การ์ตูนโทโทโร่ ฉายครั้งแรกเมื่อใดในญี่ปุ่น

เวลาที่อยากย้อนดู 'โทโทโร่' อีกครั้ง ผมมักเลือกแพลตฟอร์มที่มั่นใจว่าถูกลิขสิทธิ์และมีซับไตเติ้ลภาษาไทยที่ดี การเริ่มต้นของผมมักเป็น Netflix เพราะในหลายประเทศ Netflix ได้รับสิทธิ์สตรีมผลงานจากสตูดิโอจิบลิ รวมถึง 'โทโทโร่' ด้วย คุณภาพวิดีโอคมชัด มีตัวเลือกซับและพากย์ในบางภูมิภาค ทำให้การชมสะดวกและสบายตา อีกทางเลือกที่ผมชอบเก็บไว้คือแผ่นบลูเรย์ของแผ่นลิขสิทธิ์ ถ้าต้องการภาพและเสียงแบบต้นฉบับหรืออยากมีคอลเลกชัน งานพิมพ์และบรรจุภัณฑ์มักมาพร้อมคำบรรยายหลายภาษา ซึ่งเก็บได้นานและดูได้ไม่ขึ้นกับสิทธิ์สตรีมมิ่งที่เปลี่ยนไป บางครั้งผมก็ซื้อเวอร์ชันดิจิทัลจากร้านค้าออนไลน์อย่าง iTunes/Apple TV หรือ Google Play เพื่อให้เข้าถึงได้ทันทีเมื่ออยากดูแบบไม่มีโฆษณาและสามารถดาวน์โหลดเก็บได้ การลงทุนแบบนี้เหมาะกับคนที่อยากเก็บหนังโปรดจริงจัง และยังเป็นการสนับสนุนผลงานของผู้สร้างด้วย ผมเองมักสลับกันดูระหว่างสตรีมกับแผ่น เมื่อไหร่ที่ต้องการบรรยากาศสบายๆ จะกดดูบนทีวีผ่านบริการสตรีม แต่ถ้าอยากสัมผัสคุณภาพสูงสุดก็หยิบบลูเรย์มาเปิด — นั่นแหละวิธีที่ผมชอบปกป้องความทรงจำของหนังเรื่องนี้

เราโตมากับการ์ตูนญี่ปุ่นยุคเก่า ๆ และยังจำความตื่นเต้นตอนเห็นภาพเครดิตขึ้นบนจอได้ชัดเจน 'อิคิวซัง' เริ่มออกอากาศครั้งแรกในญี่ปุ่นในปี 1975 โดยเริ่มฉายในเดือนเมษายนของปีนั้น ซึ่งเป็นช่วงที่สถานีโทรทัศน์หลายช่องเริ่มฤดูกาลใหม่ พอได้ยินทำนองเพลงเปิดแล้วก็รู้เลยว่านี่ไม่ใช่แค่การ์ตูนสำหรับเด็กธรรมดา แต่เป็นเรื่องราวที่หยิบเอาตำนานตัวละครเด็กนักปราชญ์มาเล่าให้เข้าใจง่าย การผลิตอยู่ในยุคทองของสตูดิโอรายใหญ่ เรื่องราวเน้นมุมตลกผสมคติสอนใจแบบเรียบง่าย ทำให้บ้านเรือญี่ปุ่นสมัยนั้นยอมรับไว้อย่างรวดเร็ว ความต่อเนื่องของการฉายนานหลายปีช่วยให้ตัวละครและบทเพลงกลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำรุ่นหลัง ๆ เช่นเดียวกับที่ 'โดราเอมอน' หรือ 'ชินจัง' มีบทเพลงที่ทุกคนร้องตามได้ พอพูดถึงวันที่แน่ชัด มันคือช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิปี 1975 ซึ่งเป็นช่วงที่ผู้ผลิตมักปล่อยผลงานใหม่ ๆ ออกมา การที่การ์ตูนแบบนี้เริ่มฉายในปีนั้นช่วยให้คนรุ่นหนึ่งเติบโตมากับมุกตลกและมุมมองเชิงปรัชญาง่าย ๆ ของตัวเอก จนบางทีกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เล่าให้เด็กยุคหลังฟังได้โดยไม่ตกยุคจริง ๆ

ฉันหลงใหลกับตัวละครหลักใน 'My Neighbor Totoro' มากจนยังนึกภาพฉากร่มที่ซัตสึกิยืนรออยู่ได้เสมอ — นั่นคือหนึ่งในฉากที่นิยามเรื่องนี้ได้สุด ๆ ซัตสึกิ (Satsuki) เป็นพี่สาวโตที่รับผิดชอบและกล้าหาญ เธอเป็นคนที่คอยดูแลเมย์และพยายามรักษาบ้านให้สงบแม้จะกังวลเรื่องแม่ที่ป่วย บทบาทของซัตสึกิทำให้ฉันเห็นความเป็นผู้ใหญ่ที่ยังคงความอ่อนโยน เมย์ (Mei) เด็กหญิงตัวน้อยที่อยากรู้อยากเห็นจนใคร ๆ ก็ต้องยิ้มเมื่อเห็นความซนของเธอ ฉากที่เธอเจอรูปปั้นทตโทโระตัวใหญ่กลางป่าและวิ่งไปหาแสดงถึงความบริสุทธิ์ของจินตนาการ เสน่ห์ของเมย์ช่วยดึงให้เรื่องไม่หนักเกินไป บิดา (Tatsuo) มีบทเป็นคนอบอุ่น แม้จะไม่อยู่ใกล้มาก แต่ก็พยายามอธิบายโลกให้ลูก ๆ เข้าใจ ส่วนมารดา (Yasuko) แม้ป่วยอยู่โรงพยาบาล แต่ความรักของเธอเป็นแรงขับเคลื่อนให้ทุกคนรวมกัน บรรดาตัวละครรองอย่างคันตะ (เด็กผู้ชายเพื่อนบ้าน) และคุณยายก็เติมความเป็นชุมชนให้เรื่อง สิ่งมีชีวิตในป่า—ทตโทโระใหญ่ ทตโทโระตัวกลาง และตัวจิ๋ว รวมถึงแมวรถบัส ('Catbus') กับซูสุวาตาริ (ผีถ่าน) — เป็นเสมือนหัวใจของเรื่อง พวกเขาไม่ได้เป็นเพียงสิ่งมีชีวิตแฟนตาซี แต่เป็นสัญลักษณ์ของการปลอบโยนและจินตนาการ เมื่อมองภาพรวมของตัวละครทั้งหมด ฉันรู้สึกว่าหนังสร้างโลกที่อบอุ่นและปลอดภัยให้เราได้พักเหนื่อยจากความจริงได้อย่างไม่น่าเชื่อ

ตั้งแต่ครั้งแรกที่เห็นภาพวิ่งของ 'โทโทโร่' ความคิดแรกที่ผุดขึ้นคือมันรู้สึกเหมือนเรื่องเล่าท้องถิ่นมากกว่าภาพยนตร์เชิงพาณิชย์เลย เราเล่าให้เพื่อนฟังเสมอว่าฉากป่า บ้านชนบท และวิญญาณธรรมชาติให้ความรู้สึกเหมือนอ่านหนังสือภาพคลาสสิก แต่ความจริงก็คืองานชิ้นนี้ไม่ได้ยืมเนื้อหาจากหนังสือเล่มก่อนหน้าอย่างตรงไปตรงมา ผู้กำกับสร้างโลกขึ้นมาใหม่ตั้งแต่ต้นโดยมีเนื้อเรื่องต้นฉบับและสตอรีบอร์ดที่เขียนขึ้นเพื่อใช้ในการสร้างภาพยนตร์ แนวทางการเล่าเรื่องแบบเรียบง่ายแต่ทรงพลังของผู้สร้างเองช่วยให้ตัวละครอย่างโทโทโร่ กลายเป็นสัญลักษณ์ที่คนจดจำได้ง่าย แต่อย่าคิดว่ามันเกิดขึ้นแบบสุ่ม เพราะหลังจากหนังฉายก็มีการออกหนังสือภาพ หนังสือประกอบ และหนังสือสตอรีบอร์ด เพื่อให้แฟนๆ ได้เห็นภาพร่างและคำอธิบายฉากหลายๆ แบบ ซึ่งเป็นสื่อเสริม ไม่ใช่ต้นฉบับที่มาเป็นแรงบันดาลใจก่อนการสร้างภาพยนตร์ พอเรารู้ว่ามันเป็นงานต้นฉบับแล้ว ก็ยิ่งชื่นชมความสามารถในการปั้นบรรยากาศและการนำเสนอความบริสุทธิ์ของโลกเด็กในแบบที่ดูเหมือนเรื่องเล่าพื้นบ้าน ใครที่ชอบอ่านหนังสือภาพอาจรู้สึกคุ้นกับโทนเรื่อง แต่นั่นเป็นผลจากการออกแบบหนังที่คิดละเอียดมากกว่าเป็นการดัดแปลงจากหนังสือเล่มหนึ่งโดยตรง

เราเห็นว่าการพูดถึง 'แมคกายเวอร์ ยอดคนสมองเพชร' ซีซัน 3 ในเวอร์ชันพากย์ไทยมักจะเริ่มต้นจากความทรงจำของคนดูรุ่นเก่า ๆ ว่ามันเข้ามาในบ้านเราเมื่อปลายทศวรรษ 1980 ถึงต้นทศวรรษ 1990 ซึ่งโดยสังเขปแล้วซีซัน 3 ของซีรีส์นี้ฉายในไทยครั้งแรกประมาณปี 1989 (ช่วงหลังจากออกอากาศในสหรัฐฯ ไปแล้วหนึ่งถึงสองปี) และกลายเป็นหนึ่งในรายการต่างประเทศที่ผู้ชมจดจำเสียงพากย์และฉากไอเดียแปลก ๆ ของพระเอกได้ง่าย บรรยากาศตอนนั้นเป็นแบบทีวีรอบเย็นหรือช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ที่ครอบครัวนั่งดูพร้อมกัน เสียงพากย์ไทยทำให้ตัวละครมีคาแรคเตอร์โดดเด่น และฉากซ่อมแซมของใช้อย่างฉับพลัน—ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของซีรีส์—กลายเป็นเรื่องพูดคุยตามกลุ่มเพื่อน ผมคิดว่าการออกอากาศคราวนั้นช่วยปูพื้นให้แฟน ๆ รุ่นต่อมาเข้าใจเสน่ห์ของการแก้ปัญหาแบบสร้างสรรค์ที่ไม่ขึ้นกับอุปกรณ์ไฮเทค สรุปแบบไม่เป็นทางการก็คือ ถาตอบตรง ๆ ว่าเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'แมคกายเวอร์' ซีซัน 3 มาถึงผู้ชมไทยราว ๆ ปี 1989 และนับตั้งแต่นั้นก็มีการฉายซ้ำหรือออกอากาศในช่องต่าง ๆ ต่อเนื่อง ทำให้มันกลายเป็นหนึ่งในซีรีส์คลาสสิกที่หลายคนยังพูดถึงจนทุกวันนี้

เสียงฝนที่ตกบนร่มในฉากรอรถบัสของ 'โทโทโร่' ทำให้ฉันรู้สึกถึงความเงียบที่อ่อนโยนและการรอคอยแบบเด็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยความหวัง ภาพของสองพี่น้องที่ยืนรอในค่ำคืนเปียกชื้น กลายเป็นสัญลักษณ์ของความปลอบโยนในยามไม่แน่นอน—สิ่งมีชีวิตยักษ์ที่ไม่ใช่ภัยแต่นำพาความอบอุ่นเข้ามาในหัวใจ ช่วงเวลานั้นไม่ได้พูดมากแต่สื่อสารด้วยภาษาภาพชัดเจนว่าความรักและการปกป้องบางอย่างไม่จำเป็นต้องอธิบายด้วยเหตุผลทางตรรกะ นิทรรศการของความทรงจำวัยเด็กจึงมักถูกมองผ่านเลนส์ของสิ่งเล็ก ๆ อย่างร่มหนึ่งคันหรือรอยยิ้มหนึ่งครั้ง ผมมองเห็น 'โทโทโร่' เป็นสัญลักษณ์ของจินตนาการที่คอยยืนยันว่าเด็ก ๆ มีพื้นที่ปลอดภัยสำหรับความกลัวและความประหลาดใจ ทั้งยังทำหน้าที่เป็นตัวแทนของความไร้เดียงสาที่ยังคงทนต่อการเติบโตและความซับซ้อนของโลกใบนี้ ฉากนั้นคงอยู่กับฉันเสมอในแบบที่ทำให้หัวใจอ่อนลงและเห็นคุณค่าของรายละเอียดเล็ก ๆ รอบตัว

มาคุยกันแบบแฟนๆ เลยว่าจำนวนภาคของโซมะไม่ได้เยอะเหมือนแฟรนไชส์บางเรื่องแต่ก็ครบถ้วนพอให้ติดตามจนจบ ฉันติดตาม 'Shokugeki no Soma' ตั้งแต่ซีซั่นแรก และในมุมของฉัน ซีรีส์ทีวีหลักมีทั้งหมด 5 ภาค ได้แก่ 'Shokugeki no Soma' (ซีซั่น 1), 'Shokugeki no Soma: The Second Plate' (ซีซั่น 2), 'Shokugeki no Soma: The Third Plate' (ซีซั่น 3), 'Shokugeki no Soma: The Fourth Plate' (ซีซั่น 4) และ 'Shokugeki no Soma: The Fifth Plate' (ซีซั่น 5) จุดเด่นของแต่ละภาคคือการขยายโลกของ Toutsuki ทั้งการแข่งรอบ Autumn Elections, การเปลี่ยนแปลงภายในโรงเรียนโดยอัซามิ และการเผชิญหน้าระดับสูงของตัวละครหลัก ภาคล่าสุดคือ 'Shokugeki no Soma: The Fifth Plate' ซึ่งออกฉายในญี่ปุ่นครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2020 ฉันชอบวิธีที่ภาคนี้จัดการกับบทสรุปของตัวละครหลายตัว แม้ว่าจังหวะจะเร็วในบางตอน แต่มันให้ความรู้สึกว่าคอนเฟิร์มหลายปมจากภาคก่อนๆ ได้จบครบถ้วน พูดสั้นๆ คือถ้าต้องการดูภาพรวมของเนื้อเรื่องหลักทั้งชุด ให้เริ่มที่ภาคแรกแล้วดูไล่ไปถึงภาค 5 แล้วจะเห็นพัฒนาการของโซมะและคนรอบตัวชัดเจน

เราเริ่มหลงใหลในบรรยากาศวังเวงของงานของจุนจิ อิโตะตั้งแต่ได้อ่านเรื่องสั้นต่าง ๆ และเมื่อพูดถึงต้นตอของ 'โทมิเอะ' ก็ต้องบอกว่าเธอปรากฏตัวครั้งแรกในปี 1987 ในนิตยสาร 'Monthly Halloween' ของญี่ปุ่น โน้ตสำคัญคือเนื้อหาแรก ๆ ถูกตีพิมพ์เป็นตอนสั้น ๆ ในแม็กกาซีนเล่มนั้น ก่อนที่จะถูกรวบรวมเป็นเล่มมังงะในภายหลัง การตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1987 ไม่ได้เป็นแค่วันที่ในปกเท่านั้น แต่ยังเป็นการเปิดทางให้สไตล์สยองขวัญแบบละเอียดอ่อนและบิดเบี้ยวของอิโตะได้แพร่หลายไปทั่ว ผู้เขียนเองถ่ายทอดความหวาดหวั่นผ่านการกลับมาของตัวละครที่ดูเหมือนไม่ตาย แม้เวลาจะผ่านไปแต่ภาพจำของฉากต่าง ๆ ยังคงสะกดผู้อ่านไว้ ยิ่งเมื่อเทียบกับงานอย่าง 'อุซุมากิ' ความเกรียวกร้านในรายละเอียดของ 'โทมิเอะ' ทำให้มันโดดเด่นในมุมของเรื่องสั้นสยอง ง่ายต่อการจินตนาการว่าการตีพิมพ์ปี 1987 นั้นเป็นจุดเริ่มต้นของยุคใหม่เล็ก ๆ ของมังงะสยองขวัญ

เพลงที่ติดหูที่สุดจาก 'โทโทโร่' สำหรับฉันคือสองเพลงร้องหลักที่เด็ก ๆ ยังคงฮัมตามได้ง่าย ๆ เสียงร้องสดใสมีพลังทำให้บรรยากาศของหนังอบอุ่นขึ้นมาก เพลงร้องทั้งสองคือ 'さんぽ' (Sanpo) และ 'となりのトトロ' (Tonari no Totoro) ซึ่งเป็นทรัพย์สินทางดนตรีที่คนส่วนใหญ่จำได้ทันทีเมื่อพูดถึงหนังนี้ เพลงทั้งสองถูกขับร้องโดย อาซุมิ อิโนเอะ (Azumi Inoue) เสียงใสของเธอเข้ากับเมโลดี้ที่เรียบง่ายและมีจังหวะคึกคัก ทำให้ฉากเด็ก ๆ วิ่งเล่นหรือออกไปผจญภัยดูมีชีวิตชีวามากขึ้น ทั้งสองเพลงแต่งทำนองและเรียบเรียงโดย โจ ฮิซาอิชิ (Joe Hisaishi) ผู้เป็นหัวใจของซาวด์แทร็กทั้งหมด เขาออกแบบธีมให้มีทั้งความหวานและความอ่อนโยน ส่วนเนื้อร้องของบางเพลงในแผ่นประกอบภาพยนตร์เขียนโดยฮายาโอะ มิยาซากิเอง ซึ่งช่วยให้เพลงสะท้อนความตั้งใจของหนังได้ตรงจุด ในฐานะแฟนที่ชอบฟังซาวด์แทร็ก ฉันมักเลือกสองเพลงนี้เป็นเพลงเปิดให้วันธรรมดาดูมีสีสันขึ้น และยังเป็นเพลงที่มักถูกนำไปร้องหรือคัฟเวอร์ในงานต่าง ๆ อยู่บ่อย ๆ

สมัยที่ฉันยังนั่งรอการ์ตูนเช้าวันหยุด ความทรงจำเกี่ยวกับ 'Dragon Ball Z' ผูกกับวันที่มันเริ่มฉายในญี่ปุ่นคือวันที่ 26 เมษายน 1989 ซึ่งออกอากาศทางสถานี Fuji TV นั่นทำให้ฉันรู้สึกถึงการเปลี่ยนผ่านจากโทนผจญภัยเบาสบายของ 'Dragon Ball' ต้นฉบับ ไปสู่สเกลการต่อสู้ที่ใหญ่ขึ้นและซีรีส์ที่เน้นบทบู๊แบบยาวๆ ความรู้สึกตอนนั้นไม่ใช่แค่ตื่นเต้นเฉยๆ แต่เป็นการเห็นยุคใหม่ของแอนิเมชันที่มีฉากต่อสู้ที่คมชัดและจังหวะเรื่องที่ชัดเจน หลังจากตอนแรกฉายต่อเนื่องหลายปีจนจบในปี 1996 ทำให้มีอิทธิพลต่อคนรุ่นหนึ่งมากพอๆ กับแอนิเมชันยุคเดียวกันอย่าง 'Saint Seiya' ที่หลายคนโตมากับทั้งสองเรื่อง แต่สำหรับฉัน 'Dragon Ball Z' คือจุดเปลี่ยนที่ทำให้การ์ตูนต่อสู้กลายเป็นวัฒนธรรมมวลชนที่ยั่งยืน