นิยาย เพื่อนสนิท ที่ถูกดัดแปลงเป็นซีรีส์มีเรื่องไหนบ้าง?

เริ่มจากนิยายที่เล่าเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนสนิทได้ละเอียดยิบแล้วถูกแปลงเป็นซีรีส์จนคนดูอินหนักมาก อย่าง 'Normal People' ของ Sally Rooney ที่กลายเป็นมินิซีรีส์ยอดเยี่ยม ฉันรู้สึกว่าการดัดแปลงเก็บความอึดอัด ความเข้าใจผิด และความใกล้ชิดระหว่างคู่เพื่อนไว้อย่างลึกซึ้ง เพราะมันไม่ได้เป็นแค่เรื่องรัก แต่นี่คือบทบาทของการเป็นเพื่อนที่เติบโตไปพร้อมกัน อีกเรื่องที่ฉันชอบคือ 'Big Little Lies' ของ Liane Moriarty ที่พาเพื่อนกลุ่มหนึ่งมาปะทะกันในมุมของความลับและการปกป้องกันและกัน การแสดงในซีรีส์ขยายขอบเขตให้เห็นว่าความเป็นเพื่อนสามารถเป็นเกราะหรือเป็นดาบได้ ขณะที่ 'Little Fires Everywhere' ของ Celeste Ng ก็เป็นงานดัดแปลงที่เล่นกับความเป็นเพื่อนข้ามรุ่นและชนชั้น ทำให้ฉันคิดถึงว่าการเป็นเพื่อนมันไม่ได้มีรูปแบบเดียว และซีรีส์ช่วยขับเคลื่อนประเด็นสังคมเหล่านั้นให้เข้าถึงง่ายขึ้น ผลคือทั้งสามเรื่องให้ความรู้สึกใกล้ตัวและทิ้งร่องรอยความคิดไว้กับฉันนานพอสมควร

ครั้งแรกที่ได้เจอ 'Mo Dao Zu Shi' ในรูปแบบนิยาย ทำให้โลกแฟนตาซีแนวย้อนยุคของผมยืดออกไปอีกเยอะ พอได้เห็นการดัดแปลงเป็นอนิเมะกับเวอร์ชั่นไลฟ์แอ็กชันอย่าง 'The Untamed' ความรู้สึกมันซับซ้อนดี เพราะนิยายต้นฉบับของ Mo Xiang Tong Xiu เล่นกับความสัมพันธ์เชิงอารมณ์ระหว่าง Wei Wuxian กับ Lan Wangji อย่างลึกซึ้ง แต่เมื่อขึ้นจอมีการปรับเนื้อหาให้เข้ากับมาตรฐานของทีวี ทำให้หลายจุดถูกตีกรอบหรือเปลี่ยนโทน ฉากดราม่าบางตอนถูกตัดหรือถ่ายทอดเป็นมิตรภาพมากกว่าความรัก แต่ก็ต้องยอมรับว่าเวอร์ชั่นภาพเคลื่อนไหวทั้งอนิเมะและไลฟ์แอ็กชันยังคงเสน่ห์ของโลกเวทมนตร์ การออกแบบตัวละครกับเพลงประกอบช่วยขยายอารมณ์ได้ดี ผมชอบที่ทั้งสองเวอร์ชั่นให้ทางเลือกในการรับชม—อยากได้ความใกล้ชิดจากต้นฉบับก็อ่านนิยาย อยากได้ภาพและเสียงก็เลือกดูซีรีส์ แล้วแต่โมเมนต์ที่อยากอินกับเรื่องราวของพวกเขา

สมัยที่ยังชอบหน้าหนังสือภาพและเล่มบาง ๆ ในห้องสมุดโรงเรียน ฉันมักจะสะดุดกับเรื่องราวของเด็กที่ต้องไปอยู่กับญาติผู้ใหญ่หนึ่งคนซึ่งมีทั้งความอบอุ่นและความลึกลับในตัวเอง หนึ่งในตัวอย่างชัดเจนที่สุดคือ 'The Secret Garden' ของ Frances Hodgson Burnett เล่มนี้เล่าเรื่องแมรี่ เด็กสาวที่ถูกส่งไปอยู่กับลุงผู้เป็นเจ้าของคฤหาสน์ และความสัมพันธ์ของทั้งสองคนค่อย ๆ เปลี่ยนจากความห่างเหินเป็นการเยียวยาทางใจ ฉากการค้นพบสวนลับกับบทบาทของลุงที่ครั้งแรกดูเย็นชาแต่ค่อย ๆ อ่อนโยนขึ้น เป็นส่วนที่แสดงมุมลึกของความเป็นลุงและการดูแลหลานได้ดี ฉันชอบเวอร์ชันทีวีและหนังต่าง ๆ ที่นำเรื่องนี้มาดัดแปลง เพราะแต่ละเวอร์ชันมองความสัมพันธ์ลุง–หลานต่างกัน บางเวอร์ชันเน้นบรรยากาศสยองขลัง บางเวอร์ชันเน้นการเยียวยาและธรรมชาติ ทำให้ความหมายของคำว่า 'ลุง' เปลี่ยนไปตามน้ำเสียงของผู้สร้าง และนั่นทำให้เรื่องเล่าเดิมยังมีชีวิตอยู่ในใจฉันเสมอ

บอกเลยว่าเมื่ออ่านนิยาย 'เพื่อน(ไม่)สนิท' แล้วดูซีรีส์ ฉันรู้สึกเหมือนเจอคนคุยสองคนที่เล่าเรื่องเดียวกันแต่เปลี่ยนมุมกล้องและจังหวะให้เข้ากับแพลตฟอร์มต่างกัน ในนิยายมักให้พื้นที่กับความคิดภายในของตัวละครมากกว่าซีรีส์เยอะ — การบรรยายความไม่มั่นคง ความทรงจำเล็กๆ และรายละเอียดความสัมพันธ์แบบค่อยเป็นค่อยไปถูกถ่ายทอดผ่านภาษาที่ทำให้เราเข้าไปยืนในหัวตัวละครได้เลย ผมชอบตรงนี้เพราะมันเติมเต็มช่องว่างระหว่างคำพูดสองประโยค ทำให้ความสัมพันธ์มีน้ำหนัก อีกฝ่ายหนึ่งมักจะเห็นเหตุผลเบื้องหลังการกระทำที่ในซีรีส์ต้องตัดทิ้งเพราะเวลาจำกัด ในทางกลับกัน ซีรีส์ถ่ายทอดอารมณ์ด้วยภาพและซาวด์ได้ชัดเจนกว่า แววตา ท่าทาง เพลงประกอบ และการตัดต่อทำให้ซีนบางซีนมีพลังขึ้นทันที บางครั้งซีรีส์ก็ต้องเติมฉากหรือจัดลำดับใหม่เพื่อสร้างจังหวะดราม่าที่คนดูทีละตอนต้องการ ฉากที่ในนิยายใช้พื้นที่สี่หน้ากระดาษเล่ายาวอาจถูกย่อลงเป็นบทสนทนา 30 วินาที แต่ผลที่ได้คือเคมีของนักแสดงทำหน้าที่แทนคำบรรยายได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมือนที่เห็นในกรณีของ 'Call Me by Your Name' ที่นิยายและหนังเลือกนำเสนอความสัมพันธ์ด้วยวิธีต่างกัน แต่ก็ยังคงแก่นเดียวกันไว้ได้

ความสงสัยนี้ทำให้ฉันมองรายละเอียดเล็ก ๆ ของงานสร้างมากขึ้นก่อนจะตอบตรง ๆ ว่า 'ดูเพื่อนสนิท' เป็นผลงานที่ถูกเขียนขึ้นใหม่สำหรับการผลิตเป็นซีรีส์ ไม่ได้ดัดแปลงมาจากนิยายเล่มใดเล่มหนึ่ง เมื่อดูจากโทนการเล่าเรื่องและจังหวะบทจะรู้สึกได้ว่าบทถูกปรับมาเพื่อการแสดงบนหน้าจอโดยตรง—ฉากสนทนาที่สั้น กระชับ มีจังหวะสร้างอารมณ์ให้กับนักแสดง และรายละเอียดปลีกย่อยบางอย่างเช่นการใช้โลเคชั่นหรือมุกท้องถิ่นมักเป็นสัญญาณของบทที่เขียนมาเพื่อการถ่ายทำมากกว่าการย้ายจากหน้ากระดาษมาเป็นภาพ ในฐานะแฟนที่ติดตามงานซีรีส์ไทยมานาน ผมชอบเมื่อทีมงานเลือกเขียนบทใหม่เพราะมันทำให้เรื่องสามารถปรับให้เข้ากับนักแสดงและสื่อได้ทันที แม้จะไม่มีรากจากนิยาย แต่ถ้าชอบแนวนี้ ความสดและจังหวะบทของ 'ดูเพื่อนสนิท' ก็ให้ความเพลิดเพลินแบบของมันได้ดี

ความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนและฉากผู้ใหญ่ใน 'TharnType' ทำให้ผมรู้สึกว่ามันชัดเจนว่าเรื่องนี้มาจากนิยายที่ไม่ใช่แนวหวานใสธรรมดา จากมุมมองแฟนๆ ที่โตมากับนิยายออนไลน์ ผมเคยอ่านต้นฉบับที่ลงตอนแบบยาวและมีเนื้อหาเรตค่อนข้างสูงก่อนจะเป็นซีรีส์ทีวี การดัดแปลงเลือกตัดและเบลอฉากบางส่วนไว้ แต่แก่นเรื่องเกี่ยวกับการเปลี่ยนผ่านของความโกรธเป็นความใกล้ชิดยังคงอยู่ครบ ทำให้ตัวละครมีพัฒนาการชัดเจนและมีเคมีที่คนดูจับต้องได้ ถ้ามองในแง่การผลิต ผมชื่นชมการคัดนักแสดงที่ถ่ายทอดเคมีคู่พระ-พระได้ดี แม้ว่าบางซีนจากนิยายถูกปรับให้เหมาะกับแพลตฟอร์ม แต่บรรยากาศ ความขัดแย้ง และธีมความเป็นผู้ใหญ่นั้นยังคงทำให้ฉากเรียกอารมณ์ได้อยู่ดี

เราเคยสงสัยมานานแล้วว่างานวรรณกรรมของ ธำรง อิน จะเดินทางไปถึงจอได้หรือเปล่า และคำตอบสั้น ๆ ก็คือ: ณ ปัจจุบันยังไม่มีผลงานใดของเขาที่ถูกดัดแปลงเป็นซีรีส์อย่างเป็นทางการ จากมุมมองของคนที่ติดตามทั้งหนังสือและวงการโทรทัศน์ไทย ผมเห็นว่ามีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้การดัดแปลงช้าหรือไม่เกิดขึ้น — เรื่องสิทธิ์ทางกฎหมาย ความสนใจจากโปรดิวเซอร์ งบประมาณที่ต้องใช้ และความเหมาะสมของเนื้อหาในการเล่าเป็นภาพ เคยมีกรณีที่นิยายชั้นเยี่ยมต้องถูกปรับแก้จนเสียความเป็นต้นฉบับเพื่อให้เข้ากับตลาดหรือเวลาออนแอร์ ซึ่งเจ้าของงานเองอาจไม่ต้องการ ถ้าจะมองในเชิงบวก งานของ ธำรง อิน มักมีความลึกของตัวละครและโทนที่ชวนขบคิด ซึ่งเหมาะกับการดัดแปลงเป็นมินิซีรีส์แบบยกเรื่องเดียวจบมากกว่าจะลากยาวเป็นหลายซีซั่น อย่างไรก็ตาม การแปลงภาษาและรายละเอียดวัฒนธรรมให้เข้ากับผู้ชมทั่วไปเป็นเรื่องท้าทาย เหมือนกับที่โปรดักชันใหญ่ ๆ ต่างประเทศต้องใช้ทุนมากเพื่อจะถ่ายทอดมิติของเรื่องให้ครบ เช่นในกรณีของ 'Game of Thrones' ที่เห็นความต่างระหว่างนิยายกับหน้าจอได้ชัด — นั่นคือบทเรียนหนึ่งสำหรับการพิจารณาดัดแปลงผลงานไทยด้วยเช่นกัน

มีสิ่งหนึ่งที่ทำให้ผมนั่งคิดนานเมื่อเปรียบเทียบฉบับนิยายกับฉบับซีรีส์ นั่นคือความแตกต่างของ 'พื้นที่' ที่ทั้งสองรูปแบบให้กับเรื่องราวและตัวละคร นิยายเปิดโอกาสให้ความคิดภายในและรายละเอียดเล็กๆ ถูกขยายจนกลายเป็นส่วนสำคัญของโทนและความหมาย ฉบับหนังสือมักเล่าเชิงภายในมากกว่า พูดคุยกับผู้อ่านผ่านมุมมอง ความทรงจำ และการบรรยายที่ละเอียด เช่น ใน 'Normal People' ฉบับนิยาย ที่บรรยายความอึดอัดและการสื่อสารที่ขาดๆ เกินๆ ระหว่างตัวละครได้อย่างเจาะลึก ทำให้เข้าใจจิตใจคนได้มากกว่าแค่พฤติกรรมภายนอก ขณะที่ซีรีส์ต้องพึ่งภาพ เสียง และการแสดงเพื่อถ่ายทอดสิ่งเดียวกัน ผู้กำกับเลือกจังหวะ กล้อง และดนตรีมาช่วยแปลความคิดภายในให้ออกมาเป็นท่าทางหรือภาพเสียดสี นี่ทำให้บางครั้งตัวละครที่ในหนังสือมีโลกข้างในซับซ้อน กลับถูกตีความใหม่จนกลายเป็นเวอร์ชันที่เข้าถึงง่ายขึ้นหรือแตกต่างไปอย่างเห็นได้ชัด นอกจากนี้ ซีรีส์มักต้องย่อหรือขยายเนื้อหาเพื่อความต่อเนื่องของอีพี ทำให้บางฉากที่หนังสือให้ความหมายลึกอาจถูกตัด หรือฉากเล็กๆ ถูกขยายจนกลายเป็นประเด็นหลัก เมื่อมองรวมกัน การอ่านนิยายและการดูซีรีส์เป็นประสบการณ์ที่ต่างกัน แต่ทั้งสองแบบมีเสน่ห์ คนรักงานเขียนจะชอบความละเอียดละเมียดของคำพูด ในขณะที่คนชอบภาพยนตร์อาจหลงใหลในพลังของการแสดงและการตัดต่อ สุดท้ายแล้วฉันมักชอบกลับไปหาเวอร์ชันทั้งสอง เพื่อจับความแตกต่างของอารมณ์และการตีความที่แต่ละสื่อให้อย่างเต็มที่

เคยเจอเพื่อนที่ทำงานแนะนำให้ดูซีรีส์ 'ดาวคนละดวง' ซึ่งดัดแปลงจากนวนิยายชื่อเดียวกันของปลายฟ้า ตอนแรกนึกว่าจะเป็นโรแมนติกทั่วไป แต่ปรากฏว่าเนื้อหาลึกซึ้งกว่าที่คิด แทรกเรื่องความสัมพันธ์ในครอบครัวและความฝันที่ต้องสู้ ฉากที่แม่กับลูกสาวทะเลาะกันเพราะต่างไม่เข้าใจกันแทบทำให้น้ำตาซึม ส่วนอีกเรื่องที่ชอบคือ 'เล่ห์ลับสลับร่าง' จากงานเขียนของอัญชัน เล่นกับแนวฟีลกู้ดและความเชื่อเรื่องวิญญาณได้น่าสนใจ ตัวเอกที่ต้องแก้ปริศนาชีวิตตัวเองในร่างคนอื่นทำให้ติดงอมแงม ซีรีส์ทำออกมาได้สนุกแม้จะเปลี่ยนบางจุดจากหนังสือเล็กน้อย

บางนิยายอิโรติคที่กลายเป็นวัฒนธรรมป็อปต้องยกให้ 'Fifty Shades of Grey' ซึ่งเปลี่ยนจากแฟนฟิคต์ชิ้นหนึ่งไปเป็นนิยายขายดี แล้วถูกทำเป็นภาพยนตร์สามภาคที่คนรู้จักไปทั่วโลก ผมอ่านตอนมันวางตลาดแล้วตะลึงกับความเร็วของการแพร่กระจาย—พอเห็นเวอร์ชันจอเงินก็รู้สึกว่าทีมงานพยายามบาลานซ์ความโป๊กับข้อจำกัดของเรตติ้ง ผลคือบางฉากที่ในหนังสือเปิดกว่านั้นถูกเซตโทนให้โรแมนติกมากขึ้น นอกจากนี้การแปลงเนื้อหาเชิงอินทรีย์ของตัวละครให้กลายเป็นภาพนิ่งบนจอมีทั้งข้อดีที่ทำให้เข้าถึงคนทั่วไปและข้อเสียที่ลดความซับซ้อนทางอารมณ์ของตัวละครไปบ้าง ท้ายสุด ผลงานชิ้นนี้ทำให้พูดคุยเรื่องเพศในวงกว้างกว่าเดิม และผมว่ามันเป็นตัวอย่างชัดเจนว่าการดัดแปลงอิโรติคสู่ภาพยนตร์ต้องคิดเรื่องการเซ็นเซอร์ เทคนิคลูกเล่นภาพ และการรักษาความเป็นมนุษย์ของตัวละครให้สมดุล