ใครแสดงบท วิลลี่ วองก้า ในภาพยนตร์ปี 2005?

บรรยากาศของเวอร์ชันล่าสุดให้อารมณ์เหมือนโลกที่ถูกขยายออกไปมากกว่าที่เคยเห็นในรุ่นคลาสสิกของปี 1971 ความต่างที่เห็นชัดที่สุดสำหรับฉันคือการเล่าเรื่องที่เปลี่ยนจากนิทานลึกลับมาเป็นพรีเควลที่พยายามอธิบายที่มาที่ไปของตัวละคร ใน 'Willy Wonka & the Chocolate Factory' เวอร์ชันปี 1971 การปรากฏตัวของวิลลี่เป็นเหมือนเทพนิยาย—ลึกลับ ส่งกลิ่นอายของความไม่แน่นอนและมักจะทำให้ผู้ชมสงสัยว่าตกลงเขาเป็นคนอย่างไร แต่เวอร์ชันล่าสุดเลือกจะคลี่คลายปูมหลัง เสนอเหตุการณ์วัยเด็ก แรงจูงใจ และเส้นทางสู่การเป็นนักประดิษฐ์ช็อกโกแลตที่แปลกประหลาด ฉันรู้สึกว่าการเปลี่ยนโฟกัสแบบนี้ทำให้วิลลี่เป็นมนุษย์มากขึ้น แต่ก็แลกมาด้วยความลึกลับบางอย่างที่หายไป ความเสน่ห์ของเวอร์ชันเก่ามาจากความไม่แน่นอนและการแสดงออกที่มีเอกลักษณ์ ส่วนเวอร์ชันใหม่โดดเด่นที่การสร้างโลกและการขยายตำนาน ซึ่งช่วยให้ภาพรวมกว้างขึ้นแต่กลิ่นอายเทพนิยายต้นตำรับจึงบางลงเล็กน้อย

ก่อนจะพูดถึงชื่อคนที่เขียนตัวละครวิลลี่ วองก้า ฉันอยากเล่าแป๊บว่าตอนอ่านครั้งแรกตัวละครนี้จับใจอย่างไร ฉันชอบคิดว่าวิลลี่ วองก้าเป็นผลลัพธ์จากมุมมองกวน ๆ ผสมกับความมืดขำ ๆ ของผู้เขียน และผู้สร้างคนที่ทอดรากฐานให้เขาคือ โรอัลด์ ดาห์ล (Roald Dahl) เขาเขียนตัวละครนี้ไว้ในนิยายเด็กชื่อ 'Charlie and the Chocolate Factory' ซึ่งตีพิมพ์ในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 แถมยังต่อยอดตัวละครในเล่มต่อมา 'Charlie and the Great Glass Elevator' เสน่ห์ของเรื่องไม่ได้อยู่แค่ในพล็อต แต่ยังอยู่ที่การเล่นกับความคาดหวังของเด็กและผู้ใหญ่ที่ดาห์ลชำนาญ ภาพวาดประกอบของควิทัน เบลคก็ช่วยให้ภาพวิลลี่ในหัวของผู้อ่านชัดเจนขึ้นอีกด้วย สรุปแบบไม่เป็นทางการก็คือ คนที่ควรได้รับเครดิตว่าเป็นผู้คิดค้นและเขียนต้นฉบับของวิลลี่ วองก้าก็คือโรอัลด์ ดาห์ล — และเมื่อคิดถึงเวอร์ชันภาพยนตร์หรือเวทีต่าง ๆ เราจะเห็นการตีความตัวละครนี้เพิ่มมิติและสีสัน แต่รากของความบ้า ความอัจฉริยะ และความน่าหวาดหวั่นยังคงมาจากปากกาเขาอยู่ดี

ฝันว่าได้เข้าไปในโรงละครกลางเมืองและเห็นฉากเปิดของ 'Wonka' โผล่มาเต็มตา ทำให้ภาพของพระเอกชัดเจนในหัวทันที — ชื่อของเขาคือทิโมธี ชาลาเมต์ (Timothée Chalamet) รับบทเป็นวิลลี่ วองก้า ในเวอร์ชั่นนี้ การตีความตัวละครแบบสดใสแต่มีมิติของนักแสดงคนนี้ทำให้ฉากเพลงและการเต้นดูมีชีวิตขึ้นมากกว่าแค่โชว์สวย ๆ เพราะฉันเห็นการผสมผสานระหว่างความล่อแหลมและความอ่อนโยน ที่เตะตาจากผลงานก่อนหน้านี้อย่าง 'Call Me by Your Name' ซึ่งช่วยย้ำให้เห็นถึงความสามารถในการถ่ายทอดความซับซ้อนทางอารมณ์ สุดท้ายแล้วการเลือกทิโมธีมาเล่นพระเอกของ 'Wonka' นับว่าเป็นก้าวที่กล้าหาญและได้ผล เขาไม่เพียงแค่เป็นหน้าตาดีบนโปสเตอร์ แต่ยังสร้างตัวละครที่คนดูอยากรู้จักต่อ เป็นการแสดงที่ยังคงวนอยู่ในหัวฉันหลังจากปิดไฟในโรงไปแล้ว

ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้ชมทั้งสองเวอร์ชัน ฉันรู้สึกได้ทันทีว่า 'Willy Wonka & the Chocolate Factory' (1971) และ 'Charlie and the Chocolate Factory' (2005) กำลังเล่าเรื่องเดียวกันด้วยจังหวะและอารมณ์ที่ต่างกันสุดขั้ว นักแสดงสองคนที่รับบทวิลลี่ วองก้า—จีน ไวลเดอร์ กับจอห์นนี เดปป์—ให้การตีความที่ห่างไกลกันจนแทบจะเป็นคนละคน ไวลเดอร์เล่นเป็นวองก้าที่ลึกลับ เฉลียวฉลาด มีมุกตลกแฝงความเสียดสี และบางครั้งก็ดูเป็นคนที่พร้อมจะดึงลูกโป่งหัวเราะหรือแกล้งเด็ก แต่ในความเป็นเมฆหมอกนั้นก็ยังมีความอบอุ่นแฝงอยู่ ทำให้ฉากสุดท้ายของความไว้วางใจระหว่างเขากับชาร์ลีรู้สึกทั้งแปลกและยิ่งใหญ่ ในทางกลับกัน เดปป์เลือกตีความวองก้าเป็นตัวละครที่แปลกประหลาดไปอีกแบบ—เหมือนเด็กโตที่ส่องกระจกไม่เจอเงา มีอดีตครอบครัวที่ซับซ้อนและแรงขับที่เป็นปมทางอารมณ์ เรื่องราวของเขาในเวอร์ชัน 2005 ถูกขยายด้วยฉากแฟลชแบ็กและการเผชิญหน้ากับพ่อ จึงทำให้ตัวละครมีมิติทางจิตใจมากขึ้น แต่ก็ทำให้ความลึกลับเชิงนิทานที่เห็นในเวอร์ชันเก่าเบาบางลงไปบ้าง ความแตกต่างด้านโทนและสุนทรียภาพก็น่าสนใจมาก: เวอร์ชันปี 1971 มีบรรยากาศเวทีละครและการแสดงสด เพลงประกอบกับฉากสีสันสดใสให้ความรู้สึกอบอุ่นและฝันหวาน แม้จะมีความประหลาดหรือมืดบ้าง แต่หนังยังคงรักษาเสน่ห์แบบคลาสสิคของนิทาน ขณะที่เวอร์ชันของทิม เบอร์ตันในปี 2005 จัดเต็มด้วยสไตล์โกธิก-แฟนตาซี ภาพลักษณ์ชวนฝันสยองและการออกแบบโรงงานช็อกโกแลตที่ล้ำสมัยขึ้นมาก ดนตรีของแดนนี่ เอลฟ์แมนผลักความรู้สึกให้ขยายเป็นโลกฝันที่แปลกและไม่สบายใจเท่ากับเพลงไพเราะแบบในปี 1971 นอกจากนี้การนำเสนอตัวละครเด็กทั้งหลายและบทลงโทษยังคมขึ้นตามแนวทางดัดแปลงให้เข้ากับรสนิยมสมัยใหม่ มุมมองเชิงธีมก็เปลี่ยนไปตามการตีความ: เวอร์ชัน 1971 มุ่งไปที่การทำให้เรื่องเป็นนิทานสอนใจแบบเก่า—ความโลภ ถือตัว และผลแห่งความชั่ว เมื่อนำเด็กๆ ผ่านบททดสอบ ก็มีมิติของการให้อภัยและความหวัง ส่วนเวอร์ชัน 2005 ย้ำเรื่องครอบครัว ความเหินห่างทางอารมณ์ และการเยียวยาทางจิตใจของตัวเอก แม้จะยังมีบทลงโทษแก่เด็กที่ประพฤติผิด แต่หนังทำให้เหตุผลของวองก้ามีที่มาชัดเจนขึ้น ซึ่งทำให้การกระทำของเขาดูเป็นผลจากแผลในอดีตมากกว่าการเป็นเพียงนักมายากลที่มีป้าโกธิคเท่านั้น ฉันชอบทั้งสองเวอร์ชันในแบบของมัน—ปี 1971 ให้ความคิดถึงและความลึกลับที่ลงตัว ในขณะที่ปี 2005 ให้ความเข้าใจเชิงจิตวิทยาและการออกแบบภาพที่ตื่นตา แม้จะรู้สึกว่าความลึกลับแบบนิทานถูกแปรเปลี่ยน แต่การได้เห็นวองก้าที่มีอดีตและเปราะบางก็ทำให้บทนี้โดดเด่นในทางที่ต่างออกไป รวมทั้งยังคงชื่นชอบซีนเล็กๆ ที่ทั้งสองหนังทำได้ดีจนทำให้ฉันยิ้มตามทุกครั้งที่นึกถึง

คืนหนึ่งในวัยเด็กที่อ่านหน้าแรกของ 'Charlie and the Chocolate Factory' จบลง ฉันรู้สึกเหมือนถูกดึงเข้าไปในโลกหวานเย็นที่เต็มไปด้วยความวิปริตและบทลงโทษสำหรับพฤติกรรมไม่ดี นิสัยชอบเล่นกับความย้อนแย้งของโรอัลด์ ดาห์ลคือกุญแจสำคัญ: เขาทำให้โรงงานช็อกโกแลตกลายเป็นสวรรค์ของเด็กๆ แต่ในเวลาเดียวกันก็เป็นเวทีสำหรับนิทานสอนใจที่โหดร้ายเล็กๆ ที่คมคาย ฉันมองเห็นแรงบันดาลใจที่มาจากนิยายสำหรับเด็กรุ่นเก่า—ทั้งความเล่นใหญ่ของภาษาและการล้อเลียนผู้ใหญ่ที่เห็นแก่ตัว—รวมทั้งภาพของผู้สร้างสรรค์ที่เป็นทั้งนักประดิษฐ์และนักมายากล การอ่านฉบับหนังสือทำให้ฉันรู้สึกว่า 'วิลลี่ วองกา' ถูกปั้นขึ้นจากหลายชั้น ทั้งครูนิทานแบบตลกร้าย ตัวตลกผู้ฉลาด และนักวิทยาศาสตร์บ้าบิ่น ความขัดแย้งภายในตัวเขา—ระหว่างความเอ็นดูเด็กและความเยือกเย็นต่อความโลภ—สะท้อนรสนิยมของดาห์ลที่ชอบทำให้เด็กๆ หัวเราะแล้วคิดตาม ฉันชอบมองว่าเขาเป็นสัญลักษณ์ของจินตนาการที่จะไม่ยอมเป็นเพียงแค่ของเล่นให้กับตลาด มันเป็นตัวละครที่เกิดจากความต้องการให้ความมหัศจรรย์และบทเรียนทางศีลธรรมอยู่ร่วมกันได้ และนั่นทำให้เขายังคงน่าสนใจเสมอ

สกิลนักล่าสมบัติในตัวฉันตื่นขึ้นทุกครั้งที่มีคนถามหาสินค้าลิขสิทธิ์จาก 'Willy Wonka' — มันไม่ค่อยหาง่ายแต่ก็มีช่องทางชัดเจนในไทย ฉันมักเริ่มจากร้านหนังสือใหญ่ ๆ อย่าง 'Kinokuniya' ที่สยามพารากอน หรือสาขาใหญ่ในห้าง เพราะมักจะมีหนังสือฉบับพิเศษหรือแปลอย่างเป็นทางการของ 'Charlie and the Chocolate Factory' (ซึ่งเป็นแหล่งผลิตสินค้าไอเดียให้กับของที่ระลึกด้วย) นอกนั้นร้านอย่าง B2S หรือร้านของขวัญในห้างใหญ่บางแห่งก็จะมีสินค้าที่ได้ลิขสิทธิ์ร่วมกับโปรโมทภาพยนตร์ ถ้ากำลังมองของที่เป็นสินค้าภาพยนตร์จริงจัง ให้เช็คบูธหรือโซนสินค้าที่จัดโดยบริษัทภาพยนตร์เวลาโปรโมทหนัง เช่น บูธในโรงหนัง SF หรือ Major ในช่วงโปรโมชัน เพราะมักมีสินค้าลิขสิทธิ์ขายตรง นอกจากนี้งานอีเวนต์ใหญ่เช่น Comic Con/Pop Culture Fair ในกรุงเทพฯ ก็เป็นที่รวมสินค้าลิขสิทธิ์และของสะสมจากผู้จัดจำหน่ายอย่างเป็นทางการ โดยรวมแล้วต้องมีความอดทนหน่อย แต่ถ้าตั้งใจตามแบบฉบับคนชอบสะสม การเจอสินค้าลิขสิทธิ์แท้ของ 'Wonka' ในไทยมันให้ความรู้สึกคุ้มค่ามาก — เหมือนได้ช็อกโกแลตชิ้นพิเศษกลับบ้าน

รายชื่อนักแสดงที่โดดเด่นในแง่รางวัลจาก 'Wonka' ต้องยกให้ Olivia Colman เป็นคนแรกที่ผมนึกถึงเพราะประวัติของเธอชัดเจนมาก Olivia Colman เคยชนะรางวัลออสการ์สาขานักแสดงนำหญิงจากผลงานใน 'The Favourite' และยังได้รับรางวัลจากสมาคมนักวิจารณ์และเวทีอังกฤษหลายครั้ง ความสามารถของเธอไม่ได้อยู่แค่การแสดงที่จริงจังเท่านั้น แต่ยังยืดหยุ่นไปถึงบทที่มีสีสันและตลกได้อย่างแนบเนียน ฉันชอบที่การมีเธอใน 'Wonka' ทำให้หนังเรื่องนี้มีมิติทางการแสดงที่หนักแน่นขึ้น เพราะเธอมีประสบการณ์ผ่านเวทีใหญ่ๆ มาแล้ว ทำให้บทเล็กหรือบทใหญ่ก็มีน้ำหนักในฉากได้เสมอ

ชื่อของผู้พากย์เสียงขึ้นอยู่กับว่าภาพยนตร์ที่ว่านั้นคือเรื่องไหน เพราะคำว่า 'วิลลี่' ถูกใช้กับตัวละครหลายแบบในโลกภาพยนตร์และมีการพากย์ซ้ำในหลายฉบับ ต่างค่ายต่างปีทำให้ชื่อผู้พากย์ไม่คงที่เลย จากมุมมองแฟนหนังที่ติดตามเวอร์ชันพากย์ไทยมานาน ฉันเจอกรณีที่แตกต่างกันชัดเจน เช่น ในบางเรื่อง 'วิลลี่' เป็นตัวละครพูดได้และมีนักพากย์เสียงภาษาไทยให้บทนั้นเต็มรูปแบบ แต่ในบางเรื่องอย่าง 'Free Willy' ตัวละครวาฬชื่อวิลลี่ไม่ได้มีบทพูดแบบมนุษย์เสียงชัดเจน จึงไม่ค่อยมีการระบุชื่อผู้พากย์เหมือนตัวละครคน ในขณะที่ผลงานอย่าง 'Willy Wonka & the Chocolate Factory' (หรือเวอร์ชันรีบูตชื่อ 'Charlie and the Chocolate Factory') มักมีเวอร์ชันพากย์ไทยหลายชุดทั้งฉายทีวี โรงภาพยนตร์ และดีวีดี แต่ละชุดอาจเลือกนักพากย์แตกต่างกันไป ทำให้ถ้าถามว่าใครพากย์เสียงวิลลี่ในเวอร์ชันพากย์ไทย จำเป็นต้องรู้ปีและฉบับที่แน่นอน ในฐานะแฟนพากย์ไทยที่ชอบฟังน้ำเสียงและจับรายละเอียด ฉันมักสังเกตชื่อผู้พากย์จากเครดิตตอนท้ายของหนังหรือจากข้อมูลที่ผู้จัดจำหน่ายไทยประกาศ เพราะนั่นคือแหล่งเดียวที่มักยืนยันได้ชัดเจน หากอยากได้คำตอบเฉพาะเจาะจง ต้องระบุว่าเป็นฉบับฉายโรง ปีใด หรือฉบับพากย์ของช่องโทรทัศน์ไหน เพราะบางครั้งนักพากย์ระดับเดียวกันก็สลับบทกับตัวละครที่มีบุคลิกต่างกัน ซึ่งน่าสนใจมากสำหรับคนที่ชอบเปรียบเทียบสไตล์การพากย์ของนักพากย์ท่านนั้น ๆ โดยรวมแล้ว ถ้ามีรายละเอียดของฉบับหนังที่ชัดเจนก็จะให้ชื่อผู้พากย์ไทยได้ตรง ๆ แต่ถ้าเป็นการพูดถึงตัวละครชื่อวิลลี่ทั่วไป คำตอบจะต้องแยกตามเรื่องและฉบับที่ปล่อยออกมาเท่านั้น

หลายคนคงสงสัยว่าโรงงานช็อกโกแลตในเรื่อง 'วิลลี่ วองก้า' สร้างขึ้นมาจากสถานที่จริงหรือเปล่า คำตอบสั้นๆ คือโรงงานนั้นเป็นผลงานสมมติที่แต่งขึ้นโดยโรวอลด์ ดาห์ล ในหนังสือ 'Charlie and the Chocolate Factory'—มันไม่ได้ชี้เฉพาะว่าอิงจากโรงงานเดียวในโลกความจริง แต่กลับเป็นการผสมผสานไอเดีย ความฝัน และภาพจำจากโรงงานช็อกโกแลตและโรงงานอุตสาหกรรมที่ดาห์ลหรือคนรุ่นเดียวกับเขาเคยได้ยินเห็นมา โรงงานของวองก้าออกแบบมาเพื่อทำหน้าที่เป็นฉากแห่งความมหัศจรรย์และบทเรียนเชิงสังคม มากกว่าจะเป็นแบบจำลองของโรงงานจริงๆ ภาพของเครื่องจักรสุดไฮเทค น้ำช็อกโกแลตไหลเป็นแม่น้ำ และห้องทดลองที่เต็มไปด้วยลูกอมวิเศษ มาจากจินตนาการที่ขยายจนสุดของผู้แต่ง แต่ก็ย่อมมีแรงบันดาลใจจากโลกความจริงอยู่บ้าง เช่น โรงงานช็อกโกแลตขนาดใหญ่อย่างของ 'Cadbury' ในอังกฤษหรือของ 'Hershey' ในสหรัฐอเมริกา ที่ในยุคหนึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการผลิตอาหารแบบอุตสาหกรรม มีทั้งโรงงาน สถานที่ทำงานของคนจำนวนมาก และชุมชนรอบๆ ซึ่งภาพเหล่านี้ช่วยหล่อเลี้ยงจินตนาการของผู้เขียนและผู้อ่าน โรงงานจริงมักจะเรียบร้อย มีขั้นตอนการผลิตเป็นระบบ ขณะที่โรงงานของวองก้าเป็นการสอดแทรกแนวคิด ตลก และความประหลาดใจที่ข้ามขอบเขตความเป็นจริงไปไกล พอหนังถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ การออกแบบฉากก็ยิ่งตอกย้ำความเป็นนิยายมากขึ้น รุ่นปี 1971 ของ 'Willy Wonka & the Chocolate Factory' และเวอร์ชันปี 2005 ต่างก็ใช้สตูดิโอและการออกแบบที่เน้นสร้างโลกแฟนตาซี ไม่ได้ถ่ายทำในโรงงานช็อกโกแลตขนาดจริงเพียงแห่งเดียว ฉากภายในที่เราเห็นคือการสร้างขึ้นมาเพื่อตอบโจทย์ภาพและอารมณ์ของเรื่อง นอกจากนี้อุตสาหกรรมของเล่นและขนมเองก็เคยเอาชื่อหรือคอนเซ็ปต์ของวองก้าไปใช้จริง เช่น สินค้าภายใต้แบรนด์ที่อิงชื่อวองก้า หรือสวนสนุกที่จัดกิจกรรมธีมช็อกโกแลต เพื่อมอบประสบการณ์คล้ายกับหนังให้ผู้คนได้สัมผัส ฉันคิดว่าความเก่งของงานชิ้นนี้คือการทำให้โรงงานกลายเป็นสัญลักษณ์มากกว่าจะเป็นสถานที่จริงๆ มันสะท้อนทั้งความโลภ ความไร้เดียงสา ความฝัน และบทเรียนทางศีลธรรมในรูปแบบภาพเคลื่อนไหวของขนมหวาน การไปเยี่ยมชมโรงงานช็อกโกแลตจริงสักแห่งในชีวิตจะให้รายละเอียดเชิงเทคนิคและกลิ่นของช็อกโกแลตที่แตกต่างกัน แต่ไม่มีอะไรจะมาแทนความรู้สึกตื่นเต้นเมื่อเปิดหนังสือแล้วเจอห้องช็อกโกแลตที่ไม่มีในแผนที่โลกได้ — นี่แหละเหตุผลที่ฉันยังคงหลงรักภาพจินตนาการของวองก้าอยู่เสมอ