ศิลปินตะวันตกคนไหนมีเพลงที่มักถูกใช้ในซีรีส์ไทย?

แปลกใจเหมือนกันที่ความเป็นเมโลดี้ไทยบางท่อนกลายเป็นบริดจ์เชื่อมแฟนเพลงจากฝั่งตะวันตกกับซีรีส์บ้านเราได้อย่างไม่คาดคิดเลย เราเริ่มสังเกตจากกระแสแฟนไบเซ็กชวลบน Twitter และ TikTok ที่หยิบเพลงจาก '2gether: The Series' มาใช้เป็นซาวด์แทร็กฉากหวานซึ้งหรือมุกกุ๊กกิ๊ก ช่วงนั้นเพลงบีทเรียบ ๆ กับเนื้อร้องเรียบง่ายมันไปกันได้ดีกับคลิปคัทของแฟนคลับต่างชาติ ทำให้หลายคนหาไปเจอทั้งเพลย์ลิสต์และเวอร์ชันคัฟเวอร์ การที่เสียงร้องและซินธ์ไม่ซับซ้อนทำให้มันเข้าถึงง่ายสำหรับคนที่ภาษาไทยไม่แข็งแรง เราเห็นคนจากหลายประเทศเอาไปแปะคลิปเรียนภาษา แปะคลิปความสัมพันธ์ หรือใช้เป็นซาวด์ประกอบคอนเทนต์โรแมนติก ผลลัพธ์คือเพลงจากซีรีส์นี้กลายเป็นไอเท็มที่คนนอกวงการไทยจดจำได้ทันที โดยไม่ต้องดูซีรีส์ครบทุกตอนก็รู้สึกเชื่อมโยงกับอารมณ์ของเพลงได้ สุดท้ายความไวรัลของเพลงแบบนี้ไม่ใช่แค่มิติของเสียง แต่เป็นการที่แฟนคลับต่างชาติยอมเป็น “ผู้ส่งต่อ” ให้เพลงนั้น ๆ ได้มีชีวิตบนแพลตฟอร์มที่กว้างขึ้น เป็นเรื่องที่เราแฮปปี้เวลาเห็นเพลงไทยถูกตีความใหม่ในมุมมองของคนไกล ๆ แบบนั้น

ในชุมชนแฟนเพลงไทยที่ฉันอยู่ บ่อยครั้งชื่อที่โผล่ขึ้นมาบ่อยสุดคือ 'Taylor Swift' เพราะแรงปะทุจากทัวร์และอัลบั้มที่มีการเล่าเรื่องชัดเจน ทำให้คนตามค้นหาข้อมูลตั้งแต่เนื้อเพลง แปลเพลง ไปจนถึงเซ็ตลิสต์และมูฟเมนต์แฟนคาเมร่า ฉันมักเห็นบทสนทนาในโซเชียลเต็มไปหมดหลังมีข่าวคอนเสิร์ตหรือการประกาศรีรีลีส ที่ทำให้คำค้นหาเพิ่มพรวดพราด — บางคนตามหาไทม์ไลน์การแสดง บางคนอยากรู้ความหมายแฝงในเนื้อเพลง ส่วนผู้ที่ชอบแฟชั่นก็จะค้นหาชุดและไอเท็มที่เธอสวมบนเวที นอกจากนี้ การที่แฟนไทยชอบแคปเจอร์โมเมนต์แล้วส่งต่อในทวิตเตอร์และติ๊กต็อกก็เป็นปัจจัยที่ทำให้ชื่อของเธออยู่ในเทรนด์ตลอด ถามว่าทำไมถึงติดอันดับในไทย คงเพราะความหลากหลายของเพลงที่เข้าถึงง่ายและมีเรเยอร์ความหมายให้ขุดอยู่เรื่อย ๆ อีกทั้งเธอมีแฟนคลับที่จัดกิจกรรมออนไลน์เยอะมาก ซึ่งสร้างบรรยากาศให้คนอยากติดตามตลอดเวลา — นี่แหละคือภาพความนิยมที่ฉันเห็นจากมุมมองคนเล่นโซเชียลและเข้าไปร่วมวงคุยกับแฟนคนอื่น ๆ เสมอ

เสียงระนาดผสมกับไวโอลินในฉากเปิดทำให้ใจเต้นแรงแบบที่คาดไม่ถึง — นั่นคือสิ่งที่ผมมักจะนึกถึงเวลาพูดถึงการผสมศิลปะตะวันตกกับธีมไทยในดนตรีประกอบซีรีส์ การเรียบเรียงมักเริ่มจากการเอาหลักการสากลมาเป็นโครง: ฮาร์มอนี การสร้างธีม และไดนามิกของออร์เคสตร้า แต่วิธีใส่ 'กลิ่นไทย' ไม่ได้จำกัดแค่การเอาเครื่องดนตรีไทยมาเล่นบนคอร์ดตะวันตกเท่านั้น ในฐานะคนทำเพลงที่ชอบลงสนามจริง ๆ ผมเห็นว่าการผสมที่ดีคือการให้เมโลดี้ไทยมีอิสระของรูปแบบดั้งเดิม เช่น การประสานแบบเฮเทอโรโฟนี (heterophony) กับการตีกรอบด้วยพาร์ตฮาร์มอนีตะวันตกที่ค่อย ๆ ผลักดันอารมณ์ไปข้างหน้า อีกเทคนิคที่ชอบคือการให้เครื่องดนตรีไทยรับหน้าที่เป็น 'ลีด' เหมือนกีตาร์หรือตัวดึงธีม ขณะที่สตริงส์ เบส และเพอร์คัสชันจากแนวตะวันตกเข้ามาทำกรอบและความหนักแน่น ดนตรีอิเล็กทรอนิกส์มักถูกใช้เพื่อเชื่อมสองโลกนี้ให้ลื่นไหล โดยคงไว้ซึ่งการไหวของเมโลดี้ไทย เช่น การเล่นวรรคซ้ำแบบประดับเสียงหรือการใส่อิงกริชเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ทำให้เพลงฟังร่วมสมัย แต่ไม่ได้ทำให้ความเป็นไทยจางหายไป สิ่งที่ผมชอบสุดคือเมื่อการผสานนี้เกิดขึ้นอย่างเคารพรากเหง้า ไม่ใช่แค่ความแปลกใหม่แบบผิวเผิน — มันทำให้ทุกฉากมีความหมายและบอกเล่าได้ชัดขึ้นด้วยวิธีที่ทั้งคุ้นเคยและท้าทายใจ

สมัยที่แก๊งเพื่อนยังพากันไปคาราโอเกะเป็นประจำ เพลงของวงนี้มักถูกดึงมาใช้เป็นฉากเชื่อมความรู้สึกได้ดีมาก โดยเฉพาะ 'Bohemian Rhapsody' ที่มีทั้งช่วงเนิบ ช่วงระเบิด และจังหวะเปลี่ยนฉับพลัน ทำให้มันถูกเอาไปใส่ในหนังไทยหลายแนวอย่างแนบเนียน ผมชอบจินตนาการฉากหนึ่งที่คนในรถกำลังคุยกันนิ่ง ๆ แล้วเพลงตัวนี้ดังขึ้น ทุกคนจะได้สัมผัสความตะกอนภายในตัวละครทันที — นั่นแหละเหตุผลที่ผู้กำกับไทยมักเลือกใช้เพลงนี้ให้เป็นเครื่องมือสื่ออารมณ์ นอกจากนั้น 'Somebody to Love' ก็มีบทบาทแบบพาอารมณ์ไต่ขึ้นช้า ๆ เหมาะกับซีนที่ตัวเอกอยากพูด อยากสารภาพ หรือกำลังทบทวนความสัมพันธ์ ฉากคาเฟ่หรือคืนที่คนสองคนเหลือกันแค่บทสนทนา มักใช้เพลงแนวนี้เพื่อเพิ่มมิติให้บท พอคิดย้อนกลับ หลายครั้งที่คนออกจากโรงและยังฮัมท่อนติดหูอยู่ นั่นคือพลังของการจับคู่อารมณ์ของเพลงกับภาพเคลื่อนไหว ยิ่งเพลงที่คนไทยคุ้นเคยอยู่แล้วโผล่มาในช่วงสำคัญของเรื่อง มันจะทำให้ฉากนั้นถูกจดจำไปนานทีเดียว

ยุคหนึ่งการฟังเพลงตะวันตกกลายเป็นบทเรียนที่ทำให้ผมมองดนตรีไทยต่างออกไป ทั้งในเชิงเมโลดี โครงสร้างเพลง และวิธีเล่าเรื่อง ผมเห็นรากฐานจากกลุ่มศิลปินคลาสสิกอย่าง 'The Beatles' และนักแต่งเพลงฟอล์กรุ่นใหญ่ที่ทำให้แนวคิดการเขียนเพลงแบบนิรนาม (songcraft) แพร่หลายขึ้นในไทย แทนที่เพลงจะเป็นเพียงทำนองเดิม ๆ ก็เริ่มมีการเรียงคอร์ดที่ซับซ้อนขึ้น เพลงป๊อปถูกทำเป็นงานที่ใส่ไอเดียมากขึ้น ส่วนการแสดงสดและการผลิตอัลบั้มก็ได้รับอิทธิพลจากศิลปินอย่าง 'Michael Jackson' ที่เปลี่ยนมาตรฐานด้านการเต้น การจัดเวที และการตัดต่อวิดีโอเพลง อีกด้านหนึ่งเสียงจากวงร็อกและกรันจ์อย่าง 'Nirvana' และการทดลองทางซาวด์ของ 'Radiohead' ทำให้วงดนตรีอินดี้ไทยกล้ามากขึ้นที่จะทำเพลงที่ไม่ถูกจำกัดด้วยสูตรสำเร็จ บทเพลงเริ่มมีเนื้อหาส่วนตัวหรือวิพากษ์สังคมชัดเจนขึ้น รวมถึงการนำเทคนิคการผลิตสมัยใหม่มาใช้ ทำให้โปรดักชันเพลงไทยในช่วงไม่กี่ทศวรรษหลังมีความหลากหลายและกล้าที่จะผสมผสานแนวทางต่าง ๆ ความรู้สึกส่วนตัวคือการเห็นรอยต่อของอิทธิพลเหล่านี้ทำให้วงการเพลงไทยมีทั้งความคุ้นเคยและความสดใหม่ไปพร้อมกัน โดยศิลปินไทยหลายคนสามารถหยิบสิ่งที่ชอบจากต่างประเทศมาแปลเป็นภาษาของตัวเอง จนเกิดงานที่ฟังแล้วรู้สึกทั้งเป็นสากลและมีเอกลักษณ์ท้องถิ่น ซึ่งผมว่ามันน่าติดตามมาก ๆ

นับตั้งแต่ 'Demon Slayer' กลายเป็นกระแส เพลงเปิดอย่าง 'Gurenge' ของ LiSA ก็กลายเป็นหนึ่งในเพลงญี่ปุ่นที่คนไทยค้นหากันมากสุด ผมยังจำความรู้สึกตอนเห็นคลิปแฟนอาร์ตและคัฟเวอร์เพลงนี้ในโซเชียลมีเดียไทยได้ชัด เจ๋งตรงที่มันไม่ใช่แค่เพลงเปิดธรรมดา แต่มีพลังและจังหวะที่คนฟังจะร้องตามได้ทันที ไม่ว่าจะเป็นคออนิเมะรุ่นใหม่หรือคนที่เพิ่งลองฟังเพลงอนิเมะ เพลงนี้ก็เข้าได้ง่าย อีกสิ่งที่ทำให้คนไทยค้นหาเยอะคือเวอร์ชันต่าง ๆ — ไลฟ์ของ LiSA, เวอร์คัฟเวอร์ภาษาไทย, เวอร์แร็ปหรืออคูสติกที่แฟนเพลงทำขึ้น ทำให้ 'Gurenge' ยืนยาวในเพลย์ลิสต์ของหลายคนมากกว่าการเป็นแค่เพลงประกอบซีรีส์เท่านั้น

น่าสนใจที่คำถามแบบนี้ทำให้คิดถึงกรณีที่คำว่า 'สีทอง' ปรากฏในวงการบันเทิงไทยและนานาชาติ เท่าที่ฉันสังเกตมา คำว่า 'สีทอง' ในรูปแบบคำตรงๆ เป็นสิ่งที่ค่อนข้างหาได้ยากเมื่อมองเฉพาะในชื่อเพลงธีมของซีรีส์ ความนิยมมักอยู่ที่คำว่า 'ทอง' หรือคำภาษาอังกฤษว่า 'gold'/'golden' มากกว่า เช่น งานดัดแปลงวรรณกรรมไทยอย่าง 'ทองเนื้อเก้า' จะมีธีมและเพลงประกอบที่เล่นกับคำว่า 'ทอง' เป็นสัญลักษณ์ แต่ชื่อเพลงธีมมักไม่ใส่คำว่า 'สีทอง' ตรงๆ เหตุผลน่าจะมาจากความหนาแน่นของภาษาและการเลือกคำสำหรับชื่อเพลง — 'สีทอง' ฟังดูเฉพาะเจาะจงและเป็นคำพรรณนา ขณะที่คำว่า 'ทอง' หรือ 'golden' ให้ความหมายกว้างกว่าและใช้เป็นสัญลักษณ์เรื่องอำนาจ ความมั่งคั่ง หรือความทรงจำมากกว่า ดังนั้นถาต้องการรายการที่มีคำว่า 'สีทอง' แบบเป๊ะๆ ในชื่อเพลงธีม จะต้องเป็นงานสเปเชียลหรือเพลงประกอบที่ละเอียดมาก ซึ่งไม่ค่อยเป็นที่แพร่หลายเท่าไหร่ สรุปคือ ฉันยังไม่ค่อยเจอเพลงธีมของซีรีส์ยอดนิยมที่มีคำว่า 'สีทอง' อยู่ในชื่อตรงๆ แต่พบการใช้คำที่ใกล้เคียงและการอ้างอิงภาพลักษณ์ทองคำแทนเป็นหลัก

ดนตรีประกอบใน 'บุพเพสันนิวาส' ทำให้ฉากยุคอยุธยามีชีวิตขึ้นมาจริง ๆ — เป็นการผสมผสานระหว่างเมโลดี้แบบดั้งเดิมกับการเรียงเสียงที่ทำให้คนดูสื่อสารกับอดีตได้ง่ายขึ้น ฉันรู้สึกว่าทีมดนตรีเลือกใช้เครื่องดนตรีไทยคลาสสิกอย่างระนาด ซอ และปี่มาประกอบกับจังหวะที่ไม่เร่งรีบ เพื่อเน้นความละเมียดละไมของบรรยากาศในเรื่อง เพลงธีมบางเพลงยังนำทำนองโบราณมาปรับให้ฟังเข้ากับความรู้สึกสมัยใหม่ได้ดี ทำให้ฉากรักและฉากสงบมีความเป็นไทยชัดเจนโดยไม่รู้สึกโบราณเกินไป นอกจากนี้ยังมีการใช้เสียงประสานแบบวงเครื่องสายที่เติมมิติให้ซีนยิ่งใหญ่ขึ้น หลังดูจบแล้ว ฉันมักจะนึกถึงฉากการเต้นรำแบบราชสำนักที่ดนตรีพาเราไหลไปกับจังหวะเหมือนกำลังเดินอยู่ในวังโบราณ — นั่นแหละคือพลังของดนตรีที่สะท้อนชาติไทยได้ชัดเจนและน่าจดจำ

ตั้งแต่เริ่มสังเกตการใช้มุกสั้น ๆ ในวงการบันเทิงไทย ผมพบว่าเสียงคำว่า 'แฮ่' มักปรากฏบ่อยในรายการสเก็ตช์และวาไรตี้มากกว่าจะเป็นซีรีส์ดราม่ายาว ๆ ผมชอบดูซีนเบื้องหลังหรือตอนพิเศษของซีรีส์ที่ทำเป็นสเก็ตช์ เช่น ช่วงพิเศษของรายการวาไรตี้อย่าง 'ฮาไม่จำกัดทั่วไทย' มุกแบบ 'แฮ่' ถูกใช้เป็นลูกเล่นให้ตัวละครแอบโผล่มาทำเซอร์ไพรส์หรือแกล้งกัน ทำให้ฉากสั้น ๆ นั้นฮาและจำได้ง่าย นอกจากนี้ช่องยูทูบของกลุ่มคอมเมดี้ไทยมักใส่มุกนี้ในสคีตช์สั้น ๆ ด้วยเช่นกัน ถ้าถามว่าเจอในซีรีส์ที่มีพล็อตจริงจังบ่อยไหม คำตอบคือค่อนข้างน้อยกว่า แต่ในตอนที่ซีรีส์มีฉากเบรกคอเมดี้หรือตอนพิเศษที่ทำเป็นพาร์ตเสริมคนดูจะได้ยินมุกแบบนี้บ่อยขึ้น เพราะมันทำหน้าที่เป็นจังหวะฮาหรือทำให้ตัวละครดูเป็นมิตรขึ้น เรียกได้ว่า 'แฮ่' เป็นมุกสั้นที่ยืดหยุ่น ใช้ได้กับงานตลกหลากรูปแบบและมักอยู่ในพื้นที่สั้น ๆ ที่ไม่ทำลายโทนหลักของเรื่อง