ฉากถ่ายทำในละคร ไทย ยอดนิยมอยู่ที่จังหวัดอะไร?

อยุธยาให้ฟีลย้อนยุคที่เข้ากับฉากไทยบ้านได้สุด ทางน้ำและบ้านไม้ริมแม่น้ำยังเก็บรายละเอียดของชีวิตคนไทยสมัยก่อนไว้ชัดเจน เกาะกลางประวัติศาสตร์อย่างอุทยานประวัติศาสตร์อยุธยาเองมีวัดและซากปราสาทที่เป็นฉากหลังทรงพลัง ถ้าต้องการบ้านไม้แบบเก่า ๆ ที่ตั้งเรียงหน้ากันริมคลอง แถวชุมชนริมน้ำใกล้แม่น้ำเจ้าพระยา เช่นบริเวณวัดพนัญเชิงหรือชุมชนเก่าในตัวเมือง จะได้ทั้งซุ้มประตูไม้ หน้าต่างบานเกล็ด และซอยแคบ ๆ ที่ให้มู้ดภาพยนตร์โบราณได้ดีมาก อีกจุดที่ห้ามมองข้ามคือพระราชวังบางปะอินซึ่งมีศาลาและอาคารทรงไทยแบบต่าง ๆ ที่เหมาะกับฉากรับรองหรือฉากในบ้านฐานะดี ส่วนริมแม่น้ำใกล้ท่าเรือเก่า ๆ มอบกรอบภาพที่เป็นธรรมชาติและเคลื่อนกล้องได้ง่าย ข้อควรระวังคือการขออนุญาตถ่ายทำในพื้นที่อนุรักษ์และการจัดการเสียงจากเรือท่องเที่ยว แต่พอจัดการเสร็จแล้ว ฉากไทยบ้านที่อยุธยาจะให้ความรู้สึกเรียลและอบอุ่น เหมือนพาผู้ชมย้อนเวลาไปหาเรื่องราวเก่า ๆ ของชุมชน

เคยสงสัยไหมว่า โลเคชันไหนบ้างที่ทำให้ละครย้อนยุคไทยดูมีชีวิตชีวาจนรู้สึกเหมือนย้อนเวลาได้จริง ๆ ฉันมักจะจับสังเกตว่าแหล่งถ่ายทำสำคัญมักเป็นจังหวัดที่มีโบราณสถานหรือเมืองเก่าที่ยังเก็บสถาปัตยกรรมดั้งเดิมไว้ได้ดี เช่น จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ที่ผู้กำกับมักใช้พื้นที่รอบบริเวณอุทยานประวัติศาสตร์อยุธยาและวัดสำคัญอย่างวัดพระศรีสรรเพชญ์หรือวัดมหาธาตุ เพื่อสร้างฉากพระราชวังและเมืองใหญ่ในสมัยโบราณ ฉากตลาดและถนนสายเก่ายังได้อารมณ์แบบดั้งเดิมเพราะพื้นผิวถนนและอาคารเก่าๆ ช่วยลดงานสร้างฉากใหม่เยอะมาก อีกจังหวัดที่แอบชอบคือลพบุรี ซึ่งมีซากปรักหักพังและปรางค์สวยๆ อย่างปรางค์สามยอดที่ให้อารมณ์โบราณแปลกไปจากอยุธยา ทำให้สามารถเล่าเรื่องในมุมที่ต่างออกไปได้อย่างชัดเจน ส่วนจังหวัดนครปฐมก็มีพื้นที่รอบพระปฐมเจดีย์และวัดเก่าๆ ที่ถูกใช้เป็นฉากฉลองหรือพิธีแบบราชสำนัก และสุพรรณบุรีก็มีตรอกซอกซอยเก่า ตลาดน้ำ และบ้านเรือนโบราณที่สร้างบรรยากาศให้ฉากครอบครัวชนบทในสมัยก่อนดูอบอุ่นและสมจริง การเลือกจังหวัดเหล่านี้ไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวกับการเข้าถึงช่างท้องถิ่นและชุมชนที่ช่วยเติมรายละเอียดให้ฉากมีชีวิต ใครชอบสังเกตรายละเอียดฉากย้อนยุค ลองสังเกตพื้นที่เหล่านี้เวลาดู จะเห็นเลยว่าทำไมการถ่ายทำจริงในพื้นที่เก่าแก่ถึงให้ความรู้สึกต่างจากการสร้างฉากในสตูดิโอได้มาก

เราเคยเดินทางไปตามรอยฉากของ 'แหยม ยโสธร' แล้วตกลงใจว่าแหล่งถ่ายทำหลักต้องยกให้จังหวัดยโสธรเป็นที่หนึ่งเลย — ฉากหมู่บ้าน ทุ่งนา และถนนเล็กๆ ที่เห็นในหนังคือต้นแบบจากตัวเมืองและชุมชนรอบๆ ของจังหวัดนี้ ภาพลักษณ์แบบชนบทอีสานแท้ๆ ที่หนังสวมใส่ทำให้รู้สึกว่าแทบทุกฉากกลางแจ้งมาจากยโสธรจริงๆ นอกจากยโสธรแล้ว ก็มีการใช้สถานที่อื่นเพื่อเสริมฉากบางประเภท ที่เห็นได้ชัดคือฉากในร่มหรือที่ต้องควบคุมแสงมักถูกย้ายไปถ่ายในสตูดิโอที่กรุงเทพฯ ส่วนฉากทางผ่านหรือวิวทิวทัศน์กว้างๆ บางตอนก็ถ่ายในจังหวัดใกล้เคียงของภาคอีสาน เช่น อุบลราชธานีและร้อยเอ็ด เพื่อจับความหลากหลายของทิวทัศน์ที่หนังต้องการ ฉันชอบที่ทีมงานผสมผสานสถานที่จริงกับสตูดิโอแบบนี้ เพราะมันทำให้หนังรู้สึกทั้งสมจริงและจัดองค์ประกอบภาพได้ง่ายขึ้น โดยรวมแล้ว ถ้าใครอยากตามรอย 'แหยม ยโสธร' ให้เริ่มจากตัวเมืองยโสธรเป็นหลัก แล้วค่อยขยายไปยังจุดถ่ายทำที่พบได้ในจังหวัดใกล้เคียง และถ้าสนใจฉากในสตูดิโอ ก็มักจะพบหลักฐานการถ่ายทำในกรุงเทพฯ ด้วย การไปเดินดูเองจะได้สัมผัสบรรยากาศและเห็นมุมที่หนังใช้จริงๆ ซึ่งให้ความรู้สึกอบอุ่นและทะเล้นในแบบอีสานได้ดี

ใครชอบบรรยากาศย้อนยุคจะรู้สึกเหมือนได้เดินทะลุเวลาเมื่อมาถึงอยุธยาเพื่อเดินตามรอย 'บุพเพสันนิวาส' ฉันเคยวางแผนทริปวันเดียวจากกรุงเทพฯ แล้วใช้เวลาเดินเล่นตามซอกซอยเก่า ๆ ของเมือง โบสถ์ วิหาร และบางพระราชวังที่เปิดให้ประชาชนเข้าชม กลายเป็นว่าฉากหลายฉากในซีรีส์สะท้อนภาพสถาปัตยกรรมเก่าอย่างชัดเจน ทำให้การเดินชมอุทยานประวัติศาสตร์อยุธยาและพระราชวังบางปะอินมีมิติใหม่ๆ ขึ้นมาทันที การจัดทริปแบบไม่เร่งรีบช่วยให้ฉันเก็บรายละเอียดได้ดีขึ้น: แวะตลาดท้องถิ่น หาของกินริมแม่น้ำเจ้าพระยา เดินดูร้านขายของที่ระลึก และมองหามุมที่รู้สึกว่าเคยเห็นในฉากละคร นอกจากนี้มีชาวบ้านและไกด์ท้องถิ่นที่ชอบเล่าเบื้องหลังการถ่ายทำ เช่น ฉากเดินตามตลาดหรือฉากงานรื่นเริงที่เคยถ่ายอยู่ในบางมุมของเมือง ทำให้ทริปไม่ใช่แค่ถ่ายรูปตามโลเคชัน แต่ได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมไปพร้อมกัน ถ้าต้องแนะนำจริงๆ ให้เผื่อเวลาเดินมากกว่าที่คิด เพราะแต่ละวัดหรือพระราชวังมีมุมสวย ๆ ให้ถ่ายรูปได้หลายจุด ส่วนช่วงเช้าหรือเย็นแสงจะนุ่มและคนไม่เยอะ ทำให้ภาพถ่ายทอดอารมณ์แบบในซีรีส์ได้ดีขึ้น ฉันกลับมาจากทริปนั้นด้วยความรู้สึกอิ่มเอมและอยากกลับไปสำรวจมุมเล็กมุมใหม่ของอยุธยาอีกครั้ง

เอาจริงนะ ฉันติดตาม 'ไทบ้าน เดอะซีรี่ส์' มาตั้งแต่ซีซันแรกและสิ่งที่ทำให้รู้สึกใกล้ชิดคือโลเกชันถ่ายทำที่เป็นชุมชนอีสานจริงๆ ไม่ได้ใช้สตูดิโอเยอะนัก ทำให้บรรยากาศมันสดและมีชีวิตมากๆ โดยพื้นฐานแล้วงานถ่ายทำของซีรีส์ชุดนี้กระจายตัวอยู่ในภาคอีสานของประเทศไทยเป็นหลัก โดยจังหวัดที่มักถูกอ้างถึงและเป็นศูนย์กลางการถ่ายทำคือจังหวัดยโสธร ซึ่งบรรยากาศชนบท อีเวนต์พื้นบ้าน และสนามนากลายเป็นแบ็กกราวด์สำคัญที่ทำให้ซีรีส์นี้มีเอกลักษณ์ ส่วนฉากบางตอนก็ย้ายไปถ่ายในจังหวัดใกล้เคียงเพื่อเพิ่มความหลากหลายของสถานที่ เช่นร้อยเอ็ดและอุบลราชธานี ซึ่งมีชุมชนและวิถีชีวิตที่เข้ากับธีมเรื่องได้อย่างดี สาเหตุที่ทีมงานเลือกถ่ายทำในพื้นที่เหล่านี้ไม่ได้มีแค่ความสวยงามของท้องทุ่งหรือบ้านไม้เท่านั้น แต่ยังเพราะภาษาพูดและวัฒนธรรมท้องถิ่นที่นักแสดงสามารถสื่อสารออกมาได้อย่างลื่นไหล ทำให้มู้ดของเรื่องจริงใจและเข้าถึงคนดูได้ง่าย ฉากตลาดนัดท้องถิ่น วัดประจำหมู่บ้าน งานบุญประจำปี หรือซุ้มแซ่บในพลาซ่าหน้าวัด เป็นฉากที่เห็นบ่อยและมักถูกถ่ายทำในชุมชนจริงของจังหวัดในภาคอีสาน ไม่ว่าจะเป็นบ้านเรือนของชาวบ้าน โรงเรียนชุมชน หรือถนนเล็กๆ รอบหมู่บ้าน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ช่วยเสริมความสมจริงให้กับเรื่องราวได้มากกว่าการตั้งฉากในสตูดิโอ อีกมุมที่ฉันชอบคือผลกระทบในเชิงชุมชน หลายพื้นที่ที่เป็นโลเกชันถ่ายทำกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชั่วคราวหลังซีรีส์ออกฉาย คนดูอยากมาเดินถ่ายรูปในสถานที่จริง ซื้อของกินตามฉาก หรือเข้าร่วมงานประเพณีที่ปรากฏในเรื่อง ทีมงานมักเปิดโอกาสให้ชาวบ้านมีส่วนร่วมเป็นตัวประกอบหรือช่วยเหลือด้านโลจิสติกส์ ทำให้เศรษฐกิจท้องถิ่นได้ประโยชน์ไปด้วย ในฐานะแฟน ฉันชอบความรู้สึกว่าเรื่องราวถูกถ่ายทอดจากพื้นที่จริงของคนจริง ไม่ใช่แค่ฉากสวยๆ แต่เป็นภาพสะท้อนวิถีชีวิตที่ยังดำเนินอยู่ สรุปแล้ว ถามว่า 'ไทบ้าน เดอะซีรี่ส์' ถ่ายทำที่จังหวัดไหนบ้าง คำตอบสั้นๆ ว่าเป็นพื้นที่หลักของภาคอีสาน โดยเฉพาะจังหวัดยโสธรเป็นศูนย์กลางสำคัญ และมีการขยับไปถ่ายทำในจังหวัดใกล้เคียงอย่างร้อยเอ็ดและอุบลราชธานีในบางตอน ความเป็นชนบทและวัฒนธรรมท้องถิ่นคือหัวใจของภาพยนตร์เรื่องนี้ และนั่นแหละที่ทำให้ฉันรู้สึกผูกพันกับทุกซีนของซีรีส์อย่างไม่รู้ตัว

หลังจากดู 'หนึ่งด้าวฟ้าเดียวกัน' จบแล้วหลายรอบ ผมชอบย้อนกลับไปดูเครดิตและสังเกตโลเคชันเพราะธรรมชาติของฉากมันพูดได้ด้วยตัวเอง โดยรวมแล้วโลเคชันถ่ายทำหลักกระจายอยู่ทางภาคเหนือเป็นส่วนใหญ่และมีการถ่ายในสตูดิโอที่กรุงเทพฯ ด้วย จังหวัดที่เด่นชัดซึ่งเห็นได้บ่อยคือ เชียงใหม่ กับบรรยากาศป่าเขาและหมอกที่ให้ความรู้สึกโอบล้อมตัวละคร จากนั้นก็มี ลำปาง กับตรอกซอกซอยเมืองเก่าที่ใช้เป็นฉากวิถีชีวิตชาวบ้าน ส่วน ลำพูน ถูกใช้ในฉากวัดและอาคารเก่าเก็บที่ต้องการความขลัง นอกจากนั้นยังมี แพร่ และ น่าน ที่ให้ฟีลทุ่งนาและไร่ข้าวขั้นบันไดในบางฉาก ส่วน แม่ฮ่องสอน ถูกเลือกเมื่อต้องการทิวทัศน์แบบภูเขาสูงและหมู่บ้านริมเขา สุดท้ายก็มักจะตัดกลับมาถ่ายฉากตกแต่งและอินเทอร์ริเออร์ใหญ่ๆ ในสตูดิโอกรุงเทพฯ เพื่อความสะดวกในการควบคุมแสงเสียงและใส่รายละเอียดฉากประวัติศาสตร์ ช่วงดูฉากต่างๆ เหมือนเดินทริปเหนือไปพร้อมกับตัวละครจริงๆ

เริ่มจากภาพฉากชนบทใน 'คมแฝก' ที่ชัดเจนว่าไม่ได้ถ่ายทำแค่ในสตูดิโอเดียว แต่กระจายไปตามภูมิภาคต่าง ๆ ของไทย เพื่อให้บรรยากาศของเรื่องออกมาหนักแน่นและมีมิติ ผมค่อนข้างอินกับฉากที่ดูมีความเป็นชนบทจริง ๆ เพราะส่วนใหญ่ทีมงานเลือกพื้นที่ที่มีทิวทัศน์ธรรมชาติและสถาปัตยกรรมท้องถิ่น เช่น บรรยากาศทุ่งนาและหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่มักจะพาไปยังจังหวัดทางภาคกลาง-ตะวันตก ในความทรงจำของผมฉากที่เป็นสะพานและแม่น้ำหนัก ๆ ให้ความรู้สึกคล้ายบริเวณจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งเหมาะกับฉากที่ต้องการความขรึมและประวัติศาสตร์ของพื้นที่ ขณะเดียวกันเรื่องราวที่มีฉากวัดหรือองค์เจดีย์ก็ทำให้นึกถึงนครปฐม เพราะสถาปัตยกรรมของวัดและบรรยากาศรอบ ๆ ให้ความรู้สึกเข้ากับฉากที่ต้องการความเคร่งขรึม อีกจุดที่สะดุดตาคือตลาดท้องถิ่นและถนนสายเล็ก ๆ ที่ทีมงานใช้สร้างสีสันให้ตัวละครเดินทางและมีปฏิสัมพันธ์กับชาวบ้าน ฉากพวกนี้มีความเป็นไปได้สูงว่าจะถ่ายทำในพื้นที่ของราชบุรีหรือสุพรรณบุรี ซึ่งยังเก็บเอกลักษณ์หมู่บ้านดั้งเดิมไว้มาก พื้นที่นอกเมืองพวกนี้ก็ช่วยให้ภาพรวมของ 'คมแฝก' ดูสมจริง ไม่รู้สึกเป็นฉากสแตนด์อินล้วน ๆ สุดท้ายก็มีฉากในเมืองใหญ่และฉากอินดอร์ที่คาดว่าเป็นการถ่ายในสตูดิโอหลักของกรุงเทพฯ เพื่อให้ควบคุมแสงและเสียงได้ง่ายขึ้น เมื่อผสมผสานกันแล้ว การเดินเรื่องของ 'คมแฝก' จึงออกมามีทั้งความท้องถิ่นและความเป็นละครโทรทัศน์ที่มีคุณภาพ การได้เห็นแต่ละจังหวัดของไทยถูกนำมาใช้เป็นฉากหลังทำให้รู้สึกภูมิใจที่งานสร้างไทยสามารถใช้ภูมิประเทศจริง ๆ มาช่วยบอกเล่าเรื่องราวได้ชัดเจนและมีพลัง

ก่อนอื่นขอแยกแยะความหมายของชื่อนิดหนึ่งเพราะมันสำคัญมากต่อคำตอบ: ถ้าพูดถึงงานที่เป็นแอนิเมชันอย่างเรื่องที่หลายคนสับสนกับชื่อ 'ก้านกล้วย' (บางครั้งคนเข้าใจผิดกับชื่อคล้ายกัน) งานประเภทนี้ไม่ได้มีฉากถ่ายทำจริงๆ บนพื้นที่ เพราะทุกฉากถูกสร้างขึ้นด้วยทีมอนิเมเตอร์และศิลปินคอนเซ็ปต์ ในฐานะแฟนที่ชอบสังเกตรายละเอียด ฉันเห็นว่าฉากต่างๆ ถูกออกแบบอิงองค์ประกอบสถาปัตยกรรมและภูมิประเทศแบบอยุธยา-ลพบุรี: วัดเก่า ทุ่งนา และแม่น้ำกว้างๆ ทำให้ผู้ชมรู้สึกเหมือนได้เห็นภาพชนบทเก่าแก่ของกลางภาคกลาง แม้จะไม่มีจังหวัดจริงๆ ให้ตามรอย แต่บรรยากาศนั้นชวนให้นึกถึงแหล่งท่องเที่ยวประวัติศาสตร์ในพื้นที่อยุธยาและลพบุรีมากกว่าเมืองใหญ่ทั่วไป

ทุ่งนากว้างและบ้านไม้เก่าในหมู่บ้านชนบทกลายเป็นภาพจำที่ทำให้คนดูหลงรักฉากของ 'ไทยบ้าน เดอะซีรีส์' มากขึ้น ผมชอบวิธีที่ทีมงานใช้ฉากกลางแจ้งแทนสตูดิโอสำหรับฉากที่ต้องการความเรียล เช่น ลานหมู่บ้านที่มีต้นโพธิ์ใหญ่เป็นจุดนัดพบ ซึ่งถูกใช้เป็นแบ็คกราวด์ให้ซีนคุยกันทั้งวัน รวมถึงทุ่งนาที่ถ่ายช่วงเช้าตรู่กับหมอกบางๆ ทำให้ฉากเกี่ยวกับครอบครัวและการเก็บเกี่ยวดูอบอุ่นและมีชีวิต นอกจากฉากนอกบ้านแล้ว ยังมีบ้านไม้เก่าที่ทีมงานตกแต่งเพื่อเป็นฉากหลักของครอบครัวตัวเอก ฉากห้องครัวแบบเก่า ๆ และเฉลียงหน้าบ้านถูกถ่ายในเรือนไม้จริงบางหลัง ส่วนฉากภายในที่ต้องการการควบคุมแสงมากขึ้นก็ย้ายไปถ่ายในสตูดิโอเมืองกรุงบ้างเพื่อความสะดวก การผสมกันระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอทำให้ฉากสำคัญหลายฉากทั้งกว้างและละเอียดได้ในเวลาเดียวกัน ซึ่งผมเห็นว่าช่วยให้บรรยากาศของเรื่องยังคงความเป็นหมู่บ้านจริงจังและกินใจที่สุด

แหล่งถ่ายทำนั้นกระจุกตัวชัดที่สุดในมณฑลซานตง (Shandong) โดยเฉพาะเมืองไท่อันที่เป็นที่ตั้งของภูเขาไท่ซาน (Mount Tai) ซึ่งมักถูกใช้เป็นฉากภูเขาศักดิ์สิทธิ์และพิธีกรรมแบบดั้งเดิม ฉันเคยอ่านและตามดูภาพเบื้องหลังหลายโปรดักชันที่ใช้พื้นที่จริงบนภูเขา เช่น บันไดโบราณไปจนถึงวัดไต่เซิงที่มีฉากสวดมนต์ตอนเช้า ส่วนฉากในเมืองหรือฉากชายฝั่งที่ต้องการบรรยากาศทะเลมักย้ายไปถ่ายในเมืองท่าอย่างชิงเต่า (Qingdao) หรือย่านน้ำพุและสวนสาธารณะในจี่หนาน (Jinan) เพื่อให้ได้ความหลากหลายของภูมิประเทศ อีกส่วนที่สำคัญคือฉากภายในหรือฉากประวัติศาสตร์ที่ต้องสร้างฉากใหญ่ๆ มักไปถ่ายในสตูดิโอขนาดใหญ่ เช่น ที่ฮงเตี้ยน (Hengdian) ในมณฑลเจ้อเจียง หรือใช้สตูดิโอในปักกิ่งสำหรับงานโพสต์โปรดักชันและการถ่ายซับฉาก ตัวเลือกสถานที่เลยกระจายออกจากมณฑลซานตงเป็นหลักไปยังมณฑลและเมืองอื่น ๆ ตามความต้องการของโปรดักชัน