ละครไทยย้อนยุคฉากถ่ายทำจริงที่จังหวัดใดบ้าง

ตั้งแต่ตามดูละครสดของช่อง one มาหลายปี ผมเห็นว่าทีมงานมักบาลานซ์ระหว่างสตูดิโอในกรุงเทพฯ กับโลเคชันต่างจังหวัดเพื่อให้ภาพออกมาหลากหลายและสมจริงมากขึ้น ในกรุงเทพฯ จะเป็นจุดหลักสำหรับซีนในเมือง ทั้งถ่ายในสตูดิโอที่จัดเซ็ตเป็นห้องทำงาน คอนโด หรือร้านกาแฟ แต่ถ้าต้องการบรรยากาศท้องถิ่นจริง ๆ ทีมงานมักไปถ่ายที่จังหวัดใกล้เคียงอย่างนนทบุรี ปทุมธานี และสมุทรปราการ เพราะคิวถ่ายสะดวกและมีโลเคชันริมแม่น้ำกับชุมชนเก่า ๆ ให้เลือกใช้ เมื่อผมเห็นซีนที่ต้องการฉากสวย ๆ แบบต่างจังหวัด บ่อยครั้งที่จะเป็นอยุธยาและนครปฐมสำหรับวัดเก่า บ้านทรงไทย หรือทุ่งนา ขณะที่ฉากทะเลและชายหาดก็มักไปถ่ายที่ชลบุรี/พัทยา และบางครั้งก็มีการยืดไปที่ภูเก็ตหรือระยองเพื่อได้บรรยากาศชายฝั่งที่ต่างกัน ส่วนฉากภูเขาและวิถีชีวิตภาคเหนือผมมักจำได้จากการถ่ายที่เชียงใหม่หรือเชียงราย ซึ่งให้ฟีลหนาวและป่าเขาที่ต่างออกไปจากภาคกลาง สรุปก็คือ ช่อง one ใช้จังหวัดหลากหลายไม่ยึดติดที่เดียว ขึ้นกับบทและภาพที่ต้องการ ส่วนตัวแล้วผมชอบเวลาที่เห็นละครย้ายโลเคชันไปจังหวัดที่ไม่คุ้น เพราะมันทำให้เรื่องดูมีมิติและยังได้เห็นมุมของเมืองไทยที่เราไม่ค่อยเห็นในละครตอนเย็นทั่วไป

มีฉากทะเลของ 'Poseidon' ที่ชัดเจนว่าถ่ายทำในจังหวัดชลบุรี ใกล้กับพัทยา ซึ่งเป็นโลเคชันหลักของหลายฉากทางทะเลในซีรีส์นี้ เราเคยตามดูการถ่ายทำเบื้องหลังและบรรยากาศรอบ ๆ พัทยามาก่อน จึงจำได้ว่าฉากเรือไล่ล่าและการดำลงน้ำที่เห็นในเรื่องนั้นถ่ายทำในพื้นที่รอบเกาะเล็ก ๆ ใกล้ฝั่งพัทยา เช่น เกาะล้านและหาดจอมเทียน ซึ่งมีทิวทัศน์ทะเลแบบเปิดและคลื่นที่เหมาะกับการถ่ายทำฉากแอ็กชันทางน้ำ ดิฉันรู้สึกว่าสีของน้ำและโทนแสงในฉากทะเลของ 'Poseidon' ให้ความรู้สึกต่างจากฉากที่ถ่ายในทะเลอันดามัน เพราะอ่าวพัทยามีพื้นน้ำที่ค่อนข้างตื้นและมีเกาะใกล้ฝั่งเป็นจุดโฟกัส การจัดวางเรือฉากและการใช้มุมกล้องทำให้ดูสมจริง แม้จะเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่คนพลุกพล่าน แต่ทีมงานสามารถควบคุมพื้นที่สำหรับถ่ายทำได้ ทำให้ฉากออกมาดูท้าทายและเร้าใจในแบบที่ชอบ ปิดท้ายด้วยความคิดว่าพัทยายังคงเป็นจุดถ่ายทำที่ยืดหยุ่นและให้บรรยากาศทะเลที่ต่างออกไปจากชายฝั่งฝั่งอันดามันอย่างชัดเจน

ใครจะไปคิดว่าการตามรอยละครย้อนยุคจะพาให้ฉันเดินไปเห็นปราสาทเก่า ทุ่งหิน และสวนพระราชวังที่อยู่ไกลจากบ้านได้ขนาดนี้ ฉันเพลิดเพลินกับการวางแผนทริปแบบนี้ที่สุด เหมือนได้คืนชีพฉากจากจอให้กลายเป็นของจริง ขั้นแรกชอบเริ่มจากสถานที่ที่คนรู้จักทั่วโลกไปเยือน เช่น 'Downton Abbey' — ที่ Highclere Castle ในอังกฤษเปิดให้ชมตัวคฤหาสน์และสวน รอบๆ หมู่บ้าน Bampton ก็มีทัวร์เล็กๆ ให้ดูโลเคชันถ่ายทำฉากชีวิตประจำวันของตัวละคร ถึงจะไม่ใช่ฉากสมบูรณ์แบบตามทีวี แต่บรรยากาศทำให้คิดถึงคาแรกเตอร์ได้ดีทีเดียว การเดินทางอีกแบบที่ฉันชอบคือตามรอยซีรีส์ที่เน้นแลนด์สเคปเป็นหลัก เช่น 'Outlander' ในสกอตแลนด์มีจุดถ่ายทำหลายแห่งที่สามารถไปสัมผัสความรู้สึกยุคก่อน ทั้ง Doune Castle ที่ใช้เป็นฉากปราสาท และหมู่บ้าน Culross ที่เหมือนย้อนไปในศตวรรษก่อน ส่วนถ้าอยากได้ฉากทะเลและเหมืองยุโรปแบบดิบๆ 'Poldark' ในคอร์นวอลล์มีชายฝั่งและหมู่บ้านโบราณให้เดินเล่น ถ่ายรูป แล้วจินตนาการตามบทได้ง่าย อีกแนวที่เรียกร้องความตื่นตาคือซีรีส์แฟนตาซีแต่ใช้โลเคชันประวัติศาสตร์เยอะ อย่าง 'Game of Thrones' — Dubrovnik ในโครเอเชียเป็นแลนด์มาร์กสำคัญของ 'King's Landing' ใครอยากรู้ว่าฉากเมืองเก่าสวยขนาดไหนก็เดินขึ้นกำแพง เมืองเก่ามีแผ่นบอกจุดถ่ายทำให้ตามได้สะดวก นอกจากนี้ ไอร์แลนด์เหนือและสเปนก็มีทริปตามรอยที่จัดเป็นทัวร์เฉพาะสำหรับแฟนซีรีส์เลย ฉันมักเลือกผสมทั้งปราสาท พิพิธภัณฑ์ และหมู่บ้านโบราณไว้ในทริปเดียว เพื่อให้ได้ทั้งมุมประวัติศาสตร์และมุมถ่ายรูป ถ้าจะตามรอยจริงจัง แนะนำเตรียมข้อมูลเล็กน้อย เช่น เวลาเปิด-ปิดของสถานที่ มารยาทการเข้าชมสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ และเสื้อผ้าที่เหมาะสม บางที่ห้ามปีนป่ายหรือถ่ายในมุมเฉพาะ จัดตารางให้มีเวลาเดินช้าๆ จะได้จดรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้ฉากในหัวรวมกับสิ่งที่ยืนอยู่ตรงหน้า กลับมาทีไรก็ยังยิ้มกับความทรงจำได้ทุกครั้ง

เคยสังเกตไหมว่าละครไทยหลายเรื่องทำให้จังหวัดต่าง ๆ โดดเด่นจนคนดูอยากไปตามรอยด้วยตัวเอง เมื่อฉันนั่งดูฉากถ่ายทำแล้วจะรู้สึกว่าพื้นที่ประวัติศาสตร์อย่างพระนครศรีอยุธยาให้บรรยากาศย้อนยุคที่ลงตัวสำหรับละครพีเรียด บรรยากาศวัดโบราณ พระราชวัง และท้องนาเก่า ๆ ถูกใช้แทนเมืองหลวงในอดีตได้ดี ส่วนภาคเหนืออย่างเชียงใหม่กับเชียงรายมักถูกเลือกเป็นโลเคชันที่ต้องการความเขียวชอุ่มของดอยและวิถีชีวิตชนบท มีมุมถ่ายทำที่เป็นตลาด ถนนคนเดิน และบ้านไม้เก่าๆ ที่ให้ความอบอุ่นและภาพลักษณ์โรแมนติกตามแบบละครแนวครอบครัวหรือดราม่า ฉันยังชอบฉากชายทะเลที่ถ่ายที่ภูเก็ต กระบี่ หรือพังงา เพราะหาดทราย น้ำทะเลสีฟ้า และแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลทำให้ฉากรักหรือฉากหยุดเวลาดูมีพลังขึ้น ส่วนกาญจนบุรีกับสมุทรสงครามมักปรากฏในฉากที่ต้องการบรรยากาศธรรมชาติแบบแม่น้ำ น้ำตก หรือวิถีชาวบ้านริมคลอง ทำให้เรื่องเล็ก ๆ ดูมีโทนและความจริงจังแตกต่างไปจากฉากในเมืองใหญ่ เทคนิคการจัดแสงและมุมกล้องช่วยเน้นเอกลักษณ์ของแต่ละจังหวัด จึงไม่แปลกใจเลยที่แต่ละจังหวัดจะกลายเป็นตัวละครประกอบที่ทำให้ละครนั้น ๆ จำง่ายขึ้นและชวนให้คิดถึงการไปเยือนบ้างในสักวันหนึ่ง

สถานที่ถ่ายทำของ 'ดวงใจเทวพรหม' กระจายตัวทั้งในเขตเมืองใหญ่และภูมิภาคเหนือ ซึ่งให้บรรยากาศต่างกันชัดเจนและช่วยเล่าเรื่องได้หลากมิติ จากที่ดูและตามข่าวที่ออกมา ส่วนใหญ่ฉากในเมืองถ่ายทำกันที่กรุงเทพฯ เพราะต้องใช้ฉากอาคารสมัยใหม่ สตูดิโอ และถนนในเมืองเป็นหลัก ขณะเดียวกันฉากชนบทกับฉากธรรมชาติถูกยกกองไปถ่ายกันในภาคเหนือเป็นสำคัญ จังหวัดที่เห็นได้ชัดว่ามีการใช้โลเคชันคือเชียงใหม่ ลำพูน และลำปาง — ทั้งสามจังหวัดนี้ให้ภาพภูมิทัศน์แบบภูเขา วัดโบราณ และทุ่งนา ซึ่งตอบโจทย์บทที่ต้องการอารมณ์อบอุ่นและมีความเป็นท้องถิ่น สิ่งที่ทำให้ผมประทับใจคือทีมงานเลือกมุมถ่ายที่ทำให้สถานที่จริงกลายเป็นตัวละครอีกตัวหนึ่งในเรื่อง ตัวอย่างเช่นฉากเดินทางบนถนนชนบทที่มีต้นไม้สองข้างทางหรือฉากบ้านไม้ดั้งเดิมที่ให้ความรู้สึกใกล้ชิดและเรียลกว่าการสร้างฉากในสตูดิโอมาก การผสมผสานระหว่างกรุงเทพฯ กับจังหวัดทางเหนือทำให้โทนเรื่องไม่ติดอยู่แค่ที่เดียวและช่วยขับเน้นความแตกต่างของชีวิตตัวละคร แต่ก็ยังคงความกลมกลืนในภาพรวมของเรื่องไว้ได้ดี

เราเคยแวะไปอยู่อย่างนั้นจนติดใจทุกรายละเอียดของอายัตยาโบราณที่ถูกใช้เป็นฉากละครย้อนยุคหลายเรื่อง ภาพซากปรักหักพังของวัดอย่าง Wat Phra Si Sanphet หรือพระราชวังบางปะอิน ให้ฟีลย้อนเวลาได้ง่ายมาก การเดินตามซอกซอย แวะถ่ายรูปมุมเดียวกับฉากในจอ แล้วลองจินตนาการว่าตัวเองเป็นตัวละครในชุดไทย ทำให้การเที่ยวไม่ใช่แค่ดูสถานที่แต่กลายเป็นการแสดงบทสั้น ๆ ของตัวเองไปด้วย การมาเที่ยวแบบนี้ผมมักแนะนำให้เผื่อเวลาอย่างน้อยครึ่งวันถึงทั้งวัน เช้าตรู่แสงจะสวย แถมคนยังไม่เยอะ เดินถึงพระราชวังบางปะอินแล้วต่อด้วยตลาดโบราณหรือชุมชนที่ยังรักษารูปแบบเก่าไว้ก็ทำให้เข้าใจวิถีชีวิตสมัยก่อนมากขึ้น นอกจากนี้ถ้ามีงานเทศกาลรีคอนสตักท์หรือการแสดงศิลปวัฒนธรรม จะได้เห็นเครื่องแต่งกายและมารยาทที่ละครนำมาใช้ เป็นประสบการณ์ที่ช่วยให้ดูฉากย้อนยุคแล้วยิ้มออกอย่างรู้สึกเต็มใจ กลับบ้านทีไรยังคงหวนคิดถึงกลิ่นไอของสถานที่นั้นและมุมภาพที่อยากไปถ่ายใหม่อีก หลายคนที่ชอบแต่งชุดไทยหรือถ่ายแฟชั่นย้อนยุคจะต้องชอบบรรยากาศแบบนี้แน่ ๆ

เริ่มจากภาพฉากชนบทใน 'คมแฝก' ที่ชัดเจนว่าไม่ได้ถ่ายทำแค่ในสตูดิโอเดียว แต่กระจายไปตามภูมิภาคต่าง ๆ ของไทย เพื่อให้บรรยากาศของเรื่องออกมาหนักแน่นและมีมิติ ผมค่อนข้างอินกับฉากที่ดูมีความเป็นชนบทจริง ๆ เพราะส่วนใหญ่ทีมงานเลือกพื้นที่ที่มีทิวทัศน์ธรรมชาติและสถาปัตยกรรมท้องถิ่น เช่น บรรยากาศทุ่งนาและหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่มักจะพาไปยังจังหวัดทางภาคกลาง-ตะวันตก ในความทรงจำของผมฉากที่เป็นสะพานและแม่น้ำหนัก ๆ ให้ความรู้สึกคล้ายบริเวณจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งเหมาะกับฉากที่ต้องการความขรึมและประวัติศาสตร์ของพื้นที่ ขณะเดียวกันเรื่องราวที่มีฉากวัดหรือองค์เจดีย์ก็ทำให้นึกถึงนครปฐม เพราะสถาปัตยกรรมของวัดและบรรยากาศรอบ ๆ ให้ความรู้สึกเข้ากับฉากที่ต้องการความเคร่งขรึม อีกจุดที่สะดุดตาคือตลาดท้องถิ่นและถนนสายเล็ก ๆ ที่ทีมงานใช้สร้างสีสันให้ตัวละครเดินทางและมีปฏิสัมพันธ์กับชาวบ้าน ฉากพวกนี้มีความเป็นไปได้สูงว่าจะถ่ายทำในพื้นที่ของราชบุรีหรือสุพรรณบุรี ซึ่งยังเก็บเอกลักษณ์หมู่บ้านดั้งเดิมไว้มาก พื้นที่นอกเมืองพวกนี้ก็ช่วยให้ภาพรวมของ 'คมแฝก' ดูสมจริง ไม่รู้สึกเป็นฉากสแตนด์อินล้วน ๆ สุดท้ายก็มีฉากในเมืองใหญ่และฉากอินดอร์ที่คาดว่าเป็นการถ่ายในสตูดิโอหลักของกรุงเทพฯ เพื่อให้ควบคุมแสงและเสียงได้ง่ายขึ้น เมื่อผสมผสานกันแล้ว การเดินเรื่องของ 'คมแฝก' จึงออกมามีทั้งความท้องถิ่นและความเป็นละครโทรทัศน์ที่มีคุณภาพ การได้เห็นแต่ละจังหวัดของไทยถูกนำมาใช้เป็นฉากหลังทำให้รู้สึกภูมิใจที่งานสร้างไทยสามารถใช้ภูมิประเทศจริง ๆ มาช่วยบอกเล่าเรื่องราวได้ชัดเจนและมีพลัง

บอกตรงๆ ว่าเป็นแฟนละครที่ติดตามเบื้องหลังบ่อย ๆ ทำให้จำภาพถ่ายทำบางฉากได้ค่อนข้างชัดเจน ฉากในสตูดิโอหลักของ 'ตามรักคืนใจ' ถูกถ่ายทำในกรุงเทพมหานครเป็นหลัก ฉากบ้านและห้องนอนหลายฉากที่ดูคุ้นตาเป็นเซ็ตในสตูดิโอซึ่งจัดไฟละเอียดและควบคุมสภาพแสงได้ง่าย ทำให้โทนเรื่องคงเส้นคงวาได้ดี แต่พอออกถ่ายนอกสถานที่เลยเห็นว่าผู้กำกับเลือกจังหวัดที่ให้บรรยากาศแตกต่างกันอย่างชัดเจน อีกสองจังหวัดที่เด่นคือจังหวัดเชียงใหม่และประจวบคีรีขันธ์ เชียงใหม่ให้พื้นที่ภูเขา วัด และตรอกแบบเก่า ๆ ที่เหมาะกับฉากความทรงจำหรือการหนีหัวใจ ส่วนประจวบคีรีขันธ์ถูกใช้สำหรับฉากริมน้ำ ทะเล และท่าเรือที่ต้องการความรู้สึกโล่งและเปราะบาง นอกจากนี้ยังมีการถ่ายทำในนครปฐมสำหรับฉากชนบทและวิถีชุมชนเล็ก ๆ ที่ต้องการตลาดท้องถิ่น และบางฉากตลาดน้ำกับบรรยากาศเรื่อย ๆ ถูกจัดถ่ายในสมุทรสงครามซึ่งให้ความสมจริงของตลาดริมน้ำได้ดี ฉากแต่ละที่ช่วยเติมมิติให้ตัวละครและเรื่องราวแตกต่างกันไป ทำให้ดูแล้วรู้สึกว่าแต่ละจังหวัดกลายเป็นตัวละครตัวหนึ่งของเรื่องไปเลย

ฉากเปิดที่มีแสงส้มจากโคมไฟถนนทำให้ฉันหยุดดูทั้งตอนแรกแบบไม่ตั้งใจ ฉากตลาดพื้นบ้านทั้งเสียงคนคุยกัน กลิ่นอาหารยั่ว ๆ ในเรื่องถูกถ่ายทำที่ 'ตลาดน้อย' ย่านชุมชนเก่า ซึ่งให้ความรู้สึกใกล้ชิดและอุดมด้วยรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ของชีวิตประจำวัน ในฉากไล่ล่ากันกลางแผงลอยกล้องจับมุมใกล้ของถนนแคบ ๆ ได้บรรยากาศดิบจริงที่สตูดิโอไม่สามารถจำลองได้อย่างสมบูรณ์ ส่วนฉากริมแม่น้ำที่ตัวละครมองเรือผ่านไปมา ถูกถ่ายที่ย่าน 'คลองสาน' ซึ่งบ้านเรือนเก่าและท่าเรือเล็ก ๆ ช่วยเติมความเป็นชุมชนริมน้ำได้ดี ฉากภายในบ้านสมัยใหม่หรือคาเฟ่บางฉากจัดถ่ายในสตูดิโอฝั่งบางนา ที่ทีมงานเซ็ตฉากละเอียดจนดูเหมือนสถานที่จริง นั่นทำให้ฉากอารมณ์ภายในบ้านมีทั้งความคมชัดและควบคุมแสงง่ายสำหรับการถ่ายทำกลางคืน การผสมผสานระหว่างโลเคชั่นจริงอย่าง 'ตลาดน้อย' และสตูดิโอช่วยให้เรื่องมีทั้งความอบอุ่นของสถานที่จริงและความสมบูรณ์แบบทางเทคนิค ภาพที่ติดตาฉันคือแสงไฟจากแผงขายขนมในตลาด — มันให้ความรู้สึกว่าเมืองนั้นยังหายใจอยู่จริง ๆ

ตื่นเต้นตั้งแต่ฉากเปิดที่มีวัดริมน้ำและทุ่งนา เพราะองค์ประกอบมันให้ความรู้สึกว่าไม่ได้ถ่ายในสตูดิโอธรรมดา, ผมมองเห็นรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างฝุ่นบนทางดิน เสียงจิ้งหรีดในแบ็คกราวด์ และแสงพระอาทิตย์ที่สาดมาตรง ๆ ซึ่งมักได้จากการถ่ายทำจริงในต่างจังหวัดมากกว่า บรรยากาศโดยรวมทำให้คิดว่าโปรดักชันยกทีมไปถ่ายทำที่จังหวัดอยุธยา ทั้งฉากเดินบนสะพานไม้เก่า ๆ ฉากทำบุญที่หน้าวิหาร และฉากการเดินทอดน่องริมแม่น้ำ ทุกองค์ประกอบเหล่านี้ดูจับต้องได้มากกว่าแค่เซ็ตทดแทนในสตูดิโอ ความสูงของต้นไม้และความไม่เรียบของพื้นถนนเป็นเครื่องยืนยันชั้นดี นอกจากนั้นนักแสดงหลายคนมีการเปลี่ยนแปลงเครื่องแต่งกายให้เข้ากับสภาพอากาศท้องถิ่นอย่างเห็นได้ชัด ทำให้ฉากดูสมจริงขึ้นเยอะ ปิดท้ายด้วยความรู้สึกว่า การถ่ายนอกสถานที่ของ 'ละครช่องสาม' ตอนนี้ช่วยยกระดับซีนดราม่าให้มีมิติและความทรงจำมากขึ้น เหมือนนั่งดูภาพยนตร์ขนาดย่อม ๆ มากกว่าซีรีส์ทีวีทั่วไป