สถานที่ถ่ายทำวิมาน อยู่ที่ไหนและเดินทางอย่างไร?

หลายคนคงหมายถึงวัดทองในเกียวโตเมื่อพูดถึง 'วิมานสีทอง' ซึ่งจริง ๆ แล้วคือ 'Kinkaku-ji' หรือชื่อทางการว่า Rokuon-ji ที่ตั้งอยู่ในเขต Kita ของเมืองเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น ฉันไปเยือนที่นี่หลายครั้งและยังจำภาพสะท้อนสีทองบนผืนน้ำได้ชัดเจน การเข้าถึงค่อนข้างสะดวกทั้งจากสถานีเกียวโตโดยรถบัสหรือจากสถานี Kitaōji ด้วยการต่อรถเมล์ท้องถิ่นเท่านั้น อาคารหลักถูกปิดไม่ให้เข้าไปด้านในเพื่อการอนุรักษ์ แต่ผู้เยี่ยมชมสามารถเดินชมสวนรอบ ๆ และมองภาพวิหารสีทองสะท้อนกับบ่อน้ำได้อย่างใกล้ชิด โดยปกติจะเปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลาประมาณ 9:00–17:00 และมีค่าธรรมเนียมเล็กน้อย (โดยประมาณไม่กี่ร้อยเยน) ที่สำคัญคือที่นี่เป็นจุดท่องเที่ยวที่คนเยอะ ถ้าอยากได้ภาพสวย ๆ ที่ไม่ติดคนแนะนำไปเช้าหรือช่วงเย็นก่อนปิด ประวัติย่อ ๆ ที่ชวนคิดคือวิหารนี้เคยถูกเผาในปี 1950 และสร้างขึ้นใหม่ในปี 1955 พร้อมหุ้มแผ่นทองคำเปลว ปัจจุบันกลายเป็นภาพจำของเกียวโตและยังมีแรงบันดาลใจให้กับงานวรรณกรรมอย่าง 'The Temple of the Golden Pavilion' ด้วย ถึงจะไม่ได้เข้าไปข้างใน แต่การเดินดูเส้นทางในสวนและมุมมองจากฝั่งตรงข้ามให้ความรู้สึกสงบแบบที่ยากจะหาในที่อื่น เป็นหนึ่งในสถานที่ที่ฉันอยากกลับไปทุกฤดูกาล

การถ่ายทำ 'วิมานทราย' กระจายอยู่ระหว่างสตูดิโอในเมืองกับโลเคชันชายฝั่งที่จับภาพบรรยากาศทะเลและภูเขาหินปูนได้สวยงามเป็นพิเศษ ฉากภายในบ้านและห้องต่าง ๆ มักทำในสตูดิโอที่ควบคุมแสงเสียงได้ดีเพื่อให้คงบรรยากาศตามบท ส่วนฉากกลางแจ้งที่ต้องการความเป็นธรรมชาติ ทีมงานเลือกไปถ่ายที่อุทยานและชายหาดในเขตประจวบคีรีขันธ์กับหัวหินเป็นหลัก ซึ่งทำให้ฉากชายทะเลมีมิติและความสดของพื้นที่จริงๆ ฉากที่ถ่ายในอุทยานแห่งชาติจะเห็นความโดดเด่นของถ้ำและภูเขาหินปูนโดยเฉพาะ 'ถ้ำพระยานคร' ที่เป็นแลนด์มาร์กของเขตนั้น มีแสงลอดลงมาเป็นช่องๆ ทำให้ภาพดูมีมิติ ส่วนชายหาดโค้งสวยของหัวหินกับจุดชมวิวอย่างเขาตะเกียบถูกใช้เป็นฉากพื้นหลังในหลายฉากที่ต้องการความเงียบสงบและความโรแมนติก นอกจากวิวแล้วฉากตลาดท้องถิ่นและร้านอาหารริมทะเลก็ให้ความรู้สึกของพื้นที่จริง — ตลาดนัดกลางคืนและร้านอาหารทะเลสดช่วยเติมรสชาติของชีวิตประจำวันให้กับตัวละคร ความชอบส่วนตัวคงเป็นฉากที่ทีมงานจับคู่ภาพถ้ำกับทะเลเข้าด้วยกัน ทำให้รู้สึกว่าฉากไม่ได้เป็นแค่แบ็กกราวนด์สวย ๆ แต่กลายเป็นตัวช่วยเล่าเรื่องด้วย แนะนำให้เลือกช่วงเช้าหรือเย็นไปเยี่ยมชมพื้นที่เหล่านี้ เพราะแสงจะสวยและยังได้บรรยากาศแบบที่เห็นในซีรีส์มากที่สุด ถ้าอยากตามรอยฉากที่ชอบ บางมุมยังคงมีความเงียบสงบให้ยืนมองทะเลแล้วคิดตามตัวละครได้พอดี

หลายคนอาจคาดไม่ถึงว่าโลเคชันหลักของซีรีส์ 'Chernobyl' ส่วนใหญ่ไม่ได้ถ่ายที่สถานที่เกิดเหตุจริง แต่ถูกถ่ายในประเทศลิทัวเนีย ซึ่งมีโครงสร้างสถาปัตยกรรมสมัยโซเวียตที่ยังคงบรรยากาศเหมือนเมืองในยุค 1980s ฉากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ภายนอกซึ่งเป็นภาพจำมากที่สุดถูกถ่ายใกล้กับโรงไฟฟ้าที่ถูกปลดระวางในลิทัวเนีย ซึ่งมีเตาปฏิกรณ์ชนิด RBMK ที่รูปลักษณ์คล้ายกับของเชอร์โนบิล ทำให้ทีมถ่ายทำใช้สถานที่จริงมาถ่ายทอดความน่าเชื่อถือของฉากได้มากกว่าการสร้างทั้งหมดขึ้นมาใหม่ ในขณะเดียวกันฉากของเมืองและย่านที่อยู่อาศัยถูกเลือกตามตึกแถวและถนนที่ยังรักษาเสน่ห์โซเวียตไว้ จึงทำให้ฉากที่เห็นในซีรีส์ดูสมจริงทั้งองค์ประกอบภาพและคอสตูม สรุปคือผมชอบที่ทีมผู้สร้างเลือกสถานที่ที่ให้ความสมจริงโดยไม่ต้องเข้าไปในซากสถานที่จริง ซึ่งช่วยทั้งเรื่องความปลอดภัยและการควบคุมงานสร้างได้ดีมาก

ตึกหอที่เห็นในซีรีส์หรือหนังหลายเรื่องมักจะไม่ใช่สถานที่จริงตรงๆ เสมอไป บางครั้งเป็นหอพักจริงที่เจ้าของอนุญาตให้ทีมงานเข้าไปถ่าย บางครั้งเป็นบ้านเก่าที่ดัดแปลง หรือบางครั้งก็เป็นสตูดิโอที่สร้างฉากหอขึ้นมาใหม่ ฉันเคยไปยืนดูโลเคชันที่กลายเป็นจุดถ่ายรูปยอดนิยม พบว่าบริบทรอบๆ จะเป็นตัวบอกชัดว่าเข้าชมได้ง่ายแค่ไหน เช่น ถ้าอยู่ในย่านท่องเที่ยว มักมีทางเข้าชมและร้านกาแฟรองรับ แต่ถ้าเป็นหอพักนักศึกษา จะต้องเคารพความเป็นส่วนตัวของผู้อยู่อาศัย ในการไปดูจริง ฉันมักเตรียมตัวโดยเช็กข้อมูลจากช่องทางทางการของโปรดักชันหรือเพจของสถานที่นั้นๆ เพราะหลายที่มักแจ้งเวลาที่เปิดให้ถ่ายรูปหรือมีกฎเรื่องมุมกล้อง นอกจากนั้น การไปในวันที่ไม่ใช่วันหยุดใหญ่จะสงบกว่า และการมีมารยาทคือสิ่งสำคัญ เช่น ไม่เปิดประตูเข้าไปในส่วนที่เป็นพื้นที่ส่วนตัว ไม่ยืนขวางทางเข้า-ออก และไม่ส่งเสียงดังเกินเหตุ สิ่งเล็กๆ เหล่านี้ทำให้เจ้าของสถานที่ยินดีต้อนรับนักท่องเที่ยวมากขึ้น ถ้าคุณเห็นว่าที่นั่นกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวจริงจัง บางครั้งจะมีผู้ประกอบการท้องถิ่นจัดทัวร์หรือขายบัตรเข้าไปดูซึ่งมีค่าใช้จ่ายเล็กน้อย ฉันเองมักจะซื้อตั๋วหรือร่วมทัวร์แบบเป็นกลุ่มเพราะได้ข้อมูลแบ็กสตอรี่ของฉากและได้ถ่ายรูปในมุมที่โปรดักชันอนุญาต มันทำให้การเยี่ยมชมเต็มไปด้วยความหมายมากกว่าแค่ยืนถ่ายรูปเท่านั้น

จังหวะการถ่ายทำของ 'วิมานทราย' ทำให้ฉากภายในบ้านใหญ่ดูเนี๊ยบ เพราะหลายฉากในเรื่องถูกสร้างขึ้นในสตูดิโอกรุงเทพฯ ที่ทีมงานเซ็ตชุดหรูและห้องต่าง ๆ ใหม่ทั้งหมด ก่อนจะย้ายทีมออกไปถ่ายภายนอก ฉากริมทะเลที่เห็นบ่อย ๆ มักถ่ายที่ชายหาดหัวหินและอุทยานแห่งชาติสำคัญใกล้เคียงอย่างเขาแหลมที่มีทิวทัศน์หน้าผา—ที่นั่นให้บรรยากาศพระอาทิตย์ขึ้นที่เหมาะกับฉากโรแมนติก ส่วนฉากแนวธรรมชาติสวย ๆ กับทรายกว้างมีการใช้พื้นที่อย่างอุทยานแหลมชะอำ-หัวหินและพื้นที่ชายฝั่งที่มีลักษณะทรายละเอียด ทีมงานเลือกมุมกล้องและช่วงเวลาถ่ายทำให้แสงสวยจนดูเหมือนภาพวาด ฉันชอบวิธีที่ทีมงานผสมระหว่างฉากที่สร้างในสตูดิโอกับโลเคชันทะเลจริง ๆ เพราะมันทำให้ทั้งความสมจริงและความอลังการของฉากบ้านริมหาดใน 'วิมานทราย' สมดุลกันดี — เป็นการลงมือที่พิถีพิถันและยังติดตาฉันทุกครั้งที่ดูซีนริมทะเลนั้น

มีแฟนหนังหลายคนพูดถึงว่า 'เมืองในฝัน' ถูกถ่ายทำโดยผสมฉากจริงกับสตูดิโอมากกว่าใช้เมืองเดียวทั้งเมืองเป็นหลัก ฉันเคยติดตามเบื้องหลังของงานโปรดแล้วพบว่าโลเคชันหลักเป็นเมืองเก่าที่รักษาสถาปัตยกรรมแบบยุโรปดั้งเดิม ช่วงกลางวันถ่ายนอกร้านค้าและตรอกซอกซอยที่เปิดให้คนทั่วไปเดินชมได้ ส่วนฉากที่ต้องการบรรยากาศเหนือจริงถูกสร้างขึ้นในสตูดิโอแถวชานเมือง ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถจองทัวร์เบื้องหลังได้ตามรอบเสมอ ฉันแนะนำให้ไปวันธรรมดาเช้า ๆ เพื่อหลีกเลี่ยงคนเยอะและได้มุมถ่ายรูปที่ใสสะอาด การเข้าชมส่วนที่เป็นเมืองจริง: ขึ้นรถไฟไปสถานีหลัก เดินต่อหรือเช่าจักรยานเล็กๆ เข้าเขตเมืองเก่า บางบ้านที่ใช้เป็นโลเคชันเป็นทรัพย์สินส่วนตัว จึงต้องเคารพป้ายห้ามเข้าและถ่ายรูปจากถนนเท่านั้น ส่วนสตูดิโอที่สร้างฉากฝันมักเปิดให้จองกรุ๊ปทำเวิร์กช็อปหรือทัวร์หลังเวที — ค่าบัตรและการจองต่างกันไปตามฤดูกาล แต่ถ้าชอบบรรยากาศแบบเดียวกับฉากในหนัง 'Amélie' การเดินเรื่อย ๆ ใต้โคมไฟยามค่ำคืนก็ใช้ได้กับทั้งสองแบบอย่างน่าประทับใจ

ภาพจำแรกที่โผล่มาในหัวคือซอยแคบ ๆ ของกรุงเทพชั้นใน ที่เต็มไปด้วยบ้านเก่าและร้านค้าริมถนนซึ่งปรากฏหลายครั้งใน 'พจมาน สว่างวงศ์' ฉากหลักของหนังถูกถ่ายทำเป็นส่วนใหญ่ในย่านพระนครและรอบ ๆ เกาะรัตนโกสินทร์ ซึ่งให้บรรยากาศของเมืองเก่าได้ครบทั้งตรอก ซุ้มประตู และทิวทัศน์คลองเล็ก ๆ ที่เราเห็นในหลายฉาก บริเวณสตูดิโอก็มีส่วนสำคัญ โดยฉากภายในถูกสร้างขึ้นบนชุดถ่ายทำในสตูดิโอแห่งหนึ่งในกรุงเทพ ทำให้งานภาพออกมาค่อนข้างเนี๊ยบและคุมโทนสีได้ตามที่ผู้กำกับต้องการ การผสมกันระหว่างลокаชันจริงในพระนครกับฉากที่เซตขึ้นในสตูดิโอช่วยให้เรื่องราวดูทั้งสมจริงและมีความเป็นละครเวทีในบางมุม มันเหมือนการรวมสองโลกที่เห็นได้ชัดในหนังยุคคลาสสิกไทย เดินผ่านตรอกเหล่านั้นด้วยตัวเองแล้วนึกภาพนักแสดงกำลังถ่ายฉากรัก ๆ เศร้า ๆ ทำให้เข้าใจทันทีว่าทำไมผู้สร้างถึงเลือกพื้นที่นี้ — สถาปัตยกรรมเก่า ความเงียบของยามฟ้าครึ้ม และการเคลื่อนไหวของตลาดท้องถิ่นทั้งหมดช่วยเสริมอารมณ์ของเรื่องได้ดี ไม่ต้องสงสัยเลยว่าทำเลที่เลือกเป็นหัวใจสำคัญในการเล่าเรื่องของ 'พจมาน สว่างวงศ์'