โดจินเเม่ ถูกกฎหมายในไทยหรือมีข้อจำกัดอย่างไร?

พูดตรงๆ ว่าเรื่องโดจินแม่ในไทยมันมีพื้นที่สีเทาเยอะ และผมรู้สึกว่าความเสี่ยงสูงถ้าเนื้อหาพาดพิงถึงคนที่อายุต่ำกว่า 18

ในทางปฏิบัติ กฎหมายไทยเข้มงวดกับสื่อที่เกี่ยวกับการล่วงละเมิดทางเพศต่อเด็ก ดังนั้นภาพหรือเรื่องราวที่ชี้ชัดว่าเป็นพ่อแม่กับลูกแล้วมีเนื้อหาเชิงชู้สาว ถือว่าไม่ควรจะมีอยู่ในสาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นการวาดหรือนิยาย เรื่องแบบนี้ถูกสังคมประณามและหลายแพลตฟอร์มจะบล็อกอยู่ดี ตัวอย่างงานที่เคยสร้างความถกเถียงในวงกว้าง เช่น 'Kodomo no Jikan' ก็สะท้อนว่าประเด็นเด็กกับความโรแมนติกถูกมองอย่างรุนแรงในหลายที่

ถ้ามองในมุมกฎหมาย บทลงโทษที่เกี่ยวข้องมักเกี่ยวกับการคุ้มครองเยาวชนและการกระทำที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของสังคม ดังนั้นทางที่ปลอดภัยจริงๆ คือหลีกเลี่ยงการเผยแพร่หรือผลิตเนื้อหาที่สื่อถึงความสัมพันธ์แม่–ลูกในเชิงทางเพศ และถ้าอยากสร้างคอนเทนต์แนวโต๊ะกลม ให้เปลี่ยนสถานะเป็นผู้ใหญ่ที่ไม่ได้มีความสัมพันธ์แบบพ่อแม่–ลูกอย่างชัดเจน จะลดปัญหาได้มากกว่าที่คิด เพราะสุดท้ายผลกระทบไม่ใช่แค่ทางกฎหมาย แต่เป็นความรู้สึกของคนรอบข้างด้วย

เรื่องนี้เป็นหัวข้อที่ผมเคยคิดเยอะเวลาที่เจอโดจินแนวนี้ในฟีดของคนรู้จัก

ในแง่กฎหมายไทย สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดคือเรื่อง 'อายุ' กับ 'ความสัมพันธ์ทางสายเลือด' ก่อนอื่นเลย การผลิต แจกจ่าย หรือครอบครองสื่อลามกที่เกี่ยวกับเด็กหรือเยาวชนถือว่าผิดกฎหมายอย่างรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นภาพถ่ายจริงหรือสื่อวาดภาพที่แสดงลักษณะเป็นเด็กก็ตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กและเยาวชนกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องมีเป้าหมายปกป้องคนที่อายุยังไม่ถึงเกณฑ์และผู้บังคับบัญชา ดังนั้นงานที่สื่อถึงความสัมพันธ์แม่–ลูกในเชิงชู้สาวที่ชัดเจนว่าเป็นพ่อแม่กับลูก จะถูกมองว่าเข้าข่ายความผิดร้ายแรงและเสี่ยงต่อการถูกดำเนินคดี

อีกมุมหนึ่งคือกรณีที่ตัวละครถูกนำเสนอว่าเป็นผู้ใหญ่ทั้งคู่ แต่มีความสัมพันธ์แบบ 'แม่–ลูก' ทางสถานะทางสังคมหรือบทบาท เรื่องนี้ยังค่อนข้างละเอียดอ่อน เพราะแม้จะเป็นตัวละครผู้ใหญ่แต่สังคมและหลายแพลตฟอร์มมองว่าคอนเทนต์แบบนั้นละเมิดต่อจริยธรรมและนโยบาย และอาจถูกลบหรือแบนได้ ผู้ให้บริการออนไลน์หลายรายมีนโยบายห้ามเนื้อหาที่มีความสัมพันธ์ในครอบครัวที่สื่อเรื่องเพศ ทำให้แม้ในเชิงกฎหมายระดับโทษจะไม่ชัดในทุกรูปแบบ แต่การกระทำจริง เช่น เผยแพร่ขายหรือส่งต่อในไทย ย่อมมีความเสี่ยงทั้งทางกฎหมายและสังคม

จากประสบการณ์ส่วนตัวตอนที่ตามอ่านกระทู้ถกเถียงเรื่องนี้ ผมมักจะชี้ว่าแม้บางคนจะอ้างว่านี่เป็นแค่ 'แฟนฟิก' หรือ 'แฟนอาร์ต' แต่ในบริบทไทย การเกี่ยวข้องกับเด็กหรือสถานะพ่อแม่ล่อแหลมมาก คำแนะนำที่ปลอดภัยคืออย่าเผยแพร่หรือทำเชิงพาณิชย์ในขณะที่ยังมีองค์ประกอบที่ชวนให้คิดถึงผู้เยาว์ หรือเปลี่ยนบริบทให้ชัดเจนว่าตัวละครเป็นผู้ใหญ่และไม่มีความสัมพันธ์แบบพ่อแม่–ลูก ซึ่งยังอาจไม่การันตีว่าจะปลอดภัยทางกฎหมายทั้งหมด แต่ลดความเสี่ยงและการถูกตีความได้มากกว่า อย่างไรก็ตาม เวลาคุยกันในวงแฟนงานแบบนี้ ผมมักยกตัวอย่างอย่าง 'Usagi Drop' ที่เคยถูกหยิบยกถกเถียงถึงเส้นเรื่องที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ข้ามวัย เพื่อเตือนว่าบริบทและการตีความสำคัญมากและผลลัพธ์ในสังคมไทยอาจไม่เมตตาเลย