สำนักพิมพ์เอ็มพาส ทำหนังสือแนวไหนที่คนไทยนิยม?

ในฐานะคนที่ติดตามแฟนฟิคแนวเทพ/เซียนมานาน ผมชอบเห็นเรื่องที่ดันความยิ่งใหญ่ของโลกกับความใกล้ชิดของตัวละครมารวมกันอย่างลงตัว เรื่องแนวนี้ที่คนไทยนิยมมักจะยืมโครงสร้างแบบ 'เซียนฟู' มาใส่ความสัมพันธ์แบบโรแมนซ์หรือพี่น้องต่อสู้ เช่นการเอาระบบการบำเพ็ญตนและลำดับขั้นพลังมาเป็นแกนกลางแบบเดียวกับใน '魔道祖师' แล้วเติมความขัดแย้งระหว่างสำนักหรือบรรพบุรุษเข้าไปจนเกิดปมดราม่า เสน่ห์ของแฟนฟิคชนิดนี้ไม่ใช่แค่ฉากต่อสู้อลังการ แต่เป็นจังหวะที่นักเขียนค่อยๆ เปิดเผยอดีตของเทพหรือเซียน ทำให้ผู้อ่านรู้สึกว่าความยิ่งใหญ่ของโลกนั้นมีราคาที่ต้องจ่าย นักเขียนไทยจึงชอบจับคู่ตัวละครขัดแย้งแล้วค่อยๆ ปรับความสัมพันธ์จนกลายเป็นพันธะที่หนักแน่น นี่แหละที่ทำให้เรื่องแบบนี้อ่านแล้วติด เพราะมันให้ทั้งเวทมนตร์ การเมืองของสำนัก และความสัมพันธ์ที่กินใจคนอ่านไปพร้อมกัน

แนะนำให้เริ่มจากสิ่งที่เขาชอบจริง ๆ ก่อนตัดสินใจเลือกของขวัญจาก 'เอ็มพาส' เพราะการจับคู่เนื้อหาให้ตรงกับความสนใจช่วยให้หนังสือมีคุณค่าและถูกใช้งานมากกว่าการวางโชว์เฉย ๆ ผมมักเลือกให้เพื่อนที่เพิ่งเริ่มต้นทางสายเทคโนโลยีด้วยหนังสือที่อธิบายพื้นฐานชัดเจนและมีแบบฝึกหัด ตรงนี้หนังสืออย่าง 'Python เบื้องต้นฉบับเข้าใจง่าย' มักเป็นตัวเลือกปลอดภัยเพราะครอบคลุมแนวคิดพื้นฐาน อธิบายเป็นขั้นตอน และมีตัวอย่างโค้ดให้ลองทำตามจริง ทำให้ผู้รับไม่รู้สึกท้อเมื่อเจอคำศัพท์ใหม่ ถ้าผู้รับชอบเรียนรู้ด้วยการลงมือทำ ให้มองหาหนังสือที่มาพร้อมโค้ดตัวอย่างหรือโปรเจกต์ขนาดเล็ก ส่วนคนที่ชอบอ่านเชิงทฤษฎีมากกว่า อาจชอบหนังสือที่อธิบายแนวคิดลึก เช่น อัลกอริทึมหรือโครงสร้างข้อมูล ที่สำคัญคือเลือกปกและรูปเล่มที่ดูน่าจับ ต้องคิดถึงความพกพาและระดับความยากให้สอดคล้องกับผู้รับ แล้วของขวัญนั้นจะกลายเป็นเพื่อนร่วมทางที่ใช้บ่อย ไม่ใช่สิ่งที่วางทิ้งไว้เฉย ๆ

ในโลกของนิยายออนไลน์มีเรื่องของเอ็มพาสที่ทำให้ฉันยิ้มไม่หยุด เพราะมันผสมกลิ่นอายโรแมนติกกับมุกเสียดสีได้อย่างลงตัว บทแรกมักจะเริ่มด้วยบทสนทนาแสบๆ คันๆ ที่ฉันอ่านแล้วรู้สึกว่าเพื่อนในกลุ่มกำลังแซวกันอยู่จริง ๆ — ฉากสารภาพรักในเรื่องหนึ่งยังคงวนกลับมาในหัวฉันเสมอ เพราะมันไม่หวือหวาแบบละครทีวี แต่เลือกเก็บรายละเอียดเล็กน้อยอย่างการกะพริบตา การหน่วงเสียง ทำให้ความรู้สึกค่อย ๆ สะสมจนระเบิดในตอนท้าย บทบาทของตัวประกอบก็น่าสนใจ พวกเขาไม่ได้มีไว้เพื่อผลักดันคู่พระนางเท่านั้น แต่ยังเติมมิติให้โลกของเรื่องจนดูเป็นของจริง จะบอกว่านี่เหมาะกับคนที่ชอบความสัมพันธ์ค่อยเป็นค่อยไปและบทสนทนาที่มีเคมี ฉันชอบที่เอ็มพาสไม่รีบร้อนให้ตัวละครเปลี่ยนความรู้สึกทันที แต่ใช้เรื่องราวเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันมาประกอบเป็นฐานความสัมพันธ์ ทำให้การยิ้ม การโกรธ และการให้อภัยทุกอย่างมีน้ำหนัก — อ่านแล้วอบอุ่น ไม่หวานเลี่ยน น่าจะถูกใจแฟน ๆ ที่ชอบนิยายที่ยาวเท่าไหร่ก็ยังคงเสน่ห์อยู่ในรายละเอียด

การเล่าเรื่องเกี่ยวกับภรรยาที่ถูกหย่าเปิดพื้นที่ให้บาดแผลและการฟื้นฟูได้กว้างมาก ฉันชอบเห็นนักเขียนไทยหยิบประเด็นนี้มาจับคู่กับอารมณ์หลากชั้น ทั้งขม ฝืน และหวัง ซึ่งทำให้แฟนฟิคแนวนี้มีรสนิยมแตกต่างกันไปตามคนอ่าน สำหรับฉัน แนวที่คนไทยนิยมสูงสุดมักจะเป็นแนว 'second chance' และ 'redemption'—ไม่ใช่แค่การกลับมาล้างแค้น แต่เป็นการหาทางเยียวยาตัวเองและสร้างชีวิตใหม่ หลายเรื่องที่อ่านมักสอดแทรกฉากครอบครัวเล็ก ๆ การรวมตัวใหม่ของเพื่อน หรือการเริ่มงานใหม่เพื่อให้ตัวเอกได้ค้นพบคุณค่าใหม่ ๆ ฉันชอบพล็อตแบบที่ตัวเอกไม่ได้แค่เจ็บแล้วหาย แต่มีช่วงเวลาที่ต้องเรียนรู้ให้คนอื่นเห็นว่าพวกเขาโตขึ้นจริง ๆ ถ้าอยากเขียนให้เข้าถึงคนไทย ลองผสมความอบอุ่นของครัวไทย ความตลกร้ายแบบใกล้ตัว และมุขวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้าไป อารมณ์แบบนี้ทำให้เรื่อง 'กลับไปแก้ไขอดีต' ในโลกแฟนฟิคมักโดนใจคนอ่านได้ง่ายและยาวนาน

จากประสบการณ์การอ่านและการคุยกับคนในกลุ่มคนรักหนังสือ หนังสือสำหรับผู้ใหญ่ที่คนไทยนิยมมีความหลากหลายมาก ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ประเภทเดียว เพราะไลฟ์สไตล์และความต้องการของผู้อ่านเปลี่ยนไปตามวัยและสถานการณ์ชีวิต แต่ถ้าจะแยกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ก็น่าจะมีนิยายรัก (รวมถึงนิยายวายที่โตขึ้นมาจากกลุ่มวัยรุ่น) นิยายสืบสวน/ระทึกขวัญ นิยายแฟนตาซีและไซไฟ วรรณกรรมร่วมสมัย/วรรณกรรมคลาสสิก หนังสือพัฒนาตัวเองและธุรกิจ ชีวประวัติและหนังสือสารคดี รวมถึงหนังสือสยองขวัญและเรื่องจริงของอาชญากรรม หลายแนวยังถูกดัดแปลงเป็นละคร ซีรีส์ หรือภาพยนตร์ ทำให้คนกลุ่มกว้างสนใจมากขึ้น เช่นงานสืบสวนระทึกขวัญที่เคยเป็นกระแสจากต่างประเทศอย่าง 'The Da Vinci Code' หรือ 'Gone Girl' ก็มีฐานคนอ่านไทยหนาแน่นเพราะความตื่นเต้นและโครงเรื่องที่ชวนคาดเดา ถ้าลงรายละเอียดมากขึ้น นิยายรักแบบร่วมสมัยยังครองความนิยมสูงเพราะเข้าถึงง่าย ให้ความสบายใจและหนีจากความจริงได้ ในขณะที่นิยายวายมีชุมชนผู้ติดตามที่เข้มแข็ง ทำให้หนังสือแนวนี้ขยายไปยังผู้ใหญ่มากขึ้น ส่วนแนวสืบสวน/ระทึกขวัญและคดีจริงมาแรงเพราะคนชอบปริศนาและการพลิกผันของพล็อต หนังสือประเภทนี้มักมีคนชอบอ่านจนจบเพื่อจะวิเคราะห์ด้วยกัน เช่นเรื่องที่เป็นที่พูดถึงในต่างประเทศอย่าง 'The Girl on the Train' ถูกแปลและมีคนอ่านในไทยเยอะ สำหรับแฟนตาซีและไซไฟก็มีฐานผู้อ่านที่เหนียวแน่น โดยเฉพาะผู้ที่โตมากับซีรีส์หรือเกม เช่น 'Harry Potter' หรือแฟนตัวยงของนิยายมหากาพย์อย่าง 'Game of Thrones' ที่ดึงคนอ่านเข้าสู่โลกสมมติใหญ่ๆ และแนววรรณกรรมร่วมสมัย/วรรณกรรมคลาสสิกจะดึงคนที่มองหางานเขียนที่ลึก มีมุมมองทางสังคมและภาษาที่สวยงาม นอกจากประเภทหนังสือแล้ว รูปแบบการอ่านเปลี่ยนไปมาก คนไทยอ่านทั้งเล่มกระดาษ อีบุ๊ก และหนังสือเสียง โดยเฉพาะหนังสือพัฒนาตัวเองและธุรกิจที่คนวัยทำงานชอบฟังเวลาทำงานหรือเดินทาง เหตุผลที่คนอ่านหนังสือแนวต่างๆ ก็มาจากความต้องการต่างกัน บางคนอ่านเพื่อความบันเทิง บางคนอ่านเพื่อเรียนรู้ทักษะการใช้ชีวิต บางคนแค่อยากตามกระแสซีรีส์ที่ชอบ ส่วนผมชอบสำรวจแนวใหม่ๆ อยู่เรื่อยๆ เพราะมันช่วยให้มุมมองเปลี่ยนและมีเรื่องคุยกับเพื่อนในกลุ่มอ่านหนังสือได้เสมอ โดยรวมแล้วการเลือกแนวของคนไทยสะท้อนความหลากหลายของสังคมและช่องทางสื่อที่เข้าถึงง่ายขึ้น เหมือนการเปิดตู้หนังสือแล้วเจอสมบัติหลากรูปแบบที่รอให้หยิบอ่าน แล้วนั่นคือความสนุกที่ทำให้ผมยังคงอ่านไม่หยุด

ตลาดออนไลน์ในเมืองไทยในช่วงหลังๆ เปลี่ยนโฉมวงการสิ่งพิมพ์ไปพอสมควร ฉันเห็นสำนักพิมพ์หลายแห่งโฟกัสไปที่นิยายแนวที่มีฐานแฟนแข็งแรงและขยายได้ทางโซเชียล เช่น นิยายวาย นิยายรักวัยรุ่น และไลท์โนเวล เพราะกลุ่มผู้อ่านเหล่านี้เล่นแพลตฟอร์มออนไลน์ ทำให้การโปรโมตไวและหมุนเร็ว อีกเหตุผลที่หนังสือแนวพัฒนาตัวเองและธุรกิจขายดีคือคนซื้อหาทางพัฒนาทักษะผ่านอีบุ๊กและหนังสือเสียง สถิติเสียงฟรีหรือคอนเทนต์ทดลองสั้นๆ มักชักนำให้คนซื้อเล่มเต็ม นอกจากนี้ หนังสือทำอาหารและไลฟ์สไตล์ที่มีภาพสวยก็เป็นของขายดี เพราะคนชอบดูแล้วซื้อทันที ในมุมที่เป็นแฟนงานเขียน ฉันมักสังเกตว่าผลงานชุดหรือซีรีส์ เช่นแฟนตาซีขนาดยาวที่มีโลกเป็นเอกลักษณ์ มักทำยอดได้ดีทั้งรูปแบบเล่มและอีบุ๊ก สุดท้าย การร่วมมือกับครีเอเตอร์หรือการทำแคมเปญโปรโมตบนแพลตฟอร์มสั้นอย่างวิดีโอสั้นช่วยเร่งยอดขายได้ชัดเจน

แค่อยากเล่าให้ฟังว่าช่วงหลังนี้ฉันเห็นแฟนฟิค 'เดอะ โคเวแนนท์' ฮิตในหลายแนวมาก และสิ่งที่โดดเด่นสุดคือแนว AU กับแนวชีวิตประจำวันที่ทำให้ตัวละครดูเป็นมนุษย์เดินดินจริง ๆ ความที่คนไทยชอบอ่านแฟนฟิคแบบ AU ส่วนหนึ่งมาจากความอยากเห็นโลกแทนที่ตัวละครจะอยู่นอกบริบทสงครามหรือภารกิจหนัก ๆ เช่นใน 'Halo' ฉบับต้นฉบับ แฟนฟิคที่เอาตัวละครมาอยู่ในมุมมหาวิทยาลัย ร้านกาแฟ หรือเป็นเพื่อนร่วมห้อง จะสอดแทรกมุกฮา ๆ ความสัมพันธ์แบบเพื่อนสนิทที่พัฒนาเป็นความรัก เป็นสูตรที่ถูกใจคนอ่านเพราะให้ทั้งความอบอุ่นและจินตนาการ อีกแนวที่เจอบ่อยคือแนว Hurt/Comfort กับ Angst — งานเขียนแนวนี้จะโฟกัสความเจ็บปวด การเยียวยา และการเยียวยากันเอง ซึ่งตอบโจทย์คนอ่านไทยที่ชอบความเข้มข้นทางอารมณ์ นอกจากนั้นก็มีแนวทหาร/การต่อสู้แบบ realistic สำหรับคนที่อยากเห็นงานเทคนิคการรบและกลยุทธ์ แต่โดยรวมแล้วอะไรที่เน้นความสัมพันธ์และการเยียวยา มักจะได้ความนิยมสูงสุดในชุมชนไทย

เราเป็นคนที่ตามอ่านเว็บนิยายไทยและแปลมานานจนแทบจะรู้จังหวะเทรนด์ได้เอง และสิ่งที่เห็นบ่อยสุดคือพื้นที่สีชมพูกับเรื่องราวความรักทุกรูปแบบที่คนไทยชอบดื่มด่ำ นิยายโรแมนซ์ยังครองใจผู้อ่านมากเพราะมันให้ความอิ่มใจง่ายๆ — จากสายหวานใสไปจนถึงดราม่าหนักหน่วง บ่อยครั้งนิยายประเภทนี้มาพร้อมกับภาพประกอบและตอนสั้นๆ ที่อ่านจบได้ในคอมมูทย่อมๆ อีกกลุ่มใหญ่คือแฟนฟิคและนิยายแปล โดยเฉพาะนิยายแปลจากจีน-เกาหลีที่มักผสมแฟนตาซีหรือพล็อตผจญภัยเข้ามา ทำให้เกิดความหลากหลาย เช่น งานแนวโลกคู่ขนานแนว 'Sword Art Online' ที่ผสมความโรแมนซ์กับการผจญภัยได้ลงตัว นอกเหนือจากนั้น นิยายวายหรือ BL มีฐานแฟนคลับเหนียวแน่นและกิจกรรมแอนด์ครีเอทีฟรอบเรื่องเยอะมาก ถึงบางเรื่องจะมีประเด็นแตกแยกทางรสนิยม แต่ข้อดีคือชุมชนช่วยกันผลักดันให้งานบางชิ้นกลายเป็นปรากฏการณ์ สุดท้ายแฟนตาซีจีนน้ำดีที่ซับซ้อนทั้งโลกและระบบพลัง ก็ได้รับความนิยม ไม่ว่าจะเป็นฉากมหากาพย์หรือการพลิกบทบาทของตัวละคร สรุปแล้วคนไทยอ่านหลากหลายเพราะแพลตฟอร์มเอื้อต่อการติดตามตอนใหม่และคอมเมนต์ทันที ทำให้การอ่านกลายเป็นกิจกรรมสังคมมากกว่าการอ่านคนเดียวในห้อง สมองเต็มไปด้วยพล็อตใหม่ๆ ตลอดเวลาและน่าเพลินใจทุกครั้งที่เจอเรื่องที่โดนใจ

ทุกวันนี้เทรนด์ซีรีส์ของช่องทีวีหลักโดยเฉพาะช่อง 1 ยังเดินคู่ไปกับรสนิยมผู้ชมที่เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน: คนไทยยังคงยอมรับละครครอบครัวและเมโลดรามาในช่วงไพรม์ไทม์ แต่ความนิยมใหม่ ๆ มักมาจากซีรีส์สั้นรูปแบบใหม่ ๆ ที่เล่าเรื่องตรงไปตรงมาและมีคอนเซ็ปต์ชัด เช่น โรแมนซ์คอเมดี้ที่เน้นเคมีตัวละคร, แนวลึกลับ-สืบสวนที่ชวนให้คิดตาม, รวมถึงแนวเหนือธรรมชาติและสยองขวัญที่ทำได้ดีบนสตรีมมิ่ง ตัวอย่างที่ชัดเจนคือการได้เห็นพลังของซีรีส์อย่าง 'บุพเพสันนิวาส' ที่ทำให้ยุคละครพีเรียดยังคงมีคนติดตาม ขณะเดียวกันผลงานจากกลุ่มครีเอเตอร์ที่เล่ารูปแบบสั้น ๆ อย่าง 'Girl From Nowhere' ก็ช่วยผลักดันแนวสยองขวัญ-สังคมให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจ ทั้งนี้แนว BL ก็ยังเป็นกระแสสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพราะซีรีส์ประเภทนี้ขยายฐานผู้ชมไปสู่กลุ่มแฟนคลับที่ผูกติดกับตัวละครและคู่จิ้นอย่างเหนียวแน่น เช่นผลงานที่เคยโด่งดังได้พิสูจน์ว่ากระแสสามารถข้ามไปสู่ช่องทางแพลตฟอร์มต่าง ๆ ได้ง่าย การผลิตของช่อง 1 ในยุคหลังจึงเห็นการผสมผสานระหว่างสูตรดั้งเดิมกับสไตล์ที่ทันสมัยมากขึ้น: รูปแบบซีซันสั้น 8–12 ตอนเริ่มเป็นมาตรฐาน เพื่อรักษาคุณภาพงานภาพและบท ทำให้การเล่าเรื่องกระชับขึ้นและจับกระแสคนดูได้ดีขึ้น นอกจากนี้การดึงประเด็นสังคมร่วมสมัยเข้ามาเป็นแกนหลักของเรื่อง ทำให้ซีรีส์แนวสืบสวน/ดราม่าที่มีมิติด้านสังคมได้รับความนิยมมากขึ้น ตัวอย่างเช่นงานวัยรุ่นที่มีการสะท้อนปัญหาโรงเรียนและครอบครัวอย่าง 'The Gifted' หรือซีรีส์ที่ผสมผสานการเมือง-สืบสวนในหมู่บ้านเล็ก ๆ อย่าง 'เลือดข้นคนจาง' ทำให้ผู้ชมที่อยากได้เนื้อหาลึกและมีปมมีทางเลือกมากขึ้น นอกจากนี้ช่องยังต้องคำนึงถึงการกระจายคอนเทนต์ไปยังออนไลน์และโซเชียล ทำให้ซีรีส์ต้องมีโมเมนต์ที่ดึงคนไปทำคอนเทนต์ต่อได้ง่าย เช่น ไลน์บทบาทที่เป็นมีม หรือซีนโรแมนซ์ที่แฟน ๆ จะตัดต่อออกมาเล่าใหม่ มุมมองส่วนตัวคือเห็นว่าช่อง 1 ถ้าจะรักษาความนิยมในวงกว้างควรเดินเกมสองทาง: หนึ่งคือไม่ทิ้งฐานผู้ชมดั้งเดิมด้วยละครครอบครัวและพีเรียดคุณภาพ สองคือกล้าลงทุนกับเรื่องเล็กแต่มีคอนเซ็ปต์ชัดเจน เช่น โรแมนซ์ร่วมสมัย, สืบสวนจิตวิทยา, หรือซีรีส์ที่มีองค์ประกอบเหนือจริงเล็กน้อย ซึ่งมักจะตอบโจทย์คนดูรุ่นใหม่ได้ดี การผสมผสานองค์ประกอบหลายแนวทำให้คนดูไม่รู้สึกติดกรอบ และยังช่วยให้ช่องมีคอนเทนต์หลากหลายพอจะดึงคนจากแพลตฟอร์มอื่นมาเป็นผู้ชมประจำได้ ส่วนตัวชอบแนวที่เล่าเรื่องจริงจังแต่มีมุกให้หยอกคนดูบ้าง เพราะทำให้ดูแล้วไม่หนักเกินไปแต่ยังคงแง่คิดให้ติดตามต่อได้