เหรียญไทย อินเตอร์พลาส ควรเก็บรักษาอย่างไรให้ไม่เสื่อม?

อย่าเพิ่งคิดว่าการทำความสะอาดจะช่วยให้เหรียญดีขึ้น เพราะหลายครั้งมันย้อนกลับทำลายผิวเก่าได้ เหรียญที่ระลึกทางพระราชพิธีหรือที่มีลายพิมพ์ละเอียดมักมีเคลือบผิวบาง ๆ ที่ถูออกง่าย ฉันเคยเห็นเหรียญเก่าที่ถูกขัดจนหายเงาและลายปั๊มหายไป ดังนั้นใช้ถุงมือผ้าไนลอนหรือผ้าฝ้ายสะอาดจับ และจับจากขอบเสมอถ้าต้องจับด้วยมือเปล่า

เก็บเหรียญทีละชิ้นในแคปซูลหรือซอง Mylar ปิดช่องอากาศให้แน่นพอสมควรแต่ไม่ถึงกับกดจนเกิดแรงกดแบบถาวร พยายามเลือกสถานที่เก็บที่อากาศถ่ายเทเล็กน้อย อุณหภูมิคงที่ และห่างจากสารเคมีแรง ๆ ในบ้าน เช่น น้ำยาทำความสะอาดหรือสารเคมีสี หากเจอรอยเปลี่ยนสีเล็กน้อยซึ่งไม่รุนแรง ปล่อยให้เป็นไปตามกาลเวลา แต่ถ้ารอยนั้นคือตะไคร่หรือการกัดกร่อนจริง ๆ ให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนจะลงมืออะไรด้วยตัวเอง

ท้ายสุด การจัดระบบเล็ก ๆ เช่น การติดป้ายหมายเลขบนกล่องและเก็บบันทึกสภาพก่อน-หลัง จะช่วยให้การดูแลระยะยาวเป็นเรื่องง่ายขึ้น และทำให้คอลเล็กชันยังคงสภาพดีไปอีกนาน

เริ่มจากการแยกประเภทเหรียญก่อนเลย เพราะวัสดุและกระบวนการผลิตกำหนดวิธีเก็บรักษาที่ต่างกันมาก

การจัดการกับเหรียญอินเตอร์พลาสที่เป็นเหรียญโลหะ (เช่น ชุบทอง ชุบเงิน ทองเหลือง หรือทองแดง) ผมมักใช้แคปซูลใสแบบไม่มี PVC เพื่อป้องกันการเสียดสีและอากาศเข้า แคปซูลแบบอะคริลิกหรือโพลีโพรพิลีนจะปลอดภัยกว่าเก็งค์ดินหรือซองพลาสติกราคาถูกที่อาจมีสารเคมีออกมาทำให้ผิวเหรียญเปลี่ยนสี ควรวางในที่แห้ง อุณหภูมิคงที่ และหลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง ความชื้นราว 30–50% กับการใช้ถุงซิลิกาเจลในกล่องเก็บช่วยชะลอการเกิดสนิมหรือการดำของโลหะได้ดี

ส่วนเหรียญที่เป็นพลาสติกหรือเรซินจากผู้ผลิตสมัยใหม่ จะกังวลเรื่องการบิดงอและการกัดกร่อนจากพลาสติไซเซอร์ แนะนำเก็บในซองหุ้มที่ทำจากโพลีเอสเตอร์ (Mylar) หรือโพลีโพรพิลีนที่ผ่านการทดสอบความเป็นกลางทางเคมี เก็บให้ห่างจากอุปกรณ์ที่ให้ความร้อนและหลีกเลี่ยงการวางซ้อนแบบแน่นมาก เพราะอาจทำให้ผิวเกิดรอยหรือรอยด่างได้

ห้ามเด็ดขาดกับการถูหรือขัดเหรียญเอง บ่อยครั้งการพยายามทำให้มันเงาเร็วกลับทำลายลายปั๊มหรือเคลือบเดิม ถ้าพบคราบแข็งหรือการกัดกร่อนรุนแรง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านอนุรักษ์เหรียญ นอกจากนี้จดบันทึกรายละเอียดของเหรียญแต่ละเหรียญ (ปี พิมพ์ สถานะวัสดุ) และถ่ายรูปไว้ ตอนต้องการขายหรือประกันจะได้สบายใจ เก็บแบบระมัดระวังสักนิด รับรองว่าเหรียญรักของคุณจะรักษามูลค่าและความสวยไว้ได้นาน

หนึ่งในสิ่งที่ให้ค่ามากคือการทำบันทึกพร้อมหลักฐานภาพถ่ายไว้ควบคู่กับการเก็บรักษา เหรียญอินเตอร์พลาสบางรุ่นออกมาเป็นชุดที่ระลึกที่มีพิมพ์พิเศษหรือเคลือบฉาบพิเศษ การรู้ว่าชิ้นไหนเคลือบอะไรจะช่วยเลือกภาชนะที่เหมาะสมที่สุด ฉันมักจดข้อมูลพื้นฐานเช่น ปีที่ออก ลำดับผลิต เลขชุด และสภาพ พร้อมระบุวัสดุที่ใช้เก็บ เช่น แคปซูลอะคริลิก ซอง Mylar หรือกล่องไม้บุวัสดุกันชื้น

ขอแยกเป็นข้อสั้น ๆ ที่ทำให้ชีวิตง่าย: เก็บแบบแยกชิ้นไม่ซ้อนทับกัน, เลือกวัสดุหุ้มที่ไม่มี PVC เพราะ PVC จะปล่อยกรดที่ทำให้ผิวเหรียญเหนียวและสีน้ำตาล, ควบคุมความชื้นด้วยซิลิกาเจลหรือกล่องกันความชื้น, อย่าเก็บในที่ร้อนจัดหรือเปียก เช่น ห้องใต้หลังคาหรือตู้เก็บของชื้น, และหลีกเลี่ยงการทำความสะอาดด้วยสารเคมีหรือของหยาบ ๆ ถ้าต้องแสดงโชว์เป็นระยะ ๆ ให้วางบนถาดที่บุด้วยผ้าป้องกันและสลับการโชว์เพื่อไม่ให้เหรียญโดนแสงต่อเนื่องนาน ๆ

การทำตามไอเดียพวกนี้ทำให้คอลเล็กชันของฉันปลอดภัยขึ้นและเวลาจะขายหรือประเมินค่าก็มีข้อมูลรองรับ ทุกขั้นตอนเน้นความอ่อนโยนและการป้องกันไว้ก่อนเสมอ