ลูกจ้างมีสิทธิ์ลาหยุดปีใหม่กี่วันตามกฎหมายแรงงาน?

กฎหมายกำหนดให้วันที่ 1 มกราคมเป็นวันหยุดราชการหนึ่งวัน ซึ่งนั่นแปลว่าลูกจ้างที่มีวันทำงานตรงกับวันดังกล่าวจะได้หยุดแล้วได้รับค่าจ้างตามปกติ ผมพูดในฐานะคนที่ชอบวางแผนล่วงหน้า งานแบบนี้ต้องรู้เงื่อนไขพื้นฐานไว้ก่อนจะได้จัดตารางชีวิตได้สะดวก

บางสถานการณ์ที่เจอบ่อยคือถ้าบริษัทต้องการให้ลูกจ้างมาทำงานในวันปีใหม่ ทางเลือกของนายจ้างมักเป็นสองทางหลัก ได้แก่ ให้จ่ายค่าตอบแทนพิเศษตามที่ตกลงไว้ในสัญญาหรือข้อบังคับของบริษัท หรือตกลงกันว่าจะให้วันหยุดทดแทนในวันอื่นๆ ทั้งนี้รูปแบบการชดเชยอาจต่างกันไปตามข้อตกลงแรงงานหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ พนักงานที่ยังไม่ครบปีการทำงานอาจไม่ได้รับสิทธิ์ลาพักร้อนครบตามอัตรา 6 วันต่อปีตามกฎหมาย แต่สำหรับวันหยุดราชการอย่างปีใหม่จะถือเป็นวันหยุดตามประกาศซึ่งใช้บังคับได้ทันที

ในมุมของคนที่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายเยอะ การรู้ว่าได้หยุดจริงและจะได้รับค่าจ้างหรือวันชดเชยช่วยให้วางแผนการเงินได้ถูกต้อง ถ้าคิดจะเดินทางไกลก็ต้องเช็กตารางขององค์กรด้วย เพราะบางครั้งจะมีการประกาศวันหยุดชดเชยหรือเพิ่มวันหยุดพิเศษซึ่งทำให้แผนเปลี่ยนได้

โดยหลักคือวันปีใหม่ตามกฎหมายมีหนึ่งวัน คือวันที่ 1 มกราคม ซึ่งเป็นวันหยุดราชการและลูกจ้างมีสิทธิ์หยุดพร้อมได้รับค่าจ้างตามปกติ ผมชอบบอกเพื่อนร่วมงานเด็กๆ ว่าอย่าคาดหวังจากกฎหมายมากไปในแง่ของการได้วันหยุดหลายๆ วัน เพราะหลายองค์กรให้เพิ่มวันหยุดรอบปีใหม่เป็นความเอื้อเฟื้อของนายจ้าง ไม่ใช่สิทธิ์ที่กฎหมายกำหนด

อีกมุมที่มักเห็นคือถ้าต้องมาทำงานจริง ๆ ในวันปีใหม่ นายจ้างมักจะต้องให้การชดเชย ไม่ว่าจะเป็นการจ่ายค่าทำงานพิเศษหรือให้วันหยุดทดแทน ซึ่งรายละเอียดจะขึ้นกับสัญญาจ้างหรือข้อบังคับของบริษัท การรู้เรื่องนี้ทำให้ผมสามารถตัดสินใจรับงานพิเศษในช่วงวันหยุดได้อย่างรอบคอบ เพราะบางครั้งการทำงานในวันหยุดอาจคุ้มค่า ขณะที่บางครั้งการได้หยุดจริงๆ เพื่อพักผ่อนให้เต็มที่มีคุณค่ามากกว่าในระยะยาว

วันที่ 1 มกราคมเป็นวันหยุดปีใหม่ตามประกาศราชการซึ่งโดยหลักแล้วลูกจ้างมีสิทธิ์หยุดงานและได้รับค่าจ้างตามปกติสำหรับวันนั้น

ผมมักจะอธิบายให้เพื่อนร่วมงานใหม่ฟังแบบตรงไปตรงมาว่า กฎหมายแรงงานไทยจัดให้ 'วันขึ้นปีใหม่' (1 มกราคม) เป็นวันหยุดราชการหนึ่งวัน นั่นหมายความว่าถ้าวันดังกล่าวเป็นวันทำงานตามตารางของเรา นายจ้างต้องให้ลูกจ้างหยุดงานโดยได้รับค่าจ้างตามปกติ ถ้านายจ้างขอให้ลูกจ้างมาทำงานในวันหยุดราชการ ก็ต้องมีการชดเชยตามที่กฎหมายหรือสัญญาจ้างกำหนด เช่นอาจเป็นการจ่ายค่าทำงานพิเศษหรือให้วันหยุดทดแทน ความละเอียดปลีกย่อยของการชดเชยมักขึ้นกับสัญญาจ้างและข้อกำหนดในกฎหมายแรงงาน

ในมุมของคนที่ผ่านการทำงานหลายปีมาแล้ว สิ่งที่ควรสังเกตเพิ่มเติมคือหลายบริษัทจะเพิ่มวันหยุดรอบปีใหม่ให้มากกว่า 1 วันด้วยนโยบายภายในหรือทำข้อตกลงร่วมกับลูกจ้าง เช่น ปิดตั้งแต่ 31 ธ.ค. ถึง 2 ม.ค. แต่ข้อนี้ไม่ได้มาจากกฎหมายโดยตรง เป็นข้อปฏิบัติของแต่ละองค์กร และบางครั้งทางราชการจะประกาศวันหยุดชดเชยหากวันหยุดตรงกับวันหยุดสุดสัปดาห์ ทำให้ตารางหยุดงานเปลี่ยนได้บ้าง

สรุปสั้น ๆ ว่าตามกฎหมายแรงงานวันปีใหม่คือวันเดียว แต่สิทธิ์เรื่องการได้รับค่าจ้างและการชดเชยเมื่อถูกขอให้ทำงาน มีรายละเอียดที่ต้องดูในข้อสัญญาและประกาศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จบแบบนี้แล้วก็ได้เวลาวางแผนทริปสั้น ๆ หรือใช้เวลาอยู่กับคนใกล้ชิดจริง ๆ