เพลงประกอบของ The Exorcists ใครแต่งและเพลงไหนเด่น?

เสียงกีตาร์อะคูสติกที่เปิดท่อนแรกของ 'Life is Like a Boat' ยังทำให้ใจเต้นเมื่อไล่ย้อนดูฉากเปิดแรกของ 'ผู้คุมวิญญาณ' อีกครั้ง ความเรียบง่ายของเมโลดี้บรรเลงกับเสียงร้องของ Rie Fu สร้างบรรยากาศเปราะบางที่ตรงกับช่วงเวลาเปิดซีรีส์ได้อย่างไม่น่าเชื่อ ฉันชอบตรงที่เพลงนี้ไม่พยายามทำให้ยิ่งใหญ่ แต่อาศัยการเล่าเรื่องผ่านข้อความเพลงและโทนเสียง เพื่อเชื่อมผู้ชมกับโลกและตัวละคร เหมือนเป็นการชวนให้หายใจเข้าลึก ๆ ก่อนเข้าสู่ความปั่นป่วนที่เกิดขึ้นต่อจากนั้น หาฟังได้ง่ายทั้งในบริการสตรีมมิ่งอย่าง Spotify และ Apple Music รวมถึงมิวสิกวิดีโอบน YouTube ถ้าชอบเวอร์ชันคมชัดแบบของสะสมก็มีซิงเกิลและอัลบั้มรวมเพลงประกอบวางขายเป็นซีดีด้วย การฟังแบบตั้งใจจะช่วยให้เห็นว่าท่อนฮุคเล็ก ๆ นั้นกลายเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ซีรีส์ยิ่งจำได้อยู่นาน ๆ

ดนตรีเปิดของ 'Gojira' เวอร์ชันปี 1954 เป็นฝีมือของ อากิระ อิฟุกุเบะ (Akira Ifukube) และท่อนเมนของหนังนี่แหละที่กลายเป็นเอกลักษณ์จนแทบแยกไม่ออกจากภาพลักษณ์ของก็อตซิลล่า ในฐานะแฟนหนังคลาสสิก ฉันชอบวิธีที่อิฟุกุเบะใช้ฤทธิ์ของทองเหลืองกับเพอร์คัชชันหนักๆ เพื่อสร้างความรู้สึกมืด มโหฬาร และไม่เป็นมิตร ตรงท่อนที่เรียกกันว่า 'Godzilla Theme' เมโลดี้ถูกเล่นซ้ำด้วยออคเทฟต่ำและจังหวะค่อนข้างหนัก ทำให้รู้สึกถึงขนาดและน้ำหนักของสัตว์ประหลาดทันที เพลงชิ้นนี้ไม่ใช่แค่ประกอบฉาก แต่เป็นตัวบอกสถานะของก็อตซิลล่าเอง — เมื่อธีมนี้ดังขึ้น ผู้ชมรู้สึกถึงการปรากฏตัวที่เลี่ยงไม่ได้ โดยไม่ต้องเห็นกองเลือดหรือการทำลายล้างใดๆ ความทรงจำส่วนตัวคือการที่แทร็กเปิดทำให้บรรยากาศทั้งเรื่องดูจริงจังและน่ากลัวในระดับต่างไปจากหนังสัตว์ประหลาดยุคหลังๆ ของโชวะ การเรียงเสียงและจังหวะที่อิฟุกุเบะเลือกกลายเป็นต้นแบบที่แฟรนไชส์ดึงกลับมาใช้ซ้ำในภายหลัง ทำให้เพลงชิ้นนี้เด่นจนพูดได้ว่านี่คือหนึ่งในธีมภาพยนตร์ที่ทรงอิทธิพลที่สุดจากญี่ปุ่นยุคหลังสงคราม

เพลงประกอบของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับนักโทษแห่งอัซคาบัน' ถูกแต่งโดยจอห์น วิลเลียมส์ ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้ฉันรู้สึกราวกับย้อนกลับไปสู่โลกเวทมนตร์ทันที เสียงของออร์เคสตราในสกอร์นี้เต็มไปด้วยสีสัน ทั้งความลึกลับและความเศร้าระคนกัน และมันเป็นผลงานสุดท้ายของเขากับชุดนี้ก่อนที่คอมโพสเซอร์คนอื่นจะมารับช่วงต่อ ฉันชอบเป็นพิเศษกับเพลงอย่าง 'A Window to the Past' ซึ่งให้โทนเศร้าและคิดถึง เหมาะกับฉากที่มีการไตร่ตรองและความทรงจำ อีกหนึ่งชิ้นที่ย้ำความรู้สึกทะยานคือ 'Buckbeak's Flight' บทนี้มีความยืดหยุ่นของเมโลดี้ ทำให้ฉากการบินของบัคบีคมีความเบาและอิสระ เมโลดี้ของวิลเลียมส์ผสานกับการจัดวางเครื่องดนตรีได้อย่างชัดเจนในฉากที่ต้องการทั้งความสวยงามและโรแมนติกเล็กๆ ผลงานนี้จึงยังคงอยู่ในหัวฉันเสมอเมื่อคิดถึงภาพยนตร์เรื่องนั้น

เพลงเปิดเรื่องของ 'หมอผี เอ็กซอร์ซิสต์ : ผู้ศรัทธา 2023' ตรึงใจตั้งแต่จังหวะแรก — โน้ตต่ำที่เหมือนลมหายใจทิ้งไว้และเสียงสวดที่ค่อยๆ เลื้อยขึ้นมาเป็นธีมหลักที่ผสมทั้งความหวาดกลัวและความศรัทธาในคราวเดียว ได้ยินครั้งแรกแล้วฉันรู้สึกเหมือนกำลังยืนอยู่ข้างนอกวิหารที่มีพิธีกรรมลึกลับอยู่ภายใน เพลงชิ้นนี้ใช้เครื่องเป่าท้องถิ่นผสมกับสังเคราะห์เบสหนัก ๆ ทำให้เกิดความรู้สึกไม่แน่นอนและคุกคาม ซึ่งทำให้ฉากเปิดมีแรงดึงที่น่าสะพรึงกว่าการพึ่งพาแค่ซาวนด์แทร็กแบบสากลทั่วไป ฉากที่ตัวเอกเข้าพิธีในครึ่งเรื่องถูกขับเคลื่อนด้วยเวอร์ชันบรรเลงที่ยืดหยุ่นของธีมหลักนี้ ซึ่งเปลี่ยนจากคอร์ดกว้าง ๆ เป็นสเต็กคอร์ดสั้น ๆ ที่ตัดจังหวะใจคนดูได้ดี เปรียบเทียบกับ 'The Witch' ในแง่การใช้เสียงพื้นบ้านและลมหายใจของเครื่องดนตรีพื้นเมืองเห็นได้ชัดว่าเพลงของเรื่องนี้ตั้งใจจะให้ความรู้สึกเกี่ยวข้องกับความเชื่อท้องถิ่นมากกว่าจะเล่นกับความน่าสะพรึงของสากลเพียงอย่างเดียว เรื่องสั้น ๆ ที่ว่ากันคือธีมหลักนี่แหละที่ฉันยังคงฮัมตามได้ แม้จะผ่านไปหลายวันหลังดูหนังจบแล้วก็ตาม

ลองนึกถึงท่วงทำนองที่ยังคงตามหลอกเวลาขึ้นบันไดในหัวใจ—เพลงประกอบจากหนังผีบางเรื่องมีพลังแบบนั้นจริง ๆ ฉันโตมากับเสียงไตเติ้ลซินธ์และสายไวโอลินที่บีบคั้นจนขนลุก เช่นท่อนสตริงสั้น ๆ ของ 'Psycho' ที่แต่งโดย Bernard Herrmann เสียงนั้นไม่ใช่แค่บรรเลงประกอบฉาก มันกลายเป็นตัวละครที่กดดันจังหวะการหายใจและความเงียบของหนังไปพร้อมกัน เสียงแบบนี้หาได้จากอัลบั้ม OST เก่าที่ออกซ้ำโดยค่ายต่าง ๆ หรือจากชุดบูทเล็ก ๆ สำหรับนักสะสม อีกเพลงที่ฉันมักนึกถึงคือธีมของ 'Halloween' ที่ John Carpenter เขียนเอง เสียงซินธิไซเซอร์เรียบ ๆ แต่แทรกความวิตกกว่าร้อยเท่า ช่วงแรก ๆ ของเส้นเมโลดี้นั้นฟังง่ายแต่กลับปลูกเมล็ดความหวาดกลัวจนฝังในซาวด์สเคปของหนังสยองขวัญสมัยหลัง ๆ ได้ชัดเจน ถ้าชอบเวอร์ชันที่ใส่รายละเอียดเพิ่มเติม ให้มองหาฉบับรีมาสเตอร์หรือรีอีดิชันบนแผ่นเสียง ถ้าอยากได้บรรยากาศยุโรปแบบหลอน ๆ ฉันชอบชุดของ 'Suspiria' ที่ทำโดยวงโปรเกรสซีฟร็อก Goblin เสียงกลองหนัก ๆ ร่วมกับเอฟเฟกต์ไม่สมมาตรทำให้ทุกฉากดูเหมือนฝันร้ายที่มีการออกแบบเสียงมาจงใจ พวกนี้มักพบในสตรีมมิ่งใหญ่ ๆ, ร้านขายไวนิล, หรือบนเว็บไซต์ของค่ายที่ออกซาวด์แทร็กโดยตรง เลือกดูเครดิตคนทำเพลงและชื่อค่าย เช่น Varèse Sarabande, Mondo หรือลองตามชุดฉบับพิเศษจาก Criterion ถ้าชอบความเก่า-ใหม่ผสมกัน การมีเวอร์ชันไลฟ์หรือรีมิกซ์ก็เพิ่มมุมมองให้ประสบการณ์ดูหนังยิ่งเข้มข้นขึ้นได้

ชื่อ 'นาฬิกาหยุดเวลา' สำหรับฉันเป็นงานที่โชว์ฝีมือการเรียบเรียงของ Hiroshi Aisaka ได้ชัดเจนจนยากจะสลัดออกจากหัว เพลงประกอบชิ้นนี้เน้นบรรยากาศแบบมินิมอลผสมกับออร์เคสตราเล็ก ๆ ที่ใช้เปียโนและไวโอลินเป็นแกนกลาง แต่สิ่งที่ทำให้มันต่างคือการใส่เสียงนาฬิกาและเอฟเฟ็กต์แอมเบียนต์เป็นเลเยอร์ เติมความรู้สึกของการ 'หยุด' และ 'ยืด' เวลาออกมาอย่างอ่อนโยน ผลงานของ Aisaka มักจะเล่นกับพื้นที่ว่างทางดนตรี — ให้เสียงค้างไว้พอที่จะทำให้คนฟังได้ไตร่ตรอง แล้วจึงค่อย ๆ เติมรายละเอียดเข้ามาเหมือนการหมุนเข็มช้า ๆ เพลงเด่นที่ผมชอบมีสามชิ้นที่ให้มู้ดแตกต่างกันไป แรกคือ 'เสียงเข็มสุดท้าย' ซึ่งเป็นธีมหลัก เล่นด้วยเปียโนท่อนซ้ำสั้น ๆ ก่อนจะถูกขยายด้วยเชลโล ทำให้รู้สึกทั้งเศร้าและอบอุ่นพร้อมกัน ประการที่สองคือ 'ชั่วโมงซ้อน' ซึ่งใช้ซินธิไซเซอร์แบบวินเทจผสานกับเสียงธรรมชาติ เช่น เสียงลมและการเคาะไม้ เล่าเรื่องการย้อนความทรงจำของตัวเอกได้อย่างละมุน ส่วนชิ้นสุดท้าย 'เวลาที่ไม่เคลื่อนไหว' เป็นเพลงบรรเลงเติบโตที่ใส่โค러스เบา ๆ ลงไป ทำให้ฉากที่ใช้ชิ้นนี้มีมิติด้านอารมณ์เพิ่มขึ้นทันที จะบอกว่าชิ้นไหนดีที่สุดคงยาก แต่สิ่งที่ทำให้ผมติดใจคือการที่ Aisaka ไม่ยึดติดกับธีมเดียว เขาเปลี่ยนท่วงจังหวะและโทนอารมณ์ตามจังหวะเรื่องราว ทำให้แต่ละฉากมีสีสันของตัวเองแม้จะใช้เครื่องดนตรีชุดเดียวกัน เหมือนอ่านบันทึกเวลาที่มีทั้งข้อคมและข้ออ่อนโยน ราวกับว่าทุกครั้งที่กดเล่นเพลงประกอบชุดนี้ เรากำลังกดน้ำหนักของนาฬิกาใหม่ ไม่แปลกใจที่บางท่อนจะทำให้หวนคิดและบางท่อนก็พรากน้ำตาแบบเงียบ ๆ

พอได้ยินชื่อ 'แฟนแทสติก โฟร์' ครั้งแรก ผมจะนึกถึงซาวด์สเกปหนังบล็อกบัสเตอร์ที่มักผสมทั้งเครื่องสายหนัก ๆ กับสังเคราะห์เสียงพลังสูง โดยในเวอร์ชันภาพยนตร์ช่วงกลางทศวรรษ 2000 งานดนตรีหลักเป็นของ John Ottman ซึ่งเป็นคนที่รู้จักการเขียนธีมให้ตัวละครเด่น ๆ และลิงก์อารมณ์ระหว่างซีนได้อย่างชัดเจน ผมมีภาพจำว่าซีเควนซ์แอ็กชันมีการเรียบเรียงเครื่องเป่ากับเครื่องสายที่กระแทก ให้ความรู้สึกยิ่งใหญ่แต่ไม่ล้นจนฉากเสียสมดุล เสียงเบสหนัก ๆ กับทิมปานีถูกใช้เป็นปมให้ฉากดราม่าและการปะทะกันดูมีแรงกดดันขึ้นทันที ส่วนแทร็กที่คนชอบหยิบยกพูดถึงคือเพลงธีมหลักในอัลบั้มคะแนนที่มักถูกเรียกว่า 'Main Title' หรือบางคนจะยกแทร็กที่เกี่ยวกับตัวละครเฉพาะอย่าง 'The Thing' หรือธีมของศัตรูในภาคต่อ (โดยเฉพาะธีม Silver Surfer ในภาคต่อ) ว่าเป็นไฮไลท์ เพราะมันรวมทั้งเมโลดี้เรียบง่ายที่ติดหูและการเรียงเครื่องดนตรีที่ทำให้ภาพยนตร์ที่หลายคนมองว่าเป็นงานซูเปอร์ฮีโร่เชิงบันเทิง ดูมีมิติทางดนตรีมากขึ้น ผมชอบวิธี Ottman ใช้โทนต่ำและการซ้อนชั้นเสียงเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อสร้างอารมณ์ลึกลับ ก่อนจะระเบิดด้วยเมโลดี้ที่ชัดเจนในช็อตสำคัญ ๆ ในฐานะแฟนหนังสือการฟังซาวด์แทร็กของ 'แฟนแทสติก โฟร์' เหมือนเป็นการเปิดมุมมองใหม่ให้กับตัวละครที่คุ้นเคย — แทนที่จะเป็นแค่ภาพและบท เสียงจะช่วยเติมเต็มบุคลิกภาพของแต่ละคนและความสัมพันธน์ระหว่างพวกเขาได้อย่างน่าแปลกใจ สุดท้ายแล้วสำหรับผม แทร็กที่จดจำได้ง่ายที่สุดคือธีมหลักที่มักดังขึ้นในฉากเปิดหรือไคลแมกซ์ เพราะมันสรุปทั้งโทนเรื่องได้ในไม่กี่นาที และยังคงอยู่ในหัวหลังจากหนังจบไปแล้ว

เสียงไวโอลินฉีกถล่มในซีนอาบน้ำยังคงตามหลอกหลอนฉันทุกครั้งที่คิดถึงภาพยนตร์เรื่องนี้ ฉันชอบเล่าเรื่องว่าพลังของเพลงประกอบภาพยนตร์บางชิ้นไม่ใช่แค่ทำให้กลัว แต่ทำให้ความกลัวนั้นฝังลึกจนจำภาพได้ทั้งชีวิต ในกรณีของ 'Psycho' (ที่บางคนเรียกเป็นภาษาท้องถิ่นว่า 'ผีบ้า') คอมโพสเซอร์คือ Bernard Herrmann ผู้สร้างสรรค์สกอร์ที่เป็นเอกลักษณ์ด้วยเครื่องเดินสายล้วนทั้งหมด ผลงานของเขาคอนทราสต์ระหว่างเสียงสูงฉับและความเงียบอย่างชาญฉลาด ทำให้ฉากล่อหลอกกลายเป็นฉากที่แทบไม่มีใครลืม เพลงที่โดดเด่นที่สุดสำหรับฉันคือชิ้นที่คนทั่วโลกจำได้ในชื่อเรียกสั้น ๆ ว่า 'The Murder' หรือที่คนทั่วไปเรียกกันว่า 'shower theme' เสียงสายไวโอลินที่ฉีกเป็นชิ้นสั้น ๆ ซ้อนกันจนกลายเป็นการกระแทกทางจังหวะและอารมณ์ เทคนิคเรียบง่ายแต่ทรงพลังนี้เปลี่ยนฉากธรรมดาให้กลายเป็นความน่าสยดสยอง เพลงชิ้นนี้ไม่เพียงแค่ประกอบภาพ แต่เป็นตัวขับเคลื่อนอารมณ์ ทำให้ภาพที่เห็นกับเสียงที่ได้ยินรวมเป็นประสบการณ์เดียวที่ยังติดอยู่ในหัวฉันจนทุกวันนี้

ต้องยอมรับว่าดนตรีของ 'แมด แม็กซ์ ถนนโลกันตร์' ทะลุหน้าจอเข้ามาอย่างแรง — นั่นคือความรู้สึกแรกที่ผมมีเมื่อได้ยินสกอร์ของภาพยนตร์เรื่องนี้ ชื่อผู้แต่งคือ Tom Holkenborg ที่คนคุ้นเคยในนาม 'Junkie XL' เขาไม่ได้ทำแค่แต่งเพลงประกอบแบบเรียบๆ แต่สร้างโลกเสียงที่เป็นเอกลักษณ์ คุมโทนด้วยกลองหนักๆ ซินธ์รัวๆ และกีตาร์ไฟลุก ที่ทำให้ทุกฉากไล่ล่าและการปะทะมีพลังมากขึ้น สิ่งที่ผมคิดว่าสะดุดตาสุดคือองค์ประกอบสองอย่างที่สลับกันขับเคลื่อนหนัง — หนึ่งคือธีมหลักที่ผลักดันด้วยจังหวะเพอร์คัชชันถี่ๆ ทำให้รู้สึกว่ารถคันต่อไปกำลังพุ่งมา สองคือเสียงกีตาร์แผดที่มาจากตัวละครที่เป็นคนเล่นกีตาร์บนรถ (Doof Warrior) เสียงนี้กลายเป็นซาวนด์ตราสัญลักษณ์ของความโหดเหี้ยมและบ้าคลั่งในหนัง ช่วงไล่ล่าที่กลองซ้อนกับกีตาร์ไฟเป็นนาทีที่ผมหยุดหายใจทุกครั้ง ในมุมมองส่วนตัว สกอร์ของ Junkie XL ทำได้มากกว่าแค่ประกอบภาพ มันเป็นตัวบอกอารมณ์และนิยามตัวละคร ทั้งเฟอริโอซ่า (Furiosa) ที่มีช่วงที่เสียงอ่อนลงเป็นเมโลดี้เศร้า ๆ แทรกเข้ามา เพื่อเตือนว่าโลกนี้ยังมีมิติของความทรมานและการต่อสู้ภายใน เหมือนเพลงประกอบจะพูดแทนตัวละครได้มากกว่าคำพูดด้วยซ้ำ นี่แหละเหตุผลว่าทำไมผมยังกลับไปฟังสกอร์นี้ซ้ำๆ

บอกตามตรง เสียงดนตรีจาก 'คนเรียกผี' เป็นสิ่งที่ฉันยังคงกลับไปฟังอยู่บ่อยๆ เพราะมันจับอารมณ์ความหลอนและความโศกได้อย่างเนียนมาก เพลงประกอบเด่นๆ ที่คนมักพูดถึงคือธีมหลักของเรื่องซึ่งมักเป็นดนตรีบรรเลงช้า ๆ ผสมซินธิไซเซอร์กับเครื่องดนตรีสากล ทำให้ได้บรรยากาศเหงา ๆ และมีความตึงเครียดในตัว อีกชิ้นที่สะดุดหูคือเพลงบัลลาดหรือเพลงร้องที่มักใช้ตอนท้ายเรื่องหรือในฉากความทรงจำของตัวละคร เพลงชิ้นนี้มีเมโลดี้เรียบง่ายแต่กินใจ เสียงร้องหรือทำนองซ้ำ ๆ จะทำให้ฉากที่ดูแล้วอยู่ในหัวเราได้นานกว่าฉากอื่น ๆ และยังมีชิ้นดนตรีสั้น ๆ ที่มักถูกใช้ในการขึ้นฉากกระชับจังหวะหรือสร้างความตกใจ ซึ่งแฟนหนังสยองขวัญหลายคนมักจะจำได้ทันทีเมื่อได้ยินเพราะมันกลายเป็นซาวด์คิวที่ติดหู สำหรับแหล่งหาเพลง ทั้งเพลงเต็มและซาวด์แทร็กบรรเลงสามารถเจอได้ในแพลตฟอร์มสตรีมมิงหลัก ๆ เช่น YouTube, Spotify, Joox และ Apple Music ใน YouTube มักจะมีทั้งคลิปจากผู้ใช้ที่อัปโหลดซิงเกิลของภาพยนตร์หรือคลิปฉากที่ตัดรวมเพลงประกอบเอาไว้ บางครั้งจะเจอเพลย์ลิสต์รวบรวมเพลงประกอบภาพยนตร์ไทยโบราณที่มี 'คนเรียกผี' รวมอยู่ด้วย ถ้าต้องการแผ่นจริง อาจต้องไล่หาตามร้านซีดีมือสอง หรือตลาดนัดแผ่นเสียงเก่า เพราะบางครั้งอัลบั้ม OST ของหนังไทยเก่า ๆ อาจไม่ถูกรีอัปโหลดอย่างเป็นทางการและมีแค่ในแผ่นเท่านั้น นอกจากนี้มีแฟนคลับหรือเพจเพลงประกอบภาพยนตร์ที่คอยอัปเดตรายชื่อเพลงและลิงก์ให้ หยิบชื่อเรื่องเป็นคำค้นเช่น 'คนเรียกผี OST' หรือ 'เพลงประกอบ คนเรียกผี' จะช่วยให้เจอได้เร็วขึ้น มุมมองส่วนตัวเกี่ยวกับโทนเพลงก็คือมันไม่ใช่แค่พื้นหลังให้ภาพ แต่เป็นตัวชูโรงของความรู้สึก หนังหลายเรื่องที่มีเพลงประกอบดี ๆ จะสามารถย่นเวลาอธิบายอารมณ์ผ่านมิวสิกได้ และ 'คนเรียกผี' ทำได้ดีในส่วนนี้—ฉากเงียบ ๆ กลายเป็นหนักแน่นเพราะดนตรี และฉากไคลแมกซ์ยกระดับด้วยคอร์ดที่เลือกสรรคั่นประสาท ในแง่การฟังแยกเดี่ยว เพลงบรรเลงธีมหลักของเรื่องฟังแล้วให้ความรู้สึกเหมือนเดินอยู่ในบ้านเก่า ๆ ยามกลางคืน ขณะที่เพลงร้องตอนท้ายจะให้ความอ่อนแอและเศร้าซึ่งเข้ากับภาพของตัวละครที่เหลือแต่ความทรงจำ ปิดท้ายด้วยความรู้สึกส่วนตัวคือทุกครั้งที่เปิดเพลงจาก 'คนเรียกผี' ฉันมักจะนึกถึงฉากเล็ก ๆ ที่ตอนนั้นทำให้ผวาได้ และแม้บางชิ้นจะไม่ได้ถูกเก็บเป็นอัลบั้มอย่างเป็นทางการ แต่การหาเจอในแพลตฟอร์มออนไลน์หรือแผ่นมือสองทำให้การย้อนกลับไปสัมผัสความหลอนนั้นมีความหมายขึ้นอีกเยอะ