โลโก้ช่อง7 ใครเป็นผู้ออกแบบและมีประวัติยังไง?

เราเป็นคนชอบสังเกตเครื่องหมายบนเสื้อทีมกีฬาอยู่แล้ว เลยจับตามองโลโก้ทีมชาติไทยมานานและชอบคิดว่ามันเล่าเรื่องอะไรบ้างเกี่ยวกับตัวชาติและฟุตบอลของเรา ตราประจำทีมชาติไทยโดยรวมแล้วเป็นของสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทย (Football Association of Thailand) ซึ่งเป็นองค์กรที่ดูแลเรื่องนี้โดยตรง ดังนั้นการออกแบบโลโก้แต่ละเวอร์ชันมักมาจากการร่วมงานระหว่างสมาคมกับผู้ผลิตชุดแข่งหรือบริษัทออกแบบที่สมาคมว่าจ้าง ไม่ได้มีคนเดียวออกแบบตลอดเวลา แต่จะมีการปรับเปลี่ยนตามยุคสมัยเพื่อให้ลงกับสไตล์ของชุดและทิศทางแบรนด์ การเปลี่ยนแปลงที่คนส่วนใหญ่จำได้คือช่วงที่ 'Warrix' เข้ามาเป็นผู้สนับสนุนชุดทีมชาติในราวปี 2017-2018 ซึ่งมีการขยับภาพลักษณ์ให้ดูร่วมสมัยขึ้น—โลโก้ที่ใช้บนเสื้อถูกปรับรายละเอียดให้ชัดและอ่านง่ายเมื่อพิมพ์บนผ้า ส่วนองค์ประกอบที่สื่อถึงเอกลักษณ์ไทย เช่น ครุฑหรือช้างบ้าง (ในบางช่วงประวัติศาสตร์) มักถูกนำมาปรับให้ดูทันสมัยแต่ยังคงความหมายเดิมไว้ ความจริงแล้วโลโก้ทีมชาติเคยเปลี่ยนรูปแบบหลายครั้งตั้งแต่สมัยก่อน มีทั้งโลโก้ที่เน้นรูปช้างเพราะเป็นสัญลักษณ์ของความแข็งแกร่ง และโลโก้ที่รวมสัญลักษณ์ทางราชการไว้ด้วยในบางครั้ง ในฐานะคนดูบอลทั่วไป สิ่งที่ผมคิดว่าสำคัญกว่าการรู้ชื่อผู้ออกแบบเฉพาะคนหนึ่งคือความต่อเนื่องของแบรนด์และความรู้สึกของแฟนเมื่อเห็นโลโก้บนหน้าอกนักเตะ หากโลโก้สามารถสะท้อนความภาคภูมิใจ สื่อถึงทรงจำและจังหวะร่วมสมัยได้ ก็ถือว่าทำหน้าที่ได้ดี ไม่ว่าจะมีใครเป็นคนวาดเส้นสุดท้ายก็ตาม

เคยสังเกตไหมว่าทุกครั้งที่เห็นวงกลมสีรุ้งพร้อมตัวเลข 7 ผมรู้สึกได้ถึงความคุ้นเคยที่ผูกกับทีวีไทยมาเป็นสิบปี โลโก้นั้นไม่ใช่แค่สัญลักษณ์สวย ๆ แต่เป็นภาษาภาพที่บอกว่าช่องนี้เสนอเนื้อหาหลากหลาย: เส้นสีตั้งเจ็ดสีบอกถึงความต่างของรายการทั้งละคร ข่าว กีฬา และบันเทิง แต่ละสีเหมือนเป็นแท็กเบา ๆ ที่ชวนให้นึกถึงโทนของคอนเทนต์ — สีแดงอาจสื่อความเข้มข้นของละคร สีฟ้าตั้งใจให้ความรู้สึกเชื่อถือเมื่อเป็นข่าว สีเขียวอาจสะท้อนความสดชื่นของรายการชีวิต และการวางรวมกันในวงกลมทำให้ความหลากหลายนั้นดูเป็นหนึ่งเดียว นั่นช่วยสื่อสารว่าไม่ว่าจะเป็นรายการประเภทไหน คุณยังคงพบแบรนด์นี้ได้เสมอ ตัวเลข '7' ตรงกลางเด่นชัดด้วยสีอ่อนหรือขาว ซึ่งช่วยให้ตัวอักษรโดดขึ้นจากพื้นหลากสี การใช้ตัวเลขแทนชื่อช่องทำให้การจดจำง่ายและรวดเร็ว เมื่อโลโก้ถูกนำไปใช้ก่อนเริ่มละครเย็นหรือสปอตโฆษณา มันกลายเป็นเครื่องเตือนว่าตอนต่อไปจะมีเนื้อหาแบบไหน โดยรวมแล้วผมมองว่าโลโก้นี้เลือกถ้อยคำภาพที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง ทำหน้าที่ทั้งเป็นเครื่องหมายทางการค้าและเป็นสัญลักษณ์เชื่อมโยงความทรงจำของผู้ชมกับช่วงเวลาบนหน้าจอ

มีความคลุมเครือในคำว่า 'sd' แต่ในฐานะแฟนอนิเมะ ผมมักจะนึกถึงแนว 'SD' ที่ถูกย่อมาจาก 'Super Deformed' หรือจักรวาลย่อส่วนอย่าง 'SD Gundam' ซึ่งมักมีตัวละครเด่น ๆ ที่คนจดจำได้ง่าย ในเรื่องประเภทนี้ ตัวเอกมักถูกออกแบบให้เด่นด้วยบุคลิกชัดเจน เช่น ฮีโร่ขวัญใจแบบมาดเท่แต่จมูกโด่ง หรือเพื่อนร่วมทีมที่มีคาแรกเตอร์ตลกคั่นเรื่อง ตัวละครสำคัญมักได้พากย์โดยนักพากย์ที่มีประสบการณ์ทั้งงานอนิเมะและเกม ทำให้เสียงมีมิติทั้งในฉากเฮฮาและฉากดราม่า นักพากย์กลุ่มนี้มักเริ่มจากเวทีละครหรือวงดนตรี ก่อนจะถูกดึงเข้าสู่วงการพากย์เพราะมีสกิลการแสดงเสียงที่แข็งแรง สิ่งที่ผมชอบคือการเห็นนักพากย์จากงานที่ต่างกันมารวมกัน ทำให้เวอร์ชันเสียงของตัวละครแต่ละคนมีลายเซ็นชัดเจน และการที่ตัวละครถูกย่อสัดส่วนไม่ทำให้เนื้อหาอ่อนลง—กลับเพิ่มเสน่ห์และอารมณ์ขันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

บอกตรงๆว่าฉันไม่สามารถยืนยันชื่อผู้แต่งเพลง 'วันนี้ วันไหน ยังไงก็เธอ' ได้จากความทรงจำเพียงอย่างเดียว เพราะบางเพลงไทยสมัยใหม่มักถูกแชร์กันหลายเวอร์ชั่นและมีการปรับแต่งเครดิตระหว่างนักร้องกับโปรดิวเซอร์ ฉันชอบสังเกตว่าถ้ามองจากมุมกว้าง งานเพลงไทยที่ได้รับความนิยมมักมีทีมเขียนเพลงเป็นทั้งคนแต่งทำนองและคนเขียนเนื้อ ซึ่งบางครั้งนักร้องก็เป็นผู้แต่งเองและบางครั้งก็เป็นนักแต่งเพลงอาชีพที่มีประวัติการทำงานยาว เช่นนักแต่งเพลงที่ทำงานกับค่ายใหญ่จะแต่งให้หลายศิลปินจนชื่อคุ้นหู อย่างไรก็ตามสำหรับเพลงที่ถูกพูดถึงบ่อย ๆ การตรวจสอบเครดิตในอัลบั้มหรือในบริการสตรีมมิ่งที่แสดงข้อมูลนักแต่งเพลงเป็นวิธีที่เชื่อถือได้ที่สุด ฉันชอบเก็บรายละเอียดพวกนี้ไว้ เพราะมันช่วยให้เข้าใจมุมมองและแรงบันดาลใจของเพลงมากขึ้น และบางทีการรู้ว่าใครแต่งก็ทำให้เพลงมีมิติเพิ่มขึ้นเวลาได้ฟัง

โลโก้ดั้งเดิมของช่อง 7 ปรากฏมาตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นสถานีในยุค 1960s และมีการปรับเปลี่ยนหลายครั้งให้สอดคล้องกับเทคโนโลยีและรสนิยมผู้ชมในแต่ละยุค ผมมักคิดว่าการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนครั้งแรกเกิดจากการเปลี่ยนจากทีวีขาวดำไปเป็นทีวีสี ซึ่งทำให้การออกแบบต้องปรับสีและรูปทรงให้เด่นขึ้นบนหน้าจอสี ความเปลี่ยนแปลงอีกช่วงหนึ่งที่เด่นชัดคือการปรับโลโก้ให้ดูทันสมัยขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990-2000 เมื่อกราฟิกบนหน้าจอสามารถทำให้รายละเอียดมากขึ้นและผู้ชมต้องการความคมชัดกว่าเดิม การเปลี่ยนแปลงที่คนจดจำได้มากคือการรีแบรนด์เป็นเวอร์ชัน '7HD' ซึ่งเชื่อมโยงกับการย้ายสู่การแพร่ภาพดิจิทัลและการผลิตคอนเทนต์ความละเอียดสูง ทำให้ต้องมีโลโก้ที่อ่านง่ายทั้งบนทีวีจอสมัยใหม่ แอป และโซเชียลมีเดีย เหตุผลสำคัญๆ ที่ทำให้เปลี่ยนโลโก้จึงรวมทั้งเหตุผลด้านเทคโนโลยี การตลาด และภาพลักษณ์ขององค์กร ที่ต้องการสื่อว่าเป็นช่องที่พร้อมสำหรับยุคดิจิทัลและเข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้ดีขึ้น ประสบการณ์ส่วนตัวกับโลโก้แต่ละยุคทำให้รู้สึกว่าการเปลี่ยนไม่ได้แค่สวยขึ้นแต่เป็นสัญญาณของการปรับตัวเพื่ออยู่รอดในโลกสื่อที่เปลี่ยนเร็ว

ฉันชอบมองโลโก้ของ 'ช่อง3' เหมือนมองเครื่องหมายเวลาผ่านไปของวงการทีวีไทย เพราะมันไม่ใช่แค่เลขสามธรรมดา แต่เป็นสัญลักษณ์ที่ถูกปรับแต่งไปตามยุคสมัย เมื่อลองย้อนดูภาพรวมแล้ว โลโก้ของ 'ช่อง3' เกิดจากงานออกแบบของหน่วยงานภายในและทีมสร้างสรรค์ของสถานีตั้งแต่ยุคเริ่มต้น ซึ่งเปลี่ยนแปลงตามเทคโนโลยีการออกอากาศจากขาวดำสู่สีเต็มรูปแบบ ความเรียบง่ายของตัวเลข 3 ถูกพัฒนาให้มีเส้นโค้งและการเล่นสีที่สะท้อนความเป็นสากลและความทันสมัย ในช่วงต่อมาเมื่อธุรกิจโทรทัศน์มีการรวมตัวเป็นบริษัทโฆษณาและสื่อ เช่น บริษัทผู้บริหารปัจจุบัน โลโก้ก็ถูกรีเฟรชให้เข้ากับมาตรฐานงานแบรนด์ดิ้งเชิงสากล อีกประเด็นที่ชัดเจนคือการใช้สีที่สื่อถึงความเป็นชาติ—โทนแดง ขาว น้ำเงิน—ซึ่งทำให้ผู้ชมรู้สึกคุ้นเคยและมั่นใจว่าเป็นสถานีหลักของประเทศ นอกจากนั้นโลโก้ยังถูกปรับให้ใช้งานได้ทั้งบนจอทีวี สื่อออนไลน์ และสื่อสิ่งพิมพ์ ถือเป็นตัวอย่างการออกแบบตราสินค้าที่เดินตามยุคสื่ออย่างชาญฉลาด และสำหรับฉันแล้ว มันยังคงมีความคุ้นเคยทุกครั้งที่เห็นบนหน้าจอช่วงข่าวภาคค่ำ

ฉันเคยสงสัยมานานว่าโลโก้ของสถานีโทรทัศน์ใหญ่ๆ อย่าง 'ช่อง 7' จะได้รับการคุ้มครองในรูปแบบเครื่องหมายการค้าหรือไม่ และจากสิ่งที่สังเกตเห็นก็ชัดเจนว่ามีการปกป้องแบรนด์อย่างจริงจัง ในมุมมองของคนรักสื่อที่ตามดูทั้งรายการเก่าและโปรโมชันใหม่ๆ ตราสัญลักษณ์มักปรากฏพร้อมกับการใช้เชิงพาณิชย์อย่างชัดเจน ทั้งบนหน้าจอ ข้าวของที่ระลึก หรือโฆษณาที่จับมือกับแบรนด์อื่นๆ นั่นบอกเป็นนัยว่าบริษัทเจ้าของสถานีน่าจะจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าไว้ เพื่อให้สามารถออกใบอนุญาต ใช้สิทธิ์ทางการตลาด และป้องกันการลอกเลียนได้ง่ายขึ้น ถ้าลองเปรียบเทียบกับสถานีต่างประเทศอย่าง 'BBC' หรือ 'CNN' ที่โลโก้ถูกคุ้มครองอย่างเข้มงวด สิ่งเดียวกันมักเกิดขึ้นกับสถานีใหญ่ในไทย การจดแบบคำ/รูป/สี สามารถช่วยให้ควบคุมการนำไปใช้ในรูปแบบต่างๆ ได้ ฉะนั้นเมื่อเห็นโลโก้ของ 'ช่อง 7' ปรากฏในหลายพื้นที่ ทั้งแอป สตรีมมิง หรือสินค้าที่เกี่ยวข้อง นั่นแปลว่ามีการจัดการเรื่องเครื่องหมายการค้าอย่างมีระบบและตั้งใจ โดยสรุปแบบไม่เป็นทางการ ฉันมองว่าโลโก้ของ 'ช่อง 7' น่าจะได้รับการจดทะเบียนเป็นเครื่องหมายการค้าแน่นอน เพราะผลประโยชน์เชิงพาณิชย์และการปกป้องภาพลักษณ์ทำให้การจดทะเบียนเป็นทางเลือกที่แทบจะจำเป็นสำหรับสถานีระดับนี้ — นี่แหละเหตุผลที่เวลาเห็นโลโก้บนสินค้าหรือคลิปโปรโมทแล้วรู้สึกว่ามันมีระบบเบื้องหลังคอยดูแลอยู่เสมอ

ดิฉันติดตาม 'ข่าวเย็นช่องวัน' ค่อนข้างบ่อยและวันนี้โปรแกรมถูกนำเสนอโดยทีมผู้ประกาศของสถานี ซึ่งรูปแบบการผลัดกันเป็นพิธีกรค่อนข้างปกติ ทำให้บางวันจะเห็นคนคุ้นหน้าเป็นพิธีกรหลักและบางครั้งจะมีคนจากฝ่ายข่าวภาคสนามขึ้นมาร่วมอ่านข่าวด้วย ในแง่ประวัติ ผู้ประกาศที่มานั่งหน้ากล้องให้กับรายการประเภทนี้มักมีพื้นฐานจากนิเทศศาสตร์หรือวารสารศาสตร์ เคยเริ่มต้นจากการเป็นนักข่าวสนาม รายงานเหตุการณ์สด แล้วค่อย ๆ ขยับขึ้นเป็นพิธีกรข่าว กระบวนการนี้ทำให้พวกเขามีความคล่องในการสัมภาษณ์ สามารถสรุปข่าวใหญ่ได้รวดเร็ว และรักษาความเป็นกลางได้ดี ผู้ประกาศบางคนยังมีประสบการณ์ทำคอนเทนต์สั้น ๆ บนโซเชียลหรือเคยทำรายการสัมภาษณ์มาก่อน ทำให้การนำเสนอมีมิติและจับกลุ่มผู้ชมหลากหลายได้ดี เพราะฉะนั้นเมื่อดูวันนี้จึงรู้สึกได้ว่าคนอ่านข่าวมีความเป็นมืออาชีพ ทั้งเรื่องการใช้ภาษา น้ำเสียง และการจัดลำดับข่าวให้ผู้ชมเข้าใจง่าย

ในฐานะคนที่ชอบสังเกตโลโก้เวลาดูรายการโทรทัศน์ ฉันมักจะชื่นชมงานของนักออกแบบที่กลายเป็นตำนานในวงการกราฟิก โดยเฉพาะคนที่ไม่ได้จำกัดตัวเองอยู่แค่โลโก้เท่านั้น แต่ทำทั้งภาพเคลื่อนไหว อินโทร และเอกลักษณ์ของช่องด้วย ชื่ออย่าง Saul Bass ถือเป็นหนึ่งในตำนานที่ฉันพูดถึงบ่อย ๆ เพราะเขาเป็นคนที่เปลี่ยนวิธีคิดเรื่องตัวอักษรและสัญลักษณ์ให้ดูมีพลังมากขึ้น แม้ผลงานของเขาจะโดดเด่นในแวดวงภาพยนตร์และแบรนด์ระดับโลก แต่แนวทางการตัดทอนภาพให้เหลือแก่นแท้และการใช้สัญลักษณ์เชิงกราฟิกชัดเจนก็มีอิทธิพลต่อการออกแบบสัญลักษณ์สถานีโทรทัศน์หลายยุค อีกกลุ่มที่ฉันนับถือคือสตูดิโอออกแบบขนาดใหญ่ เช่น Chermayeff & Geismar หรือทีมอย่าง Pentagram ที่แม้จะทำงานให้กับองค์กรประเภทต่าง ๆ แต่ก็ช่วยสร้างภาษาแบรนด์ที่สถานีโทรทัศน์นำไปต่อยอด สรุปแล้วพอเห็นโลโก้ที่อ่านง่ายและแสดงตัวตนชัดเจน ฉันมักจะหยุดดูและคิดตามว่าทีมออกแบบต้องมีวิธีคิดแบบไหน — นี่แหละเสน่ห์ของโลโก้ทีวีสำหรับฉัน