นักพากย์เสียงของบ่างพุงจง คือใคร

ชื่อ 'หง' สั้น ๆ อาจทำให้เกิดความสับสนได้ เพราะตัวอักษรเดียวนี้ปรากฏในงานหลายประเภท ทั้งซีรีส์จีน การ์ตูนจีน หรือแม้แต่ตัวละครรองในอนิเมะญี่ปุ่นที่คนไทยมักทับศัพท์เป็น 'หง' ซึ่งผลคืออาจมีนักพากย์ไทยหลายคนที่เคยให้เสียงตัวละครชื่อเดียวกันในผลงานต่าง ๆ เราเลยอยากอธิบายภาพรวมก่อนว่าเหตุผลที่ตอบแบบชัดเจนยาก ๆ เพราะว่าการพากย์ไทยมีหลายเวอร์ชัน—เช่น เวอร์ชันโทรทัศน์ เวอร์ชันสตรีมมิ่ง และเวอร์ชันดีวีดี/บลูเรย์—และแต่ละเวอร์ชันอาจใช้ทีมพากย์คนละชุด ในมุมมองของคนที่ติดตามวงการพากย์ไทยมานาน เราพบว่าการยืนยันชื่อคนพากย์ที่ถูกต้องมักต้องไปดูแหล่งอ้างอิงหลัก เช่น เครดิตตอนท้ายของเวอร์ชันไทย กำกับการพากย์ หรือหน้าเพจของผู้จัดจำหน่ายสตรีมมิ่งที่มักระบุรายชื่อทีมพากย์ไว้ ถ้าเป็นงานที่มีการเผยแพร่อย่างเป็นทางการบนแพลตฟอร์มใหญ่ จะมีข้อมูลให้ตรวจสอบค่อนข้างชัดเจน แต่ถ้าเป็นเวอร์ชันพากย์ไม่เป็นทางการหรือแฟนซับ ก็อาจต้องพึ่งชุมชนแฟนคลับหรือเพจที่รวบรวมข้อมูลพากย์ไทย การตอบตรง ๆ ว่า "นักพากย์ไทยที่พากย์เสียงหงคือใคร" โดยไม่รู้ว่า 'หง' มาจากเรื่องไหน จะเสี่ยงบอกชื่อผิด ดังนั้นแนวทางที่เรามักใช้คือระบุแหล่งที่น่าจะพบข้อมูลที่น่าเชื่อถือ เช่น เครดิตท้ายงานของเวอร์ชันไทย หน้าเพจของผู้ให้บริการที่นำเข้า หรือฐานข้อมูลผู้พากย์ของแฟนคลับในโซเชียลมีเดีย เมื่อทราบเวอร์ชันชัดเจนแล้ว จึงจะบอกชื่อผู้พากย์ได้ตรงตัวและมั่นใจมากขึ้น ทางเรายินดีเล่าเพิ่มเติมถ้าพอจำได้ว่าเป็น 'หง' จากเรื่องไหน เพราะชื่อเดียวกันนี้เคยเห็นในหลายผลงานและฉากต่าง ๆ ที่สะท้อนสไตล์การพากย์ไม่เหมือนกันเลย

ความทรงจำของผมเกี่ยวกับ 'Avatar: The Last Airbender' เริ่มจากเสียงอันอบอุ่นของอาโหร (Iroh) และความกระฉับกระเฉงของ Aang ที่ทำให้การฟังตอนแรก ๆ ติดหนึบเลย ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าเวอร์ชันต้นฉบับภาษาอังกฤษมีทีมพากย์ที่โดดเด่นมาก เช่น Zach Tyler Eisen ที่ให้เสียง Aang, Mae Whitman ที่พากย์ Katara, Jack DeSena เป็นเสียงของ Sokka, Dante Basco ในบท Zuko และ Grey DeLisle (Gray Griffin) ที่พากย์เสียงตัวละครสำคัญอย่าง Azula ส่วนเสียงของ Iroh ในซีซันแรก ๆ มาจาก Mako ซึ่งเป็นนักแสดงและนักพากย์ที่มีผลงานยาวนาน ก่อนที่จะส่งต่อบทให้ Greg Baldwin ทำต่อในภายหลัง สิ่งที่ผมประทับใจคือแต่ละคนมีผลงานข้ามสื่อ เช่น Mae Whitman ที่เรายังเห็นบทบาททั้งการแสดงและการพากย์ในงานโทรทัศน์และภาพยนตร์ ขณะที่ Grey DeLisle มีผลงานพากย์ตัวละครดัง ๆ ในการ์ตูนตะวันตกหลายเรื่อง ทำให้เวลาฟังพากย์ของ 'Avatar' แล้วรู้สึกได้ถึงทักษะการเล่าเรื่องผ่านเสียงของแต่ละคน นี่แค่บางส่วนของทีมเท่านั้น แต่ช่วยให้ภาพตัวละครมีมิติและความทรงจำสำหรับแฟน ๆ ยาวนาน

พูดตรงๆ เลยว่าประเด็นนี้ค่อนข้างชวนขบคิดสำหรับคนที่ชอบดูหนังทั้งเวอร์ชันซับและพากย์ ในกรณีของ 'Gifted' (2017) เวอร์ชันที่ฉายในโรงที่เมืองไทยส่วนใหญ่เป็นการฉายแบบซับไตเติล ทำให้ไม่มีนักพากย์ไทยชุดเดียวที่เป็น 'เวอร์ชันโรงภาพยนตร์' ประจำตัวหนังเรื่องนี้ ผมเห็นว่าความสับสนมักเกิดจากการที่หนังมีหลายเวอร์ชันสำหรับสื่อที่ต่างกัน — เช่น เวอร์ชันดีวีดี/บลูเรย์ที่วางจำหน่ายในประเทศ เวอร์ชันที่ออกอากาศทางโทรทัศน์ และเวอร์ชันบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง — แต่ละเวอร์ชันอาจใช้สตูดิโอพากย์และนักพากย์คนละชุด ดังนั้นถาคนถามว่า "ใครพากย์ไทย" คำตอบที่แน่นอนจริงๆ จะขึ้นกับว่าคุณหมายถึงเวอร์ชันไหน พอพูดถึงนักแสดงต้นฉบับ คนที่เด่นคือ Chris Evans ในบท Frank Adler และ Mckenna Grace ในบท Mary Adler ซึ่งการถ่ายทอดอารมณ์ของเด็กคนนี้เป็นหัวใจของเรื่อง เวลาเป็นเวอร์ชันพากย์ไทย ผู้พากย์จำเป็นต้องจับจังหวะความใสและความเปราะบางของตัวละครให้ได้ — บางเวอร์ชันทำได้ดีจนผมรู้สึกอิน ส่วนบางเวอร์ชันผมก็ยังชอบฟังต้นฉบับอังกฤษมากกว่า แต่ก็มีเสน่ห์ของการฟังภาษาแม่ที่ทำให้รายละเอียดบางอย่างเข้าถึงง่ายขึ้น สุดท้าย ถ้าคุณอยากได้ชื่อที่ชัดเจนจริงๆ ให้มองที่เครดิตท้ายของเวอร์ชันที่คุณดู เพราะชื่อสตูดิโอและนักพากย์จะถูกระบุไว้ตรงนั้น เพียงแต่โดยรวมผมคิดว่าการที่หนังมีหลายเวอร์ชันพากย์ก็เป็นแง่มุมหนึ่งที่ทำให้มันน่าสนใจ — บางครั้งการได้เจอการตีความตัวละครผ่านน้ำเสียงคนละคนกลับทำให้เรามองหนังมุมใหม่ได้

ชื่อ 'ขง' มักจะทำให้คนสับสนเพราะคำนี้ถูกใช้เรียกตัวละครหลายตัวในงานต่างๆ และการเรียกสั้นแบบนี้ไม่บอกชัดว่าหมายถึงผลงานไหนเลย ผมคิดว่าแนวทางที่เป็นประโยชน์คือแยกเป็นกรณีไป: บางครั้งคนพิมพ์ว่า 'ขง' จริงๆ อาจหมายถึง 'ขงเบ้ง' จากเรื่องสามก๊ก ซึ่งในการพากย์ไทยของละครหรือเกมแต่ละเวอร์ชัน นักพากย์จะต่างกันไปตามสตูดิโอและปีที่ออก ส่วนอีกความเป็นไปได้คือมันเป็นการถอดเสียงผิดของชื่อตะวันตกหรือญี่ปุ่น เช่น 'กอน' จาก 'Hunter x Hunter' ที่ในไทยก็มีหลายเวอร์ชันพากย์โดยคนละคนกัน ผมมักจะกลับไปเช็กเครดิตของเวอร์ชันที่คุณกำลังดูเป็นหลัก เพราะชื่อผู้พากย์มักระบุไว้ในตอนท้ายหรือในข้อมูลบนปกดีวีดี/ช่องผู้จัดจำหน่าย ถ้าจำได้ว่าชมจากช่องทีวีไหน หรือสตรีมมิ่งของใคร จะช่วยระบุตัวนักพากย์ได้ตรงกว่า แต่โดยรวม ข้อมูลเดียวที่เขียนว่า 'ขง' ไม่พอจะยืนยันชื่อคนพากย์เจาะจงได้อย่างปลอดภัย

มีเรื่องหนึ่งที่อยากเล่าให้ฟังเกี่ยวกับชื่อผู้พากย์ในฉบับหนังสือเสียงของ 'กลรักรุ่นพี่' — มันไม่ได้มีคำตอบเดียวเสมอไป ฉันเคยฟังฉบับหนึ่งที่มีการบันทึกเป็นเสียงเล่าเดี่ยวและอีกฉบับเป็นการแสดงเป็นชุด ซึ่งทั้งสองฉบับมักจะให้เครดิตคนพากย์ไว้ในหน้ารายละเอียดของไฟล์หรือปกของเวอร์ชันนั้น ๆ ดังนั้นชื่อผู้พากย์จึงขึ้นอยู่กับว่าเป็นฉบับไหนและใครเป็นผู้จัดทำ บางครั้งสำนักพิมพ์ทำรีมาสเตอร์แล้วใช้คนพากย์คนใหม่ ทำให้คนฟังสับสนได้ง่าย วิธีที่ฉันมักใช้ตัดสินใจคือดูข้อมูลจากหน้ารายละเอียดของหนังสือเสียง ถ้าชอบสไตล์การพากย์ฉบับไหนก็จดชื่อไว้แล้วตามผลงานอื่น ๆ ของคนพากย์คนนั้นต่อ ความจริงแล้วการรู้ชื่อผู้พากย์ช่วยให้เรารู้คำแนะนำว่าจะชอบเวอร์ชันไหนมากกว่า แต่สุดท้ายแล้วถ้าอยากอินก็เลือกเวอร์ชันที่น้ำเสียงโดนใจที่สุดแล้วเก็บเป็นฉบับโปรดเอาไว้

อยากเล่าแบบตรงไปตรงมาว่าเรื่องการพากย์เสียงของ 'ซอง คัง' ในเวอร์ชันภาษาไทยไม่ค่อยตรงไปตรงมานัก ผมมักเห็นว่าบทของเขาถูกพากย์โดยนักพากย์หลายคน ขึ้นกับว่าซีรีส์นั้นออกทางช่องหรือแพลตฟอร์มไหน เช่น งานของเขาใน 'Love Alarm' กับ 'Navillera' อาจได้คนพากย์คนละเซ็ต เพราะผู้จัดจำหน่ายหรือสตูดิโอพากย์ต่างกัน ผมเป็นคนที่ติดตามครีดิตพากย์ตอนจบบ่อยๆ และสังเกตว่าชื่อคนพากย์มักโผล่ในเครดิตของแต่ละตอนหรือในเมนูข้อมูลของแพลตฟอร์มนั้น ๆ นอกจากนี้แฟนคลับไทยบางกลุ่มยังแจกข้อมูลรวบรวมชื่อคนพากย์ไว้ในกระทู้หรือเพจ ถ้าอยากรู้ชื่อเฉพาะตอนหรือซีซันใดซีซันหนึ่ง วิธีที่ง่ายที่สุดคือดูชื่อผู้พากย์ที่ปรากฏในครีดิต เพราะไม่มีนักพากย์คนเดียวที่รับหน้าที่พากย์แทนเขาทุกผลงาน และผมชอบที่เสียงแต่ละคนทำให้ตัวละครมีรสนิยมที่ต่างกันไป

ชื่อ 'เสวียน' มักจะทำให้คนงงได้ง่ายเพราะมีตัวละครหลายคนในสื่อจีนและญี่ปุ่นที่ถูกถ่ายทอดชื่อแบบนี้ ซึ่งผมเองก็มักจะต้องขอรายละเอียดเพิ่มเติมก่อนจะระบุชื่อนักพากย์ไทยให้แน่ชัด ถ้าอยากได้คำตอบตรงจุดจริง ๆ บอกชื่อเรื่องหรือสื่อที่ตัวละครปรากฏ (เช่น อนิเมะ เกม ซีรีส์) แล้วผมจะบอกให้ชัดเจนว่าเวอร์ชันพากย์ไทยใช้เสียงโดยใคร — จะเป็นงานพากย์ทีวี งานพากย์สำหรับแผ่นดีวีดี หรืองานพากย์ออนไลน์ก็มีความเป็นไปได้ต่างกัน เกร็ดเล็กน้อยคือบางครั้งตัวละครเดียวกันก็มีนักพากย์ไทยคนละคนในเวอร์ชันต่าง ๆ กันด้วยนะ จบตรงนี้ก่อนแล้วค่อยลงชื่อคนพากย์ให้แบบแน่นอน

รายชื่อผู้พากย์ของ 'กู้บัลลังก์มังกรแดง' จะแตกต่างกันไปตามเวอร์ชันที่ออกอากาศและภาษาที่ถูกพากย์เสียง ซึ่งทำให้คำตอบไม่สามารถยกชื่อตรงๆ ได้เพียงชุดเดียว แต่ในมุมมองของคนดูที่ติดตามทั้งเวอร์ชันต้นฉบับและเวอร์ชันพากย์ ผมให้ภาพรวมแบบนี้ได้: หลัก ๆ จะมีทีมผู้พากย์สำหรับตัวละครหลัก เช่น พระเอก หญิงเอก ตัวร้าย และตัวละครประกอบสำคัญ โดยสตูดิโอพากย์แต่ละแห่งมักเลือกนักพากย์ที่มีคาแรกเตอร์เสียงสอดคล้องกับบุคลิกของบท ตัวอย่างเช่น พระเอกมักได้เสียงโทนกลาง-ทุ้มที่ให้ความน่าเชื่อถือ ส่วนตัวร้ายอาจได้เสียงที่มีมิติและโทนต่ำกว่าปกติ การจะรู้ชื่อจริงของผู้พากย์ในเวอร์ชันที่คุณดู แหล่งที่มาชัดเจนที่สุดคือเครดิตตอนจบของตอนนั้น ๆ หรือเพจของผู้จัดจำหน่าย/สตูดิโอพากย์ที่มักประกาศรายชื่อทีมงานอย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ชุมชนแฟนคลับในโซเชียลมีเดียมักรวบรวมข้อมูลไว้ให้ และบางครั้งมีบทสัมภาษณ์นักพากย์ที่บอกเล่าถึงการเข้าถึงตัวละครของพวกเขา ถ้าต้องการความชัวร์ ให้ดูเครดิตโดยตรงแล้วเทียบชื่อกับโปรไฟล์ของนักพากย์เพื่อยืนยันว่าคนไหนพากย์ตัวไหน สุดท้ายเสียงพากย์ก็เป็นส่วนที่ทำให้เรื่องราวมีรสชาติสำหรับผม เรียกว่าฟังชื่อเสียงแล้วจินตนาการภาพตัวละครตามเสียงไปด้วยก็สนุกดี

น่าเสียดายที่ชื่อของนักพากย์ไทยใน 'กระบี่จงมา' ไม่ได้ถูกเผยแพร่อย่างกว้างขวางบนหน้าข้อมูลหลัก ๆ ที่ฉันตามอยู่ แค่บอกเลยว่าพอเป็นเรื่องจีนแปลก ๆ หรือซีรีส์ที่เพิ่งนำเข้ามาใหม่ บางครั้งเครดิตไทยจะอยู่ในตอนท้ายหรือในหน้ารายละเอียดของผู้ให้บริการสตรีมมิ่งเท่านั้น ซึ่งทำให้แฟน ๆ ต้องชวนกันตามหาในชุมชนออนไลน์ จากมุมคนติดตามเสียงพากย์มาเป็นสิบปี มักเห็นรูปแบบว่าผู้จัดจำหน่ายหรือสตูดิโอที่รับหน้าที่พากย์ไทยจะประกาศรายชื่อนักพากย์เมื่อมีการโปรโมทอย่างเป็นทางการ บางครั้งแฟน ๆ ก็จะรวบรวมข้อมูลไว้ในโพสต์หรือในกระทู้ เช่นที่เคยเห็นกับการพากย์ไทยของ 'Demon Slayer' ที่ได้มีการเปิดเผยรายชื่ออย่างชัดเจนบนเพจของผู้ดูแลแพลตฟอร์ม ฉะนั้นถ้าอยากได้ชื่อที่แน่นอน วิธีที่น่าเชื่อถือที่สุดคือดูเครดิตท้ายตอนหรือดูประกาศจากช่องทางของผู้จัดจำหน่ายโดยตรง — ส่วนความรู้สึกส่วนตัวคือ ถ้าได้รู้ว่านักพากย์คนไหนพากย์ไทยแล้ว จะยินดีถกกันต่อถึงการจับคาแรกเตอร์และโทนเสียงเลย

เรื่องเสียงพากย์ไทยของ 'Your Name' มักทำให้คนพูดกันว่ามีเวอร์ชันพากย์ไทยไหมในโรงภาพยนตร์บ้านเรา ภาพรวมที่ผมจดจำได้คือตอนฉายครั้งแรกในไทย ตัวหนังใช้เสียงต้นฉบับภาษาญี่ปุ่นโดยนักพากย์หลักสองคนคือ Ryunosuke Kamiki พากย์เป็น Taki และ Mone Kamishiraishi พากย์เป็น Mitsuha ส่วนฉากอารมณ์หนักๆ ของเรื่องยังคงความทรงพลังเพราะได้เสียงญี่ปุ่นต้นฉบับนำทางอารมณ์อยู่ สำหรับใครที่อยากฟังเสียงไทย ต้องพูดตรงๆ ว่าไม่มีเวอร์ชันพากย์ไทยที่เป็นที่แพร่หลายในโรง ฉะนั้นถ้าลงทุนไปดูครั้งแรกที่โรง ส่วนใหญ่จะได้ฟังเสียงญี่ปุ่นพร้อมคำบรรยายไทยมากกว่า ซึ่งผมว่ามันเข้ากับบรรยากาศหนังรัก-แฟนตาซีเรื่องนี้ดีไม่เบา