นักสะสมจะแยกแผ่นเพลงลิขสิทธิ์กับแผ่นเฟกได้อย่างไร

พวกเราในวงการนักสะสมมักเริ่มต้นจากการสังเกตภายนอก เพราะรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ บนปกและแผ่นมักเป็นของที่ปลอมไม่สามารถเลียนแบบได้อย่างแนบเนียน เช่น ลายพิมพ์ของปก คุณภาพกระดาษ สีสันของสกรีน และสติ๊กเกอร์หรือฮologram ของค่ายบางแห่ง แผ่นลิขสิทธิ์แท้มักใช้กระดาษหนา พิมพ์คม และมีรอยพับหรือปะผนังภายในที่เรียบร้อย ขณะที่แผ่นเฟกมักจะใช้วัสดุถูกกว่า สีอาจผิดเพี้ยน ปกบางครั้งดูมันหรือพร่ากว่า แผ่นไวนิลแท้จะมีน้ำหนักพอสมควรและผิวเรียบสม่ำเสมอ ในขณะที่แผ่นปลอมอาจบาง เบา และผิวมีรอยขรุขระที่มองเห็นได้ชัดเมื่อสะท้อนแสง มองหาโค้ดบาร์ โค้ดคาตาล็อก และข้อความด้านหลังที่ตรงกับข้อมูลจากแหล่งข้อมูลอย่างเป็นทางการ เพราะตัวเลขและตัวอักษรบนปกหรือแผ่นมักถูกละเลยในการทำของปลอม

จากนั้นให้สังเกตรายละเอียดบนแผ่นจริง เช่น ตัวเลขหรือรอยแกะสลักเล็กๆ ริมช่องกลาง (ที่บางคนเรียกว่า dead wax หรือ run-out) ร่องเลเซอร์เหล่านี้มักมีหมายเลขอัดเสียง ลายเซ็นของโรงอัด หรือรหัสที่สอดคล้องกับการผลิตของแผ่นนั้นๆ ซึ่งของปลอมมักจะทิ้งร่องรอยไม่ครบหรือใช้ตัวเลขซ้ำจากแผ่นอื่น อีกสังเกตหนึ่งคือการพิมพ์ที่ฉลากตรงกลางแผ่น ถ้าตัวอักษรผิดแบบ ตัวหนาหรือบางกว่าปกติ หรือรูปแบบโลโก้เพี้ยน ให้ระวังไว้ นอกจากนี้สังเกตการเจาะรูตรงกลางและขอบแผ่นด้วย แผ่นแท้มักเจาะกลมเป็นธรรมชาติ ขณะที่แผ่นปลอมอาจเจาะไม่เรียบหรือมีเศษพลาสติกหลุดออกมา

เสียงเป็นตัวบอกชั้นดีอีกอย่างหนึ่ง แต่ต้องฟังด้วยความเข้าใจไม่ใช่แค่ความดัง แผ่นลิขสิทธิ์มักให้มิติและรายละเอียดเสียงชัด เสียงเบสมีความแน่น เสียงกลางและเสียงแหลมสมดุล แผ่นปลอมมักมีเสียงพร่าหรือมีเสียงดังรบกวนมากกว่า ถ้ามีโอกาสฟังตัวอย่างจากผู้ขาย ขอให้ฟังทั้งสองข้างและฟังความเงียบระหว่างเพลงด้วย หากแผ่นมีเสียงสะเทือนหรือเสียงกรอบแกรบอย่างชัดเจน เป็นสัญญาณเตือนว่าคุณภาพการอัดหรือวัสดุไม่ดี นอกจากเสียงแล้วก็ให้ดูอุปกรณ์เสริม เช่น ซองภายใน ป้ายยี่ห้อ หรือใบรับรอง ถ้าเป็นการซื้อจากต่างประเทศบางเวอร์ชันจะมีแถบ OBI (สำหรับญี่ปุ่น) หรือสติกเกอร์ลิขสิทธิ์เฉพาะประเทศ ซึ่งของปลอมมักละเลยรายละเอียดเหล่านี้

สุดท้าย การซื้อจากร้านหรือคนขายที่เชื่อถือได้เป็นเรื่องสำคัญ ถ้าเป็นไปได้ขอดูรูปมุมต่างๆ ให้ชัดเจน รวมถึงรูปขอบรอบนอก ป้ายคาตาล็อก และร่องแผ่นภายใน หากมีข้อมูลการผลิตหรือปีพิมพ์ให้เทียบกับฐานข้อมูลที่เชื่อถือได้ ข้อสรุปคือไม่มีวิธีเดียวที่ทำให้แน่นอน 100% แต่การสังเกตรายละเอียดภายนอก ภายใน แผ่น และเสียง รวมกันจะช่วยให้เราแยกแผ่นแท้กับแผ่นเฟกได้ดีขึ้น การได้แผ่นแท้เข้าคอลเลกชันมักทำให้เรายิ้มได้ทุกครั้ง