต่มองให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างอดีตและปัจจุบันแทน