หนังบุพเพสันนิวาส1 ฉายครั้งแรกเมื่อไหร่และที่ไหน?

หนึ่งในละครโทรทัศน์ไทยที่กลายเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมคือ 'บุพเพสันนิวาส' ซีซันแรก ซึ่งเริ่มออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2561 ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 (ช่อง 33) และได้รับความสนใจจากผู้ชมอย่างกว้างขวางตั้งแต่ตอนแรกๆ การออกอากาศของเรื่องนี้ทำให้เกิดกระแสพูดคุยทั้งบนโลกโซเชียลและในชีวิตประจำวัน ทั้งคำคมในบท การแต่งกายแบบย้อนยุค และการนำวัฒนธรรมสมัยรัชกาลที่ 3 กลับมาถูกพูดถึงอีกครั้ง นอกจากวันที่ออกอากาศแล้ว สิ่งที่ยังน่าจดจำคือความนิยมที่พุ่งสูงอย่างรวดเร็วของนักแสดงนำและตัวละคร หลายคนเริ่มใส่ชุดไทยในกิจกรรมต่างๆ ร้านขายอุปกรณ์ย้อนยุคและแหล่งท่องเที่ยวที่เกี่ยวข้องได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด นี่ไม่ใช่แค่องค์ประกอบของละครที่ทำได้ดีในเชิงงานผลิต แต่ยังเป็นตัวอย่างของงานบันเทิงที่เชื่อมโยงกับอัตลักษณ์และความอยากเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ทำให้ภาพรวมของวงการบันเทิงไทยมีสีสันขึ้นในช่วงนั้น มุมมองส่วนตัวบอกได้ว่าเรื่องราวและการนำเสนอของ 'บุพเพสันนิวาส' ทำให้ผู้ชมรุ่นใหม่หลายคนหันมาสนใจรายละเอียดทางประวัติศาสตร์และวรรณกรรมไทยมากขึ้น ทั้งบทสนทนาที่มีเอกลักษณ์ การใช้ภาษาใบ้สาย การแต่งกาย และองค์ประกอบศิลป์ต่างๆ ล้วนเป็นเหตุผลที่คนทั่วไปพูดถึงละครเรื่องนี้เกือบทุกวันหลังจากออกอากาศ อีกอย่างที่ประทับใจคือการที่ละครทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างคนรุ่นต่างๆ บางครอบครัวก็หันมาดูละครร่วมกันและพูดคุยถึงเรื่องราวในประวัติศาสตร์ที่เล่าผ่านละคร ท้ายสุด การที่ละคร 'บุพเพสันนิวาส' ซีซันแรกออกอากาศในวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2561 กลายเป็นวันที่คนจำนวนมากจดจำได้ไม่เพียงเพราะเป็นวันฉายเท่านั้น แต่เพราะเป็นจุดเริ่มต้นของกระแสวัฒนธรรมย้อนยุคที่ยังคงส่งอิทธิพลต่อสื่อและแฟชั่นในช่วงเวลาหลังจากนั้น การได้เห็นผลกระทบเช่นนี้ทำให้รู้สึกดีและแอบภูมิใจกับพลังของงานบันเทิงที่สามารถเชื่อมโยงคนและเรื่องราวของอดีตเข้ากับชีวิตปัจจุบันได้อย่างอบอุ่น

ย้อนกลับไปเมื่อคิดถึงชื่อ 'พรหมลิขิต' ฉันมักนึกถึงความสับสนที่ตามมาเพราะมีงานหลายชิ้นใช้ชื่อนี้ ฉันในฐานะแฟนหนังรุ่นเก๋ามองว่า เมื่อคนพูดถึง 'หนังพรหมลิขิต' บ่อยครั้งจะแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ — คือภาพยนตร์ฉบับโรงภาพยนตร์ที่มีชื่อตรง และละครหรือซีรีส์โทรทัศน์ที่ใช้ชื่อนี้เป็นชื่อเรื่อง ในบริบทของหนังโรง หากหมายถึงภาพยนตร์ไทยที่วางตลาดเชิงพาณิชย์ ช่วงเวลาแรกสุดของการฉายมักเป็นข้อมูลที่แน่นอนและถูกบันทึกไว้ในสื่อวิจารณ์ แต่เนื่องจากชื่อเดียวกันถูกใช้อยู่หลายครั้ง บางครั้งการอ้างอิงอาจคลาดเคลื่อนไปได้ง่าย ๆ ฉันมักตรวจเช็กชื่อผู้กำกับและรายชื่อนักแสดงประกอบกันเสมอเพื่อยืนยันว่าคนพูดถึงงานชิ้นไหนกันแน่ การแยกแยะแบบนี้ช่วยให้ระบุได้ว่าผลงานนั้นฉายครั้งแรกเมื่อไหร่และที่ไหน เพราะแต่ละเวอร์ชันมีประวัติการออกฉายที่แตกต่างกันไป

เราเฝ้ารอภาคต่อมานานจนรู้สึกเหมือนได้พบเพื่อนเก่าอีกครั้ง — 'บุพเพสันนิวาส 2' ออกฉายในวันที่ 7 ธันวาคม 2022 โดยออกอากาศทางช่อง 3HD เป็นหลัก และสามารถดูย้อนหลังหรือสตรีมผ่านแพลตฟอร์มของช่องอย่าง CH3Plus ได้ในเวลาเดียวกัน บางประเทศยังมีลิขสิทธิ์ให้ชมผ่านบริการสตรีมมิ่งระหว่างประเทศด้วย ทำให้แฟนจากต่างประเทศตามดูกันสะดวกขึ้น การกลับมาคราวนี้ให้บรรยากาศคล้ายการรวมตัวของแฟนละครรุ่นเก่าและคนรุ่นใหม่ พอได้เห็นฉากเปิดเรื่องแล้วก็ประทับใจกับการรักษาความเป็นพีเรียดแบบไทยเดิมแต่จัดเต็มด้วยงานโปรดักชันสมัยใหม่ ฉันนั่งดูพร้อมครอบครัวแบบถ่ายทอดสด รู้สึกว่าการฉายทางฟรีทีวีบวกสตรีมมิ่งทำให้คนจำนวนมากได้ร่วมกันคุยเรื่องเดียวกันอีกครั้ง — นั่นแหละคือเสน่ห์ของการออกอากาศครั้งนี้ที่ทำให้เป็นเหตุการณ์ในวงการบันเทิงบ้านเราได้จริงๆ

ด้วยความเป็นคนชอบตามหนังอินดี้และงานเทศกาล ผมต้องยอมรับว่าไม่มีความทรงจำชัดเจนเกี่ยวกับหนังชื่อ 'เอกเก' ที่ฉายเป็นเรื่องเด่นบนจอใหญ่ในวงกว้าง แต่สิ่งที่ติดอยู่ในหัวคือภาพจำของการเปิดตัวภาพยนตร์อิสระที่มักจะจัดฉายครั้งแรกในงานเทศกาลท้องถิ่นหรือเทศกาลระดับภูมิภาค ฉันมักจะคาดหวังว่าหนังแนวนี้จะมีรอบพรีเมียร์ที่งานอย่างเทศกาลภาพยนตร์สารคดีหรืองานหนังสั้นของมหาวิทยาลัย มากกว่าจะได้ฉายเชิงพาณิชย์ทันที ดังนั้นถ้าใครพูดถึงการเข้าฉายครั้งแรกของ 'เอกเก' ผมเดาว่าน่าจะเป็นการฉายรอบปฐมทัศน์ในงานเทศกาลเล็ก ๆ หรือการฉายพิเศษที่สตูดิโออิสระก่อนจะขยับไปยังรอบฉายตามเทศกาลต่าง ๆ ซึ่งเป็นวิถีของหนังอิสระหลายเรื่องที่ผมตามดูมาตลอดหลายปี ประทับใจกับความอบอุ่นของการดูหนังในห้องเล็ก ๆ ที่ผู้สร้างและทีมมานั่งคุยหลังฉายจบ นั่นแหละบรรยากาศการเปิดตัวที่ผมนึกถึงเสมอ

เรื่อง 'บุพเพสันนิวาส' ซีซั่นแรกนี่นับเป็นละครย้อนยุคที่ครองใจคนดูได้อย่างเต็มเปี่ยมเลยนะ ตอนแรกออกอากาศเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2561 ทางช่อง 3 จำได้ว่าตอนนั้นกระแสแรงมาก เพราะทั้งเนื้อหาที่สนุก การแสดงของเบลล่า ราณี และพีพี คริส กับหนังที่ถ่ายทำสวยมากๆ แถมยังพาเราย้อนกลับไปสัมผัสยุคอยุธยาได้อย่างมีชีวิตชีวา ช่วงนั้นใครๆ ก็พูดถึงละครเรื่องนี้ บรรยากาศเหมือนพาเราท่องเวลาไปในอดีตจริงๆ แฟนละครหลายคนรวมถึงฉันเองก็เฝ้ารอติดตามทุกตอน เห็นทีมงานใส่ใจในรายละเอียดตั้งแต่เสื้อผ้า ฉาก ไปจนถึงบทพูดโบราณที่ทำให้เรื่องนี้น่าจดจำมาก

ตอนที่อยากดู 'บุพเพสันนิวาส' แบบฟรีๆ แต่ไม่อยากเสี่ยงกับเว็บเถื่อน เพื่อนแนะนำให้ลองแอปพลิเคชันอย่าง Viu หรือ AIS Play เพราะบางครั้งเค้าก็มีซีรีย์ดังให้ดูฟรีแบบถูกกฎหมาย แถมภาพและเสียงชัดกว่าการดูผ่านเว็บที่ไม่แน่นอน เคยลองเข้าเว็บรีวิวหนังอย่าง Pantip แล้วเจียวมุมหนึ่งที่คนแชร์ลิงก์เว็บไทยที่เอาไว้ดูซีรีย์ฟรี แต่ต้องยอมรับว่าบางเว็บมีโฆษณารบกวนมากจนน่ารำคาญ เลยกลับไปสมัครสมาชิกเว็บอย่าง Netflix ดีกว่า แม้จะไม่ฟรีแต่คุ้มกับความสบายใจ

จริงๆแล้วเมื่อพูดถึงชื่อ 'คุณน้าที่รัก' ผมเจอความสับสนพอสมควรเพราะชื่อนี้ไม่ใช่ชื่อที่ชัดเจนในฐานข้อมูลหนังเชิงพาณิชย์ที่คนทั่วไปมักอ้างถึง มุมมองของผมคือมีความเป็นไปได้หลายอย่าง: ชื่อนี้อาจเป็นชื่องานสั้นที่ฉายอยู่ในเทศกาลหนังท้องถิ่น เป็นภาพยนตร์โทรทัศน์ที่ออกอากาศเฉพาะช่องในช่วงใดช่วงหนึ่ง หรือนี่อาจเป็นชื่อที่ใช้ในชุมชนออนไลน์เพื่อตั้งชื่อวิดีโอที่ไม่ใช่การฉายโรงแบบทั่วไประดับประเทศ จากที่เคยตามดูงานอินดี้และหนังสั้นมาก่อน ผมพบว่าหลายครั้งชื่อแบบนี้จะมีการเผยแพร่ครั้งแรกในบริบทที่ไม่ใช่โรงหนังหลัก เช่น งานเทศกาลภาพยนตร์ระดับภูมิภาค หรืองานฉายพิเศษในสถาบันการศึกษา ซึ่งทำให้ข้อมูลวันเวลาที่แน่นอนแพร่หลายได้ยากกว่า หากเปรียบเทียบกับหนังโรงทั่วไป ข้อมูลการฉายในกรณีแบบนี้มักจะกระจุกตัวอยู่ในรายงานของเทศกาลหรือเพจของผู้สร้างเอง มากกว่าจะปรากฏในหน้าปล่อยหนังของสตูดิโอใหญ่ๆ สรุปคือชื่อ 'คุณน้าที่รัก' ยังต้องการบริบทเพิ่มเติมเพื่อระบุวันที่และสถานที่ฉายครั้งแรกแบบชัดเจน แต่แนวโน้มคือมันไม่น่าจะเป็นการฉายโรงเปิดตัวแบบวงกว้างอย่างเดียวจบๆ เท่านั้น

อยากย้อนดู 'บุพเพสันนิวาส' ซีซันแรกใช่ไหม นี่เป็นละครที่หลายคนอยากดูซ้ำเพราะเนื้อเรื่องและเคมีของนักแสดง ดังนั้นช่องทางหลักที่มักจะหาดูย้อนหลังได้ชัดเจนที่สุดคือบริการของสถานีผู้ผลิตเองและแพลตฟอร์มที่มีลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการ โดยปกติแล้วละครชุดใหญ่ของช่อง 3 สามารถดูย้อนหลังผ่านแอปหรือเว็บไซต์ของช่องทางนั้น ๆ ซึ่งมักจะใช้ชื่อบริการว่า CH3Plus หรือบริการละครย้อนหลังของช่อง 3 ซึ่งให้คุณดูอีพิโสดที่เคยออกอากาศแบบครบตอนในคุณภาพที่ค่อนข้างดีและมีโฆษณาเป็นตัวรองรับการให้บริการ แหล่งที่สองที่อยากแนะนำก็คือช่องทางวีดิโอออนไลน์ของสถานี เช่นช่อง YouTube อย่างเป็นทางการของช่อง 3 ที่บางครั้งจะมีคลิปเรียงตอนหรือไฮไลต์รวมถึงอีพิโสดย้อนหลังในรูปแบบที่ถูกลิขสิทธิ์ ทำให้การดูสะดวกและเปิดได้ทั้งบนมือถือและสมาร์ททีวี แม้ว่าจะมีข้อจำกัดเรื่องเวลาในการอยู่บนแพลตฟอร์มหรือการจัดเรียงเนื้อหา แต่ข้อดีคือเปิดให้ดูฟรีได้บ้างในบางตอนหรือช่วงเวลา นอกจากนี้ยังมีบริการสตรีมมิ่งเชิงพาณิชย์ที่ซื้อสิทธิ์ละครไทยไปลงแพลตฟอร์มของตัวเองด้วย ความเป็นไปได้คือจะเจอ 'บุพเพสันนิวาส' ในรายการของแพลตฟอร์มอย่าง 'Netflix', 'Viu', 'WeTV' หรือแพลตฟอร์มในประเทศอย่าง 'TrueID' หรือ 'AIS Play' ขึ้นกับการเจรจาลิขสิทธิ์ในแต่ละช่วงเวลาและแต่ละพื้นที่การให้บริการ การเลือกดูจากแหล่งที่มีลิขสิทธิ์แนะนำว่าคุณจะได้คุณภาพวิดีโอและเสียงที่ดี รวมถึงตัวเลือกซับไตเติลที่เหมาะสมสำหรับคนที่อยากเข้าใจภาษายุคอยุธยาในบทสนทนา บริการอย่าง CH3Plus มักให้ทั้งซับไทยและคุณภาพไฟล์ที่เสถียรกว่าในขณะที่แพลตฟอร์มสากลอาจมีซับภาษาอื่น ๆ ให้ติดตามด้วย ในแง่ของความสะดวก ถ้าชอบดูแบบรวดเดียวจบก็เลือกแพ็กเกจที่ไม่มีโฆษณาหรือดาวน์โหลดไว้ดูออฟไลน์ได้ แต่ถ้าต้องการบรรยากาศแบบเห็นคนพูดคุยในคอมเมนต์ ช่องทาง YouTube หรือตอนรีรันในทีวีดั้งเดิมก็ให้ความรู้สึกร่วมกันระหว่างผู้ชมได้ดี สุดท้ายถ้าชอบสะสม ผมมองว่าฉบับดีวีดีหรือบ็อกซ์เซ็ตที่ออกมาสำหรับแฟน ๆ ก็เป็นตัวเลือกที่คุ้มค่าเพราะได้ภาพเสียงคงที่และมักมีเบื้องหลังหรือคอนเทนต์เสริมที่หาไม่ได้ในสตรีมมิ่ง แต่ถ้าต้องการดูแบบเร็วและสะดวกที่สุด ตอนนี้ช่องทางที่ค่อนข้างชัวร์คือบริการของช่อง 3 เองหรือแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งที่มีลิขสิทธิ์ ทั้งหมดนี้ขึ้นกับเวลาและพื้นที่การให้บริการของลิขสิทธิ์ ถ้ากลับไปดูอีกครั้งผมยังชอบบรรยากาศเก่า ๆ และมุกตลกที่ยังฮาทุกครั้ง

เวลาเห็นชื่อ 'เป็ดผจญภัย' ผมจะนึกถึงแอนิเมชันที่เป็นไอคอนยุค 80 — นั่นคือซีรีส์ต้นฉบับที่คนต่างประเทศรู้จักในชื่อ 'DuckTales' — ซึ่งออกฉายครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 18 กันยายน 1987 ในรูปแบบการออกอากาศแบบซินดิเคต (syndication) และมักถูกเชื่อมโยงกับบล็อกรายการ 'The Disney Afternoon' ที่ทำให้การ์ตูนชุดนี้เป็นที่รู้จักอย่างรวดเร็ว ผมมองว่าการออกอากาศในรูปแบบซินดิเคตซึ่งทำให้ช่องท้องถิ่นหลายแห่งรับไปฉายร่วมกัน เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ตัวละครอย่างลุงสก็อกส์และหลานๆ กลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำวัยเด็กของคนหลายประเทศ ในมุมมองของคนชอบของเก่า รายละเอียดวันและสถานที่ที่เริ่มฉายในสหรัฐจึงสำคัญเพราะมันบอกตำแหน่งยุคสมัย: ปลายทศวรรษ 1980 เป็นช่วงที่ทีวีเด็กเริ่มมีบล็อกการ์ตูนที่ชัดเจน และการที่ 'DuckTales' ถูกผลักออกมาในช่องทางกว้างแบบนี้ทำให้มันมีอิทธิพลต่อคนดูรุ่นพันธุ์นั้นมาก ในแง่การผลิต ซีรีส์นี้เป็นผลงานของ Disney Television Animation ซึ่งถือเป็นหนึ่งในโปรเจกต์ยุคบุกเบิกที่ช่วยตั้งมาตรฐานให้การ์ตูนทีวีเชิงผจญภัย-คอมเมดี้สำหรับเด็ก ถานเผื่อใครกำลังนึกถึงเวอร์ชันพากย์ไทย ช่วงเวลาที่คนไทยได้เห็นการ์ตูนชุดนี้มักจะตามมาหลังจากที่มันโด่งดังในอเมริกาอีกหลายปี โดยมีการฉายในสถานีโทรทัศน์สำหรับเด็กของไทยในช่วงปลายทศวรรษ 1980 ถึงต้น 1990 ซึ่งรูปแบบการฉายและการพากย์ทำให้ชื่อไทยบางครั้งกลายเป็น 'เป็ดผจญภัย' ที่ติดปากเด็กยุคก่อนอินเทอร์เน็ต วันแรกในสหรัฐฯ คือข้อมูลชัดเจนคือ 18 กันยายน 1987 ส่วนที่ไหนคงต้องดูตามตารางการออกอากาศของแต่ละประเทศ แต่ถาจะให้สรุปแบบติดใจคือ นั่นคือจุดเริ่มต้นของโลกการผจญภัยของเป็ดที่หลายคนโตมาพร้อมกัน

ภาพจำแรกที่โผล่มาเมื่อพูดถึง 'บุพเพสันนิวาส' คือเคมีของพระนางที่จับใจผู้ชมทั้งประเทศ — นั่นคือส่วนที่ทำให้ฉันยอมเสียน้ำตาให้กับฉากเรียบง่ายหลายฉาก เบลล่า ราณี แคมเปน รับบทเป็น 'การะเกด' หญิงสาวที่มีความกล้าพูด กล้าทำ และมีเสน่ห์แบบตรงไปตรงมา คาแรกเตอร์นี้เป็นแกนกลางของเรื่องที่คนจดจำได้ง่ายเพราะความสดและความซนของเธอ ขณะที่ โป๊ป ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ รับบทเป็น 'หมื่นสุนทรเทวา' หรือที่แฟนๆ เรียกติดปากว่า 'พี่หมื่น' เขามีความน่าเกรงขามผสมความอบอุ่นในแบบสุภาพบุรุษยุคโบราณ ทำให้คู่นี้เกิดเคมีที่ลงตัวสุดๆ นอกจากสองคนนี้แล้วละครยังพึ่งพาการแสดงประกอบที่เติมสีสันให้โลกของเรื่องมีมิติ แต่ถาจะตอบตรงๆ ว่านักแสดงหลักคือใคร ก็คงต้องยกให้คู่พระ-นางสองคนนี้เป็นแกนหลักที่ทุกฉากใหญ่ๆ มักหมุนรอบความสัมพันธ์ของพวกเขา ฉากที่ทั้งสองโต้ตอบกันด้วยคำพูดสั้นๆ หรือเพียงแค่สายตา มักเป็นฉากที่คนพูดถึงบ่อย และนั่นแหละคือเหตุผลว่าทำไมชื่อของสองนักแสดงนี้ถึงติดตาผู้ชมจนกลายเป็นสัญลักษณ์ของผลงานไปแล้ว