นักวิจารณ์ให้คะแนนหนังงเรื่องไหนสูงสุดปีนี้

ปีนี้วงการวิจารณ์ดูเหมือนจะให้ความสำคัญกับหนังที่กล้าทดลองทั้งรูปแบบและเนื้อหา มากกว่าจะเน้นแค่ความยิ่งใหญ่ทางการตลาด ผมมักยึดคะแนนเฉลี่ยจากแหล่งหลักอย่าง Metacritic และ Rotten Tomatoes เป็นบรรทัดฐานเมื่อต้องพูดถึงสิ่งที่นักวิจารณ์ชื่นชมสูงสุด แต่สิ่งที่น่าสนใจคือหนังที่ได้นิยมสูงมักจะไม่ใช่แค่บล็อกบัสเตอร์เดิม ๆ เสมอไป อย่างเช่นผลงานของผู้กำกับที่เน้นการเล่าเรื่องแบบหลายชั้นหรือหนังที่พาผู้ชมไปสำรวจด้านมืดของประวัติศาสตร์และจิตวิทยาตัวละคร ซึ่งมักได้รับเสียงชื่นชมจากนักวิจารณ์อย่างกว้างขวาง ตัวอย่างเช่น 'Oppenheimer' เคยเป็นชื่อที่พูดถึงมากทั้งในด้านคะแนนและการตอบรับเชิงวิจารณ์ เพราะไม่ได้มีแค่สเกลใหญ่ แต่ยังเต็มไปด้วยรายละเอียดเชิงประวัติศาสตร์และการแสดงที่หนักแน่น ถ้าต้องชี้ชัดว่าหนังฮอลลีวู้ดเรื่องไหนได้คะแนนสูงสุดจริง ๆ ในปีใดปีหนึ่ง ผมแนะนำให้เปรียบเทียบจากหลายแหล่งคะแนนและดูบริบทของปีนั้นด้วย เพราะบางปีงานเทศกาลหรือหนังอินดี้ที่ฉายรอบปฐมทัศน์อาจชิงหัวหาดในตารางวิจารณ์ได้มากกว่าหนังพรี-ขายล่วงหน้า สรุปแล้วเกณฑ์สำคัญคือเนื้อหาแบบลึกและการทำงานเชิงศิลป์ที่ทำให้นักวิจารณ์ต้องพูดถึง

จากที่ติดตามวงวิจารณ์มาตลอดปีนี้ บอกตามตรงว่าไม่มีเรื่องเดียวที่ครอบงำทุกแหล่งคะแนนแบบ 100% เพราะแต่ละแพลตฟอร์มมีนิยามคำว่า 'สูงสุด' ต่างกันไป—บางแห่งให้คะแนนเป็นเฉลี่ย บางแห่งคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของคำวิจารณ์บวก และบางที่ให้ความสำคัญกับถ้วยรางวัลจากเทศกาลมากกว่า ผมมองว่าเมตริกที่น่าเชื่อถือที่สุดคือการดูภาพรวมจากหลายแหล่งพร้อมกัน: คะแนนเฉลี่ยของนักวิจารณ์หลักๆ, รางวัลจากเทศกาลใหญ่ และรายชื่อปีท้ายที่สุดของบรรณาธิการ ถ้ารวบรวมทั้งหมดแล้วจะเห็นแนวโน้มว่าหนังที่ได้คำชมสูงสุดมักเป็นงานที่กล้าทดลองทั้งด้านบทและการเล่าเรื่อง แทนที่จะเป็นหนังบล็อกบัสเตอร์เชิงพาณิชย์ ข้อสังเกตอีกอย่างคือบางเรื่องอาจได้คะแนนสูงจากนักวิจารณ์เทศกาลแต่ไม่ได้เป็นที่นิยมในสื่อกระแสหลัก ซึ่งก็ทำให้คำว่า "สูงสุด" มีหลายหน้าตาในปีนี้

ปี 2022 เป็นปีที่ยากจะลืมไปจากฐานะคนคลั่งไคล้หนังทดลองและหนังครอบครัวผสมกัน ฉันมองว่าโดยรวมแล้วนักวิจารณ์ส่วนใหญ่ยกให้ 'Everything Everywhere All at Once' เป็นหนังใหม่ที่ได้คะแนนสูงสุดของปีนั้น เพราะมันทำอะไรหลายอย่างได้ลงตัวทั้งบท การแสดง และการออกแบบเสียง-ภาพ การที่งานของแดน ไชเนิร์ต (Dan Kwan) และแดเนียล แชนเชลท์ (Daniel Scheinert) ผสานแนวไซไฟ คอเมดี ดราม่า และแอ็กชันเข้าด้วยกันแบบไม่หนักหัว ทำให้นักวิจารณ์ทั้งสายสากลและสายเทศเห็นด้วยกันว่าหนังมีความสดใหม่และทรงพลัง หนังเรื่องนี้ยังชนะรางวัลใหญ่อีกมากมายจนกลายเป็นมาตรฐานอ้างอิงของปีนั้น ต่างจากหนังบล็อกบัสเตอร์เช่น 'Top Gun: Maverick' ที่ได้คำชมอย่างกว้างขวางด้านเทคนิคและความบันเทิง หรือหนังอินเดียอย่าง 'RRR' ที่ทำให้โลกตื่นเต้นกับพลังภาพและดนตรี แต่ถาวรที่สุดในเชิงคะแนนวิจารณ์ก็มักจะตกไปที่ 'Everything Everywhere All at Once' เสมอ นี่เป็นความประทับใจที่ยังคงอยู่กับฉันทุกครั้งที่คิดถึงปี 2022

บรรยากาศรอบวงวิจารณ์ในช่วงนี้ชวนให้หยุดคิดกับความซับซ้อนของ 'Anatomy of a Fall'. พอได้ดูภาพยนตร์เรื่องนี้ ฉันถูกดึงเข้าไปในโทนที่ตั้งคำถามกับความจริงและความยุติธรรม ทั้งมุมกล้องที่ไม่รีบตัด เปลือกเรื่องราวที่ค่อยๆ เผย และการแสดงที่ทำให้แต่ละตัวละครไม่น่าไว้ใจอย่างเท่าเทียมกัน เหตุผลที่นักวิจารณ์ยกให้เป็นหนึ่งในผลงานชั้นนำตอนนี้ไม่ใช่แค่เพราะพล็อต แต่เป็นเพราะความกล้าของผู้กำกับในการเล่นกับมุมมองและศีลธรรม การตัดต่อและเสียงถูกใช้เป็นเครื่องมือเล่าเรื่องแทนคำอธิบายยาวเหยียด เมื่อดูจบแล้ว ฉันพบว่าความสำเร็จของหนังอยู่ที่การปล่อยให้ผู้ชมทำงานทางความคิดเอง—นั่นคือสิ่งที่นักวิจารณ์ชื่นชมมากที่สุด มันเป็นหนังที่อยากให้คนคุยกันหลังฉาย มากกว่าจะให้คำตอบทันที สำหรับคนที่ชอบภาพยนตร์ที่ท้าทายจริยธรรมและสไตล์การเล่าเรื่องแบบทดลอง เรื่องนี้ให้ทั้งความตึงเครียดและความพอใจที่ได้คิดตาม นี่คือประเภทหนังที่ยังคงอยู่ในหัวไปหลายวันหลังจากดูจบ และนั่นทำให้ฉันรู้สึกว่าเสียงชื่นชมจากนักวิจารณ์มีน้ำหนักจริงๆ

เรามองว่าหนังที่ได้รับคะแนนวิจารณ์สูงสุดในช่วงที่มีหนังออกโรงล่าสุดมักจะเป็นภาพยนตร์ที่ทำให้คนวิจารณ์พูดถึงโครงสร้างและธีมได้ยาว ๆ — สำหรับฉันแล้วผลงานที่โดดเด่นสุดคือ 'The Zone of Interest' ซึ่งหลายสำนักวิจารณ์ยกให้เป็นหนึ่งในผลงานที่กล้ายืนหยัดกับประเด็นหนักหน่วงแบบตรงไปตรงมา การดูหนังเรื่องนี้ทำให้ฉันรู้สึกเหมือนถูกลากเข้าไปในสนามทดลองทางจริยธรรม: การกำกับที่เยือกเย็น ภาพที่ตั้งใจ และการเล่าเรื่องแบบเก็บรายละเอียด ทำให้นักวิจารณ์หลายคนให้คะแนนสูงเพราะมันไม่ใช่แค่หนังที่เล่าเหตุการณ์ แต่เป็นงานศิลป์ที่ตั้งคำถามกับการรับรู้ผู้ชมได้ตรง ๆ การแสดงที่คุมโทนได้เข้มข้นก็ช่วยหนุนให้คะแนนรวมจากสำนักต่าง ๆ ดูโดดเด่นกว่าผลงานอื่น ๆ ที่ออกฉายพร้อมกัน ในฐานะคนดูที่ชอบอ่านรีวิวเป็นส่วนหนึ่งของการเลือกหนังเข้าโรง เรื่องนี้เลยเป็นกรณีศึกษาที่ดีว่าทำไมงานภาพยนตร์บางเรื่องถึงได้คะแนนวิจารณ์สูงสุด — ไม่ใช่เพราะความบันเทิงอย่างเดียว แต่เพราะความกล้าที่จะยืนหยัดกับแนวทางศิลป์และธีมที่ท้าทาย จบแล้วยังค้างคาให้คิดต่อด้วย

อันดับสูงสุดจากนักวิจารณ์ไม่ค่อยมีคำตอบเดียวชัดเจนในปีนี้ ซึ่งทำให้การตอบคำถามนี้สนุกและวุ่นวายไปพร้อมกัน มุมมองส่วนตัวของฉันคือความต่างของเกณฑ์ตัดสินเป็นเหตุผลหลัก: บางสำนักให้ความสำคัญกับการเล่าเรื่องและประเด็นสังคม บางสำนักเน้นการกำกับภาพ งานภาพ และการแสดงที่เฉียบคม ทำให้หนังไทยบน Netflix หลายเรื่องกระโดดขึ้นมาเป็นตัวเต็งในสายต่างกัน ฉันมองเห็นกลุ่มหนังที่ได้คะแนนสูงสุดมักเป็นหนังดราม่าหนักๆ หรือหนังสยองขวัญที่มีแนวคิดเฉียบคม ไม่ใช่แค่หนังบันเทิงทั่วไป ถ้าต้องสรุปแบบกว้างๆ โดยไม่ยึดตามชาร์ตของแพลตฟอร์มเดียว แถวบนสุดของปีนี้เป็นกลุ่มเดียวกันที่นักวิจารณ์พูดถึงซ้ำๆ แต่จะบอกชื่อเรื่องเดียวว่าเป็นอันดับหนึ่งคงไม่แฟร์ เพราะคะแนนแตกต่างกันตามสำนัก อ่านคอมเมนต์ประกอบจะเห็นภาพชัดกว่า และนั่นคือสิ่งที่ฉันมักแนะนำเมื่อพูดถึงหนังที่ได้คะแนนสูงสุด

พูดตรงๆ ว่าการจะบอกว่า 'หนังใหม่ชนโรงเรื่องไหนได้คะแนนนักวิจารณ์สูงสุด' มันไม่ได้มีคำตอบเดียวตายตัว เพราะแต่ละสำนักให้ค่าน้ำหนักต่างกัน แต่จากมุมมองคนดูที่ติดตามรีวิวกับคอมเมนต์เยอะๆ ฉันมักเห็นชื่อ 'Oppenheimer' กลับมาอยู่ในโพลของนักวิจารณ์บ่อยที่สุด ความกล้าของหนังในการเล่าเรื่องประวัติศาสตร์ด้วยโทนหนักแน่น การตัดต่อที่เฉียบ และการแสดงที่ดึงผู้ชมเข้าไปในจิตใจตัวละคร กลายเป็นปัจจัยที่ทำให้คะแนนรีวิวพุ่งสูง พอได้อ่านบทวิเคราะห์ลึกๆ หลายชิ้น ฉันสัมผัสได้ว่าคนวิจารณ์ชอบหนังที่มีความเสี่ยงทางศิลปะและมีชั้นเชิงทางอารมณ์ โดยเฉพาะงานที่แก้โจทย์ใหญ่ว่าจะนำประเด็นทางสังคมและประวัติศาสตร์มาห่อหุ้มด้วยการเล่าเรื่องได้ยังไง ผลลัพธ์คือคะแนนรีวิวรวมจากหลายที่มักสะท้อนความกลมกล่อมระหว่างงานภาพ การเล่าเรื่อง และการแสดง พูดแบบไม่เป็นทางการก็คือ ถ้าตั้งใจดูว่ามีใครยกให้เป็นหนังแห่งปีในเชิงวิจารณ์ บ่อยครั้งชื่อที่โผล่ขึ้นมาก็เป็นหนังที่กล้า 'ท้าทาย' ผู้ชม และมีทีมงานทำงานละเอียดในทุกช็อต ซึ่งทำให้คะแนนจากนักวิจารณ์หลายเจ้าสูงจนเห็นได้ชัดในสัปดาห์ฉายแรกของชนโรง

ล่าสุดผมเห็นกระแสวิจารณ์คึกคักมาก แต่ถ้าต้องชี้ชัดจากมุมมองของคนติดตามคะแนนวิจารณ์ระยะยาว หนังที่มักถูกยกว่ามีคะแนนสูงสุดของเดือนนี้คือผลงานที่ลงตัวทั้งการกำกับ บท และการแสดง เช่นหนังอิสระที่ไปสร้างชื่อในเทศกาลแล้วเปิดตัวเชิงพาณิชย์ต่อมาอย่าง 'Past Lives' ซึ่งมักได้คะแนนวิจารณ์สูงเพราะความละเอียดอ่อนของบทและมิติความสัมพันธ์ของตัวละคร ผมชอบวิเคราะห์สถิติแบบง่าย ๆ ว่าหนังที่จะได้คะแนนแน่นอนมักมีปัจจัยสามอย่างชัด: การเล่าเรื่องที่ไม่ซ้ำซาก นักแสดงที่ส่งพลังได้เต็ม และการตอบรับจากเทศกาลหรือรางวัลล่วงหน้า เมื่อหนังใหม่ที่เข้าเดือนนี้มีสามองค์ประกอบนั้นเต็มเหนี่ยว มันก็มีโอกาสสูงที่จะขึ้นแท่นอันดับหนึ่งในตารางคะแนนนักวิจารณ์ ทั้งนี้การตัดสินสุดท้ายมักต่างกันไปตามแพลตฟอร์มและภูมิภาค แต่ถ้าชอบแนวทางที่ให้ความสำคัญกับบทและตัวละครจริง ๆ ลองเริ่มจากเรื่องอย่าง 'Past Lives' ดูแล้วจะเข้าใจว่าทำไมนักวิจารณ์ถึงชื่นชมงานแบบนี้

ตรงนี้อยากเล่าแบบตรงไปตรงมาจากมุมมองของคนติดตามรีวิวหนังไทยมานาน: ไม่มีหนังเรื่องเดียวจากช่อง GMM ที่นักวิจารณ์ทุกคนให้คะแนนสูงสุดแบบเอกฉันท์ในปีนี้ เพราะแต่ละสำนักมีเกณฑ์ตัดสินต่างกันเยอะมาก บางคนเน้นภาพและการกำกับ บางคนให้ค่านักแสดงและบท ในปีนี้ฉันเห็นบทวิจารณ์ที่ยกหนังแนวทดลอง-ภาพสวยขึ้นอันดับหนึ่งเพราะเทคนิคการถ่ายภาพกับการเล่าเชิงสัญลักษณ์ที่เข้มข้น ขณะที่คอลัมนิสต์อีกกลุ่มก็ยกหนังแนวคอมเมดี้-ครอบครัวที่เข้าถึงคนดูวงกว้างว่ามีค่าวิจารณ์สูงเพราะความกล้าบอกเล่าเรื่องสังคมแบบนุ่มนวล การอ่านรีวิวหลายฉบับทำให้ฉันเข้าใจว่า 'คะแนนสูงสุด' ขึ้นอยู่กับว่าเราเลือกฟังนักวิจารณ์กลุ่มไหน บางปีสำนักที่เน้นเทศกาลภาพยนตร์จะยกหน้าให้หนังที่สื่อสารเชิงศิลป์จนได้คะแนนนำ แต่ถาดของนักวิจารณ์ออนไลน์กับนิตยสารบันเทิงมักโหวตหนังที่เชื่อมต่อกับคนดูจำนวนมากกว่า สรุปแล้ว ฉันมองว่าการถามว่า "เรื่องไหนสูงสุด" ต้องระบุสำนักหรือประเภทวิจารณ์ ถ้าอยากได้คำตอบแบบชัดเจนจากมุมมองเดียว พูดคุยกับกลุ่มนักวิจารณ์ที่สนใจจะช่วยได้ แต่ถาจะเลือกหนังดูตามรีวิวปีนี้ แนะนำลองอ่านหลายๆ มุมก่อน แล้วให้ความสำคัญกับเหตุผลที่แต่ละคนชื่นชมผลงานมากกว่าแค่ตัวเลขคะแนน