แนะนำเริ่มจาก 'Long Walk to Freedom' เล่มนี้เลย เพราะมันคือบันทึกชีวิตของแมนเดลาที่อ่านแล้วเข้าใจทั้งการต่อสู้ ความยากจน ความสัมพันธ์ และการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในแอฟริกาใต้แบบใกล้ชิด
แมนเดลาเคยพูดประโยคหนึ่งที่ผมมองว่าเป็นแผนที่สำหรับการเปลี่ยนแปลงจริงจัง: 'Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.' การศึกษาไม่ใช่แค่การอ่านเขียนเท่านั้น แต่เป็นการเปิดมุมมองและปลดล็อกศักยภาพคนหนึ่งคน ผมเห็นคนรอบตัวที่เมื่อได้รับโอกาสทางการศึกษาแล้วสามารถคิดต่าง ทำงานร่วมกัน และสร้างสิ่งใหม่ ๆ ให้ชุมชนได้จริง ๆ
อีกประโยคที่สะเทือนใจคือ 'Resentment is like drinking poison and then hoping it will kill your enemies.' การถือความโกรธเกลียดทำร้ายตัวเองก่อนเสมอ ผมยอมรับว่าการให้อภัยไม่ได้หมายถึงการลืม แต่มันคือการเลือกที่จะไม่ให้สิ่งนั้นกินหัวใจเราอีกต่อไป เมื่อนำไปใช้กับความขัดแย้งในครอบครัวหรือที่ทำงาน จะเห็นว่าการปล่อยวางช่วยให้คิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์มากขึ้น
ความสนุกคือการดูว่าแนวคิดเรื่องชีวิตอมตะถูกสานต่อจากตำนานและงานเขียนภายหลัง เช่นที่ปรากฏในนิยายอย่าง 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' ซึ่งใช้ชื่อแฟลมเมลเป็นแรงบันดาลใจ ถึงแม้จะไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเขาผลิตหินปรอทจริงๆ ตำนานเหล่านี้กลับทำให้เรื่องราวของเขามีชีวิตใหม่และกลายเป็นเรื่องเล่าที่คนรุ่นต่อรุ่นรักจะเล่าไว้เอง