ใครเป็นผู้แต่งเพลงประกอบพิภพวานร 3?

เพลงประกอบของแฟรนไชส์ 'กำเนิดพิภพวานร' มีหลายเวอร์ชันและหลายผู้แต่ง ขึ้นอยู่กับว่าคุณหมายถึงหนังภาคไหน เพราะชื่อไทยนี้มักถูกใช้กับทั้งภาพยนตร์ต้นฉบับและรีบูตสมัยใหม่ ถ้าหมายถึงภาพยนตร์ต้นฉบับปี 1968 ที่คนทั่วโลกเรียกกันว่า 'Planet of the Apes' เพลงต้นฉบับถูกแต่งโดย Jerry Goldsmith ซึ่งงานของเขาถูกยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสกอร์ที่แปลกแหวกแนวและทรงพลังที่สุดในยุคนั้น ผลงานของ Goldsmith ใช้เทคนิคที่ไม่ค่อยได้ยินในสกอร์ภาพยนตร์ทั่วไป ณ ขณะนั้น เช่น การใช้คลัสเตอร์ความถี่สูงและต่ำ การเลือกใช้เครื่องเป่าและเครื่องตีเพื่อลงน้ำหนักอารมณ์ที่แปลก ประกอบกับโทนเสียงที่เยือกเย็นและไม่เป็นเมโลดี้แบบปกติ ทำให้บรรยากาศของโลกพิภพวานรถูกสื่อออกมาได้อย่างลึกลับและกดดัน เขาไม่ได้ตามสูตรฮอลลีวูดแบบเดิม แต่กลับสร้างสไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์ จนกระทั่งทุกวันนี้ถ้าพูดถึงเพลงประกอบ 'Planet of the Apes' หลายคนยังนึกถึงลายเซ็นของ Goldsmith เป็นอันดับแรก ถ้าพูดถึงภาพยนตร์รีบูตยุคใหม่ ชื่อนี้มักจะหมายถึง 'Rise of the Planet of the Apes' (2011) ซึ่งเพลงประกอบของภาคนี้แต่งโดย Patrick Doyle งานของ Doyle ต่างจาก Goldsmith ตรงที่เน้นเมโลดี้และอารมณ์เชื่อมโยงตัวละคร โดยเฉพาะธีมของซีซาร์ที่พาให้ผู้ชมเข้าใจการเติบโตและการสูญเสียผ่านดนตรีที่ซาบซึ้งและจริงใจ ออร์เคสตราในสกอร์ของ Doyle มีความอบอุ่นผสมความหม่น มีกลิ่นอายแบบดราม่ามากกว่าความแปลกประหลาดเชิงทดลอง จึงเหมาะกับการเล่าเรื่องต้นกำเนิดของซีรีส์ในมุมมนุษยสัมพันธ์และความเห็นอกเห็นใจต่อวานร ซึ่งทำให้คนดูรู้สึกผูกพันกับตัวละครได้ง่ายขึ้น สำหรับภาคต่อที่ตามมาอย่าง 'Dawn of the Planet of the Apes' (2014) และ 'War for the Planet of the Apes' (2017) งานแต่งเพลงหลักถูกดูแลโดย Michael Giacchino ที่นำสีสันดนตรีสมัยใหม่เข้ามาผสมผสานกับธีมเด่นของเรื่อง Giacchinoถนัดการใช้ลีดธีมชัดเจนและการเรียงเนื้อเสียงให้เกิดอารมณ์หวือหวาในฉากแอ็กชัน ตลอดจนการสร้าง leitmotif ให้กับตัวละครสำคัญ ซึ่งช่วยให้ซีนดราม่าและการต่อสู้มีน้ำหนักและความทรงจำมากขึ้น ผลงานของเขาจึงได้รับการชมเชยว่าช่วยยกระดับอารมณ์ภาพยนตร์ภาคหลังๆ ของแฟรนไชส์นี้ได้อย่างมาก สรุปแล้ว ถ้าต้องตอบแบบชัดเจนว่า "เพลงต้นฉบับ" ของภาพยนตร์ต้นฉบับ 'Planet of the Apes' ปี 1968 คือผลงานของ Jerry Goldsmith แต่ถ้าพูดถึงหนังชื่อไทยว่า 'กำเนิดพิภพวานร' ในยุคใหม่ (ปี 2011) ผู้แต่งคือ Patrick Doyle และภาคต่อยุคใหม่สองภาคหลังๆ มี Michael Giacchino มารับหน้าที่หลัก ส่วนตัวผมชอบความแปลกและความกล้าในสกอร์ของ Goldsmith ที่ให้ความรู้สึกว่าโลกนั้นแปลกประหลาดและน่าเกรงขาม ขณะเดียวกันก็ชื่นชมความอารมณ์ลึกซึ้งของ Doyle และความหนักแน่นร่วมสมัยของ Giacchino — แต่ถ้าต้องเลือกสักเพลงที่ติดหูสุดๆ สำหรับผมยังคงเป็นธีมของ Goldsmith ที่ฟังครั้งแรกแล้วจำได้ทันที

ย้อนกลับไปในวัยเด็ก ผมมักจะเปิดเทปที่มีเพลงจาก 'พิภพวานร' ซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนจำทำนองได้ทั้งชีวิต ความทรงจำที่ติดตาสุดคือเพลงเปิดอย่าง 'Monkey Magic' กับเพลงบรรเลงที่มีความคึกคักแบบผสมผสานระหว่างร็อกกับเมโลดี้เอเชีย ทั้งสองเพลงถูกขับร้องและบันทึกโดยวงไกลแจ้งชื่อว่า 'Godiego' ซึ่งเป็นวงจากญี่ปุ่นที่มีสไตล์ผสมภาษา ทำให้เสียงร้องกับดนตรีโดดเด่นและติดหูคนไทยในยุคนั้นมาก เพลงเหล่านี้ไม่ได้เป็นแค่ธีมเปิด-ปิด แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ของบรรยากาศการผจญภัยของเรื่อง เมื่อคิดถึงฉากที่พระเอกโผล่ขึ้นมา ทำนองของ 'Monkey Magic' ก็จะดังขึ้นในหัวทันที และเพลง 'Gandhara' เองก็มีความลึกทางเมโลดี้ที่ทำให้ฉากเศร้าหรือฉากย้อนอดีตมีน้ำหนักมากขึ้น สำหรับผมสองเพลงนี้แหละที่ทำให้ชื่อ 'พิภพวานร' อยู่ในความทรงจำของคนดูรุ่นเก่า ๆ เสมอ

ธีมหลักของ 'พิภพวานร 1' คือเพลงที่ผมคิดว่าเด่นที่สุดในทั้งฟิล์ม เพราะมันจับอารมณ์ตั้งแต่กรอบภาพแรกจนถึงเครดิตท้ายเรื่อง เพลงชิ้นนี้ใช้เมโลดี้ง่าย ๆ แต่ทรงพลัง ผสมระหว่างเครื่องสายกับจังหวะกลองเบา ๆ ทำให้ทั้งฉากผจญภัยและโมเมนต์สะเทือนอารมณ์มีความต่อเนื่องเดียวกันได้อย่างลื่นไหล ฉันชอบที่ทำนองไม่ได้ยัดทุกอย่างเข้าไปพร้อมกัน แต่วางคีย์สำคัญไว้ให้จำได้ทันที—พอได้ยินครั้งเดียวก็กลับมาร้องตามในหัวได้ตลอดวัน ด้านการใช้งานในหนังก็ฉลาดมาก บางฉากใช้ธีมนี้แบบเต็ม ๆ เพื่อย้ำความยิ่งใหญ่ของการเผชิญหน้า ขณะที่ฉากส่วนตัวหรือแฟลชแบ็กจะดึงทำนองเดียวกันมาเรียบเรียงใหม่เป็นเวอร์ชันเปียโนหรือซินธ์เบา ๆ ทำให้เพลงกลายเป็นเสมือนสัญลักษณ์ของเรื่องราวและตัวละคร ทั้งหมดรวมกันทำให้ธีมหลักกลายเป็นเพลงที่ติดหูและติดใจ ไม่ใช่แค่ประกอบบรรยากาศแต่เป็นตัวเล่าเรื่องด้วย—ยังคงวนอยู่ในหัวผมหลังดูจบอยู่หลายวัน

เป็นเรื่องที่ฉันติดตามมานานและชอบพูดถึงรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ของดนตรีประกอบอยู่บ่อยครั้ง ในกรณีของ 'ผ่าพิภพไททัน' รุ่นล่าสุด ผู้ที่รับหน้าที่หลักคือ ฮิโรยูกิ ซาวาโนะ (Hiroyuki Sawano) ร่วมกับ โคตะ ยามาโมโตะ (Kohta Yamamoto) ซึ่งทั้งสองคนมีบทบาทชัดเจนในการสร้างบรรยากาศให้กับซีซันสุดท้าย ซาวาโนะถูกยกย่องมานานแล้วเพราะความสามารถในการผสมผสานออร์เคสตรา ยกย่องโค้ดเสียงอิเล็กทรอนิกส์ และการใช้คอรัสเพื่อเพิ่มความยิ่งใหญ่ให้ฉาก แต่ยามาโมโตะเข้ามาช่วยเติมพลังร่วมสมัยและรายละเอียดที่โทนเสียงบางอย่างอาจแตกต่างจากงานก่อนหน้านี้ ทำให้ดนตรีของซีซันสุดท้ายมีทั้งน้ำหนักแบบดั้งเดิมและความสดใหม่ในห้วงอารมณ์ ในฐานะแฟนที่เคยฟังซาวด์แทร็กจากซีซันเก่าๆ เปรียบเทียบกับอันล่าสุดได้อย่างชัดเจน ฉันรู้สึกว่าการร่วมงานของสองคนนี้ทำให้เสียงประกอบรองรับการเล่าเรื่องที่โตขึ้น—ทั้งฉากต่อสู้ที่ดุดันและช่วงเงียบที่เต็มไปด้วยแรงกดดัน เพลงไม่ได้แค่เสริมภาพ แต่กลายเป็นตัวเล่าเรื่องที่เสริมความหมายให้ฉากสุดท้ายของ 'ผ่าพิภพไททัน' จบแบบสะเทือนใจและตราตรึงในหัวใจผู้ชมไปอีกนาน

เสียงเปิดของ 'พิภพวานร' ฉบับปี 1968 กดทับความทรงจำแบบที่ไม่เคยปล่อยไปง่าย ๆ ธีมเปิดที่ Jerry Goldsmith เขียนมีความแปลกและโหดร้ายในเวลาเดียวกัน — จังหวะเพอร์คัสชันที่ไม่เป็นธรรมชาติ เบสที่ลึก และเครื่องเป่าที่สร้างความไม่สบายใจ ทำให้ภาพของโลกที่กลับหัวกลับหางนั้นถูกขับเน้นจนกลายเป็นประสบการณ์เชิงภาพและเสียงไปพร้อมกัน ตอนที่เห็นเงารูปร่างของวานรรวมตัวหรือเสียงร้องจากระยะไกล ดนตรีจะฉีดความตึงเครียดเข้าไปในทุกเฟรมเหมือนเป็นตัวละครอีกตัวหนึ่ง ความประทับใจส่วนตัวคือธีมนี้ไม่ใช่แค่สัญลักษณ์ของหนัง แต่เป็นวิธีเล่าเรื่องโดยไม่ต้องพูดคำเดียว — มันบอกว่าโลกนี้ผิดปกติ และคนดูควรเริ่มรู้สึกไม่ไว้วางใจตั้งแต่บรรทัดแรกที่ได้ยิน สำเนียงดนตรีแบบทดลองของ Goldsmith ยังกลายเป็นต้นแบบให้คนแต่งเพลงหนังแนวไซไฟ-ดิสโทเปียต่อ ๆ มา เสียงซีรีส์นั้นจับใจจนทุกครั้งที่ได้ยินคล้ายมีภาพทรงจำของฉากสำคัญอย่างรูปปั้นเสรีภาพลอยขึ้นมาด้วยความเศร้าและความโกรธปนกัน ช่วงเวลาที่เพลงบรรเลงนาน ๆ ทำให้ฉันย้อนคิดถึงความขมของเรื่องที่ถูกย้ำด้วยโน้ตเพียงไม่กี่ตัว

เสียงดนตรีใน 'อภินิหารไวกิ้งพิชิตมังกร 3' นำพาอารมณ์ของฉากสุดท้ายให้พุ่งขึ้นอย่างน่าทึ่ง — คนที่แต่งเพลงชุดนี้คือ John Powell. ผมชอบวิธีที่เขาสร้างธีมซ้ำ ๆ แล้วต่อยอดเป็นเรื่องเล่าเพลง ทั้งท่วงทำนองที่อ่อนโยนสำหรับความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครและพลานุภาพของวงออร์เคสตราที่ระเบิดออกมาในฉากแอ็กชัน ทำให้ฉากต่อสู้ระหว่างมังกรและการปกป้องบ้านเกิดมีแรงกระแทกทางอารมณ์มากกว่าแค่ภาพเคลื่อนไหวเท่านั้น นอกจากนี้ Powell ยังถักทอเสียงประสานและเครื่องดนตรีพื้นถิ่นบางชนิดเพื่อให้โทนเพลงมีความเป็น 'เทพนิยายไวกิ้ง' โดยไม่ทิ้งความทันสมัยของซาวด์แทร็กภาพยนตร์ยุคนี้ การฟังสกอร์ของเขาในภาพยนตร์ภาคนี้ทำให้ผมนึกถึงงานเขียนธีมแบบคลาสสิกที่เข้าถึงใจคนดูได้ง่าย แต่ยังคงมีการจัดวางชั้นเชิงสมัยใหม่ — เสียงไวโอลินเบา ๆ หรือฮอร์นที่ค่อย ๆ เบ่งพลัง พาไปถึงจุดพีกที่ซับซ้อนทั้งด้านดนตรีและอารมณ์ สำหรับคนที่ติดตามงานชุดนี้มาจนจบไตรภาค จะรับรู้ได้เลยว่า Powell รู้จักตัวละครเหล่านี้ดีและใช้ดนตรีสื่อสารสิ่งที่บทพูดไม่จำเป็นต้องบอก ผมยังคงเปิดสกอร์นี้บ่อย ๆ เวลาอยากได้เพลงที่ทั้งอบอุ่นและทรงพลัง

ดนตรีของ 'War for the Planet of the Apes' ท่อนเปิดที่หนักแน่นและเศร้าปะปนกันยังติดหูฉันที่สุดจนถึงทุกวันนี้ ฉันชอบวิธีที่จังหวะกลองกับเครื่องทองเหลืองสร้างความรู้สึกว่ามีภาระหนักอยู่บนบ่าของตัวละครหลัก เสียงฮาร์โมนีย์ต่ำ ๆ ที่วนซ้ำ ทำให้เมโลดี้ไม่ต้องหวือหวาแต่ฝังลึก มันไม่ใช่แค่ท่วงทำนองสวยเท่านั้น แต่วิธีเรียงเสียงที่ทำให้เกิดภาพในหัวของฉัน — ฉากเดินทัพ ทะเลหมอก และความไม่แน่นอนของชะตากรรม ในฐานะแฟนที่ดูหลายรอบ ฉันพบว่าท่อนนั้นมักจะถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของการตัดสินใจครั้งใหญ่ จึงสะท้อนอารมณ์ได้อย่างทรงพลังและคงอยู่ในความจำได้ง่ายกว่าท่อนที่หวือหวาเพราะมันเชื่อมโยงกับภาพและความหมาย เมื่อมีใครฮัมท่อนนี้มา ฉันจะรู้ทันทีว่าพูดถึงฉากไหนและความรู้สึกอะไร — นั่นแหละคือเหตุผลที่มันติดหูฉันที่สุดในบรรดาเพลงประกอบทั้งหมดของซีรีส์นี้

เสียงดนตรีของ 'ผ่าพิภพไททัน' ภาค 3 ทำให้ผมเงยหน้ามองทุกฉากเหมือนเห็นภาพยนตร์ขนาดยาวที่เดินเรื่องด้วยโน้ตมากกว่าคำพูด ในมุมของคนที่ติดตามดนตรีประกอบอนิเมะมานาน ความจริงที่ชัดเจนคืองานเพลงฉากหลังของภาค 3 เกือบทั้งหมดมาจากฝีมือของ Hiroyuki Sawano ซึ่งเป็นหัวใจหลักในการสร้างบรรยากาศทั้งแอ็กชัน ระทึกขวัญ และโศกเศร้าให้ซีรีส์นี้ แต่พอย้ายมาถึงภาค 3 จะเห็นเสียงและองค์ประกอบใหม่ ๆ เข้ามาช่วยขับเน้นความหนักแน่นของซาวด์แทร็กมากขึ้น จนรู้สึกว่าเป็นการต่อยอดที่ลงตัวระหว่างออเคสตรา สังเคราะห์ และเสียงร้องนำแบบโปรเจกต์ อีกคนที่เริ่มมีบทบาทสังเกตได้ในช่วงนี้คือ Kohta Yamamoto เขามีหลายชิ้นที่ช่วยเติมจังหวะและสีสันให้กับธีมหลักของ Sawano ทำให้ดนตรีของภาค 3 ดูหลากหลายกว่าเดิม ไม่ได้เป็นเพียงธีมเดิมซ้ำๆ แต่มีการสลับเปลี่ยนโหมดจากบาร็อค-อิเล็กทรอนิกส์ไปสู่ชิ้นที่ใช้คอรัสหนัก ๆ เพื่อเพิ่มอารมณ์ร่วม เวลาฟังแผ่นซาวด์แทร็กจะเจอความต่อเนื่องของสไตล์ Sawano ที่คุ้นเคย แต่ก็มีเสี้ยวความสดใหม่จากการร่วมงาน นี่คือเหตุผลที่ผมยังหยิบเพลงจากภาค 3 มาฟังซ้ำเมื่ออยากกลับไปรำลึกถึงฉากสำคัญๆ

เชื่อเถอะว่ามิวสิคของเรื่องนี้มีชั้นเชิงมากกว่าที่คนทั่วไปคิด ฉันมักจะยกเพลงจากภาพยนตร์ชุดนี้เป็นตัวอย่างให้เพื่อนฟังเสมอ โดยเฉพาะในแง่ของธีมหลักที่ถูกสร้างมาให้จำง่ายและแฝงความน่ากลัวแบบมีเสน่ห์ เพลงที่โดดเด่นที่สุดจากจักรวาลตอนก่อน ๆ คือเพลงชื่อเดียวกับภาพยนตร์ 'Venom' ที่ปล่อยโดย 'Eminem' ซึ่งถูกใช้เป็นซิงเกิลโปรโมทของงานภาคแรก และยังมีธีมออเคสตราของ 'Ludwig Göransson' ที่ทำหน้าที่นิยามซาวด์ของซิมไบโอตอย่างชัดเจน เมื่อมองไปยังภาคต่ออย่าง 'Venom: Let There Be Carnage' ก็จะเห็นว่าผู้แต่งเพลงอย่าง 'Marco Beltrami' ปรับโทนให้ดุดันขึ้น ใช้ริธึมกระแทกและองค์ประกอบอิเล็กทรอนิกส์มาผสม ทำให้ฉากแอ็กชันมีพลังมากขึ้น ถาพรวมถ้าพูดถึง 'เวน่อม 3' — ณ จุดนี้ยังไม่มีเพลงเด่นที่ถูกยืนยันออกมาเป็นซิงเกิลแบบในภาคแรก แต่โครงสร้างเพลงที่คนทั้งซีรีส์ชื่นชอบคือธีมของซิมไบโอตที่ถูกต่อยอดอยู่เสมอ ซึ่งคนทำเพลงมักจะสานต่อความเป็นเอกลักษณ์นั้นไปเรื่อย ๆ

ฉันยังคงจดจำความรู้สึกตอนฟังธีมเท่ๆ ของ James Horner ในอดีตแล้วคิดว่าเสียงดนตรีของจักรวาลนี้ต้องเดินหน้าต่อไป สำหรับ 'Avatar 3' เพลงประกอบหลักถูกแต่งโดย Simon Franglen ซึ่งรับช่วงต่อจาก James Horner หลังจากที่ฮอร์เนอร์จากไป หลักๆ ที่เห็นคือ Franglen ยึดโยงกับธีมดั้งเดิมของฮอร์เนอร์ เอาเมโลดี้บางส่วนมาใช้ต่อและพัฒนาสีสันเสียงให้เข้ากับโลกน้ำและอารมณ์ใหม่ๆ ของเรื่อง วิธีการฟังสำหรับฉันคือจับคู่ระหว่างความคุ้นเคยกับความเซอร์ไพรส์ — อย่างที่เคยรู้สึกกับเพลงประกอบ 'Titanic' ของฮอร์เนอร์ นี่ทำให้เรื่องราวใน 'Avatar' ยังคงมีความต่อเนื่องทางดนตรี แม้ผู้แต่งหลักจะเปลี่ยนไปก็ตาม ท้ายสุดเสียงของ Franglen ทำให้ฉันนึกถึงการเดินทางที่ไม่ใช่แค่ภาพ แต่เป็นประสบการณ์ทางดนตรีที่อาศัยรากจากฮอร์เนอร์แล้วเติบโตต่อไป