แฟนทฤษฎีไหนอธิบายสาเหตุพฤติกรรมของโรซ่า?

แฟนทฤษฎีหนึ่งที่ผมเจอแล้วรู้สึกว่าอธิบายพฤติกรรมของโรซ่าได้ค่อนข้างครบคือทฤษฎีที่มองว่าเธอสร้าง ‘‘เกราะ’’ ภายนอกจากประสบการณ์บาดแผลในวัยเด็กหรือความผิดหวังทางความสัมพันธ์ ทฤษฎีนี้บอกว่าเหตุผลที่โรซ่าดูแข็งแกร่ง พูดจาตรง และหวงความเป็นส่วนตัวเพราะเธอตั้งใจปกป้องตัวเองไม่ให้เจ็บซ้ำอีก จากมุมมองนี้ พฤติกรรมก้าวร้าวหรือการเก็บตัวไม่ได้เป็นแค่บุคลิกเฉพาะตัว แต่เป็นกลไกการเอาตัวรอดทางจิตใจ เมื่อมองฉากที่เธอปฏิเสธความช่วยเหลือหรือไม่ยอมเปิดใจต่อคนรอบข้าง ทฤษฎีนี้ชี้ว่าเป็นสัญญาณของการไม่วางใจมาก่อนและการคาดหวังว่าจะถูกทิ้งหรือทำร้ายในรูปแบบต่าง ๆ

อีกแฟนทฤษฎีที่ได้รับความนิยมคือการอธิบายผ่านกรอบทฤษฎีความผูกพัน (attachment theory) โดยบอกว่าโรซ่าแสดงลักษณะของการผูกพันแบบหลีกเลี่ยง (avoidant attachment) คนที่มีรูปแบบนี้มักจะชินกับการไม่แสดงความต้องการหรือปิดกั้นความอ่อนแอเพื่อรักษาระยะห่าง ความสัมพันธ์ระยะสั้นหรือการปฏิเสธในอดีตทำให้พวกเขาเลือกสร้างระเบียบควบคุมตัวเองมากขึ้น แฟน ๆ ที่เชื่อทฤษฎีนี้มักจะชอบดูฉากเล็ก ๆ ที่เธอทำสิ่งอบอุ่นให้คนอื่นแบบลับ ๆ หรือยอมเสียสละโดยไม่บอก เมื่อเทียบกับตัวละครจากงานเล่าเรื่องอื่น ๆ เช่นในซีรีส์ตำรวจ/คอมเมดี้ที่มีตัวละครคล้ายกัน แสดงให้เห็นว่าเบื้องหลังความเย็นชามักมีความห่วงใยซ่อนอยู่

มุมมองที่สามซึ่งผมมองว่าน่าสนใจคือทฤษฎีว่าการสร้างภาพลักษณ์ที่เข้มแข็งเป็นการแสดงบทบาท (performative identity) โรซ่าอาจรับบทเป็นคนประเภทหนึ่งเพราะมันทำให้เธอมีอำนาจคุมสถานการณ์และป้องกันการสอบสวนทางอารมณ์จากคนอื่น คนที่ยึดทฤษฎีนี้มักชี้ว่าทั้งเสื้อผ้า ท่าทาง คำพูด ดูเป็นการเลือกเพื่อสื่อสารว่าอย่าเข้ามาใกล้ แต่ในฉากที่เธอปล่อยตัวจริงออกมา ผู้ชมจะเห็นความขัดแย้งภายในชัดเจน ทฤษฎีนี้ยังเชื่อมโยงกับแนวคิดเรื่องการแสดงอัตลักษณ์ทางสังคมและความคาดหวังทางเพศ/อาชีพ ที่ทำให้คนอยากเก็บความเปราะบางไว้กับตัว

สรุปใจความ ผมคิดว่าไม่มีทฤษฎีไหนอธิบายได้ทั้งหมดเพียงทฤษฎีเดียว แต่ถารวมกัน—บาดแผลในวัยเด็ก, รูปแบบความผูกพันแบบหลีกเลี่ยง และการสร้างภาพลักษณ์ป้องกัน—จะให้กรอบที่สมบูรณ์ขึ้นสำหรับพฤติกรรมของโรซ่า เรื่องราวที่เขียนให้ตัวละครค่อย ๆ เผยความอ่อนแอต่อเพื่อนสนิทหรือยอมรับความรัก ช่วยทำให้ทฤษฎีเหล่านี้เชื่อมโยงกับตัวละครได้ดีขึ้น ในมุมมองส่วนตัว ผมชอบทฤษฎีผสมผสานนี้เพราะมันให้ทั้งเหตุผลเชิงจิตวิทยาและมิติทางสังคมแก่ตัวละคร ทำให้เธอดูเป็นคนจริงจัง มีหลายมิติ และน่าติดตามมากขึ้น