มาสคอตจากเกมญี่ปุ่นตัวไหนมีแฟนคลับมากที่สุด?

แฟนๆ ในญี่ปุ่นมักจะยกให้ 'ピクミン' เป็นตัวอย่างคลาสสิกของตัวละครพืชที่มีแฟนมากที่สุด ด้วยรูปลักษณ์น่ารักที่ผสมความเรียบง่ายและความแปลกใหม่ เกมเพลย์ที่ทำให้คนรู้สึกเหมือนกำลังดูสวนเล็ก ๆ มีชีวิต และการออกแบบตัวละครที่หลากหลาย ทำให้มันฝังใจคนทุกวัย ผมชอบว่ายิ่งโตขึ้นยิ่งเห็นมุมมองใหม่ ๆ ของ 'ピクミン' — จากของเล่นกระจุกหนึ่งในตู้จนกลายเป็นซีรีส์เกมที่แฟน ๆ ตั้งใจสะสม ทุกงานอีเวนต์ที่เกี่ยวกับเกม มักจะมีสินค้าพิเศษ ฟิกเกอร์ และคนแต่งคอสเพลย์ตัวพิคมิน นอกจากนั้นการปรากฏตัวในเกมต่อสู้และสื่ออื่น ๆ ช่วยขยายฐานแฟนให้กว้างขึ้น ทั้งแฟนเกมรุ่นเก่าและเด็กๆ รุ่นใหม่ก็ชอบตรงความเป็นมิตรของคาแรกเตอร์เหล่านี้ ถ้ามองในเชิงวัฒนธรรม เหตุผลที่คนญี่ปุ่นผูกพันกับ 'ピクミン' เป็นเรื่องของการดูแลร่วมกัน ความน่ารักแบบมินิมอล และการออกแบบที่ใส่อารมณ์แบบญี่ปุ่นอยู่ดี ๆ — นั่นแหละที่ทำให้ผมยังคงเห็นคนพูดถึงและเก็บสะสมของเกี่ยวกับซีรีส์นี้เสมอ

มาสคอตที่โดดเด่นและแทบจะกลายเป็นหน้าตาของทั้งแฟรนไชส์คือ 'Pikachu' จาก 'Pokemon' ฉันคิดว่าส่วนหนึ่งของพลังมันมาจากการออกแบบที่เรียบง่ายแต่มีเสน่ห์สุดๆ — แก้มสีเหลือง ตาโต หูแหลม พร้อมเสียงพูดเป็นเอกลักษณ์ที่จำได้เร็วมาก ความสัมพันธ์ระหว่าง 'Pikachu' กับตัวเอกของเรื่องช่วยทำให้มาสคอตนี้มีมิติขึ้นกว่าแค่สิ่งน่ารัก มันไปกับการผจญภัย แสดงความกล้าหาญและความอ่อนโยนในหลายตอน กลายเป็นสัญลักษณ์แทนมิตรภาพและการเติบโต ฉันมักจะนึกถึงฉากที่มันยืนข้างๆ ในช่วงเวลาสำคัญ ๆ — นั่นแหละที่ทำให้ความน่ารักกลายเป็นความผูกพันทางอารมณ์ อีกเรื่องที่น่าสนใจคือวิธีการใช้ 'Pikachu' ในการตลาดและสินค้าต่างๆ มันไม่เคยรู้สึกถูกฉาบเรียบเป็นแค่โลโก้ เพราะภายในเนื้อเรื่องยังมีการพัฒนาและแสดงด้านต่างๆ ของตัวละคร ฉะนั้นเวลามองเห็นสัญลักษณ์นี้ไม่ว่าจะเป็นตุ๊กตา เสื้อ หรือสติกเกอร์ มันมักจะเรียกความทรงจำเก่า ๆ กลับมาให้ยิ้มได้ — นั่นคือตัวชี้ชัดว่าทำไมแฟน ๆ ถึงจดจำมันได้นานขนาดนี้

ในโลกแฟนอาร์ตที่กว้างใหญ่ มีตัวละครบางตัวที่เหมือนแผ่นกระดาษเปล่าที่ศิลปินอยากเติมเต็มด้วยสไตล์ของตัวเอง ผมมองว่าอันดับต้นๆ คงต้องยกให้ 'Jujutsu Kaisen' กับตัวละครหนึ่งที่กลายเป็นแม่เหล็กแฟนอาร์ต นั่นคือ Gojo Satoru—เส้นผมสีเงิน แว่นตา หรือผ้าปิดตา ทำให้หน้าตาเป็นต่อสำหรับการวาดเล่นในหลายรูปแบบ ทั้งชวนหลงใหล ตลก หรือดาร์กสุด ๆ ฉากที่เขาใช้พลังแบบกว้างๆ กับท่าทางเก๋ๆ ก็ถูกนำกลับมาวาดซ้ำจนเป็นมุกในชุมชน ความที่เขามีมุกตลก ความเท่ และโมเมนต์ดราม่าในเรื่อง ทำให้ศิลปินชอบเอามาผสมสไตล์ เช่น ใส่ชุดย้อนยุค เปลี่ยนอารมณ์เป็น chibi หรือแม้แต่วาดเป็นตัวละครเพศสลับ ผมเห็นผลงานจากทั้งมือใหม่และโปรบน Pixiv กับ Twitter เยอะมาก จึงค่อนข้างแน่ใจว่าเหตุผลไม่ได้มาจากความหล่ออย่างเดียว แต่เพราะคาแรคเตอร์เปิดโอกาสให้สร้างสรรค์ได้ไม่รู้จบ — นี่แหละเหตุผลที่เขามีแฟนอาร์ตถล่มทลาย

พูดถึงงานของ 'อู๋ เชี่ยน' แล้ว ชื่อที่แฟนๆ พูดถึงกันมากที่สุดมักจะยกให้ตัวละครจาก '魔道祖師' เป็นหลัก โดยเฉพาะสองตัวละครที่แย่งชิงความนิยมกันไม่ลงตัวคือ '魏无羡' (เว่ยอวิ่น) กับ '蓝忘机' (หลานวั่งจี๋) คนหนึ่งมีเสน่ห์แบบกวนและขี้เล่น อีกคนมีเสน่ห์แบบเย็นยะเยือกแต่ซ่อนความอ่อนโยน ทำให้ทั้งคู่กลายเป็นขั้วของความนิยมที่เติมพลังให้กันและกันเสมอ เว่ยอวิ่นได้รับความนิยมเพราะเป็นตัวละครที่ไม่สมบูรณ์แบบ มีมิติทั้งตลก เศร้า และโกรธเกรี้ยวในบางจังหวะซึ่งคนดูรู้สึกเข้าถึงได้ง่าย ขณะที่หลานวั่งจี๋เป็นไอเดียของความสงบและความจงรักภักดีที่ทำให้แฟนๆ หลงรักในความนิ่งและการกระทำที่หนักแน่น เว่ยอวิ่นได้รับการยกย่องจากแฟนคลับในหลายมิติ ทั้งผลงานแฟนอาร์ตที่ทะลักบนโซเชียลมีเดีย คอสเพลย์ที่สร้างสรรค์ และฟิคแฟนตาซีที่ขยายเรื่องราวออกไปไม่รู้จบ เสน่ห์ของเขาอยู่ที่การเป็นตัวละครที่กล้าทำในสิ่งที่คนอื่นไม่กล้า กล้าท้าทายระบบ และยังมีมุมอ่อนโยนกับคนใกล้ชิด ซึ่งทำให้ผู้ชมเชื่อมโยงกับความเป็นมนุษย์ของเขาได้ง่าย เวอร์ชันต่างๆ ทั้งนิยาย ดองฮวา (อนิเมะจีน) และซีรีส์สดอย่าง '陈情令' ก็ยิ่งผลักดันให้ชื่อของเขากลายเป็นไอคอนวัยรุ่นและวัยทำงาน เพราะผู้เล่นบทและนักพากย์สามารถถ่ายทอดอารมณ์หลากหลายของเว่ยอวิ่นออกมาได้ดี จนแฟนคลับมีของสะสม เสื้อยืด โปสเตอร์ และอีกมากมายที่มีหน้าเขาเป็นจุดขาย ส่วนหลานวั่งจี๋ก็มีแฟนคลับหนาแน่นไม่แพ้กัน โดยเฉพาะคนที่ชื่นชอบตัวละครแนวเงียบ ขรึม แต่จริงจังและคอยปกป้องคนที่รัก ความสัมพันธ์แบบกึ่งทางการกึ่งส่วนตัวของเขากับเว่ยอวิ่นกลายเป็นหัวใจสำคัญที่ดึงดูดชุมชนแฟนให้มาสร้างงานร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นมังงะแฟนอาร์ต เพลงฟังเคล้าบรรยากาศ หรือการตัดต่อวิดีโอที่สื่ออารมณ์ระหว่างสองคนนี้ ความเป็น 'เหยื่อความเงียบแต่สัตย์จริง' ของหลานวั่งจี๋ทำให้เขาเป็นตัวละครที่แฟนๆ ใจป้ำสำหรับการลงแรงทำฟิคประเภทโรแมนซ์หรือดราม่า อีกทั้งการแสดงของนักแสดงในซีรีส์ก็ยิ่งเพิ่มมวลแฟนคลับให้แก่ตัวละครนี้ ถ้ามองรวมๆ แล้ว ตอบว่าใครมากที่สุดคงต้องบอกว่าเป็นการแข่งกันแบบเส้นยาแดงผ่าแปด — เว่ยอวิ่นมักจะได้คะแนนนำในแง่ของความเป็นมิตรมาก และชนะในด้านปริมาณแฟนอาร์ตกับคอสเพลย์ แต่หลานวั่งจี๋ก็ไม่เคยห่างไกลในแง่ความจงรักและการสร้างสรรค์งานแฟน ที่สำคัญคือทั้งคู่ต่างเติมเต็มกัน การพูดว่าใครคนเดียวมีแฟนคลับมากที่สุดอาจไม่ตรงเท่าไหร่กับการยอมรับว่า 'เว่ยอวิ่น' กับ 'หลานวั่งจี๋' คือคู่ขวัญที่ทำให้โลกของงานชิ้นนี้มีพลังและความอบอุ่นสำหรับแฟนๆ ระยะยาว ซึ่งส่วนตัวก็ชอบความสมดุลระหว่างความป่วนของเว่ยอวิ่นกับความนิ่งของหลานวั่งจี๋ มันทำให้เรื่องราวมีชีวิตและฉันมักจะยิ้มทุกครั้งที่เห็นแฟนอาร์ตหรือฟิคใหม่ๆ เกี่ยวกับคู่นี้

หลายครั้งที่บริษัทใหญ่ๆ ในญี่ปุ่นจะเป็นเจ้าของหรือตั้งคณะกรรมการผลิต (production committee) เพื่อถือสิทธิ์ตัวละครและมาสคอตจากอนิเมะ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมบางครั้งชื่อบริษัทที่ถือสิทธิ์อาจไม่ตรงกับสตูดิโอที่สร้างอนิเมะนั้น ๆ ผมมักจะอธิบายให้เพื่อนเข้าใจง่ายๆ ว่าเป็นเหมือนการรวมกลุ่มระหว่างสำนักพิมพ์ สตูดิโอ โปรดิวซ์ และบริษัทของเล่น เพื่อจัดการทั้งการผลิต การฉาย และการขายสินค้าอนิเมะ ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ 'Pokemon' ซึ่งสิทธิ์ด้านมาสคอตและสินค้ามักอยู่กับกลุ่มบริษัทที่เกี่ยวข้องอย่าง The Pokemon Company มากกว่าจะเป็นสตูดิโออะนิเมชั่นลำพัง ประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยคุยกับคนที่ทำสินค้าลิขสิทธิ์ คือถ้าต้องการทำมาสคอตเชิงพาณิชย์ จะต้องติดต่อแผนกลิขสิทธิ์ของบริษัทที่เป็นเจ้าของ IP โดยตรง ในกรณีของตัวละครคลาสสิก เช่น 'Astro Boy' งานลิขสิทธิ์มักดูแลโดย Tezuka Productions ส่วนตัวละครจากสตูดิโอภาพยนตร์อย่าง 'My Neighbor Totoro' ตัวละครจะถูกบริหารสิทธิ์โดยทีมของสตูดิโอเองหรือหน่วยงานที่สตูดิโอแต่งตั้ง ผมเลยมักจะแนะนำให้ดูเครดิตของผลงานและหน้าเว็บไซต์อย่างเป็นทางการเป็นจุดเริ่มต้น เพราะชื่อบริษัทที่เกี่ยวข้องมักแสดงชัดเจนและช่วยบอกได้ว่าใครเป็นฝ่ายจัดการลิขสิทธิ์

ในญี่ปุ่นถ้าพูดถึงสัตว์การ์ตูนที่ได้รับความนิยมสูงสุดจนกลายเป็นไอคอนทางวัฒนธรรม คำตอบที่โผล่มาทันทีในหัวคือ 'Hello Kitty' — แมวหน้าตาเรียบง่ายที่แทบจะไม่มีปากแต่กลับสื่ออารมณ์ได้กว้างไกลกว่าที่คิด ทุกครั้งที่เห็นสินค้ามีตราแมวตัวนี้ไม่ว่าจะเป็นสินค้าทั่วไป เสื้อผ้า ของสะสม หรือแม้แต่คาเฟ่และเครื่องบิน เห็นได้ชัดว่ามันไม่ได้เป็นแค่ตัวการ์ตูนเด็กเท่านั้น แต่กลายเป็นแบรนด์ที่เชื่อมโยงกับผู้คนทุกวัย ตั้งแต่วัยเด็กไปจนถึงผู้ใหญ่ที่เติบโตมากับมัน จุดแข็งของ 'Hello Kitty' อยู่ที่การออกแบบที่เรียบง่ายและยืดหยุ่น ทำให้สามารถไปปรากฏตัวบนสื่อและสินค้าหลากหลายรูปแบบได้ง่าย อีกทั้งบริษัท Sanrio ก็มีการทำการตลาดและร่วมมือกับแบรนด์ต่างๆ อย่างต่อเนื่อง ทำให้ภาพลักษณ์ของตัวละครนี้เข้าถึงไลฟ์สไตล์ของผู้คนได้มากขึ้น ฉันเองมักจะเห็นสินค้าลิมิเต็ดเอดิชั่นที่ร่วมกับดีไซเนอร์หรือศิลปิน ทำให้แฟนเก่าและแฟนใหม่ยังคงตื่นเต้นอยู่เสมอ นอกจากนี้การมีพิพิธภัณฑ์ คาเฟ่ และอีเวนท์เชิงประสบการณ์ช่วยเสริมให้ชื่อของ 'Hello Kitty' ฝังตัวในวัฒนธรรมสมัยนิยมอย่างยาวนาน อีกมุมหนึ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือคู่แข่งที่มีพลังดึงดูดเฉพาะกลุ่มอย่าง 'Doraemon' ซึ่งเป็นหุ่นยนต์แมวจากซีรีส์การ์ตูนที่ครองใจเด็กและครอบครัวมาหลายชั่วอายุคน หรือถ้าวัดจากความรู้จักระดับโลกและการปรากฏตัวในสื่อสมัยใหม่ 'Pikachu' จาก 'Pokemon' ก็เป็นตัวเต็งไม่แพ้กัน ความแตกต่างคือ 'Doraemon' ผูกโยงกับเรื่องเล่าและความทรงจำในวัยเด็ก ในขณะที่ 'Pikachu' รุกเข้าสู่โลกของเกม อนิเมะ และของสะสมเชิงแข่งขัน ส่วน 'Hello Kitty' จะเน้นที่ไลฟ์สไตล์และสินค้าแฟชั่น ผลสำรวจหรือการวัดความนิยมจึงขึ้นกับเกณฑ์ที่ใช้ เช่น ยอดขายสินค้า จำนวนการค้นหาในอินเทอร์เน็ต หรือตัวชี้วัดด้านการจดจำแบรนด์ในประชากร สรุปการมองแบบแฟนการ์ตูนที่ติดตามมานานคือ ความนิยมสูงสุดของสัตว์การ์ตูนในญี่ปุ่นคงต้องยกให้ 'Hello Kitty' ในเชิงของการเป็นไอคอนทางวัฒนธรรมที่ข้ามเพศและวัยได้ แต่ถ้าวัดตามบริบทอื่นอย่างความนิยมในหมู่เด็กหรือความเป็นสัญลักษณ์ของสื่อบันเทิง รายชื่ออย่าง 'Doraemon' หรือ 'Pikachu' ก็มีข้อโต้แย้งที่แข็งแรงไม่น้อย สุดท้ายแล้วความชอบส่วนตัวทำให้ฉันรู้สึกอบอุ่นทุกครั้งเมื่อเห็นสินค้าที่มีรูปแมวตัวนี้ เพราะมันเชื่อมโยงกับความทรงจำและความน่ารักที่ไม่เคยตกยุค

ลองมองไปรอบๆ จะเห็นว่าแฟนคลับที่กว้างขวางและต่อเนื่องที่สุดน่าจะเป็น 'Hello Kitty' — ตัวละครที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมป็อปมากกว่าการเป็นแค่ตัวการ์ตูนตัวหนึ่ง การเป็นคนชอบสะสมสินค้าที่เกี่ยวกับตัวละครทำให้ผมเห็นการกระจายตัวของ'Hello Kitty' ทุกระดับตั้งแต่ของเล่นเด็กจนถึงคอลเลกชันแฟชั่นผู้ใหญ่ สไตล์เรียบง่ายแต่สามารถปรับตัวเข้ากับแบรนด์ต่าง ๆ ได้ช่วยให้แฟนหลากวัย ยุคสมัยเปลี่ยนแต่ภาพลักษณ์ยังคงอบอุ่นและเป็นมิตร ทำให้ฐานแฟนไม่ใช่แค่เด็กๆ แต่ขยายไปถึงผู้ใหญ่ที่เติบโตมากับเธอ ถ้าต้องบอกเหตุผลสั้น ๆ ก็คงเพราะ 'Hello Kitty' เป็นมากกว่าคาแรกเตอร์ในเรื่องราว เธอกลายเป็นวัตถุแห่งความทรงจำและไอเดียการออกแบบ ซึ่งนั่นแหละที่ทำให้แฟนคลับลุกขึ้นมาซื้อ รักษา และส่งต่อความชื่นชอบกันรุ่นต่อรุ่น

พูดถึงนักพากย์เกมที่มีแฟนคลับมากที่สุด ชื่อที่ผมมักจะนึกถึงเป็นอันดับแรกคือ Nolan North กับ Troy Baker เพราะพลังของบทบาทที่พวกเขาสร้างไว้ทำให้แฟนๆ ติดตามกันหนาแน่นและยาวนาน ในมุมมองของผม Nolan North กลายเป็นไอคอนจากตัวละคร Nathan Drake ใน 'Uncharted' ซึ่งความเป็นตัวตนของตัวละครที่เขาสร้างทำให้ผู้เล่นรู้สึกผูกพันและตามติดชีวิตนอกจอของนักพากย์ด้วย ตัวอย่างเช่นการมีส่วนร่วมในงานคอนเวนชัน การสัมภาษณ์ และคลิปเบื้องหลัง ทำให้แฟนๆ รู้สึกว่าได้รู้จักบุคคลเบื้องหลังเสียง นอกจากนั้น Nolan ยังมีบทบาทในเกมชื่อดังอื่นๆ อย่าง 'Destiny' ที่เสียงของเขาเป็นที่จดจำ ทำให้ฐานแฟนกว้างทั้งผู้เล่นเกมและคนที่ติดตามงานพากย์โดยตรง ทางฝั่ง Troy Baker ก็ไม่ควรมองข้ามเพราะเขาเป็นอีกคนที่มีแฟนคลับหนาแน่นจากการเล่นบท Joel ใน 'The Last of Us' และ Booker DeWitt ใน 'BioShock Infinite' เสน่ห์ของ Troy อยู่ที่การเปลี่ยนแปลงน้ำเสียงและการใส่อารมณ์ได้ลึกจนผู้เล่นรับรู้ถึงความซับซ้อนของตัวละคร นั่นทำให้เขามีฐานแฟนที่เข้มแข็ง ทั้งกลุ่มที่ชื่นชอบเกมอินดี้ เกมระดับ AAA และคนที่ติดตามผลงานพากย์เสียงในสื่ออื่นๆ เช่น พากย์อนิเมะหรือพ็อดคาสท์ การที่ทั้งสองคนนี้ทำงานข้ามสื่อบ่อยๆ ทำให้แฟนคลับของพวกเขาไม่ได้จำกัดอยู่แค่ผู้เล่นเกม แต่ขยายไปยังกลุ่มผู้ชมที่ชื่นชอบงานเสียงโดยรวม ถ้ามองภาพรวมของวงการ พื้นที่และวัฒนธรรมก็มีผลต่อขนาดแฟนคลับด้วย ในญี่ปุ่น นักพากย์หรือซีวียูบางคนมีแฟนคลับหนาแน่นอย่าง Mamoru Miyano หรือ Hiroshi Kamiya เพราะความโดดเด่นทั้งในอนิเมะและเกมที่มีแฟนคลับเหนียวแน่น งานโชว์เคส งานอีเวนต์ และการปล่อยซิงเกิลทำให้พวกเขามีฐานแฟนที่แตกต่างจากฝั่งตะวันตกที่เน้นบทบาทในเกมมากกว่า พูดง่ายๆ ว่าเกณฑ์การวัดความนิยมอาจต่างกันไปตามพื้นที่ บางคนดังมากในชุมชนเกมสากล ในขณะที่คนอื่นดังมากเพราะความหลากหลายของงานบันเทิงที่ทำ ท้ายที่สุดแล้ว การพูดว่าใครมีแฟนคลับมากที่สุดอาจไม่มีคำตอบตายตัว เพราะมีตัวแปรหลายอย่างทั้งบทบาทที่เล่น ช่วงเวลาที่เกมออก ความเข้มข้นของงานประชาสัมพันธ์ และว่าพวกเขาข้ามไปทำงานสื่ออื่นๆ มากแค่ไหน แต่ถ้าต้องเลือกชื่อสองคนที่มักจะถูกยกมาเสมอ Nolan North และ Troy Baker คือคู่ที่แฟนเกมมักจะพูดถึงก่อนเสมอ ส่วนตัวแล้วผมชอบติดตามผลงานของพวกเขาเพราะการพากย์ที่มีชีวิตชีวาทำให้เกมเรื่องโปรดกลายเป็นความทรงจำที่ลึกขึ้นในแบบที่พูดไม่ถูก

ยิ่งพูดถึงตัวละครคลาสสิกในไทย ความทรงจำแรก ๆ มักโผล่มาพร้อมกับภาพกล่องข้าว ลายสมุด และเพลงเปิดการ์ตูนที่คุ้นหู — 'โดราเอมอน' ดูจะเป็นชื่อที่จะแข่งขันเรื่องแฟนคลับมากที่สุดในหลายรุ่น เราเติบโตมากับการ์ตูนช่องนี้ที่ฉายตอนเย็นหลังเลิกเรียน การที่ตัวละครเข้าถึงง่าย พูดคุยเรื่องปัญหาวัยเด็กด้วยมุมมองเรียบง่าย ทำให้คนทุกวัยสามารถเชื่อมโยงได้ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้ใหญ่ นอกจากนี้ความต่อเนื่องของภาพยนตร์ประจำปี การ์ตูนทีวีแบบซิทคอม และสินค้าที่มีขายตามร้านเครื่องเขียนหรือในงานเทศกาล ทำให้คนไทยเห็นหน้า 'โดราเอมอน' ตลอดเวลา — เป็นการตอกย้ำสถานะตัวละครคลาสสิก เมื่อมองจากมุมสังคม วัฏจักรความนิยมของ 'โดราเอมอน' ยังข้ามรุ่นได้โดยไม่สูญเสียมนต์เสน่ห์ พ่อแม่เล่าเรื่องเดียวกันให้ลูกฟัง งานกิจกรรมที่ใช้ตัวละครนี้เป็นสื่อกลางมักดึงคนร่วมงานได้ดี เราเห็นได้จากการแต่งคอสเพลย์เด็ก ๆ งานรวมพลสะสมของเล่นเก่า และแผงขายสินค้าที่มักขายดีเสมอ ความอบอุ่นจากภาพลักษณ์ของมิตรภาพและความช่วยเหลือกันเป็นเหตุผลที่ทำให้แฟนคลับของตัวละครนี้ยืนยาวอย่างค่อนข้างชัดเจน