พิภพวานร 1 เพลงประกอบที่เด่นที่สุดคือเพลงไหน

ดนตรีของ 'War for the Planet of the Apes' ท่อนเปิดที่หนักแน่นและเศร้าปะปนกันยังติดหูฉันที่สุดจนถึงทุกวันนี้ ฉันชอบวิธีที่จังหวะกลองกับเครื่องทองเหลืองสร้างความรู้สึกว่ามีภาระหนักอยู่บนบ่าของตัวละครหลัก เสียงฮาร์โมนีย์ต่ำ ๆ ที่วนซ้ำ ทำให้เมโลดี้ไม่ต้องหวือหวาแต่ฝังลึก มันไม่ใช่แค่ท่วงทำนองสวยเท่านั้น แต่วิธีเรียงเสียงที่ทำให้เกิดภาพในหัวของฉัน — ฉากเดินทัพ ทะเลหมอก และความไม่แน่นอนของชะตากรรม ในฐานะแฟนที่ดูหลายรอบ ฉันพบว่าท่อนนั้นมักจะถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของการตัดสินใจครั้งใหญ่ จึงสะท้อนอารมณ์ได้อย่างทรงพลังและคงอยู่ในความจำได้ง่ายกว่าท่อนที่หวือหวาเพราะมันเชื่อมโยงกับภาพและความหมาย เมื่อมีใครฮัมท่อนนี้มา ฉันจะรู้ทันทีว่าพูดถึงฉากไหนและความรู้สึกอะไร — นั่นแหละคือเหตุผลที่มันติดหูฉันที่สุดในบรรดาเพลงประกอบทั้งหมดของซีรีส์นี้

ย้อนกลับไปในวัยเด็ก ผมมักจะเปิดเทปที่มีเพลงจาก 'พิภพวานร' ซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนจำทำนองได้ทั้งชีวิต ความทรงจำที่ติดตาสุดคือเพลงเปิดอย่าง 'Monkey Magic' กับเพลงบรรเลงที่มีความคึกคักแบบผสมผสานระหว่างร็อกกับเมโลดี้เอเชีย ทั้งสองเพลงถูกขับร้องและบันทึกโดยวงไกลแจ้งชื่อว่า 'Godiego' ซึ่งเป็นวงจากญี่ปุ่นที่มีสไตล์ผสมภาษา ทำให้เสียงร้องกับดนตรีโดดเด่นและติดหูคนไทยในยุคนั้นมาก เพลงเหล่านี้ไม่ได้เป็นแค่ธีมเปิด-ปิด แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ของบรรยากาศการผจญภัยของเรื่อง เมื่อคิดถึงฉากที่พระเอกโผล่ขึ้นมา ทำนองของ 'Monkey Magic' ก็จะดังขึ้นในหัวทันที และเพลง 'Gandhara' เองก็มีความลึกทางเมโลดี้ที่ทำให้ฉากเศร้าหรือฉากย้อนอดีตมีน้ำหนักมากขึ้น สำหรับผมสองเพลงนี้แหละที่ทำให้ชื่อ 'พิภพวานร' อยู่ในความทรงจำของคนดูรุ่นเก่า ๆ เสมอ

เสียงเปิดของ 'พิภพวานร' ฉบับปี 1968 กดทับความทรงจำแบบที่ไม่เคยปล่อยไปง่าย ๆ ธีมเปิดที่ Jerry Goldsmith เขียนมีความแปลกและโหดร้ายในเวลาเดียวกัน — จังหวะเพอร์คัสชันที่ไม่เป็นธรรมชาติ เบสที่ลึก และเครื่องเป่าที่สร้างความไม่สบายใจ ทำให้ภาพของโลกที่กลับหัวกลับหางนั้นถูกขับเน้นจนกลายเป็นประสบการณ์เชิงภาพและเสียงไปพร้อมกัน ตอนที่เห็นเงารูปร่างของวานรรวมตัวหรือเสียงร้องจากระยะไกล ดนตรีจะฉีดความตึงเครียดเข้าไปในทุกเฟรมเหมือนเป็นตัวละครอีกตัวหนึ่ง ความประทับใจส่วนตัวคือธีมนี้ไม่ใช่แค่สัญลักษณ์ของหนัง แต่เป็นวิธีเล่าเรื่องโดยไม่ต้องพูดคำเดียว — มันบอกว่าโลกนี้ผิดปกติ และคนดูควรเริ่มรู้สึกไม่ไว้วางใจตั้งแต่บรรทัดแรกที่ได้ยิน สำเนียงดนตรีแบบทดลองของ Goldsmith ยังกลายเป็นต้นแบบให้คนแต่งเพลงหนังแนวไซไฟ-ดิสโทเปียต่อ ๆ มา เสียงซีรีส์นั้นจับใจจนทุกครั้งที่ได้ยินคล้ายมีภาพทรงจำของฉากสำคัญอย่างรูปปั้นเสรีภาพลอยขึ้นมาด้วยความเศร้าและความโกรธปนกัน ช่วงเวลาที่เพลงบรรเลงนาน ๆ ทำให้ฉันย้อนคิดถึงความขมของเรื่องที่ถูกย้ำด้วยโน้ตเพียงไม่กี่ตัว

ทำนองเปิดของ 'รุ่งอรุณแห่งพิภพวานร' ตอกย้ำความรู้สึกของภาพยนตร์ตั้งแต่วินาทีแรกจนทำให้ฉันอยากหยุดดูซ้ำเพื่อฟังรายละเอียดใหม่ๆ เสียงเครื่องเคาะหนักๆ ผสมกับคอรัสที่ค่อยๆ เพิ่มระดับสร้างบรรยากาศตึงเครียดได้ดีมาก ฉันชอบวิธีที่ธีมหลักของซีซาร์ถูกเล่นแบบเรียบง่ายในตอนต้น แล้วค่อยๆ ถูกขยายให้มีความกว้างขึ้นเมื่อความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับลิงซับซ้อนขึ้น เพลงบางช่วงใช้ไวโอลินชิ้นเล็กๆ เป็นตัวแทนอารมณ์ส่วนตัว ทำให้ฉากที่ดูทะมึนมีความเปราะบางขึ้นอย่างน่าประหลาด สิ่งที่ทำให้ฉันยิ่งชอบคือการจัดชั้นเสียงของนักประพันธ์ที่ปล่อยให้พื้นที่เงียบได้ทำงานร่วมกับซาวด์สเกป ฉากที่มีการเผชิญหน้ากันใหญ่ๆ จะใช้กลองและเบสสร้างแรงกระแทก ขณะที่ฉากเงียบๆ จะดึงเอาเมโลดี้เล็กๆ มาเล่นจนกลายเป็นความทรงจำของตัวละคร การฟังตั้งใจแบบแยกองค์ประกอบทำให้พบมิติใหม่ๆ ในซาวด์แทร็กตลอดเวลา ยิ่งคิดถึงเพลงเหล่านี้ก็ยิ่งรู้สึกว่ามันอัดแน่นด้วยรายละเอียดที่ฟังหลายรอบก็ไม่เบื่อ

เสียงเบสต่ำและพื้นผิวซินธ์ที่ค่อยๆ แทรกอยู่ในซาวด์แทร็กของ 'มหาศึกล้างพิภพ 1' สร้างบรรยากาศอึดอัดและปิดล้อมตั้งแต่ฉากแรกๆ ความมืดและความเงียบถูกเติมเต็มด้วยเสียงที่ไม่ชัดเจน — เหมือนมีเครื่องจักรทำงานอยู่ไกลๆ และบางทีก็มีเสียงสตริงสูงจิกลงมาเป็นเสี้ยวๆ ทำให้ฉันรู้สึกว่าพื้นที่ในหนังไม่ใช่แค่กายภาพ แต่เป็นกับดักทางอารมณ์ด้วย ดนตรีไม่ได้แค่บอกว่าเรื่องน่ากลัว แต่มันทำให้ความกลัวกลายเป็นสิ่งที่จับต้องได้ ในมุมมองของฉัน เสียงเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นตัวนำทางอารมณ์ ช่วยให้ฉากใต้ดินหรือห้องทดลองรู้สึกแคบและเป็นระบบมากขึ้น การใช้ความเงียบสลับกับเสียงหนักๆ ยังทำให้ทุกครั้งที่มีเสียงดังขึ้น ผู้ชมจะสะดุ้งและถูกดึงเข้าไปในความตึงเครียดของเรื่อง ซึ่งนั่นแหละคือสิ่งที่ดนตรีในหนังทำได้อย่างชัดเจนและทรงพลัง

เพลงประกอบของแฟรนไชส์ 'กำเนิดพิภพวานร' มีหลายเวอร์ชันและหลายผู้แต่ง ขึ้นอยู่กับว่าคุณหมายถึงหนังภาคไหน เพราะชื่อไทยนี้มักถูกใช้กับทั้งภาพยนตร์ต้นฉบับและรีบูตสมัยใหม่ ถ้าหมายถึงภาพยนตร์ต้นฉบับปี 1968 ที่คนทั่วโลกเรียกกันว่า 'Planet of the Apes' เพลงต้นฉบับถูกแต่งโดย Jerry Goldsmith ซึ่งงานของเขาถูกยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสกอร์ที่แปลกแหวกแนวและทรงพลังที่สุดในยุคนั้น ผลงานของ Goldsmith ใช้เทคนิคที่ไม่ค่อยได้ยินในสกอร์ภาพยนตร์ทั่วไป ณ ขณะนั้น เช่น การใช้คลัสเตอร์ความถี่สูงและต่ำ การเลือกใช้เครื่องเป่าและเครื่องตีเพื่อลงน้ำหนักอารมณ์ที่แปลก ประกอบกับโทนเสียงที่เยือกเย็นและไม่เป็นเมโลดี้แบบปกติ ทำให้บรรยากาศของโลกพิภพวานรถูกสื่อออกมาได้อย่างลึกลับและกดดัน เขาไม่ได้ตามสูตรฮอลลีวูดแบบเดิม แต่กลับสร้างสไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์ จนกระทั่งทุกวันนี้ถ้าพูดถึงเพลงประกอบ 'Planet of the Apes' หลายคนยังนึกถึงลายเซ็นของ Goldsmith เป็นอันดับแรก ถ้าพูดถึงภาพยนตร์รีบูตยุคใหม่ ชื่อนี้มักจะหมายถึง 'Rise of the Planet of the Apes' (2011) ซึ่งเพลงประกอบของภาคนี้แต่งโดย Patrick Doyle งานของ Doyle ต่างจาก Goldsmith ตรงที่เน้นเมโลดี้และอารมณ์เชื่อมโยงตัวละคร โดยเฉพาะธีมของซีซาร์ที่พาให้ผู้ชมเข้าใจการเติบโตและการสูญเสียผ่านดนตรีที่ซาบซึ้งและจริงใจ ออร์เคสตราในสกอร์ของ Doyle มีความอบอุ่นผสมความหม่น มีกลิ่นอายแบบดราม่ามากกว่าความแปลกประหลาดเชิงทดลอง จึงเหมาะกับการเล่าเรื่องต้นกำเนิดของซีรีส์ในมุมมนุษยสัมพันธ์และความเห็นอกเห็นใจต่อวานร ซึ่งทำให้คนดูรู้สึกผูกพันกับตัวละครได้ง่ายขึ้น สำหรับภาคต่อที่ตามมาอย่าง 'Dawn of the Planet of the Apes' (2014) และ 'War for the Planet of the Apes' (2017) งานแต่งเพลงหลักถูกดูแลโดย Michael Giacchino ที่นำสีสันดนตรีสมัยใหม่เข้ามาผสมผสานกับธีมเด่นของเรื่อง Giacchinoถนัดการใช้ลีดธีมชัดเจนและการเรียงเนื้อเสียงให้เกิดอารมณ์หวือหวาในฉากแอ็กชัน ตลอดจนการสร้าง leitmotif ให้กับตัวละครสำคัญ ซึ่งช่วยให้ซีนดราม่าและการต่อสู้มีน้ำหนักและความทรงจำมากขึ้น ผลงานของเขาจึงได้รับการชมเชยว่าช่วยยกระดับอารมณ์ภาพยนตร์ภาคหลังๆ ของแฟรนไชส์นี้ได้อย่างมาก สรุปแล้ว ถ้าต้องตอบแบบชัดเจนว่า "เพลงต้นฉบับ" ของภาพยนตร์ต้นฉบับ 'Planet of the Apes' ปี 1968 คือผลงานของ Jerry Goldsmith แต่ถ้าพูดถึงหนังชื่อไทยว่า 'กำเนิดพิภพวานร' ในยุคใหม่ (ปี 2011) ผู้แต่งคือ Patrick Doyle และภาคต่อยุคใหม่สองภาคหลังๆ มี Michael Giacchino มารับหน้าที่หลัก ส่วนตัวผมชอบความแปลกและความกล้าในสกอร์ของ Goldsmith ที่ให้ความรู้สึกว่าโลกนั้นแปลกประหลาดและน่าเกรงขาม ขณะเดียวกันก็ชื่นชมความอารมณ์ลึกซึ้งของ Doyle และความหนักแน่นร่วมสมัยของ Giacchino — แต่ถ้าต้องเลือกสักเพลงที่ติดหูสุดๆ สำหรับผมยังคงเป็นธีมของ Goldsmith ที่ฟังครั้งแรกแล้วจำได้ทันที

เสียงธีมเปิดของ 'พญาวานร' คือสิ่งที่ฉันกลับไปฟังซ้ำเสมอ เพราะมันสานความยิ่งใหญ่กับความอ่อนไหวไว้ได้อย่างพอดี พัฒนาการของเมโลดี้ตั้งแต่ท่อนแรกจนถึงคอรัสสร้างความคาดหวังและปลดปล่อยพร้อมกัน ทำให้ฉากเปิดหรือฉากย้อนอดีตมีพลังมากกว่าที่เห็นบนหน้าจอแค่ภาพเดียว รายละเอียดเล็กน้อยอย่างการใช้เครื่องสายที่คลอเบาๆ ก่อนจะปล่อยให้กลองหนักขึ้นแล้วขยายเป็นพาเลตของสไตล์ดนตรีแบบผสมผสาน ทำให้ฉันรู้สึกว่าเรื่องราวมีมิติ เพลงนี้ไม่ใช่แค่ธีมประกาศตัวละครหลัก แต่มันทำหน้าที่เป็นเส้นใยเชื่อมโยงอารมณ์ระหว่างฉากต่างๆ อย่างที่ฉากพบกันครั้งแรกกับการต่อสู้ครั้งสุดท้ายใช้ท่อนเดียวกันแต่เติมน้ำหนักคนละแบบ ทำให้ฉากหลังกลับมีน้ำเสียงที่ต่างกันอย่างชัดเจน เมื่อฟังแยกรายชิ้นแล้วยังเห็นความคิดสร้างสรรค์ของคนทำเพลง—การวางไดนามิก การเลือกเสียงประสานที่ไม่คาดคิด—ซึ่งทำให้เพลงนี้โดดเด่นกว่าชิ้นอื่นๆ ในอัลบั้ม และฉันมักจะเปิดท่อนคอรัสซ้ำหลายรอบก่อนนอน เป็นเพลงที่ติดอยู่ในหัวในแบบที่ดีจริงๆ

เพลงที่ติดหูและโดดเด่นที่สุดสำหรับเรื่องราวเขียนถึงโมโมทาโร่ในแบบเด็กๆ คงต้องยกให้ '桃太郎さん' เป็นหลัก ทำนองมันเรียบง่ายแต่มีจังหวะที่จับใจจนคนร้องตามได้ง่าย เหมือนเป็นเพลงประจำชาติของเวอร์ชันนิทานเด็กเลย เมื่อฟังท่อนฮุกขึ้นมา เสียงเบสเล็กๆ กับเมโลดี้ที่วนซ้ำทำให้ฉันยิ้มออกมาโดยไม่รู้ตัว เวอร์ชันดั้งเดิมจะเน้นคาแร็กเตอร์ความไร้เดียงสา แต่ก็มีการเรียบเรียงใหม่ๆ ทั้งกลุ่มศิลปินเด็ก วงอะคูสติก หรือแม้แต่รีมิกซ์อิเล็กทรอนิก ที่ยังคงเก็บแก่นของทำนองไว้และเติมสีสันสมัยใหม่ หาฟังได้ง่ายบนแพลตฟอร์มใหญ่ๆ เช่น YouTube ซึ่งมักมีทั้งเวอร์ชันเก่าและคัฟเวอร์ที่หลากหลาย นอกจากนี้ยังมีรวมในอัลบั้มเพลงเด็กหรือเพลย์ลิสต์รวมเพลงพื้นบ้านญี่ปุ่นบน Spotify กับ Apple Music เวอร์ชันที่เจอในคอลเล็กชันจะบอกถึงยุคสมัยของการเรียบเรียง ถ้าต้องการความอบอุ่นแบบบ้านๆ ให้เลือกเวอร์ชันที่ใช้เครื่องดนตรีอะคูสติกมากกว่า เพราะฉันมักจะหยิบมาฟังตอนอยากเรียกความทรงจำวัยเด็ก

เพลงประกอบของ 'พิภพวานร 3' แต่งโดย Michael Giacchino และนั่นเป็นเหตุผลที่ดนตรีของหนังเล่าอารมณ์ได้ลึกและกว้างขวางมาก ผมรู้สึกว่าการใช้ธีมออร์เคสตราที่คมชัดและเสียงประสานร้องประสานนั้นทำให้ภาพของสงคราม ความสูญเสีย และการต่อสู้ภายในของตัวละครเด่นชัดขึ้น ต่างจากสกอร์แอคชันธรรมดาๆ ที่มักเน้นจังหวะเร็ว เรื่องนี้มีทั้งความเงียบและระเบิดอารมณ์ในจังหวะที่พอดี ฉากที่เสียงสายไวโอลินและเชลโล่ร้อยเรียงกับคอรัสเบาๆ เป็นหนึ่งในโมเมนต์ที่ทำให้ผมขนลุก และผมยังชอบวิธีที่ Giacchino ใช้แนวเสียงต่ำเพื่อเน้นความทุกข์ของตัวละครด้วย เมื่อตัดกับงานอื่นของเขา เช่นโทนที่หนักแน่นใน 'Rogue One' ผมมองว่าที่นี่เขาเล่นกับพื้นที่ว่างในสกอร์มากขึ้น ให้ความรู้สึกว่าดนตรีไม่ยัดเยียดอารมณ์ แต่ค่อยๆ ชี้นำ ช่วยให้ภาพจำในฉากสำคัญตราตรึงยาวนาน เป็นสกอร์ที่ผมเปิดฟังแยกตอนทำงานด้วยเพราะมันเติมพลังและปลอบใจในเวลาเดียวกัน

ฉากเผชิญหน้าครั้งสุดท้ายระหว่างซีซาร์กับพันเอกคือจุดที่แฟนๆถกเถียงกันหนักที่สุดใน 'มหาสงครามพิภพวานร' เพราะมันเต็มไปด้วยความขัดแย้งทางศีลธรรมมากกว่าจะเป็นแค่การต่อสู้แบบฮีโร่กับวายร้าย หลายคนมองว่าฉากนี้ทำหน้าที่เป็นบทสรุปของธีมทั้งเรื่อง—การแก้แค้นเทียบกับความเมตตา, ภาวะผู้นำเมื่อถูกทดสอบจนถึงขีดสุด, และราคาที่ต้องจ่ายเพื่อความสงบ หนังใช้มุมกล้องที่โหดแต่ใกล้ชิด ทำให้เห็นทั้งความเหนื่อยล้า ความโกรธ และความสงสารของตัวละครในคราวเดียว มุมมองส่วนตัวคือฉากนั้นไม่ได้ให้คำตอบตรงไปตรงมาว่าใครถูกหรือผิด แต่ชวนให้คิดต่อว่า 'ความเป็นผู้นำ' ต้องแลกมาด้วยอะไรบ้าง เมื่อลองเทียบกับหนังอย่าง 'Braveheart' ซึ่งยังชัดเจนในด้านฮีโร่และการเสียสละ พบว่าฉากใน 'มหาสงครามพิภพวานร' เลือกความซับซ้อนแทนความกระจ่าง การตัดสินใจของซีซาร์ในช่วงสุดท้ายจึงกลายเป็นประเด็นว่าความยืดหยุ่นทางศีลธรรมหรือความเด็ดขาดแบบดั้งเดิมอย่างไหนจะสร้างโลกที่ดีกว่า ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมแฟนๆถึงแสดงความคิดเห็นกันแรงและหลากหลายมาก ฉันเห็นด้วยกับมุมที่ว่าไม่ใช่ทุกหนังจำเป็นต้องให้คำตอบชัดเจน—บางครั้งการตั้งคำถามหนักๆ ให้คนดูกลับไปถกกันถึงเป็นคุณค่าของหนังเรื่องนี้เอง