Sino Ang Tinutukoy Ng Sabi Niya Sa Unang Kabanata?

Kadalasan kapag binabasa ko ang simula ng isang gawa na puno ng pronouns, lumilipat agad ang isip ko sa ideya na ang nagsasalita ay ang pangunahing tauhan mismo. Sa aking pagbasa, ang ‘‘sabi niya’’ sa unang kabanata ay isang anyo ng self-reference — para bang nagmumuni-muni ang bida at sinasalamin niya ang isang panlabas na boses bilang bahagi ng sariling konsensya. Nakakailang beses na akong nakakita ng teknik na ito: nagsisimula ang may-akda sa isang panlabas na pahayag upang bigyan ng distansya ang bida, tapos unti-unti ay lumalapit ang loob ng tauhan hanggang sa malinaw na ang parehong tinig at ang ‘‘siya’’ ay iisa.

Bilang mas batang mambabasa na madalas mag-scan ng mga emosyonal na beats, nahuhuli ko ang mga palatandaan gaya ng italics, parenthetical remarks, o pagbabago sa tense na nagsasabing internal ang pahayag. Para sa akin, ang pagkakagamit ng pronoun na iyon ay mas nakaka-engganyo kaysa agad na pangalanan ang persona — nagbibigay ito ng intimate tension at nagpapalalim sa pag-unawa ko sa psych ng bida habang dumadaloy ang kwento.

Tila isang palaisipan sa una, pero malinaw sa akin na ang ‘‘siya’’ sa unang kabanata ay tumutukoy kay Elena — ang nakatatandang kapatid ng pangunahing tauhan. Nababanaag ko iyon mula sa paraan ng paglalarawan: may kaunting paggalang sa tono, at ang mga maliliit na detalye tungkol sa bahay at mga bisitang dinala niya ay tumuturo sa isang taong may responsibilidad at sakripisyo. Sa maraming kuwentong pamilyar sa akin, kapag may ganitong tono sa umpisa, ang tinutukoy na 'siya' ay madalas isang pamilya o taong malapit na may direktang impluwensya sa bida.

Bilang mambabasa na mahilig mag-dissect ng unang kabanata, napansin ko rin ang mga anachronism sa pag-uusap—mga pahiwatig na siya ang dahilan ng isang malaking desisyon ng bida sa susunod na mga kabanata. Kaya kahit hindi agad binabanggit ang pangalan, ang istruktura ng teksto at ang emosyon sa mga linya ay nagtuturo kay Elena. Hindi ito puro haka-haka lang; isang karaniwang teknik sa storytelling ang paggamit ng pronoun bago ipakilala ang pangalan upang palabasin ang misteryo at bigyan ng impact ang revelation kapag lumabas na ang buong pangalan.

Sa totoo lang, mas nag-e-enjoy ako sa unang kabanata kapag tinanggap ko ang ganitong interpretasyon—parang may nalalabing unti-unti na pagbubukas ng karakter sa bawat pahina, at iyon ang nagpapakapit sa akin hanggang sa susunod na kabanata.

Eto ang palagay ko: ang ‘‘siya’’ sa unang kabanata ay tumutukoy sa ama ng pangunahing tauhan. Nakita ko ito agad dahil may maliit na eksena ng paggalaw ng mesa at ang pagbanggit ng isang lumang sigarilyo na tipikal sa paglalarawan ng isang nakatatanda sa bahay. Sa kulturang Pilipino, madalas gamitin ang ‘‘siya’’ para sa mga magulang kung hindi pa isinisilang ang kumpletong backstory, at yon ang ginagawa ng may-akda dito — nagbibigay ng hint ng authority at kasaysayan nang hindi binibigyan ng immediate spotlight.

Nagustuhan ko ang choice na iyon dahil nagtatakda ito ng mood: may presensya ang ama kahit hindi pa siya lumilitaw nang buong-buo, at iyon ang nagtataguyod ng tensyon sa loob ng pamilya. Sa wakas, naiwan akong interesado sa ikalawang kabanata kung paano haharapin ng bida ang impluwensyang iyon.

Nagkakaroon ako ng pakiramdam na ang ‘‘sabi niya’’ sa umpisa ay hindi tumutukoy sa isang pangalan kundi sa isang kolektibong tinig — ang komunidad o ang bayan. Minsan ang manunulat ay gumagawa ng teknika kung saan ang isang pronoun ay kumakatawan sa maraming taong nagkakaisa sa isang ideya o tradisyon; ganito ang nabasa ko sa maraming nobela at nobelang pampelikula. Kapag binasa ko ang unang kabanata nang paulit-ulit, napapansin ko ang mga pahiwatig: pagkasama-sama ng mga tao, pag-uusap tungkol sa sinaunang kaugalian, at ang tono na parang collective memory rather than an individual confession.

Sa ganitong pagbabasa, ang ‘‘siya’’ ang nagiging simbolo ng mambabasa mismo o ng lipunang pinaninirahan ng mga tauhan — isang paraan para ipakilala agad ang temang pang-kolonyal o pang-kultura nang hindi direktang nagsasabing ‘‘ang bayan’’ o ‘‘ang pamilya.’’ Personal, gusto ko ang ganitong ambigwidad dahil nagpapatakbo ito ng isipan at nagbibigay ng maraming interpretasyon habang umuusad ang kwento.