ลินคอล์นคือใครในซีรีส์เรื่องนี้?

ครั้งแรกที่ได้เห็นอลิสใน 'Pandora Hearts' ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะทันที เพราะเธอไม่ใช่เด็กน่ารักธรรมดา แต่เป็นตัวละครที่แอบดิบและมีมิติ งานภาพกับการออกแบบตัวละครจับคาแรกเตอร์ของเธอได้สุดเจ็บคม—สายตาเปล่งประกายผสมความแสบที่ชวนสงสัยอยู่เสมอ ความประทับใจของฉันเกี่ยวกับอลิสดำเนินไปไกลกว่าหน้าตา เมื่อได้อ่านฉากที่เธอเปิดเผยอดีตและความเชื่อมโยงกับโลกของความทรงจำ งานเขียนทำให้เธอเป็นทั้งผู้รอดและผู้ถูกตามล่า ความสัมพันธ์ระหว่างอลิสกับโอซ (Oz) ทำให้ฉากเรียบๆ กลายเป็นความผูกพันที่หนักแน่นและเจ็บปวด ตั้งแต่การทะเลาะอย่างแรงจนถึงช่วงที่ช่วยกันฝ่าหายนะ นั่นคือเหตุผลที่ฉันจมดิ่งกับทุกบทของเธอ: อลิสเป็นทั้งความลึกลับ ความเป็นเด็ก และความโหดที่หลอมรวมเป็นคาแรกเตอร์เดียวที่น่าจดจำ ถ้าจะให้บอกอีกอย่างหนึ่ง คงต้องพูดถึงวิธีที่เรื่องใช้สัญลักษณ์และฉากแฟนตาซีเพื่อสะท้อนจิตใจของอลิส ทำให้ทุกการกระทำของเธอดูมีน้ำหนักไม่ใช่แค่ฉากโชว์พลัง ผลงานชิ้นนี้จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่าตัวละครชื่อคุ้นหูสามารถถูกปั้นให้มีหลายชั้นได้อย่างไร และฉันยังชอบวิธีที่มังงะผสมความมืดมนเข้ากับความอบอุ่นในบางช่วง ทำให้อลิสกลายเป็นตัวละครที่เดินคั่นระหว่างสองโลกได้อย่างลงตัว

น้องอลิสที่หลายคนพูดถึงมักจะหมายถึง 'Alice Zuberg' จาก 'Sword Art Online: Alicization' — นักพากย์ญี่ปุ่นของน้องอลิสคือ 悠木碧 (Aoi Yūki) ซึ่งเป็นชื่อที่แฟนอนิเมะแทบจะคุ้นเคยตั้งแต่แรกเห็นเสียง เราเป็นคนที่ชอบสังเกตรายละเอียดการพากย์ของนักพากย์มาก และกรณีของ 悠木碧 นี่เป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดว่าเสียงเดียวถ่ายทอดตัวละครได้หลายอารมณ์ เธอมีโทนเสียงที่สามารถเปลี่ยนจากอ่อนหวานเป็นแข็งแกร่งได้อย่างเนียน จึงเหมาะกับบทน้องอลิสที่ทั้งเป็นผู้เยาว์และนักรบพร้อมกัน ผลงานเด่นของเธอที่คนนิยมยกมามักคือบท 'Madoka Kaname' ใน 'Puella Magi Madoka Magica' ซึ่งเรียกได้ว่าเป็นจุดพลิกผันของวงการ และบท 'Tanya Degurechaff' ใน 'Youjo Senki' ที่แสดงให้เห็นมุมมืดและคมของการถ่ายทอดอารมณ์ นอกจากงานพากย์แล้ว 悠木碧 ยังเป็นนักร้องและมีผลงานในเกมกับละครเสียงหลายชิ้น ทำให้เธอเป็นที่จดจำทั้งในฐานะนักพากย์และศิลปิน หากชอบการพากย์ที่มีเสน่ห์ทางอารมณ์ ลองย้อนมาฟังน้องอลิสเวอร์ชันญี่ปุ่นดูจะได้มุมที่เข้มข้นกว่าแบบอื่นอย่างชัดเจน

มุมมองส่วนตัวนี้อาจจะยาวหน่อย แต่การนำลิลิธเข้าไปในแกนหลักของเรื่องไม่ได้เป็นแค่ตัวละครเสริมที่มาเดินผ่านฉากแล้วหายไป มักจะทำหน้าที่เป็นจุดศูนย์กลางทั้งเชิงพล็อตและเชิงสัญลักษณ์ — เป็นแรงจูงใจให้ตัวเอกเผชิญความจริง เกิดเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงที่สำคัญ หรือเป็นเงาต้องห้ามที่สะท้อนแง่มุมมืดของโลกใบเดียวกัน ลิลิธในหลาย ๆ เรื่องมักถูกเขียนให้มีหลายมิติ: ทั้งแม่ผู้ให้กำเนิดหรือแม่มดผู้ทำลายล้าง, ผู้ยั่วยุหรือผู้เสียสละ, บางครั้งก็เป็นผู้ควบคุมเบื้องหลังที่ดึงเชือกจนเหตุการณ์สำคัญคลี่คลายตามที่ต้องการ ในฐานะแฟนเรื่องนี้ ฉันชอบวิธีที่ผู้เขียนใช้เธอเป็นกระจกให้คนดูไต่ถามว่าอำนาจ ความต้องการ และผลลัพธ์ของการแก้แค้นนั้นคุ้มหรือไม่ ในเชิงพล็อต ลิลิธมักทำหน้าที่เป็นตัวเร่งเหตุการณ์หลัก — เธออาจเป็นต้นตอของภัยพิบัติที่ตัวเอกต้องหยุด, เป็นผู้ปลุกพลังลึกลับที่เปลี่ยนเกม หรือเป็นปริศนาทางประวัติศาสตร์ที่ค่อย ๆ ถูกคลี่คลาย พูดง่าย ๆ คือถ้าไม่มีลิลิธ เรื่องอาจเดินต่อได้ แต่ขาดความเฉียบคมทางอารมณ์และมิติของความขัดแย้งที่ทำให้เนื้อเรื่องน่าจดจำ ตัวอย่างเช่น ในบางงานเธอเป็น 'ผู้ให้ชีวิต' ที่ชัดเจนจนการค้นหาตัวตนและการยอมรับกลายเป็นแกนหลักของเรื่อง ในบางเรื่องเธอกลายเป็นศัตรูที่ต้องเผชิญหน้าและการเผชิญหน้านั้นเปลี่ยนตัวละครหลักไปตลอดกาล การเป็นทั้งแรงผลักและบททดสอบทำให้เธอเป็นเครื่องมือเล่าเรื่องที่ทรงพลัง อีกมุมที่ชอบคือการใช้น้ำเสียงของลิลิธเป็นเครื่องมือสะท้อนสังคมและความเชื่อ: เธอมักเป็นสัญลักษณ์ของผู้ถูกตราหน้าว่าเป็น 'อื่น' หรือเป็นตัวแทนของเสรีภาพที่ถูกข่มเหง เมื่อเธอถูกวางในบทบาทนั้น เรื่องจะมีช่องว่างให้สำรวจความอยุติธรรม ความกลัวต่อสิ่งไม่รู้ หรือแม้แต่ประเด็นเรื่องเพศและอำนาจ การเขียนแบบนี้ทำให้บทบาทของลิลิธไม่ใช่แค่การต่อสู้ด้วยพลัง แต่กลายเป็นการต่อสู้ทางความคิดที่ท้าทายผู้ชมให้ตั้งคำถามว่าใครควรถูกตัดสินและใครสมควรได้รับการให้อภัย ตัวอย่างจากงานอย่าง 'Neon Genesis Evangelion' หรือสื่อที่หยิบเอาตำนานลิลิธมาปรับใช้มักแสดงให้เห็นว่าเธอสามารถเป็นทั้งผู้สร้างและผู้ทำลาย ซึ่งเพิ่มสเกลของข้อขัดแย้งให้ยิ่งใหญ่ขึ้น ท้ายที่สุด การมีลิลิธในแกนหลักทำให้เรื่องไม่ใช่แค่บทผจญภัยทั่วไป แต่กลายเป็นเรื่องที่ชวนให้คิดถึงรากเหง้า ความผิดพลาด และการไถ่บาป เสียงของเธอมักทิ้งไว้เป็นรอยแผลหรือบทเรียนที่ตัวละครอื่นต้องเรียนรู้ และนั่นแหละคือเหตุผลที่ฉันชอบการปรากฏตัวของเธอ — มันทำให้เรื่องมีทั้งความมืด ความซับซ้อน และความมนุษย์ อย่างน้อยฉันรู้สึกว่าทุกครั้งที่ลิลิธโผล่มา เธอทำให้เรื่องมีอะไรให้ขบคิดยาว ๆ ต่อหลังจบตอน

ในความเห็นของฉัน ต้นกำเนิดของ 'ลิลิธ' ไม่ได้เริ่มจากมังงะหรืออนิเมะเรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่ย้อนไปไกลถึงตำนานและความเชื่อโบราณของตะวันออกใกล้ในสมัยเมโสโปเตเมียและตำนานยิวโบราณ คำว่า 'lilitu' ปรากฏในตำนานสุเมเรียนและอัคคาเดียน หมายถึงวิญญาณยามราตรีหรือผีร้ายที่เกี่ยวข้องกับลมและความมืด ต่อมาคำนี้พัฒนาเข้าสู่ภาษาฮีบรูเป็น 'ลิลิธ' ซึ่งในแหล่งข้อมูลยุคกลางบางตอน เช่นงานเล่มที่รู้จักกันในชื่อ 'Alphabet of Ben Sira' มีเรื่องเล่าว่าเธอคือภรรยาคนแรกของอาดัมที่ปฏิเสธจะยอมเป็นผู้ถูกสั่งให้เชื่อฟังและหนีออกจากสวนเอเดน นี่คือรากของภาพลักษณ์สองด้านของเธอ ทั้งในฐานะนิยายสยองขวัญของปีศาจราตรีและในฐานะสัญลักษณ์ของความเป็นอิสระของผู้หญิงที่ถูกตีความใหม่ในยุคสมัยหลังๆ ความน่าสนใจคือชื่อและธีมของลิลิธถูกหยิบไปใช้ในงานสมัยใหม่หลากหลายรูปแบบ บ่อยครั้งนักเขียนและผู้สร้างจะยืมชื่อและคอนเซ็ปต์ไปดัดแปลงตามบริบท ตัวอย่างเด่นๆ ที่หลายคนคุ้นคือการนำ 'ลิลิธ' มาเป็นแรงบันดาลใจในอนิเมะ-มังงะและเกม เช่น 'Neon Genesis Evangelion' ที่นำชื่อ 'Lilith' มาใช้เป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตต้นกำเนิดในจักรวาลของเรื่อง และในเกมอินดี้อย่าง 'The Binding of Isaac' ก็มีตัวละครชื่อ Lilith ที่สะท้อนองค์ประกอบมืดและลึกลับ นอกจากนี้ยังมีผลงานซีรีส์และเกมแฟนตาซีหลายเรื่องที่ยืมชื่อไปสร้างตัวละครใหม่ๆ ให้มีทั้งความเป็นปีศาจ, เทพธิดา, หรือหญิงลึกลับที่มีพลังเหนือธรรมชาติ การใช้ชื่อนี้ทำให้ผู้ชมจับความหมายเดิมจากตำนานได้ทันที แต่ก็เปิดช่องให้ผู้สร้างตีความหมุนไปตามธีมของเรื่อง มุมมองที่ฉันชอบคือการเห็นว่าลิลิธไม่ได้มีหน้าตาเดียวตายตัวในงานศิลป์สมัยใหม่ บางครั้งเธอถูกวาดให้เป็นปีศาจร้ายที่ชั่วร้ายและอันตรายต่อเด็กหรือชายหนุ่ม บางครั้งก็ถูกนำเสนอเป็นสัญลักษณ์ของการต่อต้านระบบเพศสมัยเก่าและการเรียกร้องสิทธิของผู้หญิง การตีความแบบหลังมักพบในงานที่ตั้งใจจะแกะประวัติศาสตร์หรือตีความบทบาทหญิงในตำนานใหม่ ทำให้ตัวละครที่เดิมดูเป็นตัวร้ายกลายเป็นตัวละครที่มีมิติและเหตุผลในการกระทำของเธอเอง การเห็นการเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้ฉันตื่นเต้น เพราะมันสะท้อนว่าตำนานโบราณสามารถถูกอ่านใหม่และเป็นแรงบันดาลใจให้เรื่องเล่าสมัยใหม่ได้เสมอ เมื่อคิดถึงภาพลักษณ์ของลิลิธในสื่อสมัยใหม่ ฉันมักจะยิ้มและคิดถึงการผสมผสานที่สร้างสีสันให้โลกเรื่องเล่า บางครั้งเธอเป็นไว้มาสก์ของความกลัว บางครั้งเป็นเครื่องมือเล่าเรื่องที่ท้าทายมุมมองเดิมๆ การที่ชื่อนี้โผล่ขึ้นในมังงะ อนิเมะ หรือเกมต่างๆ จึงไม่ใช่คำตอบว่าต้นกำเนิดมาจากสื่อเหล่านั้น แต่เป็นสัญญาณว่าตำนานโบราณยังมีชีวิต และถูกนำมาขัดเกลาจนเกิดเป็นตัวละครใหม่ๆ ที่ทั้งคุ้นเคยและแปลกตา ซึ่งฉันมองว่าเป็นของเล่นจินตนาการที่เย้ายวนใจดีจริงๆ

ภาพของกอลลั่มในหัวฉันเหมือนการแสดงชิ้นยาวที่แบ่งเป็นซีนๆ และเปลี่ยนหน้าไปตามแรงกระทบจากแหวน ในย่อหน้านี้ฉันชอบคิดถึงการแตกแยกภายในของเขาเป็นเหมือนการต่อสู้ระหว่างสองมิติ:ความเป็น 'สมีโกล' ที่ยังเหลือความทรงจำของคนธรรมดา กับ 'กอลลั่ม' ที่ถูกแหวนบิดเบี้ยวจนแทบไม่มีความเมตตา ฉากต้นเรื่องที่สมีโกลสู้เพื่อตัวเองกับเดโกลในนิยายทำให้เห็นจุดเริ่มของการล่มสลาย ส่วนฉากท้ายเรื่องตอนที่เขาดิ้นรนเอาแหวนกลับบนขอบภูเขาไฟในทั้งหนังสือและภาพยนตร์คือการระเบิดของอัตตาและความหมดหวังที่ถูกบันทึกไว้ตลอดเวลา ประสบการณ์อ่านฉันมักโฟกัสที่การเปลี่ยนถ่ายระหว่างความอ่อนโยนและความป่าเถื่อน—ซีนที่เขาทำตัวเป็นมิตรกับโฟรโดแล้วอีกฉากหนึ่งก็จะหันมาทรยศทันที นั่นไม่ใช่การเปลี่ยนแบบชั่วคราว แต่มันคือการสลับบทซ้ำๆ ที่สะท้อนถึงการเสพติดและการสูญเสียตัวตน ฉันเห็นการเปลี่ยนบุคลิกเป็นทั้งหลักสูตรแห่งการทรมานและบทเรียนเชิงจริยธรรม ปิดท้ายด้วยภาพเล็กๆ ของเขาที่ยังมีแววอ่อนโยนอยู่บ้างก่อนหายไป ซึ่งทำให้ฉันยังคงคิดถึงความเศร้าของตัวละครนี้อยู่เสมอ

แฟนๆ ของ 'Blue Lock' คงรู้สึกตื่นเต้นเวลามีสินค้ารุ่นลิมิเต็ดออกมา เพราะของแบบนี้มักจะปล่อยผ่านช่องทางพิเศษเท่านั้นและหายากที่สุดเมื่อผลิตจำกัดจริงๆ จากประสบการณ์ส่วนตัว สินค้าลิมิเต็ดของตัวละครอย่างซาเอะมักจะออกโดยผู้ผลิตฟิกเกอร์หรือผู้จัดงานอีเวนต์เฉพาะ เช่น บางครั้งเป็นฟิกเกอร์สเกลพิเศษจากบริษัทผู้ผลิตที่วางขายผ่านร้านออนไลน์ของแบรนด์โดยตรง (เช่นเว็บของผู้ผลิต) หรือเป็นสินค้าพิเศษแจกในงานอีเวนต์ใหญ่ในญี่ปุ่น เช่นงานแผงขายของรวมศิลปิน/Comiket ที่มักมี clear file, โปสเตอร์ หรือสแตนด์มาตรฐานรุ่นพิเศษ ผมชอบตามดูประกาศจากร้านค้าทางการและงานอีเวนต์ เพราะเคยได้ซื้อแผ่นโปสเตอร์ลิมิเต็ดของซาเอะจากบูธงานหนึ่งในต่างประเทศ แล้วนำเข้ามาไทยผ่านร้านรับหิ้วที่ไว้ใจได้ ของลิมิเต็ดบางชิ้นก็จะแพร่เข้าสู่ตลาดมือสองที่ร้านขายฟิกเกอร์มือสองในญี่ปุ่น ซึ่งถ้าคนไม่สะดวกบินไปรับเอง ก็มีวิธีสั่งผ่านตัวกลางที่เชื่อถือได้ สุดท้ายแล้ว การมีเครือข่ายเล็กๆ ในกลุ่มนักสะสมช่วยได้มาก ฉันมักแลกเปลี่ยนข่าวกับคนในกลุ่มเฟซบุ๊กหรือไลน์ ซึ่งทำให้ทันข่าวปล่อยของรุ่นพิเศษและได้สิทธิพรีออเดอร์ตอนของยังมี นี่แหละคือเสน่ห์ของการตามเก็บของลิมิเต็ด—ต้องเร็วและมีเครือข่ายที่ไว้ใจได้

ภาพจำจากฉบับการ์ตูนปี 1951 มันสวนใหญ่เป็นสีสันสดใสกับเพลงแหบๆ ที่ติดหู แต่เมื่อเปรียบกับต้นฉบับวรรณกรรมของลูอิส แครอล ความต่างกลับไปไกลกว่าที่คิดมาก เราอ่าน 'Alice's Adventures in Wonderland' แล้วชอบที่มันเป็นเรื่องของภาษาและตรรกะบิดเบี้ยว—บทสนทนาเป็นเกม คำพูดล้อกันจนเกิดความขัดแย้งที่ตลกและแปลกประหลาด ในขณะที่ฉบับแอนิเมชันของดิสนีย์ปรับจังหวะให้เป็นฉากต่อฉากที่เชื่อมโยงด้วยเพลงหลายเพลงและมุกภาพยนตร์ที่ชัดเจนมากขึ้น เพื่อให้เด็กดูเข้าใจง่ายขึ้น ตัวละครบางตัวถูกลดความซับซ้อนหรือแต่งให้เป็นคาแรกเตอร์ตอบโจทย์ภาพยนตร์อย่างชัดเจน เช่น การเน้นความทะเล้นของกระต่ายขาวหรือการทำให้ราชินีหัวใจเป็นตัวร้ายตลกหน่อยๆ สิ่งที่รู้สึกต่างสุดคือโทนและเป้าหมายของงาน: หนังเน้นความบันเทิงและจินตนาการภาพเคลื่อนไหว ส่วนหนังสือเล่นกับการล้อเลียนสังคมและตรรกะของภาษา ซึ่งเมื่ออ่านเราได้หัวเราะแบบฉลาดๆ มากกว่าการหัวเราะที่เห็นภาพขำๆ บนหน้าจอ ผลลัพธ์คือทั้งสองเวอร์ชันมีเสน่ห์ แต่คนละแบบ—หนังให้ประสบการณ์ภาพและเพลง ส่วนหนังสือให้ความสนุกแบบคิดตามและค้นหาความหมายเอง ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมทั้งสองเวอร์ชันถึงยังคงถูกพูดถึงเสมอเมื่อเรานึกถึงโลกของอลิซ

เราเคยสังเกตว่าในงานแฟร์ของทำมือและบูธตามงานคอสเพลย์ คนไทยมักหยุดดูของจุกจิกที่จับต้องง่ายก่อนเสมอ — ของพวกนี้ขายดีเพราะราคาเข้าถึงได้และพกพาสะดวก ในมุมของฉัน สินค้าที่หมุนเวียนได้ไวสุดคือเข็มกลัดอีนาเมล (enamel pins) ลายตัวละครจาก 'Alice in Wonderland' แบบปรับสไตล์ให้น่ารักหรือมืดๆ แล้วแต่ว่าโซนงานไหน เช่น เข็มกลัดสไตล์วินเทจของนางเอกกับกระต่ายนาฬิกา หรือเข็มกลัดมินิมอลที่เอาโลโก้ชาผสมลายดอกไม้ นอกจากนั้น สติกเกอร์ขนาดต่างๆ ก็ขายได้ดีเพราะคนเอาไปติดโน้ตบุ๊ก ขวดน้ำ หรือไดอารี่ นักเรียนและวัยทำงานที่ชอบแต่งของส่วนตัวมักซื้อเป็นเซ็ต อีกไอเท็มที่ต้องมีในจุดขายคือพวงกุญแจหรือชาร์มมือถือที่ออกแบบให้มีความเป็นไทยหน่อย เช่น ใส่ลวดลายผ้าไทยกับธีมจาก 'Alice in Wonderland' ของขนาดกะทัดรัดอย่างนี้ทำให้ลูกค้าตัดสินใจได้ไว และงานพิมพ์อย่างโปสเตอร์หรืออาร์ตพริ้นท์ขนาดเล็กที่มีลายพิเศษสำหรับห้องนอนหรือมุมอ่านหนังสือก็ขายดี เพราะคนชอบสะสมศิลปะที่ได้แรงบันดาลใจจากเรื่องนี้ สรุปแล้ว ถ้าจะเปิดบูธในไทย ให้เน้นสินค้าพกพา ราคาย่อมเยา ลายมีเอกลักษณ์ และมีตัวเลือกเป็นเซ็ตสำหรับซื้อเป็นของขวัญ รับรองว่าคนเดินผ่านจะต้องหยุดมาดูแน่ๆ