เคยสงสัยไหมว่ารูปร่าง 'ยักษ์' ที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านและ
ศิลปะไทยมีต้นตอมาจากไหน — คำตอบโดยสรุปคือมีรากมาจากตำนานของชนชาติบนคาบสมุทรอินเดียและวัฒนธรรมอินเดียโบราณ
ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าชื่อในภาษาสันสกฤตอย่าง 'yaksha' ซึ่งเป็นจิตวิญญาณหรือสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติของศาสนาฮินดูและพุทธ มีอิทธิพลต่อภาพจำของยักษ์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อตั้งคำถามว่าทำไมยักษ์ไทยถึงมีหน้าตาและบทบาทเฉพาะ เช่น ปกป้องประตูวัดหรือเป็นตัวร้ายในเรื่องราวมหากาพย์ คำตอบนั้นเกี่ยวข้องกับการรับเอาเรื่องราวจากอินเดียมาแปรรูปผ่านอาณาจักรขอมและมอญ จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของจินตนาการท้องถิ่น
เมื่อคิดถึงการเดินทางของตำนาน ผมเห็นว่าการปะทะและผสมผสานระหว่าง 'yaksha' และตัวละครสายรากรากอื่น ๆ ทำให้ยักษ์ในไทยมีทั้งมิติที่ดูน่ากลัวและอบอุ่นในเวลาเดียวกัน — ไม่ใช่แค่ปีศาจบริสุทธิ์ แต่เป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สะท้อนการยืมและปรับใช้เรื่องราวจากอินเดียให้เข้ากับความเชื่อและพิธีกรรมท้องถิ่น