แฟนเพลงอยากหาเพลงประกอบจากรามเกียรติ์ที่ไหนได้บ้าง?

มีหลายช่องทางที่เราเจอบ่อยและอยากแนะนำให้เพื่อน ๆ ลองหาเพลงประกอบรามเกียรติ์จากแหล่งต่าง ๆ ที่มีสไตล์ไม่ซ้ำกัน

1) หอจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ดนตรี: หลายแห่งเก็บบันทึกการแสดงโขนไว้เป็นอาร์ไคฟ์ ทั้งแผ่นเสียง เทป และดิจิทัล เหมาะสำหรับคนที่อยากได้เวอร์ชันดั้งเดิมที่ใช้ในพิธีกรรม
2) วิทยุและสถานีโทรทัศน์เก่า: บันทึกการแสดงในรายการศิลปวัฒนธรรมหรือสารคดีมักมีเพลงประกอบรามเกียรติ์แบบเต็ม ๆ ให้ฟังความยาวยาว เหมาะสำหรับการศึกษาโครงสร้างเพลงและจังหวะ
3) ร้านแผ่นมือสองและตลาดนัดของสะสม: ถ้าชอบของเก่าที่มีสีสันและเรื่องเล่าควบคู่ การได้แผ่นซีดีหรือแผ่นเสียงต้นฉบับจากร้านเหล่านี้ให้ความรู้สึกเฉพาะตัวและบางชิ้นหาไม่ได้บนสตรีมมิ่ง
4) สตรีมมิ่งแพลตฟอร์มและเพลย์ลิสต์ร่วมสมัย: จะเจอเวอร์ชันเรียบเรียงใหม่ ๆ ที่เอาองค์ประกอบดั้งเดิมมาผสมกับเครื่องดนตรีสมัยใหม่ เหมาะสำหรับการฟังง่าย ๆ ในชีวิตประจำวัน

เราแนะนำให้มองหาชื่อวงปี่พาทย์ชัดเจน หรือบันทึกการแสดงโขนจากงานสำคัญเพราะจะได้อรรถรสการบรรเลงที่ครบถ้วน และถ้าพบแผ่นหรือบันทึกที่ชอบ ให้เก็บรายละเอียดผู้บรรเลงหรือปีที่อัดไว้ด้วย เพราะมันช่วยให้เข้าใจบริบทของเพลงมากขึ้น เสียงพาทย์แบบเดิม ๆ กับการเรียบเรียงใหม่ให้ความรู้สึกคนละแบบ ทั้งสองแบบมีเสน่ห์ของตัวเอง

เสียงกลองยาวที่คอยเน้นจังหวะในฉากสู้รบทำให้ฉันอยากได้เพลงประกอบฉากนั้นเก็บไว้ใกล้ ๆ

เวลาที่ต้องการชิ้นด่วน ๆ ฉันมักจะไปดูรายการบันทึกการแสดงสดของคณะโขนในมหาวิทยาลัยหรือสถาบันที่ฝึกวงปี่พาทย์ เพราะมักมีการบันทึกการซ้อมและการแสดงจริง ทั้งได้ฟังจังหวะเปลี่ยนและการประสานเสียงที่ชัดเจน อีกทางที่ได้ผลดีคือการซื้อซีดีเก่าในร้านขายแผ่นหรือในตลาดนัดสะสมบางแห่ง ที่นั่นมักมีบันทึกการแสดงของคณะเก่า ๆ ซึ่งเต็มไปด้วยเนื้อหาและลีลาการเล่นที่หาไม่ได้ในเวอร์ชันสตรีมมิ่ง

ท้ายสุดแล้วการฟังเพลงประกอบรามเกียรติ์แบบหลากหลายเวอร์ชันช่วยให้เข้าใจว่าแต่ละคณะหรือการเรียบเรียงตีความวรรณกรรมอย่างไร การได้เก็บชิ้นโปรดไว้ทำให้ยามฟังสามารถย้อนกลับไปดูบริบทของฉากโปรดได้เสมอ และนั่นทำให้การสะสมเพลงรามเกียรติ์มีความหมายมากกว่าแค่เสียงเพลง

เสียงปี่พาทย์ที่เปิดฉากโขนยังคงติดหูตลอดมา ทำให้รู้สึกอยากสะสมเพลงประกอบรามเกียรติ์เก็บไว้ทั้งในรูปแบบบันทึกการแสดงและอัลบั้มบรรเลง

ความทรงจำแรก ๆ ของฉันคือการได้ยินบันทึกเสียงโขนจากคลังของกรมศิลปากร—งานบันทึกพวกนี้มักเป็นปี่พาทย์ดั้งเดิมที่ใช้ในงานพิธีและการแสดงโขนเต็มรูปแบบ ฉันยังมีสำเนาจากสำนักหอสมุดแห่งชาติที่เก็บแผ่นเสียงเก่าไว้เป็นอาร์ไคฟ์ เหล่านี้ให้บรรยากาศดั้งเดิม ชัดทั้งจังหวะและเสียงเครื่องดนตรีพื้นบ้าน ซึ่งแตกต่างจากเวอร์ชันสตูดิโอที่อาจปรับแต่งเพื่อคนฟังสมัยใหม่

ในยุคดิจิทัลมีทั้งบันทึกการแสดงเต็ม ๆ บน YouTube และเพลย์ลิสต์ดนตรีไทยบนสตรีมมิ่งที่ใส่เพลงรามเกียรติ์ในรูปแบบออร์เคสตรา หรือการเรียบเรียงร่วมสมัย ถ้าชอบเสียงปี่พาทย์แบบสด ๆ ให้ลองตามบันทึกการแสดงโขนจากงานพิธีของราชสำนักหรือการแสดงใหญ่ตามเทศกาลท้องถิ่น นอกจากนี้ร้านซีดีมือสองหรือชุมชนคนสะสมแผ่นเสียงมักมีแผ่นหายากที่ไม่ได้ขึ้นสตรีมมิ่ง ทำให้ได้ฟังเวอร์ชันที่หาไม่ได้ทั่วไป

ส่วนตัวแล้วฉันชอบการผสมผสาน: เก็บชุดอาร์ไคฟ์ไว้เป็นแหล่งอ้างอิง แล้วฟังเวอร์ชันเรียบเรียงใหม่เป็นแรงบันดาลใจ เวลาฟังแล้วเหมือนได้ยืนอยู่ข้างเวทีโขน เห็นการขยับของหน้ากากและได้ยินจังหวะปี่ที่ค่อย ๆ สะกดอารมณ์คนดู นี่แหละความสุขแบบแฟนเพลงรามเกียรติ์