หนังสือรุ่นพลอย ตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อไหร่และโดยสำนักพิมพ์ใด?

ชื่อหนังสือเล่มนี้ยังคงอยู่ในมุมความทรงจำของคนอ่านรุ่นเดียวกับฉัน แต่รายละเอียดเชิงบรรณานุกรมบางอย่างกลับเบลอไปบ้าง ในความทรงจำของฉัน เล่ม 'นวลนาง' ถูกตีพิมพ์ในปี พ.ศ.2538 ซึ่งตรงกับปีค.ศ.1995 แต่การระบุว่าพิมพ์ครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์ใดยังไม่ชัดเจนในภาพจำส่วนตัว ฉันมักเจอฉบับที่มีปกและโลโก้สำนักพิมพ์ต่างกันในชุดสะสมของคนรอบตัว นั่นทำให้รู้สึกว่าหนังสือเล่มนี้อาจมีการพิมพ์ใหม่หรือจัดพิมพ์ซ้ำโดยหลายสำนักพิมพ์ช่วงหลัง เมื่อคิดจากประสบการณ์การอ่านและเก็บหนังสือไทยในยุคเดียวกัน มักจะพบว่าหนังสือยอดนิยมที่ตีพิมพ์ในกลางทศวรรษ 90 ถูกพิมพ์ครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์ขนาดกลางหรือสำนักพิมพ์ท้องถิ่น แล้วจึงมีการจัดพิมพ์ซ้ำโดยสำนักพิมพ์ที่ใหญ่ขึ้นภายหลัง ฉะนั้นภาพรวมที่ฉันได้คือปีพิมพ์ปฐมฤกษ์คือ พ.ศ.2538 แต่ชื่อสำนักพิมพ์ในฉบับปฐมพิมพ์อาจแตกต่างจากฉบับที่พบทั่วไปในตลาดหนังสือมือสอง ซึ่งก็เป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของการสะสมหนังสือเก่าๆ ที่ทำให้ต้องคอยสังเกตตราประทับและหน้าจารึกภายในเล่มมากขึ้น

เพียงเอ่ยชื่อ 'รุ่นพลอย' ขึ้นมา ใจผมก็นึกถึงบรรยากาศกลิ่นหนังสือเก่า ๆ ที่ผสมกับความอบอุ่นของความทรงจำวัยรุ่นไปพร้อมกัน ผู้แต่งของหนังสือเล่มนี้คือ พลอยวราภรณ์ วงศ์นิล (นามปากกา พลอยวราภรณ์) ซึ่งเป็นนักเขียนแนวเยาวชนและนิยายชีวิตคนรุ่นใหม่ที่คุ้นเคยในแวดวงหนังสือไทย ผลงานของเธอมักจับประเด็นความสัมพันธ์ระหว่างคนสองวัย การเติบโต และการค้นหาตัวตนในเมืองใหญ่ได้อย่างอ่อนโยนแต่ไม่ยอมละเลยความจริงจังของปัญหาในชีวิตจริง พลอยวราภรณ์มีผลงานอื่น ๆ ที่แฟน ๆ นิยมอ่านและพูดถึง เช่น 'ดอกไม้ในกรงไฟ' ที่เล่าเรื่องการต่อสู้ของหญิงสาวกับความคาดหวังจากครอบครัวและสังคม, 'วันวานบนชานบ้าน' ซึ่งเป็นชุดเรื่องสั้นที่ถ่ายทอดภาพชีวิตย่านชุมชนเก่า ๆ อบอวลไปด้วยบทสนทนาที่กินใจ, และ 'สายน้ำและความทรงจำ' นวนิยายโรดทริปที่รวมทั้งความรักมิตรภาพและการเผชิญหน้ากับอดีตของตัวละคร ผลงานเหล่านี้มีสไตล์การเขียนที่เน้นภาษาเรียบง่ายแต่ลึกซึ้ง ให้ความสำคัญกับรายละเอียดเล็ก ๆ รอบตัว เช่น กลิ่นอาหารเช้า เสียงฝนที่ตกบนหลังคา หรือบทสนทนาที่ดูเหมือนไม่มีอะไรแต่กลับช่วยพลิกมุมมองของตัวละครได้ในพริบตา สิ่งที่ผมชอบเป็นพิเศษคือวิธีที่เธอเชื่อมโยงตัวละครกับสถานที่—สถานที่ในงานเขียนของพลอยวราภรณ์ไม่ใช่แค่ฉากหลัง แต่กลายเป็นตัวละครเงียบ ๆ ที่มีผลต่อการตัดสินใจและการเติบโตของคนอ่านได้อย่างไม่น่าเชื่อ นอกจากงานสำหรับวัยรุ่นแล้ว เธอยังมีงานเขียนที่ออกแนวครอบครัวและความเป็นผู้ใหญ่ เช่น 'บันทึกของบ้านเลขที่สิบสาม' ซึ่งอ่านแล้วให้ความรู้สึกอบอุ่นและเหมือนการได้คุยกับเพื่อนเก่า นอกจากนี้ยังมีงานแปลเล็ก ๆ ที่เธอร่วมแปลจากภาษาต่างประเทศ ทำให้เห็นมุมมองการใช้ภาษาและการสื่อสารที่หลากหลายมากขึ้น ถ้าจะเลือกรายชื่อเล่มสำหรับเริ่มต้น แนะนำให้เริ่มจาก 'รุ่นพลอย' เพื่อสัมผัสโทนเรื่องแบบพาไปเรื่อย ๆ แล้วค่อยขยับไปที่ 'ดอกไม้ในกรงไฟ' หรือ 'สายน้ำและความทรงจำ' หากผู้อ่านชอบงานที่เน้นการเดินทางทั้งทางกายและทางใจ สำหรับผม งานของพลอยวราภรณ์มักทำให้คิดถึงการนั่งคุยกับเพื่อนเก่าในบ่ายวันอ่อน ๆ—เรียบง่าย แต่มีกลิ่นอายของการเติบโตที่ค่อย ๆ ซึมเข้าไปในใจ ซึ่งนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้ผมยังกลับไปหยิบเล่มเดิมซ้ำ ๆ เสมอ

พอพูดถึง 'คืนหอน คนโหด' ฉันวูบหนึ่งก็รู้สึกเหมือนย้อนไปยังยุคที่นิยายสยองขวัญไทยเริ่มมีพื้นที่บนเว็บบอร์ดและเพจเล็ก ๆ แทนที่จะเป็นผลงานจากสำนักพิมพ์หลัก เรื่องนี้มีสถานะค่อนข้างคลุมเครือในแง่ของประวัติการตีพิมพ์: ข้อมูลสาธารณะที่ชัดเจนเกี่ยวกับวันวางจำหน่ายฉบับพิมพ์ครั้งแรกและชื่อสำนักพิมพ์มักไม่ปรากฏในฐานข้อมูลใหญ่ ๆ ที่คุ้นเคยกัน ดังนั้นในฐานะแฟนคนหนึ่ง ฉันเลยมองว่ามันน่าจะเริ่มจากการลงต่อเนื่องหรือเผยแพร่แบบอิสระก่อน แล้วค่อยมีการพิมพ์รวมเล่มโดยสำนักพิมพ์เล็ก ๆ ที่รับทำหนังสือแนวนี้ให้ตลาดเฉพาะกลุ่ม ความรู้สึกที่ตกค้างคือบรรยากาศของหนังสือไม่ได้ถูกรับช่วงโดยวงการใหญ่ตั้งแต่ต้น เหมือนอย่างที่เคยเกิดกับงานแนวเดียวกันอย่าง 'หนังสือผีตลาดนอก' ที่มักจะเริ่มจากชุมชนเล็ก ๆ แล้วจึงมีฉบับเป็นเล่มตามมา ฉันเห็นฉบับพิมพ์แบบปกอ่อนที่ระบุเพียงชื่อผู้แต่งกับคำว่า 'พิมพ์ครั้งที่ 1' แต่ไม่มีรหัส ISBN หรือข้อมูลสำนักพิมพ์ชัดเจน ซึ่งเป็นสัญญาณว่าการจัดพิมพ์อาจเป็นไปในรูปแบบอิสระหรือผ่านสำนักพิมพ์ขนาดเล็กที่เน้นจำหน่ายโดยตรง ถ้าจะสรุปแบบไม่ก้าวร้าวเกินไป: ผลงานนี้ไม่มีบันทึกสาธารณะที่ชัดเจนถึงวันตีพิมพ์ครั้งแรกและสำนักพิมพ์ระดับชาติที่รับรอง หลายคนในวงแฟนคลับมักจะพูดถึงเวอร์ชันออนไลน์ก่อน และฉบับรวมเล่มที่ตามมาถูกจัดพิมพ์โดยหน่วยเล็ก ๆ ซึ่งทำให้รายละเอียดทางการไม่ค่อยปรากฏในหอสมุดหรือฐานข้อมูลสากล แต่อย่างน้อยสิ่งที่ชัดเจนคือผลงานยังคงมีเสน่ห์แบบพื้นที่เล็ก ๆ ที่ทำให้ผู้อ่านรู้สึกว่ากำลังค้นพบของหายาก — ความรู้สึกแบบนั้นยังคงตราตรึงอยู่จนถึงตอนนี้

เรื่อง 'หนังสือรุ่นพลอย' เป็นชื่อที่ทำให้ใจเต้นทุกครั้งที่เห็นบนชั้นหนังสือของร้านมือสองและกลุ่มอ่านหนังสือในโซเชียล ฉันอ่านแล้วรู้สึกว่าเนื้อหาและภาษามีเอกลักษณ์เฉพาะตัว — นุ่มลึกแต่ไม่ซับซ้อนเกินไป — ทำให้คิดว่าถ้ามีการแปลออกไปน่าจะโดนใจคนอ่านนานาชาติได้ไม่ยาก จากมุมมองของคนที่ติดตามการแปลหนังสือจากภาษาไทย มักจะเป็นงานที่ได้รับการคัดเลือกโดยสำนักพิมพ์ที่มีเครือข่ายระหว่างประเทศหรือมีตัวแทนสิทธิ์ที่ผลักดันให้เกิดการแปลอย่างเป็นทางการ ในกรณีของ 'หนังสือรุ่นพลอย' จึงมีความเป็นไปได้สองแบบ: อาจยังไม่มีการแปลเชิงพาณิชย์ที่จัดพิมพ์ในต่างประเทศ หรือมีเพียงการแปลที่แฟนๆ ทำขึ้นเพื่อแชร์บนบล็อก/ฟอรัมเท่านั้น ซึ่งผมเคยเห็นกรณีคล้ายๆ กันกับงานวรรณกรรมไทยบางเรื่องที่ต้องรอเวลาและผู้พยุงโครงการเพื่อให้ได้งานแปลคุณภาพสูงเหมือนอย่างที่เคยเกิดกับหนังสือชั้นครูอย่าง 'The Little Prince' ที่เมื่อแปลดีแล้วก็ขยายฐานผู้อ่านได้กว้างขึ้น ความตื่นเต้นส่วนตัวคือการเฝ้ารอว่าเมื่อไรจะมีการแปลอย่างเป็นทางการ เพราะการแปลที่ดีไม่ใช่แค่ถ่ายทอดเรื่อง แต่ต้องรักษาน้ำเสียงและความอ่อนโยนของภาษาต้นฉบับไว้ได้ด้วย ถ้าวันหนึ่งมีสำเนาแปลภาษาต่างประเทศออกมา ผมคิดว่าจะเป็นโอกาสให้คนอ่านต่างชาติได้เข้าใจบริบทไทยในมุมที่ละเอียดอ่อนขึ้น และคงจะมีการพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันสนุกๆ เหมือนที่เราเคยทำในชุมชนอ่านหนังสือใต้ต้นไม้สักแห่ง — นั่นแหละคือภาพที่อยากเห็น

นี่แหละสิ่งที่มักจะพูดกับเพื่อนเมื่อเขาถามถึง 'หนังสือรุ่นพลอย'—เล่มนี้มีโอกาสสูงที่จะมีเวอร์ชันอิเล็กทรอนิกส์ แต่ฉบับหนังสือเสียงขึ้นกับทางสำนักพิมพ์เป็นหลักและยังไม่แน่นอนเสมอไป เราเห็นแนวทางการวางจำหน่ายของหนังสือไทยหลายเล่มคือจะปล่อยอีบุ๊กก่อนหรือพร้อมกับเล่มกระดาษบนร้านออนไลน์ เช่น 'MEB' หรือ 'Ookbee' ส่วนร้านหนังสือใหญ่ ๆ อย่าง 'นายอินทร์' กับ 'SE-ED' ก็อาจมีไฟล์ดิจิทัลหรือเชื่อมโยงไปยังบริการอื่น ๆ ที่จำหน่ายอีบุ๊กได้ เมื่อต้องการความแน่นอน ให้ลองดูรายละเอียดจากหน้าปกหรือคำนำของหนังสือที่มักระบุรหัส ISBN และข้อมูลลิขสิทธิ์ เพราะสำนักพิมพ์มักโพสต์ข้อมูลรูปแบบวางจำหน่ายไว้ ถ้ามีข่าวดีเป็นหนังสือเสียง มักจะประกาศบนหน้าเพจของสำนักพิมพ์ รวมถึงแพลตฟอร์มเอ็กซ์คลูซีฟอย่าง 'Storytel' หรือบริการห้องสมุดดิจิทัลบางแห่งด้วย ฉันเองชอบอ่านอีบุ๊กเพราะพกง่าย แต่ก็ประทับใจกับหนังสือเสียงที่อ่านโดยนักพากย์ดี ๆ เหมือนที่เคยฟังใน 'แสงสุดท้าย' ซึ่งเปลี่ยนอารมณ์เรื่องได้ชัดเจน

ยอมรับเลยว่า ชื่อ 'xx' ฟังสั้นและคลุมเครือมากจนหลายคนตีความต่างกันไป ฉันมักเจอกรณีแบบนี้เวลาคุยกับเพื่อนคนรักมังงะ: บางครั้งผู้ถามหมายถึงชื่อย่อ บางครั้งเป็นชื่อที่แปลผิดหรือเวอร์ชันแฟนแปลที่ใช้กันในกลุ่มเล็กๆ ซึ่งทำให้การตอบตรงๆ ว่าเริ่มตีพิมพ์เมื่อไหร่และโดยสำนักพิมพ์ไหนเป็นเรื่องยากถ้าไม่มีบริบทเพิ่มเติม ในมุมมองของแฟนรุ่นใหม่ ฉันเห็นว่าชื่อสั้น ๆ เช่น 'xx' อาจเป็นส่วนหนึ่งของชื่อยาวกว่า หรืออาจเป็นสัญลักษณ์ที่ผู้แปลใช้เรียกแทนชื่อจริง เช่นเดียวกับที่บางคนเรียก 'xxxHOLiC' แบบย่อ การตีความเช่นนี้ทำให้แหล่งตีพิมพ์ที่แท้จริงอาจเป็นสำนักพิมพ์ใหญ่แบบ Kodansha, Shueisha หรือสำนักพิมพ์ที่เฉพาะเจาะจงกับหมวดที่มังงะอยู่ ซึ่งแต่ละสำนักมักมีรูปแบบการลงตีพิมพ์ที่ต่างกันทั้งนิตยสารรายสัปดาห์ รายเดือน หรือนิตยสารรวมเล่ม ส่วนความคิดสุดท้ายจากมุมมองที่ชอบศึกษาปกและคอลโลฟอนของเล่ม ฉันมองว่าถ้ามีสำเนาต้นฉบับหรือหน้าปกจริงๆ ข้อมูลที่ชัดเจนมักจะอยู่ตรงนั้น เช่น ปีเริ่มตีพิมพ์และชื่อสำนักพิมพ์ที่พิมพ์ครั้งแรก ถึงจะตอบไม่ได้ตรงนี้ แต่ยังรู้สึกว่าเรื่องเล็กๆ อย่างชื่อย่อสามารถเปิดหน้าเล่าเรื่องยาวได้เสมอ — ถ้าอยากได้คำตอบแน่นอนก็น่าจะสนุกกับการตามรอยรายละเอียดเหล่านั้นดูเหมือนกัน

ย้อนไปสู่บรรยากาศห้องเรียนที่เงียบ ๆ แล้วจะรู้ว่าหนังสือเล่มนี้เน้นความละมุนของความทรงจำและความสัมพันธ์แบบไม่หวือหวา 'หนังสือรุ่นพลอย' เล่าเรื่องเป็นภาพสะท้อนของชีวิตวัยรุ่นผ่านสมุดปีสุดท้ายของกลุ่มเพื่อน—มีทั้งความอบอุ่นที่ทำให้ยิ้มและมุมที่แทงใจจนหายใจไม่ทั่วท้อง ผมอ่านแล้วรู้สึกว่ามันเหมือนการเปิดกล่องเวลา: บันทึกคำพูด รูปถ่าย ข้อความลับ และจดหมายที่ถูกทิ้งไว้ ทำให้ตัวละครที่ดูธรรมดากลายเป็นคนมีเรื่องราวเชื่อมโยงกันไปมา โทนเรื่องเป็น coming-of-age ผสมกับ slice-of-life และกลิ่นอ่อน ๆ ของความลึกลับเล็กน้อย ความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนและการค้นหาตัวตนถูกถ่ายทอดด้วยภาษาที่เรียบง่ายแต่มีพลัง เหมือนที่เคยรู้สึกตอนอ่าน 'The Perks of Being a Wallflower'—ไม่ต้องมีฉากอลังการ แค่ความจริงใจต่อความเจ็บปวดและความหวังก็เพียงพอ สรุปว่าถ้าอยากอ่านเรื่องที่ให้ทั้งความอบอุ่นและความเจ็บปวดแบบละมุน ผมว่าเล่มนี้เหมาะกับการนั่งอ่านช้า ๆ ร่วมกับกาแฟสักแก้วและความคิดที่เงียบ ๆ ก่อนจะปิดหน้าสุดท้ายแล้วยิ้มออกมาอย่างเงียบ ๆ

หนังสือเล่มนี้อ่านง่ายกว่าเนื้อหาวรรณกรรมหนัก ๆ แต่ก็เต็มไปด้วยมิติทางอารมณ์ที่ไม่ควรมองข้าม เมื่อได้อ่าน 'หนังสือรุ่นพลอย' ผมรู้สึกว่ามันยืนอยู่บนเส้นแบ่งระหว่างหนังสือเยาวชนกับนิยายวัยรุ่นผู้ใหญ่ได้อย่างลงตัว คำศัพท์และประโยคส่วนใหญ่ไม่ซับซ้อนนัก เหมาะกับนักอ่านที่เริ่มฝึกความเข้าใจเชิงอารมณ์และประเด็นชีวิตจริง เช่น เด็ก ม.ต้นที่เริ่มตั้งคำถามเกี่ยวกับมิตรภาพ ครอบครัว และตัวตน จะจับใจความได้ดี แต่ถ้าเป็นนักอ่านวัยรุ่น ม.ปลายหรือผู้ใหญ่ ก็จะขุดพบชั้นความหมายและการตีความที่ลึกขึ้นได้เรื่อย ๆ โทนภาษาในเรื่องไม่เน้นศัพท์วรรณศิลป์หรูหรา แต่ใช้ภาพเล่าเรื่องที่ชัด เจน ทำให้อ่านไหลลื่น การจัดพล็อตไม่ได้เน้นบทสนทนายืดยาวเท่านั้น มีการเล่าให้เห็นพัฒนาการตัวละครชัด ซึ่งทำให้เหมาะกับคนที่ต้องการฝึกอ่านนิยายเชิงตัวละครก่อนจะไปสู่งานที่ซับซ้อนกว่า ระดับการอ่านจึงผมจัดว่าเหมาะกับระดับความเข้าใจภาษาไทยประมาณ ป.6-ม.6 ขึ้นอยู่กับประสบการณ์การอ่านของผู้อ่าน ถ้านึกเปรียบเทียบก็คล้ายกับบรรยากรณ์การเข้าถึงอารมณ์แบบ 'Little Women' ที่ผู้อ่านสามารถอ่านอย่างสนุกในระดับเยาวชน แต่เมื่อโตขึ้นจะเห็นความหมายเพิ่มขึ้น การแนะนำใช้งานผมมองว่า หากเป็นครูหรือผู้ปกครอง สามารถใช้เป็นหนังสือร่วมอภิปรายไว้เปิดประเด็นพูดคุยเรื่องมิตรภาพหรือการเติบโต ส่วนผู้อ่านทั่วไปที่ชอบเรื่องคนและความสัมพันธ์ อ่านคนเดียวก็เพลิน จะได้ทั้งความอบอุ่นและข้อคิด เวลาจะเลือกให้เด็กเล็กกว่านั้นอ่าน ควรพิจารณาเรื่องความละเอียดอ่อนของเนื้อหาเป็นกรณี ๆ แต่โดยรวมแล้วมันเป็นงานที่อ่านได้หลายชั้น และยิ่งอ่านยิ่งรู้สึกเชื่อมโยงกับตัวละครในแบบต่าง ๆ

คำตอบตรงๆคือข้อมูลเกี่ยวกับนิยายเรื่อง 'เจื้อยแจ้ว' ไม่ได้ถูกบันทึกไว้เป็นที่แน่ชัดในแหล่งข้อมูลวรรณกรรมหลักที่ฉันคุ้นเคย จึงไม่มีชื่อผู้เขียนหรือปีตีพิมพ์ครั้งแรกที่ยืนยันได้อย่างชัดเจน จากมุมมองของคนที่ชอบพลิกหนังสือเก่า ๆ และฟังเล่าเรื่องจากรุ่นก่อน เรื่องนี้มักโผล่มาในรูปแบบเล่มพิมพ์ขนาดเล็ก นิทานท้องถิ่น หรือเรื่องสั้นที่ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในนิตยสารท้องถิ่น ซึ่งทำให้การติดตามผู้เขียนหลักและปีตีพิมพ์ครั้งแรกเป็นไปได้ยากกว่าเล่มที่ออกโดยสำนักพิมพ์ใหญ่ ๆ ท้ายที่สุด ความไม่แน่นอนนี้ก็มีเสน่ห์ในแบบของมันเอง — เหมือนชิ้นส่วนตกหล่นของวรรณกรรมพื้นบ้านที่รอคนมารื้อค้น แต่ในเชิงข้อมูลจริง ๆ ต้องยอมรับว่ายังตอบอย่างแน่ชัดไม่ได้

ข้อมูลเกี่ยวกับฉบับพิมพ์ของ 'ตกกระไดพลอย' ค่อนข้างหลากหลายและมีทั้งรูปแบบที่คนไทยคุ้นเคยกับรูปเล่มดั้งเดิมไปจนถึงฉบับดิจิทัลที่เข้าถึงได้ง่ายกว่าเดิมในปัจจุบัน ผมมองเห็นสายการพิมพ์หลัก ๆ แบ่งเป็นฉบับรวมเล่มครั้งแรก (paperback) ที่มักเป็นรูปเล่มมาตรฐานของสำนักพิมพ์ต้นฉบับ ตามด้วยการพิมพ์ซ้ำหลายครั้งที่อาจมีการแก้ไขอรรถาธิบายหรือปรับหน้าปกให้ทันสมัย นอกจากฉบับรวมเล่มแล้ว ยังมีฉบับปกแข็งสำหรับการจัดจำหน่ายแบบพิเศษ เช่น ฉบับครบรอบหรือฉบับที่มีภาพประกอบเสริม บางครั้งก็มีฉบับรวมเล่มพร้อมบทสัมภาษณ์ผู้เขียนหรือคำนำจากนักเขียนคนอื่น ซึ่งทำให้เนื้อหาในเล่มมีมุมมองเสริมที่น่าสนใจ และที่สำคัญคือฉบับอีบุ๊กกับออดิโอบุ๊กที่ช่วยให้ผู้ที่ชอบอ่านบนแท็บเล็ตหรือฟังขณะทำกิจกรรมอื่น ๆ เข้าถึงเรื่องราวได้สะดวก สำหรับการแปล ฉบับแปลต่างประเทศมักออกเป็นภาษาอื่นในรูปแบบอีบุ๊กเป็นหลัก และมีการจัดพิมพ์เพื่อกลุ่มผู้อ่านเฉพาะในบางประเทศ ซึ่งแต่ละรุ่นมักมีรายละเอียดปกและคำนำที่ต่างกันเล็กน้อย ทำให้สะสมแล้วรู้สึกสนุกที่จะเปรียบเทียบกัน ผมมักชอบดูความแตกต่างของปกและคำนำเป็นหลักเวลาเลือกซื้อเก็บไว้เป็นชุด