ฉากถ่ายทำของ ตำนานแห่งทาร์ซาน ถ่ายที่ประเทศอะไร

พอพูดถึงฉากถ่ายทำที่ต้องแทนเมืองเบงกาซี ผมมักนึกถึงภาพของเกาะเล็ก ๆ ในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนที่ถูกปรับแต่งให้ดูเหมือนลิเบียมากกว่าที่คิด ในการถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง '13 Hours' ทีมงานเลือกประเทศมัลตาเป็นสถานที่ถ่ายทำหลัก เพราะทำเลทางสถาปัตยกรรมชายฝั่งและอาคารเมืองของมัลตาสามารถทำให้ผู้ชมเชื่อได้ว่าเป็นเมืองชายทะเลในลิเบีย ทัศนียภาพแบบเมดิเตอร์เรเนียนและท่าเรือหลายแห่งถูกนำมาปรับแต่งเป็นฉากคอนสูลเลตและฐานทัพ ชุดถ่ายทำขนาดใหญ่ถูกสร้างขึ้นในพื้นที่ควบคุมของมัลตา ทำให้ถ่ายทำฉากต่อสู้และการทำลายล้างได้สะดวกและปลอดภัยกว่าการไปถ่ายจริงที่ลิเบียซึ่งยังมีความไม่แน่นอนด้านความปลอดภัย มุมมองส่วนตัว ผมคิดว่าความตั้งใจของทีมงานในการเลือกมัลตาเป็นหลักทำให้ภาพยนตร์ออกมามีความสมจริงในเชิงบรรยากาศ แม้จะมีบางช็อตที่ถ่ายทำเสริมในประเทศอื่นเพื่อความสะดวกเรื่องกองถ่ายหรือสภาพแวดล้อมภายใน แต่โดยรวมแล้วถ้าสนใจเบื้องหลังการสร้าง ฉากที่ดูเหมือนเบงกาซีในหนังเรื่องนี้แทบทั้งหมดเกิดขึ้นในมัลตา ซึ่งเป็นตัวเลือกยอดนิยมของโปรดักชันที่ต้องการจำลองพื้นที่ตะวันออกกลางโดยไม่เสี่ยงเรื่องความปลอดภัย

หน้าจอเต็มไปด้วยป่าและการผจญภัยใน 'Tarzan' แต่ถ้ามองในเชิงประวัติศาสตร์แล้วเรื่องนี้ถูกสร้างขึ้นจากจินตนาการมากกว่าข้อเท็จจริง ผมเห็นได้ชัดว่าเริ่มจากนิยายต้นฉบับ 'Tarzan of the Apes' ของ Edgar Rice Burroughs ซึ่งเป็นงานผจญภัยเชิงสมมติ ไม่ได้อ้างอิงจากเหตุการณ์จริงหรือบุคคลประวัติศาสตร์ใดๆ นักเขียนสร้างโลกคนป่าและตัวละครขึ้นเพื่อเล่าเรื่องความขัดแย้งระหว่างสัญชาตญาณกับวัฒนธรรมมากกว่าจะบันทึกเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ การอ้างอิงถึงยุคสมัยหรือเทคโนโลยีในเรื่องเป็นแค่ฉากหลังที่ให้ความรู้สึกยุควิกตอเรียและช่วงต้นศตวรรษที่ 20 มากกว่าเป็นการพยายามเล่าเหตุการณ์จริง ในฐานะแฟนที่อ่านนิยายเก่า ผมยังเห็นว่าบทประพันธ์รวมเอาอุดมคติและภาพพจน์ของยุคสมัยนั้นไว้ ทั้งทัศนคติแบบล่าอาณานิคมและแนวคิดเรื่องเชื้อชาติ ซึ่งควรอ่านด้วยความระมัดระวัง หากต้องการความเที่ยงตรงด้านประวัติศาสตร์แล้ว 'Tarzan' เหมาะกับการเป็นนิยายผจญภัยที่สะท้อนอารมณ์และค่านิยมของยุคมากกว่าจะเป็นแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์แบบตรงไปตรงมา

เราโตมากับทั้งหน้าหนังสือและหน้าจอ เลยชอบคิดว่าการเปลี่ยบเทียบระหว่างเวอร์ชันทำให้เห็นความตั้งใจของคนสร้างงานชัดขึ้นกว่าการอ่านหนังสือเพียงอย่างเดียว เมื่ออ่านต้นฉบับอย่าง 'Tarzan of the Apes' จะพบว่าบทเล่าเน้นการผจญภัยเชิงซีเรียล มีรายละเอียดการเติบโตของตัวละครตั้งแต่เป็นเด็กป่าจนเรียนรู้ภาษาและวัฒนธรรมมนุษย์ ความซับซ้อนของภูมิหลังและการเรียนรู้ภายในใจถูกถ่ายทอดผ่านบรรทัดยาวๆ ของผู้เขียน ซึ่งให้ความรู้สึกว่าโลกของทาร์ซานเป็นกระบวนการเติบโตที่ต่อเนื่อง กลับกัน 'ตำนานแห่งทาร์ซาน' ในรูปแบบภาพยนตร์เลือกตัดฉากต้นกำเนิดหลายช่วงเพื่อผลักดันเนื้อเรื่องให้เป็นภาพยนตร์แอ็กชันจังหวะเร็ว ภาพและซาวด์ประกอบเข้ามาเป็นพลังขับเคลื่อนหลัก ฉากต่อสู้ ความตื่นเต้น และการแสดงของตัวละครรอบข้างถูกขยาย ให้ความสำคัญกับแง่มุมโรแมนติกและการเมืองสมัยอาณานิคมกว่าเนื้อหาการเติบโตแบบละเอียดของต้นฉบับ ผลลัพธ์คือผู้ชมได้รับประสบการณ์เข้มข้นและเข้าใจง่ายขึ้น แต่บางส่วนของความละเอียดย่อยและสำรวจเชิงปรัชญาของนิยายต้นฉบับถูกตัดทอนหรือปรับให้ทันสมัย มุมมองส่วนตัวคือชอบทั้งสองแบบ นิยายให้ความลึกของจิตใจและบริบททางประวัติศาสตร์ ส่วนหนังทำให้ภาพของป่าชัดและมีพลังในเชิงอารมณ์ ต่างกันในจังหวะและสิ่งที่ผู้สร้างอยากสื่อ แต่พอรวมกันแล้วทั้งคู่เติมเต็มกันได้ดี

การถ่ายทำ 'กำเนิดพิภพวานร' กระจายอยู่ระหว่างสหรัฐอเมริกาและแคนาดา ซึ่งเป็นเหตุผลที่ภาพยนตร์ให้ความรู้สึกทั้งคุ้นชินและแปลกตาพร้อมกัน ผมจำความตื่นเต้นตอนเห็นเครดิตท้ายเรื่องแล้วรู้ว่าเมืองซานฟรานซิสโกถูกใช้เป็นฉากภายนอกหลายส่วน — ท้องถนนและมุมมองเมืองที่เห็นได้ชัดทำให้เรื่องเล่าเชื่อมโยงกับความเป็นเมืองใหญ่ของสหรัฐฯ ขณะเดียวกันฉากภายในและงานสตูดิโอก็ถ่ายทำในแวนคูเวอร์ ประเทศแคนาดา ซึ่งที่นั่นทีมงานมักจะสร้างเซ็ตและควบคุมสภาพแวดล้อมได้ง่ายกว่า การผสมพื้นที่จริงกับสตูดิโอช่วยให้ภาพรวมทั้งเรื่องดูสมจริงและมีโทนที่แตกต่างกันเมื่อเปรียบเทียบฉากในร่มกับฉากกลางแจ้ง ผมคิดว่าสาเหตุที่เลือกสองประเทศนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับทิวทัศน์อย่างเดียว แต่มาจากปัจจัยด้านการผลิต เช่น สิทธิ์ถ่ายทำ ค่าใช้จ่าย และทรัพยากรของสตูดิโอ แคนาดาโดยเฉพาะแวนคูเวอร์มีสตูดิโอขนาดใหญ่และทีมงานที่มีประสบการณ์กับงานที่ต้องใช้เทคนิคพิเศษ ในขณะที่การถ่ายฉากภายนอกในซานฟรานซิสโกช่วยให้ได้ภาพอารมณ์เมืองจริง ๆ ซึ่งสำคัญสำหรับการบอกเล่าเรื่องราวของตัวละครและปฏิสัมพันธ์กับพื้นที่เมือง ทั้งหมดนี้ผสานกันจนออกมาเป็นภาพยนตร์ที่ทั้งดูน่าเชื่อถือและมีพลังทางอารมณ์ เหมือนกับงานภาพยนตร์บางเรื่องที่ผมชอบดูเพราะการเลือกโลเคชั่นทำให้เรื่องราวมีน้ำหนักขึ้น — นี่แหละคือเหตุผลที่โลเคชั่นระหว่างสหรัฐอเมริกาและแคนาดาเป็นหัวใจของการสร้างบรรยากาศใน 'กำเนิดพิภพวานร'

พูดถึง 'มัมมี่ 3' แล้วภาพฉากจีนโบราณที่ใหญ่โตกับแสงไฟสาดเข้ามาเลย — นั่นเป็นเหตุผลที่ผมชอบบอกคนอื่นว่า ภาพส่วนใหญ่ของหนังถูกสร้างผสมกันระหว่างการถ่ายทำในประเทศจีนจริง ๆ กับการตั้งเซตขนาดใหญ่ในสตูดิโอที่อังกฤษ ทีมงานเลือกถ่ายทำหลักที่สตูดิโอ Shepperton ในแคว้นซาร์รีของอังกฤษ ซึ่งเป็นที่ที่พวกเขาสร้างฉากปราสาทและเมืองจีนโบราณขึ้นมาใหม่เพื่อควบคุมเรื่องสภาพอากาศและเอฟเฟกต์พิเศษได้สะดวก อีกด้านหนึ่งมีการไปถ่ายทำภายนอกในประเทศจีนเพื่อให้ได้ภูมิทัศน์และบรรยากาศจริง ๆ ที่เห็นในหนัง ทั้งการถ่ายภาพสถานที่เปิดกว้างและฉากที่ต้องใช้โลเคชันจริงทำให้หนังดูสมจริงมากขึ้น ความรู้สึกเวลาดูฉากเหล่านั้นคือเห็นความตั้งใจของทีมงานทั้งในเรื่องเซตที่ทำบนสตูดิโอและการถ่ายภาคสนามในจีน ซึ่งผมคิดว่าเป็นส่วนผสมที่ลงตัว ระหว่างความยิ่งใหญ่ของการออกแบบงานสร้างกับความแท้จริงของโลเคชันต่างประเทศ ทำให้ 'The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor' มีโทนที่ต่างจากภาคก่อน ๆ และยังคงความเป็นผจญภัยได้อย่างน่าสนใจ

ฉากเปิดของเรื่องนี้ฉายภาพท้องฟ้าแล้วตัดไปที่สนามบิน ทำให้บรรยากาศรู้ได้ทันทีว่าทีมงานเลือกถ่ายทำข้ามประเทศจริงจัง ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ฉากในสตูดิโอเดียวกันทั้งหมด ฉากหลัก ๆ ของ 'ลัดฟ้าหาหัวใจ' กระจายตัวไปทั้งในประเทศไทยและหลายประเทศในเอเชียที่มีเอกลักษณ์ต่างกัน โดยรวมแล้วฉันเห็นข้อมูลและเบื้องหลังที่ยืนยันว่ามีการถ่ายทำในประเทศไทย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และไต้หวัน ซึ่งแต่ละที่ก็ให้โทนของเรื่องแตกต่างกันอย่างชัดเจน ในประเทศไทยฉากเมืองใหญ่และสนามบินเป็นฉากที่ใช้บ่อย ทั้งมุมถนนในกรุงเทพฯ และชายหาดที่จังหวัดทางใต้บางแห่งถูกใช้เพื่อสร้างความคอนทราสต์ระหว่างความวุ่นวายกับความสงบของความสัมพันธ์ ภาพหิมะปลอมที่สลับกับช่วงที่ถ่ายจริงในญี่ปุ่นทำให้ฉากฤดูใบไม้ผลิดูสมจริงขึ้นมาก ฉากคาเฟ่และตรอกเล็ก ๆ ในโตเกียวกับเกียวโตให้ความรู้สึกใกล้ชิดและโรแมนติก ขณะที่ฉากในเกาหลีใต้เน้นพื้นที่เมืองสมัยใหม่ เช่น ย่านฮงแดหรือมุมมองเมืองที่เน้นแสงไฟ ยิ่งฉากยามค่ำคืนที่ถ่ายในไทเป (ไต้หวัน) ก็มีบรรยากาศตลาดกลางคืนและทางเดินริมแม่น้ำที่เสริมอารมณ์ของตัวละครได้ดีอย่างไม่น่าเชื่อ มุมมองส่วนตัวเอาเป็นว่าสำหรับแฟน ๆ อย่างฉัน การได้เห็นทีมงานขนกองถ่ายจากประเทศหนึ่งไปยังอีกประเทศหนึ่งทำให้เห็นความตั้งใจในการคัดเลือกโลเคชันเพื่อสื่อเรื่องราว ฉากสนามบินที่ดูใหญ่โตนั้นถ่ายทั้งในสนามบินในไทยและช็อตเสริมในต่างประเทศเพื่อให้สอดคล้องกับเส้นเรื่องการเดินทาง ขณะที่มุมใกล้ตัวของตัวละครมักเลือกถ่ายในคาเฟ่หรือตรอกเล็ก ๆ ในญี่ปุ่นและไต้หวันซึ่งให้รายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ทำให้ฉากสมจริงขึ้น การได้ติดตามเบื้องหลังและเทคนิครวมถึงการเปลี่ยนบรรยากาศจากประเทศหนึ่งสู่ประเทศหนึ่งคือสิ่งที่ทำให้การชม 'ลัดฟ้าหาหัวใจ' สนุกยิ่งกว่าแค่เนื้อเรื่องอย่างเดียว

สถานที่ถ่ายทำหลักของ 'อังกอร์' ภาค 1 อยู่ที่ประเทศกัมพูชา โดยโฟกัสหนักไปที่บริเวณอุทยานประวัติศาสตร์อังกอร์ในจังหวัดเสียมราฐ ผมรู้สึกว่าพื้นที่แบบนี้ให้พื้นหลังที่มีน้ำหนักทางประวัติศาสตร์และภาพวิชวลที่ทรงพลังมากกว่าการสร้างฉากในสตูดิโอ การถ่ายทำหลายฉากใช้วัดหลัก ๆ อย่างเช่นบริเวณพื้นที่รอบๆ อังกอร์วัดและวิหารอื่น ๆ ในแถบเดียวกัน ทำให้ฉากเปิด-ปิดของหนังมีความต่อเนื่องทางภูมิทัศน์ ที่สำคัญทีมงานมักจะเลือกเวลาถ่ายตอนเช้าตรู่หรือยามเย็นเพื่อเก็บแสงทองของวัดซึ่งช่วยเพิ่มบรรยากาศให้เรื่องราวดูหนักแน่นและขลัง จากมุมมองของคนดูที่ชอบเดินทาง ผมชอบที่ภาพยนตร์เลือกใช้สถานที่จริงมากกว่าสร้างโมเดล เพราะมันทำให้เห็นรายละเอียดเล็ก ๆ ของพื้นที่ ทั้งพื้นผิวหิน รากไม้พันปี และเส้นขอบฟ้าที่รับกับสถาปัตยกรรม ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นตัวช่วยสำคัญที่ทำให้ฉากใน 'อังกอร์' ภาค 1 น่าจดจำ

ไม่คิดเลยว่าตัวละครที่โตมากับป่าจะมีต้นกำเนิดเรียบง่ายแบบนั้น — ผู้เขียนต้นฉบับของเรื่องที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ตำนานแห่งทาร์ซาน' ก็คือ Edgar Rice Burroughs โดยเรื่องราวแรกสุดของทาร์ซานปรากฏเป็นตอนตอนหนึ่งในนิตยสารชื่อ 'The All-Story' เมื่อปี 1912 ก่อนจะถูกรวมพิมพ์เป็นรูปเล่มโดยสำนักพิมพ์ A. C. McClurg ในปี 1914 การอ่านฉบับนิยายเวอร์ชันเก่า ๆ ทำให้ฉันรู้สึกแตกต่างจากภาพยนตร์หรือการ์ตูนที่เคยดู ภาษาของ Burroughs ใน 'Tarzan of the Apes' เต็มไปด้วยบรรยากาศป่าแบบหม่น ๆ และรายละเอียดการเรียนรู้ของทาร์ซานที่เป็นไปตามตรรกะของโลกยุคก่อนอุตสาหกรรม ฉากที่เขารู้จักเครื่องมือหรือการเผชิญหน้ากับมนุษย์จากโลกภายนอกทำให้เห็นความแตกต่างของต้นฉบับกับงานดัดแปลงหลายชิ้น เหตุผลที่อยากเล่าแบบนี้คือเพื่อให้คนอ่านเข้าใจว่า ชื่อผู้เขียนและปีที่ออกนั้นมีทั้งเวอร์ชันตีพิมพ์เป็นตอนในนิตยสารปี 1912 และตีพิมพ์เป็นหนังสือในปี 1914 ซึ่งทั้งสองปีมีความหมายต่างกันในประวัติศาสตร์ของผลงานชิ้นนี้ — นี่แหละคือรากของตำนานที่ต่อยอดไปสู่ภาพยนตร์ หนังสือเด็ก และสินค้าแฟรนไชส์ทั่วโลก