ใครเป็นคนพากย์เสียงในรวมการ์ตูนดิสนีย์เวอร์ชันไทย?

เราเคยสงสัยเรื่องนี้แบบเดียวกับหลายคนในกลุ่มแฟนการ์ตูนไทย: ไม่มีคนพากย์เสียงเดียวที่ถูกยึดเป็นเสียงหลักของ 'แมวส้ม' ตลอดทุกเวอร์ชัน สิ่งที่ทำให้สับสนคือ 'Garfield' มีทั้งซีรีส์การ์ตูนเก่า 'Garfield and Friends' และภาพยนตร์คนแสดงที่ออกฉายในไทยอีกหลายเวอร์ชัน ซึ่งแต่ละช่องหรือบริษัทจัดจำหน่ายมักจะจ้างทีมพากย์ต่างกัน ผลคือเสียงของเจ้าแมวส้มที่คุณคุ้นเคยอาจไม่เหมือนกันเมื่อดูบนทีวีในยุค 90s กับดูแผ่นดีวีดีหรือสตรีมมิ่งในยุคหลัง ๆ ถ้าคุณอยากรู้ว่าเสียงที่ได้ยินในเวอร์ชันไหนเป็นของใคร ให้ดูเครดิตตอนท้ายของแต่ละเวอร์ชันหรือบรรจุภัณฑ์ของดีวีดี/บลูเรย์ เพราะตรงนั้นจะระบุทีมพากย์ชัดเจน ข้อสังเกตแบบแฟน ๆ คือเสียงพากย์ที่ให้บุคลิกขี้เกียจ หยอกล้อ และมีมุกเสียดสี จะทำให้ตัวละครรู้สึกเป็น 'Garfield' มากกว่าการพากย์แบบกวน ๆ ที่จะให้ภาพต่างออกไป จากมุมมองของคนดู เสียงพากย์แต่ละเวอร์ชันจึงกลายเป็นความทรงจำที่ต่างกันไปตามยุคสมัยและช่องที่เราโตมา

เราเป็นคนที่ชอบฟังพากย์ไทยมากจนรู้สึกว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำตอนดูการ์ตูนเลย โดยเฉพาะพากย์ไทยของงานดิสนีย์ที่มักใส่ความละมุนหรือมุกท้องถิ่นเข้าไปจนตัวละครรู้สึกใกล้ตัวขึ้นมาก เสียงพากย์ไทยของตัวละครอย่าง 'ซิมบ้า' ใน 'The Lion King' หรือเสียงของ 'เอลซา' และ 'แอนนา' ใน 'Frozen' ถูกมองว่าเป็นงานที่ต้องบาลานซ์ระหว่างความรักษ์ต้นฉบับกับการทำให้ภาษาไทยฟังราบรื่น ฉะนั้นนักพากย์ไทยที่รับบทเหล่านี้มักเป็นคนที่มีประสบการณ์ด้านเสียงสูง เขาจะปรับโทนให้เข้ากับอารมณ์ของฉาก ไม่ว่าจะเป็นฉากร้องเพลงหรือบทพูดที่ต้องการความเข้มข้น พอฟังบ่อย ๆ จะเริ่มจำโทนเสียงของนักพากย์บางคนได้ แล้วก็รู้สึกชื่นชมว่าพวกเขาสามารถแปลความหมายและอารมณ์ข้ามวัฒนธรรมได้ดี ใครที่เคยดูเวอร์ชันพากย์ไทยบ่อย ๆ จะเข้าใจว่าการจับคู่ตัวละครกับนักพากย์มันเป็นศิลปะอย่างหนึ่ง และนั่นเองที่ทำให้การชมงานดิสนีย์ในภาษาไทยมีรสชาติพิเศษในแบบของมัน

การจะบอกชื่อเจ้าของเสียงพากย์ไทยของตัวละครดิสนีย์ทั้งหมดเป็นงานที่ทำให้ตาโตได้ — รายการนี้ยาวและมีรายละเอียดมากกว่าที่คนทั่วไปคิดไว้ เพราะมีทั้งภาพยนตร์หลัก ภาคต่อ ซีรีส์สั้น รายการพิเศษ วิดีโอเกม และการพากย์ซ้ำหลายครั้งตลอดหลายสิบปี ผมมองว่าปัจจัยหลักที่ทำให้ยากคือการเปลี่ยนแปลงผู้พากย์ตามเวลาและเวอร์ชัน: เวอร์ชันฉายในประเทศไทยบางครั้งเป็นพากย์สำหรับโทรทัศน์ เวอร์ชันดีวีดีมีเครดิตต่างออกไป และเมื่อมีการรีเมคหรือพากย์ใหม่ ผู้ให้เสียงก็อาจเปลี่ยนไป จากประสบการณ์การติดตามงานพากย์ ผมมักเห็นชื่อต่างกันในเครดิตระหว่างฉบับฉายในโรงและฉบับที่ออกทีวี ทำให้การรวบรวมรายชื่อทั้งหมดต้องตรวจสอบเครดิตของแต่ละสื่ออย่างละเอียด วิธีที่ใช้ได้จริงคือไล่ดูเครดิตตอนจบของแต่ละเรื่อง ตรวจสอบหน้าภาษาไทยของภาพยนตร์ในเว็บไซต์ของผู้จัดจำหน่ายหรือในบริการสตรีมมิ่งไทย รวมถึงหน้าเวิร์กสเปซของนักพากย์ในวงการ นั่นคือวิธีเดียวที่จะได้รายการที่ครบถ้วนและแม่นยำ แต่ถาใครอยากเริ่มจากตัวละครเด่น ๆ ให้มองที่เครดิตฉบับดีวีดีหรือสตรีมมิง เพราะมักมีชื่อผู้พากย์ไทยขึ้นชัดเจน — เหมือนกับที่เห็นใน 'The Lion King' ที่มีการพากย์หลายเวอร์ชันตลอดเวลา จบด้วยความคิดว่าแม้จะไม่สามารถยกชื่อทั้งหมดมารวมในข้อความนี้ได้แต่มันเป็นงานที่สนุกสำหรับคนรักการพากย์และนักสะสมเครดิต

ดิฉันชอบฟังเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'Raya and the Last Dragon' แล้วมักจะสนใจว่าใครเป็นคนให้เสียงดราก้อนที่มีคาแรกเตอร์ชัดแบบนั้น จริงๆ เสียงต้นฉบับของดราก้อน 'ซิซู' เป็นของ Awkwafina ในภาษาอังกฤษ ส่วนเวอร์ชันไทยนั้นชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ในเครดิตท้ายเรื่องของหนังหรือในข้อมูลของแผ่นและสตรีมมิ่งไทย ซึ่งมักเป็นแหล่งที่ชัดเจนที่สุดสำหรับชื่อผู้พากย์ท้องถิ่น ไม่ได้จำชื่อตรงๆ ขึ้นใจตอนนี้ แต่จำได้ว่าทีมพากย์ไทยพยายามเก็บความเป็นมุขและความอ่อนโยนของตัวละครไว้ได้ดี สิ่งที่ประทับใจส่วนตัวคือการปรับมู้ดให้เข้ากับสำเนียงและมุกท้องถิ่นโดยไม่ลดทอนความเป็นซิซู — ฉากที่เธอเล่าเรื่องในแม่น้ำนั้นมีน้ำหนักทางอารมณ์และในฉากฮาก็ยังคงความนุ่มนวลไว้ได้ นี่แหละความสนุกของการฟังพากย์ไทย: แม้อาจต่างจากต้นฉบับ แต่สร้างมิติใหม่ให้ตัวละครได้ดี

เสียงต้นฉบับของตัวละครดิสนีย์บางเสียงมีพลังมากจนทำให้ตัวละครนั้นฝังอยู่ในความทรงจำของเราไปตลอด เช่นเสียงของมิกกี้เมาส์ที่เริ่มต้นโดยวอลต์ ดิสนีย์เอง ซึ่งเป็นเรื่องที่แฟนๆ มักอยากรู้ว่าตัวจริงเป็นอย่างไร เพราะมันไม่ใช่แค่เสียงแต่เป็นแกนกลางของวัฒนธรรมสมัยใหม่ด้วย ในชุดคลาสสิกยุคแรก Clarence Nash ทำให้เสียงของโดนัลด์ดั๊กมีเอกลักษณ์โดดเด่นจนแทบไม่มีใครเลียนแบบได้สมบูรณ์ ส่วน Pinto Colvig ที่ให้เสียงกูฟฟี่ก็เติมอารมณ์ขันแบบโลว์คีย์จนตัวละครดูอบอุ่นและตลกเป็นมิตรมากขึ้น เรื่องพวกนี้ทำให้ผมชอบย้อนไปฟังแทร็กเสียงดิบๆ ของหนังเก่า เพื่อจับความเป็นดั้งเดิมของตัวละคร ความเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจเกิดขึ้นในยุคใหม่เมื่อมีนักพากย์ชื่อดังเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น Robin Williams ที่ให้ชีวิตกับยักษ์ใน 'Aladdin' ด้วยสไตล์การอิมโพรไวส์ที่รวดเร็วและเต็มไปด้วยมุก ทำให้เจนี่กลายเป็นตัวละครที่แฟนจดจำทั้งน้ำเสียงและบุคลิก ซึ่งภายหลังก็มีความขัดแย้งเรื่องการใช้เสียงของเขาในงานโฆษณาด้วย ส่วนเสียงลึกหนักแน่นของ James Earl Jones ใน 'The Lion King' ทำให้มูฟาซ่ามีความศักดิ์สิทธิ์และมีพลังทางอารมณ์อย่างมาก ในอีกทางหนึ่ง นักพากย์หญิงยุคใหม่อย่าง Jodi Benson ใน 'The Little Mermaid' และ Paige O'Hara ใน 'Beauty and the Beast' ก็สร้างตัวละครหญิงที่ทั้งเปราะบางและเข้มแข็งผ่านการร้องเพลงและบทพูดที่ลงตัว นอกจากนี้ยังมีกรณีที่เสียงพูดกับเสียงร้องแยกกันอย่างชัดแจ้ง คนที่สนใจมักอยากรู้ว่าใครร้องเพลงให้ 'Mulan' ในฉากสำคัญ ซึ่ง Lea Salonga คือคนที่หลายคนเฝ้าหาชื่อเสียงของเธอเพราะท่อนร้องโดดเด่นมาก เสริมความคลาสสิก ผู้ร้ายและตัวรองในยุคเก่าก็มีนักพากย์ที่ควรรู้จัก เช่น Pat Carroll ที่ให้เสียง Ursula ใน 'The Little Mermaid' ด้วยโทนเสียงที่คาริสม่าและมืดมนจนทำให้นางร้ายมีเสน่ห์ทางจิตวิทยา Eleanor Audley ผู้ให้เสียง Maleficent และ Lady Tremaine ก็มีการใช้เสียงแบบฮิสเทริกแต่คมชัดจนเป็นต้นแบบของแม่ร้ายในอนิเมะคลาสสิก Ilene Woods ใน 'Cinderella' และ Adriana Caselotti ใน 'Snow White and the Seven Dwarfs' มีสไตล์การร้องและการพูดที่เปี่ยมไปด้วยความบริสุทธิ์หรือความฝัน ซึ่งช่วยกำหนดอารมณ์ของภาพยนตร์ทั้งเรื่อง ส่วน Phil Harris ใน 'The Jungle Book' (เสียงบาลู) และ Dick Van Dyke ใน 'Mary Poppins' (เสียงเบิร์ต) แสดงให้เห็นว่าบางครั้งการเลือกนักพากย์ที่มีเสียงเป็นเอกลักษณ์สามารถเปลี่ยนทิศทางของฉากทั้งฉากได้ การตามหาว่าใครเป็นนักพากย์ต้นฉบับให้ความรู้สึกเหมือนได้เปิดกล่องสมบัติของความทรงจำวัยเด็ก บางครั้งผมก็หยุดฟังแทร็กเก่าๆ แล้วนึกถึงรายละเอียดเล็กๆ ของการแสดงเสียงที่ทำให้ฉากนั้นยังคงมีพลังจนถึงวันนี้ การรู้เบื้องหลังของเสียงเหล่านี้ทำให้การชมซ้ำมีมุมมองใหม่ ทั้งประวัติศาสตร์และความอบอุ่นที่มากับเสียงคนจริงๆ นี่แหละคือสิ่งที่ทำให้ผมยังคงหลงใหลและชอบย้อนฟังงานต้นฉบับอยู่เสมอ

ชื่อ 'มะเมีย' ฟังดูค่อนข้างเฉพาะตัวและอาจหมายถึงตัวละครจากหลายสื่อที่ต่างกัน ทำให้คำตอบสั้น ๆ ว่าเป็นใครเลยคงตอบไม่ได้ทันทีตามความจำ แต่ฉันเองมักจะเริ่มจากการดูบริบทของการพูดถึงชื่อนี้ก่อน เช่น ว่ามาจากการ์ตูน ภาพยนตร์ หรือซีรีส์ที่ฉายในไทย เพราะแต่ละเวอร์ชันมักมีทีมพากย์ไทยคนละชุด ในฐานะแฟนที่ติดตามพากย์ไทยมานาน ฉันมองว่าชื่อเรียกแบบนี้มักเป็นชื่อเล่นหรือฉายาของตัวละครมากกว่าชื่อทางการ นั่นหมายความว่าชื่อคนพากย์ที่แท้จริงมักถูกระบุในเครดิตอย่างเป็นทางการหรือในแคปชั่นของเพจผู้จัดจำหน่าย เห็นแบบนี้แล้วก็รู้สึกว่าการตามหาเสียงพากย์น่าจะสนุกกว่าที่คิด — เหมือนตามรอยความทรงจำจากเสียงที่เราเคยฟังตอนเด็ก ๆ

ไม่ค่อยมีข้อมูลชัดเจนเกี่ยวกับเสียงพากย์ภาษาไทยของ 'พิช' ซึ่งทำให้ผมรู้สึกค้างคาใจอยู่พอสมควร ผมคิดว่าจุดเริ่มต้นของความไม่ชัดเจนอาจมาจากสองกรณีหลัก: ตัวละครอาจอยู่ในงานที่ยังไม่มีเวอร์ชันพากย์ไทยอย่างเป็นทางการ หรือถูกพากย์โดยนักพากย์รับเชิญที่ไม่ค่อยมีเครดิตชัดเจนในสื่อสตรีมมิ่งไทย สถานการณ์แบบนี้มักเกิดกับงานนำเข้าขนาดกลางที่แพลตฟอร์มเลือกใช้ซับไทยมากกว่าพากย์ หรือกับตัวละครสมทบที่สตูดิโอไม่โปรโมตรายชื่อนักพากย์อย่างกว้างขวาง ถ้าต้องการเบาะแส ผมมักจะตามหน้าคำบรรยายเครดิตของเวอร์ชันที่ฉายจริง ดูโพสต์ของช่องหรือสตูดิโอที่รับผิดชอบพากย์ หรือตรวจสอบคอมเมนต์แฟน ๆ ในกลุ่มเฉพาะเรื่อง แต่โดยรวมแล้ว เมื่อไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการ การยืนยันชื่อคนพากย์อาจต้องรอประกาศจากผู้จัดหรือสตูดิโออีกครั้ง ผมเองยังคงติดตามข่าวสารแบบค่อยเป็นค่อยไป เพราะบางครั้งชื่อผู้พากย์จะโผล่ในคอนเทนต์โปรโมตเล็ก ๆ น้อย ๆ ซึ่งเป็นความสุขแบบเล็ก ๆ ของแฟนคลับที่ชอบตามเบื้องหลังงานมากกว่าการดูแค่ผลงานเท่านั้น

รายการนักพากย์ไทยที่พากย์เสียงให้เจ้าหญิงดิสนีย์มีความหลากหลายและเปลี่ยนตามแต่ละฉบับของหนังหรือการออกฉาย ซึ่งมักจะแบ่งเป็นฉบับโรง ฉบับทีวี และฉบับดีวีดี/สตรีมมิ่ง ทำให้บางเรื่องมีนักพากย์หลายชุดในช่วงเวลาต่าง ๆ ความทรงจำส่วนตัวของฉันเกี่ยวกับเสียงพากย์เจ้าหญิงเริ่มจากการฟังเวอร์ชันไทยของ 'Snow White' และ 'Cinderella' ในรายการทีวีเด็ก ยุคนั้นเสียงพากย์มักจะเป็นนักพากย์ประจำช่องหรือสตูดิโอเดียวกัน ส่วนเพลงบางท่อนอาจถูกร้องโดยนักร้องอีกคนหนึ่งแทนผู้พากย์หลัก ซึ่งทำให้ชื่อในเครดิตท้ายเรื่องเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญเวลาต้องการรู้ว่าใครพากย์ตัวไหน ถ้าต้องการรายชื่อที่ชัดเจน แหล่งที่ไว้ใจได้คือเครดิตท้ายภาพยนตร์ ปกดีวีดี หรือหน้ารายละเอียดของการฉายภาษาไทยบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง เพราะชื่อและบทบาทมักจะระบุไว้ชัดเจน เหมาะสำหรับคนที่สะสมข้อมูลหรือต้องการติดตามผลงานของนักพากย์แต่ละคน

บอกตรงๆ ว่าตอนดู 'Encanto' เวอร์ชันพากย์ไทยครั้งแรก ฉันเผลอยิ้มจนหัวเราะออกมาโดยไม่รู้ตัว เสียงพากย์ไทยของ Mirabel ในเวอร์ชันนี้ให้ความสดใสแบบเด็กน้อยที่มีความมุ่งมั่น เสียงนั้นถูกถ่ายทอดโดยนักพากย์หญิงที่มีโทนเสียงใสและเล่นมู้ดเพลงได้อย่างกลมกลืน ในพาร์ตร้องเพลงเวอร์ชันไทยมีคนพากย์ประจำเพลงหลักอีกคนที่ปรับจูนการร้องได้เข้ากับเมโลดี้ต้นฉบับ ทำให้บทเพลงอย่าง 'We Don't Talk About Bruno' มีพลังและตลกในจังหวะที่เหมาะสม ในมุมมองของฉัน การเลือกนักพากย์ไทยชุดนี้ทำให้ความเป็นครอบครัวในเรื่องดูใกล้ตัวมากขึ้น เพราะแต่ละคนใส่เอกลักษณ์เสียงที่เข้ากับบุคลิกตัวละครได้ดี ไม่เพียงแค่พากย์คำพูด แต่จับความรู้สึกในการร้องและฉากตลก-เศร้าได้อย่างลงตัว ทำให้เวอร์ชันพากย์ไทยของ 'Encanto' เป็นอีกหนึ่งประสบการณ์ที่อยากให้ลองฟังดูเป็นอรรถรสใหม่

ชื่อ 'ยาคู' ถูกใช้กับตัวละครหลายตัวในสื่อญี่ปุ่น ทำให้คำถามนี้ต้องระบุชิ้นงานก่อนถึงจะตอบชัดได้ ฉันเคยเจอกรณีที่คนพูดถึง 'ยาคู' แต่หมายถึงคนละตัวจากคนละเรื่องเลย — บางคนหมายถึงตัวละครในเกม บางคนหมายถึงตัวรองจากอนิเมะสเปเชียล ซึ่งแต่ละเวอร์ชันมีทีมพากย์ต่างกันทั้งภาษาญี่ปุ่นและไทย ในมุมมองของแฟนที่ติดตามทั้งเวอร์ชันต้นฉบับและพากย์ไทย ฉันมักจะเช็กชื่อเรื่องก่อนแล้วค่อยตามชื่อพากย์ เพราะพากย์ญี่ปุ่นจะเป็นนักพากย์มืออาชีพที่หลายคนรู้จักกันดี ขณะที่พากย์ไทยอาจเปลี่ยนทีมตามสตูดิโอหรือโครงการ ตัวอย่างเช่นถ้า 'ยาคู' ที่พูดถึงมาจากเกมซีรีส์ใหญ่ ทีมพากย์ไทยมักจะมีการจ้างนักพากย์ประจำสตูดิโอเกมนั้น ๆ แต่ถ้าเป็นตัวจากอนิเมะทีวี ทีมพากย์ไทยอาจมาจากสตูดิโอพากย์การ์ตูนรายนั้น ๆ ถ้าอยากให้ฉันตอบตรงชื่อคนพากย์ญี่ปุ่นและไทยได้เลย ให้ระบุชื่อเรื่องหรือสื่อที่ตัวละครปรากฏมาอีกนิด แล้วฉันจะบอกชื่อพากย์ทั้งสองเวอร์ชันพร้อมบริบทการรับฟังให้แบบละเอียด ๆ