ใครเป็นผู้กำกับ 17 Again 2009 และผลงานเด่นคืออะไร?

ไม่คิดว่าจะมีหนังสมัยใหม่เรื่องหนึ่งที่ใช้ความย้อนเวลามาสร้างทั้งความฮาและความอบอุ่นได้ลงตัวขนาดนี้ใน '17 Again' โดยเฉพาะการแสดงของตัวละครหลักที่ฉันยังนึกถึงได้ชัดเจน Zac Efron รับบทเป็นไมค์ โอดอนเนล เวอร์ชันวัยรุ่น—คนที่กลับมาหน้าใหม่แต่มีปัญหาชีวิตของผู้ใหญ่ฝังอยู่ในนิสัยฉะนั้นการแสดงของเขาเลยต้องบาลานซ์ระหว่างความมั่นใจแบบวัยรุ่นกับความเซ็งๆ ที่มาจากประสบการณ์ชีวิต นั่นทำให้ตัวละครไม่ตื้น ส่วน Matthew Perry เล่นไมค์ในวัยกลางคน เขาใส่อารมณ์ของคนที่เกือบหมดไฟกับชีวิตครอบครัวและงานได้เป็นธรรมชาติจนเห็นความเปราะบางของตัวละครอย่างชัดเจน อีกคนที่ฉันชอบคือ Leslie Mann รับบทสการ์เลตต์ ภรรยาของไมค์ เธอเป็นเสาหลักของครอบครัวที่บอกความจริงอย่างตรงไปตรงมาและมีความเกรี้ยวกราดในบางฉากซึ่งเติมมิติให้เรื่องได้ดี

คงต้องบอกว่าผู้กำกับของ 'โดราเอมอน เดอะมูฟวี่ 2018' คือ Kazuaki Imai (今井一暁) — ชื่อนี้ติดตาแฟน ๆ ที่ชอบงานภาพยนตร์โดราเอมอนอยู่แล้ว ผมยืนอยู่ตรงมุมหนึ่งในโรงหนังตอนฉากไล่ล่าทางทะเลเปิดออกมา หัวเรือกับแสงสะท้อน น้ำกระเซ็น และมุมกล้องที่โยกไปมาอย่างไม่อายสีสันมันทำให้ผมคิดถึงหนังผจญภัยเก่า ๆ ที่ยังคงรักษาจิตวิญญาณวัยเด็กไว้ได้ดี ความสามารถในการบาลานซ์ฉากแอ็กชันกับมุขตลกแบบบ้าน ๆ นั่นแหละเป็นสิ่งที่ทำให้ผลงานของเขาโดดเด่น ถ้าต้องสรุปผลงานเด่นของเขา ฉันเห็นว่า Kazuaki Imai โดดเด่นจากการกำกับ 'โดราเอมอน เดอะมูฟวี่ 2018' และการมีบทบาทสำคัญในผลงานอื่น ๆ ของแฟรนไชส์โดราเอมอนทั้งในแง่การกำกับฉากผจญภัยและการออกแบบจังหวะการเล่าเรื่อง — ผลงานเหล่านี้ทำให้หนังยังคงถูกมองว่าเป็นผลงานสำหรับครอบครัวที่ไม่เสียความเป็นเด็กไป

มีเรื่องที่อยากคุยเลยเกี่ยวกับ 'วัยหนุ่ม 2544' — ผู้กำกับคือ เปน-เอก รัตนเรือง (Pen-Ek Ratanaruang) และผลงานส่วนใหญ่ของเขามักจะมีเสน่ห์แบบเงียบ ๆ ผสมกับความเปราะบางของตัวละครและภาพที่จัดวางอย่างตั้งใจ บอกตรง ๆ ว่าผมชอบวิธีที่เปน-เอกเล่าเรื่องผ่านมู้ดมากกว่าพล็อตแข็ง ๆ ดูเหมือนว่า 'วัยหนุ่ม 2544' จะเข้ากับสายงานของเขาที่เคยทำมาได้ดี เพราะงานก่อนหน้านั้นมีทั้งความลีนของการเล่าเรื่องและการใส่อารมณ์ชวนคิด ตัวอย่างเช่นหนังเรื่อง 'Monrak Transistor' ที่จับความเป็นชนบทและความฝันของคนหนุ่มสาวมาผสมกับมิวสิคัลเล็ก ๆ กลายเป็นงานที่อบอุ่นแต่น่าจับตา หรืออีกเรื่องที่หลายคนพูดถึงคือ 'Last Life in the Universe' ซึ่งนำเสนอความเหงาและความสัมพันธ์แบบข้ามวัฒนธรรมด้วยภาพที่สวยและบรรยากาศอึมครึมเป็นเอกลักษณ์ มุมมองส่วนตัวก็คือถ้าอยากเข้าใจผู้กำกับคนนี้ ให้ลองสังเกตการจัดเฟรมและจังหวะการตัดของภาพ รวมถึงการให้ตัวละครทำสิ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่สื่ออารมณ์ได้หนักกว่าคำพูด เพราะนั่นมักเป็นลายเซ็นของเขา งานของเปน-เอกบางทีก็นิ่งจนต้องใช้เวลาไต่ไป แต่พอเข้าไปถึงแล้วมันให้ความรู้สึกคุ้มค่า และยังคงติดตรึงใจอยู่ในหัวหลังดูจบอยู่ดี

คิดว่าสิ่งที่ทำให้ '17 Again' น่าสนใจไม่ใช่แค่กิมมิกว่าฮีโร่กลางชีวิตกลายเป็นวัยรุ่นอีกครั้ง แต่เป็นวิธีที่หนังใช้โอกาสนั้นเพื่อท้าทายความสัมพันธ์และความรับผิดชอบของตัวละคร ในภาพรวมพล็อตคือชายวัยกลางคนที่รู้สึกว่าชีวิตของตัวเองพังทลาย ทั้งงานและความสัมพันธ์ล้มเหลว จนวันหนึ่งได้กลับมาเป็นวัยรุ่นอีกครั้งและได้ใช้โอกาสนี้เข้าไปแก้ไขและเข้าใจสิ่งที่เคยทำพลาด ฉากสำคัญที่ติดตาฉันคือการแข่งขันบาสเก็ตบอลในโรงยิมของโรงเรียน—ฉากนี้ไม่ได้มีไว้โชว์ทักษะกีฬาเท่านั้น แต่เป็นพื้นที่ที่ตัวเอกได้แสดงบทบาทที่แตกต่างจากคนเป็นพ่อ เขาได้เข้าไปช่วยทีม แถมยังได้ใกล้ชิดกับลูกๆ ในแบบที่ผู้ใหญ่อาจทำไม่ได้ ซึ่งสะท้อนประเด็นหลักของหนัง: โอกาสที่สอง การคืนความสัมพันธ์ และการเรียนรู้ว่าการเป็นผู้ใหญ่ไม่ใช่แค่เรื่องอายุ แต่คือการรับผิดชอบต่อคนที่เรารัก ตอนจบหนังเน้นให้เห็นว่าการกลับไปเป็นวัยรุ่นไม่ได้แก้ปัญหาทั้งหมด แต่เปิดทางให้ตัวเอกเห็นค่าของชีวิตเดิมและเลือกแก้ไขอย่างจริงจัง ฉันรู้สึกว่าหนังบาลานซ์ระหว่างความตลกกับความอบอุ่นได้ดี ทำให้ประเด็นอย่างการเสียสละและความสำนึกผิดเข้าถึงผู้ชมได้ง่ายโดยไม่ดราม่าจนเกินไป

ประเด็นนี้ทำให้ผมย้อนนึกถึงช่วงหนังไทยยุคกลางทศวรรษ 2000 ที่เต็มไปด้วยหนังผีหลากสไตล์ ผมคิดว่า 'ลองของ 1' (2548) กำกับโดย ยุทธเลิศ สิปปภาค ซึ่งเป็นผู้กำกับที่มักผสมผสานความตลกกับความหลอนได้อย่างไม่ธรรมดา ในมุมมองของผม งานของเขามักมีจังหวะตลกซ่อนอยู่ระหว่างฉากที่น่าขนลุก ทำให้หนังไม่ได้หวาดกลัวอย่างเดียวแต่ยังมีมิติทางอารมณ์ด้วย ผลงานเด่น ๆ ที่ชัดเจนของเขาสำหรับผมคือ 'Killer Tattoo' ซึ่งสะท้อนสไตล์การเล่าเรื่องที่เล่นกับคาแรกเตอร์แปลก ๆ และโทนเรื่องที่ไม่ยึดติดกับสูตรมาตรฐาน ผมชอบที่ยุทธเลิศไม่กลัวจะผสมหลายแนว หนังของเขาจึงมักมีเสียงหัวเราะแทรกกับความตึงเครียดอย่างพอดี ซึ่งใน 'ลองของ 1' ก็เห็นฝีมือการกำกับที่ทำให้ฉากผีมีลูกเล่นและบรรยากาศที่จับต้องได้ โดยรวมแล้วผมมองว่าเขาเป็นคนที่รู้จะใช้จังหวะภาพและบทเพื่อเซอร์ไพรส์ผู้ชมแทนที่จะพึ่งแค่ช็อตสยองประหนึ่งหนังผีเชิงเดียว งานแบบนี้ทำให้ผมยังคงอยากย้อนดูผลงานเก่า ๆ ของเขาเพิ่มขึ้นอีกที

แฟนหนังวัยรุ่นแนวคอมเมดี้อย่างฉันมักจะเริ่มมองหา '17 Again' ที่ร้านหนังดิจิทัลก่อนเสมอ เพราะมันสะดวกและมักได้เวอร์ชันความคมชัดสูงพร้อมคำบรรยายไทย/อังกฤษ เลือกที่เห็นบ่อยคือบริการแบบเช่าหรือซื้อรายเรื่องอย่าง 'Apple TV (iTunes)', 'Google Play' หรือ 'YouTube Movies' — พวกนี้มักมีหนังฮอลลีวูดเก่าๆ ให้เช่ารายวันหรือซื้อขาด ถ้าอยากดูแบบไม่มีสะดุดและภาพชัดก็ซื้อ HD ถ้าแค่ลองดูแนะนำเช่า ส่วนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งรายเดือนอย่าง 'Netflix' หรือ 'Prime Video' อาจมีหมุนลิขสิทธิ์เข้ามาบ้าง แต่ไม่คงที่ จึงควรเช็กสถานะในแอปก่อนกดเล่น สำหรับคนที่ชอบบรรยากาศหนังวัยรุ่นยุคก่อนๆ แบบนี้ ฉันมักเปรียบกับหนังอย่าง 'Big' ที่ให้ความรู้สึกคล้ายกัน ทั้งความอบอุ่นและมุกตลกเล็กๆ — ถาใดพบเวอร์ชันท้องถิ่นที่มีคำบรรยายหรือพากย์ไทยก็เลือกให้ตรงกับความต้องการของตัวเอง เพราะจะทำให้ดูสนุกขึ้นและจบเวลาได้ดี

ตั้งแต่เห็นซีนภาพถ่ายหลอนใน 'Shutter' ครั้งแรก ผมติดใจอยากรู้ว่าใครอยู่เบื้องหลังหนังที่ทำให้ภาพนิ่งกลายเป็นความน่ากลัวได้ขนาดนั้น — หนังเรื่องนี้กำกับโดยสองคนร่วมกันคือ Banjong Pisanthanakun และ Parkpoom Wongpoom ซึ่งเป็นทีมผู้กำกับที่ช่วยผลักดันวงการหนังผีไทยให้มีมิติใหม่ ๆ ของการเล่าเรื่องผ่านภาพถ่าย การร่วมงานของทั้งคู่ใน 'Shutter' ทำให้เห็นจุดแข็งที่ต่างกัน: งานภาพกับบิลด์บรรยากาศที่หนาแน่น ผสมกับการคุมจังหวะความตึงเครียดที่ทำให้ผู้ชมลุ้นตามไปกับตัวละคร พอพูดถึงผลงานเด่นของคนหนึ่ง ผมมักจะเอ่ยถึง 'Pee Mak' ที่ Banjong นำเสนอความตลกร้ายผสมผีในแนวที่ต่างจาก 'Shutter' โดยสิ้นเชิง ผลงานนั้นโชว์ความหลากหลายด้านการกำกับและการเล่าเรื่องของเขา ส่วนแรงกระเพื่อมจาก 'Shutter' ยังคงอยู่ในวงการหนังไทย ผมชอบที่หนังไม่ได้พึ่งแค่ผีกระพริบหรือเสียงดัง แต่วางบทยึดความรู้สึกผิดชอบชั่วดีและภาพถ่ายเป็นกุญแจสำคัญ มันทำให้ทั้งคู่กลายเป็นชื่อที่คนจำเมื่อพูดถึงหนังผียุคใหม่ของไทย และนั่นคือเหตุผลที่ผมยังหยิบเรื่องนี้ขึ้นมาพูดถึงบ่อย ๆ

เพลงที่ยังติดอยู่ในหัวตลอดหลังดู '17 Again' คือ 'Young Folks' ของ Peter Bjorn and John — ท่อนฮุคที่เป่าอากาโซฟลุตแบบมีเมโลดี้ติดหูมันพาอารมณ์กลับไปสู่บรรยากาศวัยรุ่นได้ทันที เราเองรู้สึกว่าเพลงนี้ทำหน้าที่เป็นตัวแทนความเป็นหนุ่มสาวที่ยังอยากเก็บความสนุกไว้แม้ตัวละครจะกลับมามีมุมมองผู้ใหญ่กว่าเดิม พอย้อนไปดูฉากที่เพลงนี้เล่น จะเห็นว่ามันไม่ใช่แค่พื้นหลังเสียง แต่มันช่วยย้ำอารมณ์ของตัวละครได้แบบเนียน ๆ จังหวะกลองกับเมโลดี้ลอย ๆ ทำให้ฉากคุยกันกลางงานปาร์ตี้หรือวิ่งเล่นข้างถนนมีความสดและอบอุ่นขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ ท้ายสุดแล้วสิ่งที่ชอบคือเพลงนี้ไม่พยายามดันให้เป็นเพลงฮีโร่ของหนัง แต่กลับเป็นชิ้นส่วนเล็ก ๆ ที่เข้ากับภาพรวม ทำให้ยังคิดถึงตอนที่ฉากนั้นเกิดขึ้นทุกครั้งที่ได้ยินทำนองอีกครั้ง

หลังจากกลับมาดู '17 Again' เวอร์ชัน 2009 ฉันรู้สึกว่ามันเป็นหนังที่บาลานซ์ระหว่างมุกฮาๆ กับความอบอุ่นของครอบครัวได้กลมกล่อมกว่าที่คิด ส่วนที่แตกต่างชัดเจนจากผลงานแนวเดียวกันคือโทนของตัวเอกที่ไม่เพียงแค่ได้กลับไปเป็นหนุ่มอีกครั้ง แต่ยังต้องเผชิญกับผลลัพธ์จากการตัดสินใจในอดีต หนังพยายามผสมอารมณ์วัยรุ่นแบบโรงเรียนมัธยมกับบทเรียนความเป็นผู้ใหญ่ ซึ่งทำให้มันต่างจากหนังว่าใครกลับไปเป็นเด็กแล้วชอบสนุกอย่างเดียว เมื่อเปรียบเทียบกับหนังคลาสิกอย่าง 'Big' จะเห็นว่าทั้งสองเรื่องใช้ไอเดียการเปลี่ยนอายุเป็นแกนกลาง แต่ '17 Again' ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์แบบพ่อลูกและการแก้แค้นทางอารมณ์มากกว่า ส่งผลให้ฉากบาสเกตบอล โรงเรียนและฉากโรแมนติกของวัยรุ่นมีน้ำหนักพอสมควรและเข้าถึงคนดูวัยทำงานได้ดี

แปลกแต่จริงที่ภาพลักษณ์ของ 'Dolls' มักจะติดอยู่ในหัวฉันเสมอ — ผู้กำกับของเรื่องนี้คือ Takeshi Kitano (ที่บางคนรู้จักในชื่อ Beat Takeshi) ซึ่งสไตล์การเล่าเรื่องของเขาไม่เหมือนใครเลย โทนภาพนิ่งๆ ผสมกับความรุนแรงแบบเงียบใน 'Dolls' เป็นเครื่องยืนยันว่าคนทำหนังคนนี้ชอบเล่นกับช่องว่างระหว่างความงามและความเจ็บปวด ในมุมมองของฉัน 'Hana-bi' เป็นอีกงานที่ชัดเจนมากในแง่การใช้สีและจังหวะอารมณ์ ส่วน 'Kikujiro' แสดงให้เห็นด้านอ่อนโยนมากขึ้นของเขา รู้สึกได้ว่าคนกำกับคนเดียวกันสามารถพาเราไปทั้งความเงียบงันและเสียงหัวเราะ ได้ในเวลาเดียวกัน