สถานที่ถ่ายทำรังแตน อยู่ที่ไหนในประเทศไทย

ที่ฉากหลักของ '32 ธันวา' ส่วนใหญ่ถ่ายกันในกรุงเทพฯ โดยเฉพาะย่านเก่าๆ ที่ให้บรรยากาศของเมืองในคืนยืนนานแบบย้อนยุค ฉากในตัวเมืองที่เห็นถนนแคบ ๆ ตลาดเก่า และตรอกซอกซอยมักเป็นถ่ายทำจริงบนถนนเก่าโซนพระนครและบางส่วนของฝั่งธนบุรี ซึ่งให้ความรู้สึกใกล้ชิดและดิบสมบทบาทมากกว่าการใช้ฉากจำลองในสตูดิโอ ผมชอบมองว่าการเลือกใช้พื้นที่เมืองเก่าเหล่านี้ทำให้หนังมีพื้นผิวทางวัฒนธรรมที่จับต้องได้ ไม่ว่าจะเป็นเสาไฟเก่า ร้านขายของแผงลอย หรือบ้านไม้ริมคลอง ทุกอย่างช่วยเสริมอารมณ์ของเรื่อง และฉากบางตอนก็ย้ายออกไปถ่ายนอกเมือง เช่น บริเวณอำเภอใกล้กรุงเทพฯ ที่มีซากวัดเก่าและทุ่งนาเล็ก ๆ เอาเข้าจริง การเดินตามรอยโลเคชันตรงนี้ให้ความสุขแบบคนชอบค้นหา เพราะได้เห็นมุมที่หนังฉายแล้วสายตามองข้ามไป แต่เวลายืนจริง ๆ กลับรู้สึกถึงรายละเอียดเล็ก ๆ ที่กล้องรับไว้ได้

ลองนึกภาพฉากพระราชวังที่จัดสร้างขึ้นเหมือนจริงจนแยกไม่ออกว่าของจริงหรือสตูดิโอ—นั่นแหละความรู้สึกตอนแรกที่ไปดูโลเคชันของ 'วังนกแก้ว' ด้วยตาเปล่า ผมไปเดินถ่ายรูปบริเวณสตูดิโอที่ใช้ถ่ายทำหลักซึ่งตั้งอยู่ใกล้กรุงเทพฯ พื้นที่นั้นเขาจัดฉากเป็นวังเก่าอย่างประณีต ทั้งฮวงจุ้ยและองค์ประกอบสถาปัตยกรรมถูกทำขึ้นเพื่อการถ่ายทำโดยเฉพาะ ทำให้บรรยากาศในกองถ่ายคล้ายกับไปเยือนสถานที่จริงมากกว่าจะเป็นฉากจำลอง นอกจากสตูดิโอแล้ว ทีมงานยังยืมโลเคชันภายนอกจริงมาถ่ายฉากบางตอน ตัวอย่างที่ชัดเจนคือตอนที่ถ่ายกลางแจ้งซึ่งใช้โบราณสถานในจังหวัดอยุธยาเป็นฉากหลัง การจัดแสงและการแต่งกายทำให้ภาพรวมดูกลมกลืนกับสถาปัตยกรรมเก่าอย่างไม่น่าเชื่อ ใครชอบถ่ายรูปหรืออยากดูเบื้องหลัง แนะนำให้ไปช่วงที่มีทัวร์เปิดกองหรือกิจกรรมพิเศษ เพราะบรรยากาศจริง ๆ มันให้ความรู้สึกอลังการกว่าที่เห็นในหน้าจอ

ชอบบรรยากาศถนนกับร้านค้าริมทางที่ปรากฏใน 'ขมิ้นกับปูน' มาก — มันให้ความรู้สึกว่าโลเคชันที่ใช้ถ่ายทำเป็นการผสมผสานระหว่างเมืองกับชนบทของไทยได้อย่างลงตัว เรื่องนี้ส่วนใหญ่ถ่ายในกรุงเทพฯ สำหรับฉากในบ้านและซีนภายในจะใช้สตูดิโอของทีวีในกรุงเทพฯ ซ่อมเซ็ตและจัดไฟเพื่อให้เข้ากับโทนเรื่อง ขณะที่ฉากข้างนอกที่เห็นชุมชนริมน้ำกับตลาดสดมักจะถ่ายทำตามย่านเก่าในตัวเมืองและชานเมือง ซึ่งช่วยให้รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ เช่นหน้าตาร้านค้า ป้ายโฆษณาเก่า ๆ และชีวิตผู้คนในฉากกลมกลืนกับความเป็นจริง นอกจากกรุงเทพฯ แล้วทีมงานยังย้ายไปถ่ายนอกสถานที่ในจังหวัดใกล้เคียงอย่างนครปฐมและราชบุรี เพื่อเก็บฉากชนบทและพื้นที่ที่มีทุ่งนากับกำแพงปูนเก่าๆ ฉากเทศกาลท้องถิ่นหรือบ้านสวนที่จำเป็นต้องใช้พื้นที่กว้าง ๆ จึงมักเลือกจังหวัดเหล่านี้เพราะยังคงบรรยากาศดั้งเดิมไว้ได้ดี แสงธรรมชาติและพื้นที่เปิดโล่งทำให้การถ่ายฉากครอบครัวดูอบอุ่นและเข้าถึงคนดูได้ง่าย ในมุมมองของคนดูอย่างผม การผสมกันระหว่างสตูดิโอในกรุงเทพฯ กับโลเคชันชนบทแถวปริมณฑลทำให้ 'ขมิ้นกับปูน' มีความสมจริงและหลากมิติ ไม่ว่าจะเป็นซีนดราม่าหนัก ๆ หรือฉากเรียบง่ายในชุมชน รายละเอียดของสถานที่ช่วยเพิ่มอรรถรสให้เรื่องราวได้มากทีเดียว

ปี 2019 เป็นปีที่ฉันเห็นชื่อ 'รังแตน' ปรากฏในตารางฉายโรงภาพยนตร์ เพราะเวอร์ชันนิยายได้รับการดัดแปลงออกมาเป็นภาพยนตร์ที่เข้าฉายในประเทศไทย พอหนังออกฉาย ผมเลยเข้าไปดูเพื่อเปรียบเทียบกับต้นฉบับ ผลลัพธ์คือภาพยนตร์ยึดหัวใจของเรื่องไว้ได้ แต่ก็ปรับจังหวะบางส่วนให้กระชับขึ้น เช่น ฉากเปิดเรื่องที่ในหนังสั้นกว่าในหนังสือมาก ทั้งนี้ฉันมองว่าเป็นการแลกเปลี่ยนที่ยอมรับได้เมื่อเป้าหมายคือการทำให้คนทั่วไปเข้าใจและรู้สึกกับตัวละครได้ภายในเวลาสองชั่วโมง หลังจากชมจบ ความคิดหนึ่งที่ค้างอยู่คือการแสดงที่ทำให้ฉากสำคัญบางฉากมีพลังขึ้นกว่าตอนอ่าน ขณะที่รายละเอียดเล็ก ๆ บางอย่างหายไป ผมยังชอบการใช้ภาพและซาวด์ในการขับอารมณ์ ซึ่งเป็นสิ่งที่หนังทำได้ดีและเติมความหมายให้บางบทของนิยายจางลงไปได้อย่างน่าสนใจ

ไม่คิดว่าจะได้เห็นมุมเมืองเล็ก ๆ ที่สวยงามขนาดนี้ใน 'เขารังเพลส' เลย ฉากหลักของเรื่องส่วนใหญ่ถูกถ่ายทำที่ภูเก็ต โดยเฉพาะมุมพาโนรามาของจุดชมวิวที่คนท้องถิ่นเรียกกันว่าเขาแห่งหนึ่ง ซึ่งกลายเป็นแบ็กกราวด์สำคัญของฉากเปิดและฉากอารมณ์เงียบ ๆ ของตัวละคร การใช้มุมสูงที่เห็นเมืองและทะเลทำให้ภาพนิ่ง ๆ ของซีรีส์มีน้ำหนักทางอารมณ์ขึ้นมาก อีกจุดที่โดดเด่นคือย่านถนนเก่าที่มีบ้านเรือนสไตล์ชิโน-โปรตุกีส คาเฟ่เล็ก ๆ ริมทาง ถูกใช้เป็นโลเคชันบทสนทนาเชิงความสัมพันธ์ และท่าเรือไม้เล็ก ๆ ในอ่าวแถวนั้นเองก็ถูกเลือกให้เป็นฉากคืนสุดท้ายของฤดูกาล การผสมภาพธรรมชาติแบบเขตทะเลกับสถาปัตยกรรมพื้นเมืองทำให้บรรยากาศทั้งเรื่องมีเอกลักษณ์ และผมชอบที่ทีมงานเลือกฉากที่ทั้งสวยและอบอุ่นไปพร้อมกัน

แถวภาคเหนือมีจุดที่คนชอบถามถึงเยอะ เรื่องนี้คือ 'อุโมงค์ผาเมือง' ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติผาเมือง จังหวัดตาก ใกล้แนวเทือกเขาและชายแดนตะวันตกของไทย ผมเคยไปครั้งหนึ่งและจำได้ชัดว่าเส้นทางเข้าจะเป็นถนนลาดยางสลับทางฝุ่น ต้องขับเข้าไปพอสมควรก่อนจะเจอทางแยกที่พาไปยังบริเวณอุโมงค์ เดินเข้ามาไม่ไกลจะเห็นโครงสร้างอุโมงค์ที่ตัดผ่านไหล่เขา บรรยากาศรอบข้างเงียบสงบมาก เหมาะสำหรับคนชอบถ่ายรูปหรืออยากหามุมดูพระอาทิตย์ตก ผมมักแนะนำให้ตรวจสภาพอากาศล่วงหน้าและเตรียมน้ำกับไฟฉายเพราะตอนเย็นอาจมืดเร็ว การมาเที่ยวแบบวันเดย์ทริปทำได้ แต่ถ้าชอบสำรวจให้เผื่อเวลาไปพักแถวนั้นหนึ่งคืน จะได้เดินชมบริเวณโดยรอบแบบไม่เร่งรีบ

พี่นาคภาคแรกถ่ายทำส่วนใหญ่ในบริเวณชนบทของภาคกลางและมีการต่อเติมฉากในสตูดิโอกรุงเทพฯ เพื่อควบคุมแสงและเสียง ต้นแบบของโลเคชันเป็นวัดเก่าและชุมชนรอบวัดที่ให้บรรยากาศชนบทชัดเจน จึงเห็นว่ามีการถ่ายทำทั้งฉากลานวัด ฉากหมู่บ้านรอบ ๆ และซุ้มประตูโบราณซึ่งให้อารมณ์โบราณตามหนัง สถานที่จริงที่ใช้ทำให้ฉากพิธีกรรมและบรรยากาศหลอน ๆ ดูสมจริงขึ้นมาก ตอนที่ไปดูเบื้องหลังก็สังเกตได้ว่าทีมงานแบ่งงานระหว่างถ่ายภายนอกในวัดกับถ่ายซ้ำฉากละเอียดในสตูดิโอ นั่นช่วยให้ภาพรวมของหนังลงตัวทั้งในฉากกว้างและมุมใกล้ ๆ ทำให้ผมรู้สึกว่าการเลือกโลเคชันของ 'พี่นาค' ฉลาดและตั้งใจมาก ช่วยยกระดับองค์ประกอบบูรณาการของภาพยนตร์ได้อย่างชัดเจน

แสงไฟนีออนในซีนเปิดของ 'รัตติกาล' ยังติดตาอยู่เสมอและทำให้ผมอยากย้อนดูโลเกชันเหล่านั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ฉากสำคัญของเรื่องถูกถ่ายทำกระจัดกระจายระหว่างพื้นที่ในเมืองและสตูดิโอ ส่วนที่เด่นสุดสำหรับผมคือย่านตลาดเก่าและถนนเล็กๆ ที่ให้ความรู้สึกอึดอัดและคับแคบ ซึ่งภาพถ่ายจริงมาจากตรอกซอกซอยของย่านเก่าในกรุงเทพฯ ที่ยังมีบ้านไม้และตึกเก่าเยอะ ทำให้การจัดไฟกลางคืนกลายเป็นตัวละครอีกตัวหนึ่ง นอกจากนี้ยังมีคฤหาสน์โบราณที่ใช้เป็นฉากหลักของครอบครัวตัวร้าย ซึ่งตั้งอยู่ใกล้จังหวัดชานกรุงเทพฯ บรรยากาศภายในบ้านจริงๆ นั้นช่วยสร้างความเงียบและความกดดันได้ดีมาก อีกจุดที่ไม่ควรพลาดคือฉากภายในที่ถ่ายในสตูดิโอขนาดใหญ่ ซึ่งทีมงานจัดฉากเหมือนเป็นโลกย่อยของเรื่อง ทั้งห้องที่ตกแต่งประณีตและชุดถนนจำลอง ช่วยให้การถ่ายมุมซับซ้อนทำได้โดยไม่ต้องพะวงสภาพอากาศ เรื่องนี้จึงผสมผสานโลเกชันจริงกับสตูดิโอได้ลงตัวและยังคงเสน่ห์แบบหนังไทยยุคใหม่ไว้อย่างชัดเจน

ฉากเรือนใหญ่ที่เห็นบนจอเป็นภาพแรกที่ทำให้ผมหลงใหลจริง ๆ และนั่นก็เป็นจุดที่ทีมงานลงทุนจัดเซ็ตแบบเต็มรูปแบบ การถ่ายทำของ 'เรือนริษยา' ส่วนใหญ่แบ่งเป็นสองแบบคือสตูดิโอสำหรับฉากภายในและโลเคชันจริงสำหรับฉากภายนอก ผมรู้สึกว่าภายในเรือนที่เห็นเป็นงานเซ็ตในสตูดิโอที่ละเอียดมาก ทั้งผนังไม้ลายฉลุ ห้องพระ และบันไดไม้โค้งที่ออกแบบมาให้ดูเก่าแต่คงทน กล้องสามารถเคลื่อนเข้ามาใกล้ได้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องพื้นที่จริง นั่นช่วยให้มุมกล้องกับแสงถูกวางละเอียดจนบรรยากาศหนักแน่น ส่วนโลเคชันภายนอกที่เด่น ๆ คือบ้านทรงไทยโบราณริมแม่น้ำและวัดเก่าที่ใช้เป็นฉากสำคัญในหลายตอน ฉากริมแม่น้ำกับท่าน้ำไม้ให้ฟีลชนบทและความขัดแย้งทางอำนาจอย่างชัดเจน ส่วนสวนผลไม้และถนนลูกรังที่ใช้เป็นฉากเดินทางเพิ่มความเป็นชนบทให้กับเรื่องราว ผมชอบตรงที่ทีมงานเลือกมุมง่าย ๆ แต่มีรายละเอียดเล็กน้อย—เช่น เศษผ้าจำนวนหนึ่งบนราวผ้า หรือแสงทาบผิวไม้ในตอนเย็น—ที่ทำให้โลกของเรื่องสมจริงและน่าดึงดูด โดยรวมแล้ว โลเคชันทั้งในสตูดิโอและนอกสถานที่ช่วยสร้างอารมณ์ของ 'เรือนริษยา' ได้ชัดเจน และทุกครั้งที่เห็นเงาไม้กับผนังกระดานเก่า ๆ ผมก็ยิ่งเข้าใจว่าทีมงานตั้งใจทำงานมากแค่ไหน