ผีชีวะ5 ฉบับภาพยนตร์ต่างจากเกมตรงไหน?

จะว่าไป การเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนที่สุดจากเกมมาสู่ภาพยนตร์ 'ผีชีวะ' คือการสร้างตัวเอกใหม่และการเปลี่ยนโทนเรื่องราวให้กลายเป็นหนังแอ็กชันไซไฟมากขึ้น แทนที่จะรักษาแก่นของเกมที่เป็นสยองขวัญเอาชีวิตรอดแบบคับขัน เกมต้นฉบับเน้นการค้นหาเบาะแส การบริหารทรัพยากร และบรรยากาศตึงเครียด ส่วนหนังกลับผลักให้เรื่องราวขยายสเกลไปสู่การต่อสู้ระดับโลก แกนกลางของภาพยนตร์กลายเป็นตัวละครใหม่ชื่ออลิซซึ่งไม่มีอยู่ในเกม การใส่ตัวละครคนใหม่เข้ามาทำให้โครงเรื่องวิ่งออกจากเส้นทางหลักของจักรวาลเกมและสร้างภาคต่อในเส้นเรื่องของตัวภาพยนตร์เอง ซึ่งผมมองว่าเป็นจุดที่เปลี่ยนมากที่สุดเพราะทุกอย่างตั้งต้นจากมุมมอง-การกระทำของอลิซเป็นหลัก เหมือนเปลี่ยนจุดโฟกัสของตำนานไปเลย การตีความตัวละครและเหตุการณ์ที่คุ้นเคยก็ถูกปรับให้ต่างไปจากเกมโดยสิ้นเชิง ตัวอย่างเช่นรูปแบบของ 'Nemesis' ในเกม 'Resident Evil 3' เป็นสายตามล่า S.T.A.R.S. ที่น่ากลัวและเน้นความสยอง แต่พอมาอยู่ใน 'Resident Evil: Apocalypse' มันกลายเป็นบอสแอ็กชันที่มีฉากไล่ล่าครึกครื้นมากกว่า เรื่องราวของเมืองแรคคูนซิตี (Raccoon City) และแอมบรา (Umbrella) ในเกมมีรายละเอียดปมปริศนา การทดลองทางชีวภาพ และจังหวะการเปิดเผยทีละน้อย ขณะที่หนังเลือกที่จะแสดงผลลัพธ์แบบรวดเร็วและเพิ่มองค์ประกอบไซไฟอย่างปัญญาประดิษฐ์ สะท้อนความต่างของสื่อ: เกมต้องให้ผู้เล่นสัมผัสการค้นหา แต่หนังต้องถ่ายทอดภาพให้คนดูทันที นอกจากนี้หลายตัวละครหลักในเกม เช่น คริส คลาร์ก หรือ จิล คล้ายจะโดนจัดการหรือเปลี่ยนบทบาทเพื่อให้สอดคล้องกับเส้นเรื่องใหม่ ทำให้แง่มุมความสัมพันธ์และแรงจูงใจของตัวละครจางลงไปบ้าง ยังมีการเพิ่มองค์ประกอบที่เกมแทบไม่เน้น เช่นพล็อตเรื่องเกี่ยวกับโคลนนิ่งและพลังพิเศษของอลิซซึ่งกลายเป็นแกนหลักของภาพยนตร์ภาคหลังๆ รวมถึงการขยายสเกลไปยังโลกหลังการล่มสลายและการต่อสู้ในหลายประเทศ แทนที่จะเกาะกับความน่ากลัวในพื้นที่จำกัดแบบเกมคลาสสิก ผมเข้าใจว่าการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ทำเพื่อให้ภาพยนตร์เข้าถึงคนดูวงกว้างและสร้างฉากทุ่มทุนได้ แต่ก็แลกมาด้วยการลดทอนบรรยากาศสยองแบบค่อยเป็นค่อยไปที่หลายคนหลงรัก ผลลัพธ์คือสองแฟรนไชส์ต์กลายเป็นสิ่งที่เดินคู่ขนานกัน: เกมยังคงเป็นต้นฉบับสยองขวัญเอาชีวิตรอด ในขณะที่หนังกลายเป็นชุดแอ็กชันไซไฟที่มีแรงขับเคลื่อนของฮีโร่คนเดียวมากกว่า สรุปแล้วการเพิ่มตัวเอกใหม่และการเปลี่ยนโทนเรื่องราวคือการปรับเปลี่ยนที่ผมรู้สึกว่าต่างจากต้นฉบับมากที่สุด — เป็นทั้งสิ่งที่ทำให้รู้สึกหงุดหงิดตอนอยากเห็นความเป็นเกมแท้ๆ และเป็นสิ่งที่ทำให้บางฉากสนุกจนติดตาในแบบหนังบล็อกบัสเตอร์ไปพร้อมกัน

ชัดเจนเลยว่าหนัง 'Resident Evil: Retribution' กับเกม 'Resident Evil 5' เป็นผลงานคนละแบบ ทั้งจากมุมเรื่องและแรงขับเคลื่อนหลักของเรื่อง ผมมักจะชอบเปรียบเทียบตรงที่ตัวเอกของทั้งสองต่างกันสุดขั้ว: หนังยึดตามตัวละครที่สร้างขึ้นมาเฉพาะสำหรับจักรวาลภาพยนตร์อย่างอลิซเป็นศูนย์กลาง ขณะที่เกมเวอร์ชันที่ห้าเน้นคู่หูภาคสนามอย่างตัวละครจากเกมที่ต้องทำงานร่วมกันเป็นหัวใจของการเล่น ความต่างนี้ทำให้โทนเรื่องเพียงแค่เปลี่ยนไม่พอ แต่เปลี่ยนทั้งโครงเรื่องและมุมมองของเหตุการณ์ อีกเรื่องที่แตกต่างชัดมากคือฉากและศัตรู เกม 'Resident Evil 5' พาไปยังทุ่งหญ้าและหมู่บ้านในแอฟริกา พร้อมศัตรูประเภทใหม่อย่างสายพันธุ์ที่ถูกดัดแปลงและบอสที่ออกแบบมาสำหรับการต่อสู้แบบร่วมมือ ในขณะที่หนังเลือกใช้การจำลองสถานที่หลายแบบเป็นฉากต่อสู้และเน้นความอลังการของการแอ็กชัน—มีฉากในห้องทดลอง จำลองเมือง หรือฉากซอมบี้กระจัดกระจาย แต่ไม่ได้ให้ความรู้สึก ‘เอาตัวรอด’ แบบเดียวกับเกมเลย ในฐานะแฟน ผมคิดว่าคนดูที่คาดหวังให้หนังสะท้อนการเล่นและบรรยากาศของเกมจะรู้สึกต่างไปจากคนที่มองหนังเป็นงานแอ็กชันไซไฟแยกตัวออกมา มุมมองส่วนตัวคือทั้งสองเวอร์ชันน่าสนุกต่างกัน แต่ถาต้องการอรรถรสของเกมที่มีความร่วมมือ สแกลบอสและความตึงเครียดของทรัพยากร หนังเรื่องนี้จะไม่ตอบโจทย์ในด้านนั้น

พอจะเริ่มบอกความแตกต่างแบบตรงไปตรงมาระหว่างเวอร์ชันภาพยนตร์กับเกมแล้ว ผมมองว่าแกนหลักคือ 'มุมมอง' และ 'ตัวเอก' ที่เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง จากเกมดั้งเดิมผู้เล่นสวมบทเป็นตัวละครในทีม S.T.A.R.S. อย่าง Jill หรือ Chris ที่ต้องไขปริศนา คุมทรัพยากร แล้วค่อย ๆ เผชิญความน่ากลัวแบบช้า ๆ แต่ในหนัง 'ผีชีวะ' ผู้สร้างเลือกใส่ตัวละครใหม่อย่าง Alice เป็นศูนย์กลาง ทำให้โฟกัสย้ายไปที่แอ็กชันและลำดับการต่อสู้มากกว่า นอกจากตัวเอกแล้วบรรยากาศยังต่างกันชัด เกมเน้นความเงียบ เครื่องหมายความตึงเครียดจากการจัดการกระสุน และปริศนาที่ต้องคิด แต่หนังทำซีนใหญ่ ๆ ที่ตื่นตา เช่น ฉากวิ่งหนีหรือการต่อสู้แบบทีม ทำให้ความรู้สึกกลายเป็นหนังแนวไซไฟแอ็กชันแทนสยองขวัญเชิงเอาต์สไตล์ ความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้แย่เสมอไป ถ้ามองในฐานะแฟนหนังแอ็กชันผมก็ชอบที่หนังนำเสนอความบันเทิงแบบจอใหญ่ แต่ถาคุณคาดหวังความหลอนเชิงจิตวิทยาเหมือนเกมต้นฉบับ อาจจะรู้สึกว่าหายไปเยอะ

ความเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดคือโทนและการเล่าเรื่องของ 'ผีชีวะ 3' ฉบับรีเมคเมื่อเทียบกับต้นฉบับ ถ้าจะพูดแบบตรงๆ ฉันรู้สึกว่ารีเมคเน้นความกระชับและเกิดเหตุการณ์แบบถูกจัดฉากให้รู้สึกตื่นเต้นมากขึ้น ต้นฉบับปี 1999 ให้ความรู้สึกเป็นการเอาตัวรอดช้าๆ มีการสำรวจมุมเมืองราฟคูนซิตี้กว้างกว่าและมีจังหวะช็อกแบบค่อยเป็นค่อยไป ในขณะที่รีเมคเลือกตัดเนื้อหาเบื้องหลังหลายส่วนออก เหลือแต่พล็อตหลักที่ผลักดันให้ผู้เล่นวิ่งหนี Nemesis ตลอดเวลา นอกจากการตัดจังหวะและย่อเรื่องแล้ว บุคลิกของตัวละครก็ถูกปรับให้ทันสมัยขึ้น Jill ในรีเมคดูมีความเป็นฮีโร่มากขึ้น ทั้งการออกแบบคัทซีน การโต้ตอบกับ Carlos และฉากแอ็กชันที่ทำให้เธอดูแข็งแรงกว่าเดิม ในทางกลับกันต้นฉบับยังทิ้งช่องว่างให้จินตนาการของผู้เล่นเยอะกว่า ซึ่งผมคิดว่ายังมีเสน่ห์แบบคลาสสิกอยู่บ้าง ท้ายที่สุดแล้วการตัดสินใจของทีมรีเมคคือการเปลี่ยนเกมจาก survival-horror แบบระแวดระวังมาเป็นประสบการณ์ทันสมัยที่เน้นความดึงดูดใจและความเร็ว หากใครชอบบรรยากาศช้าๆ แบบเก่าอาจรู้สึกขาดอะไรไปบ้าง แต่ถ้ามองในมุมของการเข้าถึงคนยุคใหม่ รีเมคทำงานได้ดีและมันก็สนุกในแบบของมันเอง

การเปลี่ยนโทนเรื่องของ 'ผีชีวะ 5' ทำให้เรารู้สึกได้ทันทีว่ามันไม่ได้พยายามเป็นแค่ภาคต่อแบบเดิมๆ — มันพยายามขยายขอบเขตทั้งด้านพล็อตและองค์ประกอบการเล่นเกม เส้นเรื่องของ 'ผีชีวะ 5' เน้นการขับเคลื่อนด้วยตัวละครคู่หูมากกว่าการเป็นการผจญภัยเดี่ยวแบบมุมมองคนเดียว ที่เด่นชัดคือการใส่ความสัมพันธ์ระหว่างตัวเอกกับผู้ช่วยเข้ามาเป็นแกนร่วม ส่งผลให้บทสนทนาและฉากคัทซีนมีน้ำหนักใหม่ ๆ เรื่องราวไม่ได้มุ่งหวังให้เรารู้สึกเปลี่ยวเหงาและถูกล้อมด้วยความน่าสะพรึงอย่างเดียว แต่ต้องการให้ผู้เล่นรู้สึกถึงพันธะ ความไว้วางใจ และความขัดแย้งระหว่างมุมมองทางจริยธรรมของตัวละคร ซึ่งต่างจากภาคก่อนที่มักเน้นความลึกลับและบรรยากาศสยองขวัญแบบค่อย ๆ เปิดเผย เช่น ใน 'ผีชีวะ 4' ที่ให้ความรู้สึกโดดเดี่ยวและตึงเครียดมากกว่า นอกจากโทนเรื่องแล้ว พล็อตของ 'ผีชีวะ 5' ขยับไปสู่ประเด็นที่ใหญ่ขึ้นทั้งในมิติการเมืองและเชื้อชาติ—มันตั้งคำถามเกี่ยวกับการแทรกแซงทางชีวภาพและผลกระทบต่อชุมชนในระดับกว้าง ทำให้ตัวร้ายหรือแรงขับเคลื่อนของเรื่องมีแรงจูงใจที่เชื่อมโยงกับประเด็นโลกจริงมากขึ้น แทนที่จะเป็นแค่ทดลองวิทยาศาสตร์ไร้เหตุผลอย่างในบางภาคก่อน จุดนี้ทำให้บทสนทนาและฉากเปิดเผยข้อมูลมีความหนักแน่น แต่ก็แลกมาด้วยโทนอันหนักขึ้นในบางช่วง ในมุมของการเล่นเกม 'ผีชีวะ 5' เน้นจังหวะการต่อสู้แบบบล็อกบัสเตอร์—ฉากแอ็กชัน ชุดบอส และการใช้ปืนแบบเต็มรูปแบบ มากกว่าการจัดทรัพยากรและความหวาดผวาแบบเอาตัวรอด จุดนี้ทำให้แฟนที่ชอบความสยองขวัญแบบค่อย ๆ ติดตามอาจรู้สึกว่าตัวเกมสูญเสียเสน่ห์แบบเก่าไป แต่ในขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้ผู้เล่นได้สัมผัสการเล่าเรื่องที่มีความเป็นหนังแอ็กชันมากขึ้น ท้ายสุดแล้ว เรามองว่ามันเป็นการเปลี่ยนผ่านมาเป็นรูปแบบใหม่—บางอย่างสูญเสีย บางอย่างได้มา—แต่เรื่องราวและตัวละครใหม่ ๆ ที่เพิ่มเข้ามาทำให้ภาคนี้มีอัตลักษณ์ของตัวเอง ซึ่งถ้าต้องเลือกระหว่างความหลอนแบบเดิมกับการเดินเรื่องที่เข้มข้นมากขึ้น เราก็ยังชอบการทดลองแบบนี้ เพราะมันทำให้ซีรีส์ไม่หยุดนิ่งและยังมีเรื่องให้ถกเถียงกันต่ออีกเยอะ

บอกเลยว่าเมื่อพูดถึงความใกล้เคียงกับเนื้อเรื่องจากเกมแล้ว งานแอนิเมชันวิดีโอและซีรีส์ CG ของแฟรนไชส์นี้กินขาดเรื่องความต่อเนื่องกับเกมต้นฉบับมากที่สุด โดยเฉพาะ 'Resident Evil: Degeneration', 'Resident Evil: Damnation' และ 'Resident Evil: Vendetta' รวมถึงซีรีส์ 'Resident Evil: Infinite Darkness' บทบาทของตัวละครอย่างลีออน คลาร์ก และคริส เรดฟิลด์ในผลงานพวกนี้ถูกเขียนให้สานต่อเส้นเรื่องและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเกมอย่างชัดเจน มีการอ้างอิงถึงองค์ประกอบสำคัญขององค์กรอัมเบรลลา สารไวรัส และผลกระทบทางการเมืองที่เป็นแกนกลางของโลกในเกม ทำให้รู้สึกเหมือนกำลังอ่านหรือดูตอนต่อของเกมมากกว่าจะเป็นงานที่แยกโลกออกไปคนละทาง ส่วนหนังฟอร์มยักษ์แนวแอ็กชันที่มิลล่า โจโววิชเป็นตัวเอกนั้นเลือกสร้างจักรวาลใหม่ขึ้นมามากกว่าเรื่องราวจากเกมเดิม ตัวละครใหม่อย่างอลิสมีบทบาทเป็นศูนย์กลางแทนตัวละครในเกม ผลเลยทำให้หนังชุดนี้สนุกในแบบของมันเองแต่ไม่ได้ต่อเนื้อหาเกมตรงๆ ดังนั้นถามว่า ‘‘ภาคไหนต่อเนื้อเรื่องจากเกมมากที่สุด’’ จะต้องแยกว่าพูดถึงการ “ต่อเนื่องเชิงเนื้อหาและจักรวาล” หรือการ “ดัดแปลงเนื้อหาตรงๆ” ถ้าพูดถึงการดัดแปลงเนื้อหาแบบยึดโครงเรื่องเดิมสุด ๆ แล้ว 'Resident Evil: Welcome to Raccoon City' (2021) ถือว่าซื่อสัตย์กับเกมโดยนำโครงเรื่องของ 'Resident Evil' และ 'Resident Evil 2' มาร้อยเรียงใหม่ค่อนข้างตรง แต่ถ้าพูดถึงความต่อเนื่องในจักรวาลที่เป็นทางการและถือว่าเป็นแคนอน แนวแอนิเมชันและซีรีส์ CG จะสัมพันธ์กับเกมมากกว่าเพราะมีการวาง timeline และความเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ในเกมอย่างเป็นระบบ ผมชอบแอนิเมชันตรงที่มันให้ความรู้สึกว่าได้เห็นตัวละครจากเกมเดินหน้าต่อไปจริง ๆ เช่นลีออนที่ยังคงเป็นตัวแทนแนวร่วมต่อต้านอัมเบรลลา หรือคริสที่ต้องเผชิญหน้ากับผลกระทบทางการเมืองและทหาร ซึ่งเป็นธีมที่เกมเองก็ชอบเล่นอยู่แล้ว ขณะเดียวกัน 'Welcome to Raccoon City' ให้ความพึงพอใจแบบแฟนเกมที่อยากเห็นฉากสำคัญ ๆ และบรรยากาศสยองขวัญของเกมถูกถ่ายทอดลงจอได้อย่างค่อนข้างครบ จบด้วยความเห็นส่วนตัวคือถาใดอยากติดตามเรื่องราวที่ต่อจากเกมแบบเป็นทางการและยังคงเส้นเกมไว้ก็ให้มองหาแอนิเมชัน/ซีรีส์ CG แต่ถ้าอยากดูการเล่าเรื่องที่忠實กับเนื้อหาเกมต้นฉบับที่สุดในแง่ของพล็อต 'Welcome to Raccoon City' ก็ให้ความรู้สึกนั้นได้อย่างชัดเจน โดยรวมแล้วผมเทใจให้แอนิเมชันเพราะมันยังคงความเป็นเกมได้มากกว่าและทำให้รู้สึกเหมือนได้ต่อบทต่อจากที่เกมค้างไว้จริง ๆ.

การกลับมาของ 'ผีชีวะ 5' ทำให้ฉันเห็นการเปลี่ยนแปลงเชิงกลยุทธ์ของซีรีส์อย่างชัดเจน ตั้งแต่จังหวะการเล่นไปจนถึงการออกแบบศัตรู ภาคนี้ขยับตัวออกจากการเอาแต่เน้นความหลอนแบบเดี่ยวๆ ไปสู่การเป็นเกมยิงแนวบู๊หนักขึ้น ความรู้สึกตึงเครียดแบบเป๊ะๆ ถูกแทนที่ด้วยสนามกว้างที่เปิดโอกาสให้ไล่ล่าศัตรูเป็นฝูง การจัดการทรัพยากรเชิงเอาตัวรอดลดน้อยลงเมื่อเทียบกับภาคก่อน ทำให้การใช้อาวุธและการวางแผนเชิงทีมมีความสำคัญมากขึ้น นอกจากนี้รูปแบบการเล่นร่วม (co-op) ถูกเขย่าให้มีบทบาทสำคัญที่ส่งผลต่อการออกแบบด่านและศัตรูเช่นกัน การแบ่งหน้าที่กันยิงกับซัพพอร์ต การกดปุ่มร่วมกันในฉากบอส และช่วงเวลาที่ต้องพึ่งพาความช่วยเหลือ ทำให้ประสบการณ์เล่นแตกต่างจากการเล่นคนเดียวโดยสิ้นเชิง ผู้ช่วยในเกมมีทั้งข้อดีของการเติมเต็มช่องว่างและข้อจำกัดเมื่อเป็น AI ที่ยังตอบสนองไม่เนียนเสมอไป สุดท้ายมุมมองของฉันคือภาคนี้เป็นการแลกเปลี่ยน: ได้ความเร้าใจและฉากบู๊ที่จัดเต็ม แต่แลกมาด้วยความหลอนและการสำรวจเชิงซ่อนเร้นที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด ถ้าต้องเลือกเล่นเพื่อความตื่นเต้นร่วมกับเพื่อน 'ผีชีวะ 5' ตอบโจทย์ได้ดี แต่ถาต้องการฟีลหนาวๆ เดินคนเดียวในซากเมืองคงต้องมองหาภาคก่อนหน้าเป็นทางเลือก

อธิบายตรงๆเลยว่า 'ผีชีวะ 4' (Resident Evil: Afterlife) ไม่ได้ดัดแปลงมาจากเกมภาคใดภาคหนึ่งแบบตรงไปตรงมา — มันเป็นเรื่องราวต้นฉบับที่ต่อจากไทม์ไลน์ของหนัง ซึ่งใช้ตัวละครหลักที่หนังสร้างขึ้นมาเองและไอเดียของบริษัท Umbrella กับไวรัสเป็นแก่นร่วม ฉันมองว่าในแง่ของความตรงกับเกม ภาพยนตร์ภาคนี้มีเพียงแค่การหยิบองค์ประกอบเชิงสัญลักษณ์จากซีรีส์เกมมาใช้ เช่น ตัวไวรัส การทดลองที่ผิดพลาด และบรรยากาศซอมบี้ที่โถมเข้าใส่ แต่องค์ประกอบสำคัญของเกมอย่างโครงเรื่องของตัวละครหลักในเกม (เช่นภารกิจช่วยเหลือของ Leon ใน 'Resident Evil 4') หรือระบบเกมเพลย์ ไม่ได้ถูกยกมาทั้งหมด ช่วงหนึ่งมีการโผล่ของตัวละครจากจักรวาลเกมที่แฟนๆ รู้จักบ้าง แต่หนังยังคงผลักดันเรื่องราวของตัวละครหลักของหนังอย่างชัดเจน สรุปแบบไม่ต้องซับซ้อนก็คือ 'ผีชีวะ 4' คือหนังแอ็คชัน-สยองขวัญที่หยิบแรงบันดาลใจจากจักรวาลเกม แต่ไม่ได้เป็นการดัดแปลงแบบตอนต่อตอนหรือยกพล็อตของเกมภาคใดภาคหนึ่งมาเป๊ะ — มันเหมือนแฟนฟิคที่ใช้กรอบของเกมแล้วสร้างเรื่องของตัวเองขึ้นมา ฉันชอบมุมมองนี้เพราะทำให้หนังมีอิสระ แต่ก็เข้าใจแฟนเกมที่หวังเห็นพล็อตจากเกมฉบับต้นฉบับด้วยเช่นกัน.