โลเคชันถ่ายทำพี่มาก ตั้งอยู่ที่จังหวัดใดของไทย?

สายน้ำที่ไหลผ่านชุมชนริมแม่น้ำกลายเป็นภาพจำของเรื่อง 'เรือนแพ' และสถานที่ถ่ายทำหลักของฉากเหล่านั้นอยู่ที่จังหวัดสมุทรสงคราม ฉันจำความรู้สึกตอนดูฉากบ้านแพลอยอยู่ริมคลองที่มีบรรยากาศชาวบ้านจริงจัง ตากล้องใช้แสงเย็นจับเงาในน้ำ ทำให้เมืองเล็ก ๆ ที่ปรากฏบนจอมีความอบอุ่นและเปราะบางไปพร้อมกัน เรื่องราวส่วนใหญ่ถูกถ่ายทำแถวอัมพวาและพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งมีตลาดน้ำ แพปลา และคลองเล็กคลองน้อยเป็นแบ็กกราวด์หลัก ทำให้ฉากบ้านแพดูสมจริง ทั้งในฉากตอนกลางวันที่แสงอ่อนลอยบนผืนน้ำ และฉากตอนกลางคืนที่แสงไฟจากบ้านกะพริบบนผิวน้ำ สำหรับแง่มุมการเล่าเรื่อง ฉันมักนึกถึงวิธีที่ผู้กำกับใช้ตำแหน่งกล้องจับความเป็นชุมชน—ไม่ใช่แค่ตัวละครเท่านั้น แต่เป็นวิถีชีวิตริมแม่น้ำที่กลายเป็นตัวละครอีกตัวของเรื่อง นี่แหละที่ทำให้จังหวัดสมุทรสงครามกลายเป็นหัวใจของ 'เรือนแพ' ในความทรงจำของคนดู

บ้านไม้เก่าที่ปรากฏในภาพยนตร์ 'พี่มากพระโขนง' จริงๆ แล้วไม่ได้เป็นบ้านเก่าจริงจากสมัยโบราณ แต่เป็นฉากที่ทีมงานตั้งใจสร้างขึ้นเพื่อถ่ายทอดบรรยากาศชุมชนริมคลองสมัยก่อน ผมรู้สึกว่าการเลือกทำฉากหลักนี้น่าสนใจเพราะมันรวมทั้งบ้านไม้ ตลาดเล็กๆ และทิวทัศน์แม่น้ำเอาไว้ในพื้นที่จำลองเดียว ทำให้เวลาถ่ายทำควบคุมแสงและเสียงได้ง่ายขึ้น ในมุมมองของคนที่ชอบตามโลเคชัน รายละเอียดที่เห็นในหนัง เช่น ประตูบ้านแบบไม้เก่า ราวระเบียง และซุ้มร้านค้าถูกจัดวางอย่างตั้งใจเพื่อให้สมจริง แม้ภายนอกจะให้ความรู้สึกว่าเป็นชุมชนริมคลองของกรุงเทพฯ แต่ส่วนใหญ่ทีมงานเลือกสร้างฉากในพื้นที่ชานเมืองใกล้กรุงเทพฯ เพื่อความสะดวกในการถ่ายทำและการขนย้ายอุปกรณ์ เหมาะแก่การสัมผัสบรรยากาศหนังอย่างเต็มที่โดยไม่ต้องไปไกลมากนัก

พี่นาคภาคแรกถ่ายทำส่วนใหญ่ในบริเวณชนบทของภาคกลางและมีการต่อเติมฉากในสตูดิโอกรุงเทพฯ เพื่อควบคุมแสงและเสียง ต้นแบบของโลเคชันเป็นวัดเก่าและชุมชนรอบวัดที่ให้บรรยากาศชนบทชัดเจน จึงเห็นว่ามีการถ่ายทำทั้งฉากลานวัด ฉากหมู่บ้านรอบ ๆ และซุ้มประตูโบราณซึ่งให้อารมณ์โบราณตามหนัง สถานที่จริงที่ใช้ทำให้ฉากพิธีกรรมและบรรยากาศหลอน ๆ ดูสมจริงขึ้นมาก ตอนที่ไปดูเบื้องหลังก็สังเกตได้ว่าทีมงานแบ่งงานระหว่างถ่ายภายนอกในวัดกับถ่ายซ้ำฉากละเอียดในสตูดิโอ นั่นช่วยให้ภาพรวมของหนังลงตัวทั้งในฉากกว้างและมุมใกล้ ๆ ทำให้ผมรู้สึกว่าการเลือกโลเคชันของ 'พี่นาค' ฉลาดและตั้งใจมาก ช่วยยกระดับองค์ประกอบบูรณาการของภาพยนตร์ได้อย่างชัดเจน

ตั้งแต่เห็นภาพหมอกปกคลุมยอดไม้ในซีรีส์ครั้งแรก ความคิดแรกที่ผุดคือฉากพวกนั้นต้องถ่ายทำที่ภาคเหนือแน่ๆ ใน 'บ้านเหนือเมฆ' ฉากภูเขาและหมอกหนาส่วนใหญ่ถ่ายทำในจังหวัดเชียงใหม่ โดยเฉพาะดอยอินทนนท์ซึ่งให้บรรยากาศสูงและเย็นเหมาะกับซีนที่ต้องการความเหงาและความโดดเดี่ยวของตัวละคร ผมเคยเดินทางไปที่หมู่บ้านแม่กำปองซึ่งบรรยากาศคล้ายฉากหมู่บ้านในเรื่องมาก คาเฟ่เล็กๆ แทรกอยู่ตามไหล่เขา ภาพถ่ายมุมกว้างของนาขั้นบันไดและเส้นทางแคบๆ ก็ให้ฟีลใกล้เคียงกับฉากในเรื่อง ดังนั้นถ้าถามว่าจังหวัดใดเด่นที่สุด คำตอบก็คือเชียงใหม่ และโลเคชันที่สะดุดตาคือดอยอินทนนท์กับหมู่บ้านบนไหล่เขาอย่างแม่กำปอง ซึ่งช่วยยกระดับงานภาพให้มีมิติและความอบอุ่นผสมความเหงาอย่างลงตัว

แฟนหนังผีคอมเมดี้อย่างผมมักจะหาเบื้องหลังเต็มรูปแบบจากแผ่นบลูเรย์หรือดีวีดีรุ่นพิเศษก่อนเป็นอันดับแรก ถ้าพูดถึง 'พี่มาก...พระโขนง' รุ่นพิเศษที่ออกพร้อมแผ่นส่วนใหญ่จะมีฟุตเทจเบื้องหลังยาว ๆ ใส่มาด้วย ทั้งการสัมภาษณ์นักแสดง เบื้องหลังการแต่งหน้าผี และการซ้อมฉากตลกอย่างฉากเจ้าชายในบ้านที่ทำให้ทุกคนหัวเราะวุ่น โดยเฉพาะชุดแผ่นที่เป็น Limited Edition ซึ่งมักมีเมกกิ้งออฟฟ์ (making-of) แบบเต็มความยาวที่หาดูยากในอินเทอร์เน็ต ผมมักแนะนำให้ลองหาซื้อหรือยืมแผ่นจากร้านเช่าหรือร้านขายแผ่นมือสองในไทย เพราะนอกจากจะได้เนื้อหาเบื้องหลังแล้วยังได้ภาพคมชัดและคำบรรยายที่มักใส่มาให้ด้วย ความรู้สึกเวลาดูทีมงานจัดฉากผีในฉากบ้านร้างแล้วเห็นเบื้องหลังการทำสเปเชียลเอฟเฟกต์มันเติมเต็มมากกว่าฟุตเทจสั้น ๆ ในยูทูบด้วยซ้ำ

ย่านพระโขนงเป็นเหมือนจุดศูนย์กลางของเรื่องราวที่หนังพาเราไปสัมผัส ผมภูมิใจที่ได้ตามรอย 'พี่นาคพระโขนง' หลายฉากสำคัญถ่ายทำนอกสตูดิโอในพื้นที่จริงของพระโขนง ซึ่งทำให้บรรยากาศออกมารู้สึกใกล้ชิดและมีเอกลักษณ์ เช่นฉากที่ดูเหมือนพิธีท้องถิ่นหรือการตั้งศาลเล็ก ๆ มักจะเชื่อมโยงกับพื้นที่รอบวัดและชุมชนริมคลอง การเห็นบ้านไม้เก่า ๆ ตรอกเล็ก ๆ และเส้นทางเลียบคลองช่วยเติมความเชื่อมโยงกับตำนานแม่นาคอย่างแนบเนียน การถ่ายทำนั้นไม่ได้ยึดติดกับจุดเดียวเสมอไป ฉากกลางคืนที่มืดอึมบางฉากใช้ตรอกซอยแคบ ๆ ในเขตชุมชนจริงสลับกับการเสริมไฟและพร็อพให้เกิดความหลอน ในขณะที่ฉากที่ต้องการความเป็นส่วนตัวหรือการควบคุมแสงเสียงก็ย้ายเข้าไปทำในสตูดิโอการทำงานร่วมกันระหว่างโลเคชันจริงและเซตทำให้ภาพรวมของ 'พี่นาคพระโขนง' มีความสมจริงและมีรายละเอียดของพื้นที่ชุมชนแบบที่เราเดินไปแล้วรู้สึกว่าเคยเห็นที่ไหนมาก่อนเลย

อยุธยาให้ฟีลย้อนยุคที่เข้ากับฉากไทยบ้านได้สุด ทางน้ำและบ้านไม้ริมแม่น้ำยังเก็บรายละเอียดของชีวิตคนไทยสมัยก่อนไว้ชัดเจน เกาะกลางประวัติศาสตร์อย่างอุทยานประวัติศาสตร์อยุธยาเองมีวัดและซากปราสาทที่เป็นฉากหลังทรงพลัง ถ้าต้องการบ้านไม้แบบเก่า ๆ ที่ตั้งเรียงหน้ากันริมคลอง แถวชุมชนริมน้ำใกล้แม่น้ำเจ้าพระยา เช่นบริเวณวัดพนัญเชิงหรือชุมชนเก่าในตัวเมือง จะได้ทั้งซุ้มประตูไม้ หน้าต่างบานเกล็ด และซอยแคบ ๆ ที่ให้มู้ดภาพยนตร์โบราณได้ดีมาก อีกจุดที่ห้ามมองข้ามคือพระราชวังบางปะอินซึ่งมีศาลาและอาคารทรงไทยแบบต่าง ๆ ที่เหมาะกับฉากรับรองหรือฉากในบ้านฐานะดี ส่วนริมแม่น้ำใกล้ท่าเรือเก่า ๆ มอบกรอบภาพที่เป็นธรรมชาติและเคลื่อนกล้องได้ง่าย ข้อควรระวังคือการขออนุญาตถ่ายทำในพื้นที่อนุรักษ์และการจัดการเสียงจากเรือท่องเที่ยว แต่พอจัดการเสร็จแล้ว ฉากไทยบ้านที่อยุธยาจะให้ความรู้สึกเรียลและอบอุ่น เหมือนพาผู้ชมย้อนเวลาไปหาเรื่องราวเก่า ๆ ของชุมชน

พูดถึงโลเคชันถ่ายทำของ 'นักรบบางระจัน' แล้วผมชอบที่มันใช้สถานที่จริงมากกว่าการสร้างฉากเทียม ความจริงคือฉากหลักถูกถ่ายทำที่จังหวัดสิงห์บุรี โดยรอบพื้นที่ค่ายบางระจันและบริเวณใกล้เคียงทำให้ภาพรวมของหนังมีความสมจริงและเข้าถึงบรรยากาศการต่อสู้ในสมัยอยุธยาได้ดี การได้เห็นฉากสนามรบที่ถ่ายทำบนพื้นที่จริง ทำให้ฉันรู้สึกว่าการแสดงและงานออกแบบฉากไม่ได้อาศัยแค่สเปเชียลเอฟเฟกต์ แต่พึ่งพาภูมิประเทศและองค์ประกอบท้องถิ่นด้วย เมื่อเปรียบกับหนังประวัติศาสตร์เรื่องอื่นอย่าง 'King Naresuan' ที่ใช้หลายจังหวัดผสมกันเพื่อสร้างความหลากหลาย ฉากใน 'นักรบบางระจัน' ที่สิงห์บุรีกลับมีความแน่นและต่อเนื่องทางอารมณ์มากกว่า โดยรวมแล้ว การเลือกสิงห์บุรีเป็นโลเคชันทำให้หนังได้อารมณ์และรายละเอียดเชิงภูมิศาสตร์ที่จับต้องได้ ใครเคยไปเยือนอนุสรณ์ค่ายบางระจันจะเห็นว่าภาพยนตร์นำเสนอสภาพแวดล้อมได้ใกล้เคียงกับที่เราเห็นในพื้นที่จริง และนั่นก็เป็นเสน่ห์หนึ่งที่ทำให้ฉันยังชอบกลับมาดูซ้ำบ่อยๆ

เล่าให้ฟังเลยว่า 'บ้านเจ้าพระยา' ถ่ายทำหลัก ๆ ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีบรรยากาศริมแม่น้ำเก่าแก่และบ้านเรือนแบบดั้งเดิมที่รายการต้องการเพื่อสร้างโลกของเรื่องให้สมจริงมากที่สุด ผมเป็นคนชอบสังเกตโลเคชันเวลาไปดูละคร เพราะเชื่อว่าบรรยากาศถ่ายทำช่วยยกระดับอารมณ์ของฉากได้เยอะ ในกรณีของ 'บ้านเจ้าพระยา' ทีมถ่ายทำเลือกอยุธยาเพราะบ้านไม้ริมน้ำ ท่าเรือเล็ก ๆ และตรอกซอกซอยที่ยังคงความชวนให้คิดถึงอดีตได้ดี ทำให้ฉากที่ต้องการความอบอุ่นแบบครอบครัวและความขัดแย้งของความสัมพันธ์ในชุมชนดูมีมิติ ผมเห็นภาพการจัดไฟและการติดตั้งฉากริมแม่น้ำที่ยืมพื้นที่จริงมาปรับ เพื่อให้แสงเงาและการสะท้อนของน้ำช่วยเล่าเรื่องแทนคำพูดได้บ่อยครั้ง อีกมุมที่ผมคิดว่าน่าสนใจคือการบาลานซ์การถ่ายทำระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอ ห้องในบ้านบางหลังที่เห็นบนจออาจเป็นการผสมผสานระหว่างบ้านจริงในอยุธยากับฉากที่สร้างในสตูดิโอกรุงเทพฯ เพื่อควบคุมเสียงและแสง ปัจจุบันทีมถ่ายทำไทยมักทำแบบนี้เพื่อรักษาความสมจริงของภาพรวมแต่ก็ยังต้องการความคุมได้ในฉากที่ต้องใช้การแสดงที่ละเอียดหรือมีเอฟเฟกต์มากๆ ดังนั้นถ้าถามว่าถ่ายทำอยู่จังหวัดใด คำตอบตรง ๆ คือจังหวัดพระนครศรีอยุธยาเป็นพื้นที่หลักของโลเคชันภายนอก ขณะที่งานภายในบางส่วนอาจย้ายไปถ่ายทำในกรุงเทพฯ เพื่อความสะดวกของทีมและนักแสดง สรุปแบบไม่ซ้ำคำพูดซ้ำซาก คือการไปถ่ายทำที่อยุธยาเป็นตัวเลือกเชิงศิลป์ที่ทำให้ 'บ้านเจ้าพระยา' มีทั้งความอบอุ่นและความเป็นของจริงอยู่ในฉาก แม้จะมีการใช้สตูดิโอเสริมบ้าง แต่กลิ่นอายและบรรยากาศริมแม่น้ำแบบเดิม ๆ นั่นแหละที่เป็นหัวใจของเรื่อง และถ้าใครชอบฉากริมแม่น้ำที่มีชีวิต ก็แนะนำให้มองหาช็อตที่ถ่ายกลางแจ้งในอยุธยา จะรับรู้ได้ว่าทีมงานตั้งใจถ่ายทอดอารมณ์แบบไหน