ไอน์สไตน์ ปรากฏในการ์ตูนหรืออนิเมะเรื่องใดบ้าง?

แอบชอบเวลาที่เกมหรือแฟรนไชส์หยิบเอาบุคคลจากประวัติศาสตร์มาทำเป็นตัวละครที่มีบุคลิกใหม่ ๆ และกรณีของไอแซก นิวตันก็ถูกนำไปใช้ในลักษณะนี้บ่อยครั้งนะ ความรู้สึกเวลาที่เห็นชื่อนิวตันโผล่มาในเครดิตหรือบทพูด มักทำให้ฉันตั้งใจดูขึ้นมาทันที เพราะมันมักจะเป็นสัญญาณว่าผลงานนั้นจะเล่นกับแนวคิดวิทยาศาสตร์หรือปรัชญาเกี่ยวกับกฎฟิสิกส์ ในมุมของแฟนเกมเยาว์วัย ฉันคิดว่างานที่โดดเด่นที่สุดคืองานแฟรนไชส์ที่นิยมนำบุคคลทางประวัติศาสตร์มาสร้างเป็นตัวละครแบบแฟนตาซี เช่น 'Fate/Grand Order' ที่มักจะมีการอ้างอิงหรือสร้างเวอร์ชันของนักคิดดัง ๆ ขึ้นมาเป็น 'Servant' หรือแรงบันดาลใจให้กับตัวละครบางตัว แม้ว่าจะเป็นการแต่งเติมลักษณะและพลังแบบเหนือจริง แต่แก่นของนิวตัน—อัจฉริยะด้านคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ที่ค้นพบกฎแรงโน้มถ่วงและแคลคูลัส—มักถูกยกมาเป็นจุดขายในการออกแบบคาแรกเตอร์และพลังพิเศษ การเห็นภาพลักษณ์นิวตันในแนวแฟนตาซีทำให้ฉันชอบมองว่ามันคือการผสมผสานระหว่างความจริงทางประวัติศาสตร์กับจินตนาการล้ำยุค ซึ่งให้ความรู้สึกทั้งชวนติดตามและขำในแบบเดียวกัน

เคยสังเกตเวลาอนิเมะที่เล่นฉากริมทะเลหรือแอ่งน้ำเล็ก ๆ ไหมว่ามีปลาตัวเล็ก ๆ วิ่งว่ายอยู่เต็มไปหมด? ฉันมักตามดูรายละเอียดพวกนี้เป็นงานอดิเรกเล็ก ๆ ของตัวเอง และพบว่า ‘ปลาบู่’ หรือปลาลักษณะคล้ายปลาบู่ (ภาษาญี่ปุ่นมักเรียก ‘ハゼ’) ถูกใช้เป็นองค์ประกอบฉากหลังเพื่อสร้างบรรยากาศชนบทและชายฝั่งในหลายเรื่อง ใน ‘Ponyo’ แม้ตัวเอกจะเป็นปลาทองแต่ฉากทะเลเต็มไปด้วยปลาขนาดเล็กหลากชนิดที่ช่วยทำให้โลกใต้น้ำมีชีวิตชีวา โดยเฉพาะฉากที่โฟกัสถึงการเปลี่ยนผ่านระหว่างโลกมนุษย์กับทะเล ส่วน ‘Nagi no Asukara’ นั้นเจาะลึกความสัมพันธ์ของชุมชนชายทะเล—ฉากแอ่งน้ำและโขดหินมีรายละเอียดสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่คล้ายปลาบู่ แสดงถึงวิถีชีวิต และใน ‘Tsuritama’ ที่เน้นเรื่องตกปลา คุณจะเห็นปลาท้องถิ่นเล็ก ๆ ปรากฏบ่อย ๆ เป็นสัญลักษณ์ของการเติบโตและมิตรภาพ มุมมองแบบคนชอบสังเกตอย่างฉันคือ ปลาบู่ไม่จำเป็นต้องเป็นตัวละครหลัก แต่มันทำหน้าที่เชื่อมภาพระหว่างตัวละครกับสภาพแวดล้อมอย่างเงียบ ๆ การจับผิดพวกนี้ทำให้การดูอนิเมะสนุกขึ้น และบางครั้งก็รู้สึกเหมือนผู้กำกับตั้งใจใส่รายละเอียดเพื่อเรียกความคุ้นเคยของผู้ชมออกมา

เคยเห็นการล้อเลียนเจ้าชายชาร์ลส์ใน 'The Simpsons' อยู่บ่อย ๆ แล้วทำให้รู้สึกว่าทีมเขียนชาวอเมริกันชอบเอาราชวงศ์อังกฤษมาเล่นมุกแบบจิกกัด ผมมักชอบฉากที่พวกตัวการ์ตูนเอาลักษณะนิสัยของเจ้าชาย—การเป็นคนสุภาพในที่สาธารณะแต่มีมุมขำ ๆ ที่ถูกขยายจนกลายเป็นมุก—มาขยายให้ดูเกินจริงเพื่อประชดประชัน ทั้งการร่วมพิธีการ การถูกจับตามองจากสื่อ ไปจนถึงมุกเกี่ยวกับวังและจิตวิทยาของการเป็นสมาชิกราชวงศ์ การ์ตูนเรื่องนี้ไม่ได้ตั้งใจให้เป็นบันทึกความจริง แต่วิธีที่เขาเอารายละเอียดเล็ก ๆ มาขยายจนใหญ่กลับทำให้มองเห็นภาพรวมของกระแสสาธารณะเกี่ยวกับเจ้าชายได้ชัดขึ้น สรุปว่าถ้าต้องการเห็นเวอร์ชันล้อเลียนที่คนทั่วโลกรู้จัก 'The Simpsons' เป็นตัวอย่างคลาสสิกที่เห็นได้ชัดเจน และมุกในเรื่องมักจะสะท้อนความคิดของคนทั่วไปเกี่ยวกับราชวงศ์ได้แบบขำขันมากกว่าจะจริงจัง

คำถามนี้ชวนให้คิดถึงที่มาของชื่อ 'โรเบิร์ต ไอน์สไตน์' อย่างจริงจัง และผมอยากเริ่มจากมุมที่ค่อนข้างตรงไปตรงมา: ชื่อแบบนี้มีอยู่ทั้งในโลกความจริงและโลกแฟนตาซี ดังนั้นก่อนจะสรุปว่าใครเป็นผู้สร้าง ต้องแยกให้ชัดว่าหมายถึงบุคคลจริงหรือตัวละครจากงานนิยายหรือเกม ในความเป็นจริง 'โรเบิร์ต ไอน์สไตน์' เคยเป็นคนจริงคนหนึ่งที่มีความสัมพันธ์ทางครอบครัวกับ 'Albert Einstein' หลายคนจึงสับสนระหว่างบุคคลจริงกับตัวละครสมมติ ตรงนี้ผมมักจะอธิบายให้เพื่อนฟังว่าไม่ได้มี “ผู้สร้าง” แบบนักเขียนหรือสตูดิโอ เพราะมนุษย์จริงไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาโดยคนเขียนเรื่อง แต่ถูกจดบันทึกในประวัติศาสตร์และเอกสารต่าง ๆ แทน จากมุมความทรงจำส่วนตัว ผมคิดว่าสิ่งที่ทำให้ชื่อแบบนี้กลายเป็นเรื่องเล่าได้ง่ายคือความคุ้นเคยกับนามสกุลที่โด่งดัง เมื่อผู้สร้างงานนิยายหรือเกมอยากให้ตัวละครรู้สึกมีน้ำหนักหรือเชื่อมโยงกับความเป็นวิทยาศาสตร์ เขาก็มักหยิบชื่อที่ใกล้เคียงมาปรับใช้ ซึ่งก็ทำให้เกิดความสับสนได้ง่ายกว่าเดิม สุดท้ายแล้วถ้าเจอชื่อนี้ในงานใดงานหนึ่งจริง ๆ การดูเครดิตของงานนั้นหรือคำอธิบายในเล่มมักจะบอกได้ว่าตัวละครเป็นผลงานดั้งเดิมของผู้แต่งคนไหน — นี่คือสิ่งที่ผมมองเป็นจุดตั้งต้นที่ดีสำหรับการแยกแยะ

แปลกแต่จริงที่ภาพของเต่าเผือกไม่ได้เห็นบ่อยนักในอนิเมะหรือการ์ตูนหลักๆ แต่เมื่อมันปรากฏขึ้นมักจะมีความหมายเชิงสัญลักษณ์หรือเป็นจุดเด่นของฉากนั้นๆ ฉันชอบสังเกตเวลาที่ผู้สร้างเลือกใช้สัตว์ที่มีสีผิดปกติเหล่านี้ เพราะมันมักบอกอะไรเกี่ยวกับธีมของเรื่องหรือการเดินทางของตัวละครได้ดี เต่าในญี่ปุ่นมีความหมายด้านความยั่งยืนและอายุยืน บวกกับสีเผือกซึ่งให้ความรู้สึกเปราะบางหรือลึกลับ เมื่อสองสิ่งนี้รวมกันผลลัพธ์จึงมักเป็นภาพที่ตราตรึงใจ ถ้าจะยกตัวอย่างงานที่มีเต่าให้เห็นบ่อยๆ ในมุมมองผู้ชม ผมมักนึกถึงงานที่แม้จะไม่เน้นให้เต่าเป็นเต่าเผือกโดยตรง แต่มีการใช้เต่าเป็นตัวละครหรือสิ่งมีชีวิตสำคัญ เช่น ใน 'Dragon Ball' จะมีเต่าตัวเล็กที่อาศัยกับอาจารย์โรชิซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์และมุมที่น่ารักของเรื่อง ส่วนในโลกของไคจูก็มีเต่ายักษ์อย่าง 'Gamera' ที่แม้จะเป็นคาแรคเตอร์จากหนังไลฟ์แอ็กชัน แต่ในช่วงหลังมีเวอร์ชันแอนิเมชันออกมาทำให้ภาพเต่ายักษ์ถูกนำกลับสู่สื่อการ์ตูน/แอนิเมะได้อีกครั้ง คนที่ติดตาม 'One Piece' ก็จะคุ้นกับการปรากฏของเต่าทะเลขนาดใหญ่ตามเกาะหรือเส้นทางเดินเรือ ซึ่งบางฉากผู้สร้างเล่นกับโทนสีให้เต่าดูซีดหรือมีเอกลักษณ์เฉพาะ ตัวอย่างอื่นที่มักมีสิ่งมีชีวิตในโทนสีพิเศษคือ 'Natsume's Book of Friends' และ 'GeGeGe no Kitaro' ซึ่งเป็นผลงานแนวยอกัย/ภูตผีที่มักจะนำสัตว์หรือภูตในรูปลักษณ์แปลกตาออกมาเป็นตอนเด่นๆ ฉันเคยเห็นในซีรีส์แนวนี้ที่มีเต่าภูติหรือเต่าที่มีสีอ่อนๆ ปรากฏเป็นหนึ่งในตำนานของตอนนั้น ๆ อีกโลกหนึ่งที่ควรพูดถึงคือวงการเกมและแฟนคัลเจอร์ซึ่งเชื่อมโยงกับอนิเมะ เช่น ในแฟรนไชส์อย่าง 'Pokémon' มีสายพันธุ์เต่าหลายตัวอย่าง 'Squirtle' 'Tirtouga' หรือ 'Torkoal' และเมื่อพูดถึงความพิเศษของสี ผู้เล่นมักเรียก Shinny หรือรูปแบบสีหายากว่าเป็นเต่าเผือกในความหมายสบายๆ ของแฟนๆ ทำให้ภาพเต่าขาวปรากฏในงานต่างๆ ได้ผ่านมุมมองของแฟนคลับ แม้ว่าจะไม่เรียกอย่างเป็นทางการว่า "เต่าเผือก" ก็ตาม ส่วนสัญลักษณ์ของการใช้เต่าเผือกในงานมักจะเกี่ยวกับความหวัง ความเปราะบาง หรือการเตือนบางอย่างที่กำลังจะเกิดขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมเมื่อเห็นเต่าเผือกบนจอ มันมักจะทำให้ฉันเงี่ยหูฟังเรื่องราวรอบๆ ตัวมันมากขึ้น โดยรวมแล้ว เต่าเผือกในอนิเมะและการ์ตูนมักปรากฏเป็นองค์ประกอบที่ไม่บ่อยนักแต่ทรงพลัง แม้จะไม่สามารถยกตัวละครเต่าเผือกชัดๆ ที่เป็นไอคอนระดับโลกได้มากมาย แต่หลายเรื่องนำเต่ามาเล่นกับความหมายเชิงสัญลักษณ์ได้อย่างชาญฉลาด และในฐานะแฟน ฉันมองว่าการเห็นเต่าเผือกครั้งหนึ่งบนจอจะให้ความประทับใจมากกว่าการเห็นสัตว์ปกติหลายๆ ตัว เพราะมันเหมือนกับจังหวะเล็กๆ ที่เรื่องต้องการให้เราหยุดคิด—นั่นแหละคือเสน่ห์ของมัน

คำถามนี้ค่อนข้างเฉพาะเจาะจงและผมอยากตอบให้ชัดเจน แต่ยังขาดข้อมูลเรื่องชื่ออนิเมะหรือฉากที่คุณหมายถึง ถ้าพูดถึงคนพากย์ตัวละครที่มีชื่อเรียกเกี่ยวกับ 'ไอน์สไตน์' ในเวอร์ชันพากย์ไทย มันมีหลายกรณีเพราะบางเรื่องใช้ชื่อตัวละครต่างกันระหว่างภาษาต้นฉบับกับชื่อไทย ฉันจึงมักต้องรู้ชื่อเรื่องหรืออย่างน้อยชื่อตอนเพื่อระบุคนพากย์ที่แน่นอนได้ ผมให้คำตอบแบบรวดเร็วไม่ได้โดยตรงในตอนนี้ แต่ถ้าคุณบอกชื่ออนิเมะหรือยกตัวอย่างฉากมาสักนิด ฉันจะตอบแบบระบุชื่อคนพากย์ไทยได้ทันทีและเล่าพื้นฐานเกี่ยวกับสไตล์การพากย์ที่เขาทำนะ

ไม่มีภาพยนตร์หรือซีรีส์หลักที่นำ 'ไอน์สไตน์' มาเจอกับ 'พระพุทธเจ้า' ในเชิงตัวตนจริงๆ เพราะสองบุคคลนี้มาจากยุคและบริบทที่แตกต่างกันมาก แต่ฉันชอบพูดคุยเรื่องนี้เพราะมันเปิดพื้นที่ให้คิดเกี่ยวกับการปะทะระหว่างวิทยาศาสตร์กับจิตวิญญาณในงานศิลป์ งานภาพยนตร์ที่เกี่ยวกับไอน์สไตน์มักจะโฟกัสไปที่ชีวิต งานวิจัย และความสัมพันธ์ทางวิชาการ เช่นเรื่อง 'The Young Einstein' ที่เล่นกับการสมมติและมุขตลก ส่วนหนังที่ว่าด้วยพระพุทธเจ้ามักมุ่งไปที่การตรัสรู้และประวัติศาสตร์ เช่น 'Little Buddha' ซึ่งพยายามเล่าเรื่องด้วยมุมมองเชิงประสบการณ์ทางศรัทธา ฉันมักนึกภาพฉากที่ผู้กำกับนำแนวคิดของทั้งสองฝ่ายมาวางคู่กันแบบสัญลักษณ์: ฉากนิยายทดลองหนึ่งฉากอาจให้ตัวแทนนักวิทยาศาสตร์คุยกับนักบวชเพื่อหาจุดร่วมของคำถามเรื่องความจริงและความหมาย ในมุมมองของคนดู ฉากที่ไม่ได้ให้ทั้งสองเป็นบุคคลทางประวัติศาสตร์จริงๆ แต่เป็นตัวแทนแนวคิด กลับมีเสน่ห์มากกว่า เพราะเปิดโอกาสให้บทสนทนาเชิงปรัชญาเกิดขึ้นโดยไม่ติดกรอบประวัติศาสตร์ ฉันชอบความเป็นไปได้แบบนั้น—ภาพยนตร์แนวทดลองหรือหนังสั้นศิลปะมักจะเป็นที่ที่ไอเดียแบบนี้เกิดขึ้นได้ดีที่สุด

ชื่อ 'โรเบิร์ต ไอน์สไตน์' ที่หลายคนถามถึงโดยส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากนิยายเล่มดังเล่มหนึ่ง แต่เป็นชื่อที่มีรากจากประวัติศาสตร์จริงๆ และมักปรากฏในบันทึกหรือเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์มากกว่าจะเป็นตัวละครจากงานวรรณกรรมเดียว ผมมักจะมองเรื่องแบบนี้ด้วยมุมคนชอบสืบเสาะว่าชื่อแบบนี้ถูกเอาไปใช้ในงานสร้างสรรค์อย่างไรบ้าง: บางครั้งนักเขียนหยิบชื่อนามสกุลจริงมาเป็นแรงบันดาลใจ แต่ไม่ได้สร้างต้นกำเนิดขึ้นมาในหนังสือเล่มเดียว ถ้าต้องการยืนยันแหล่งที่มาจริงๆ ให้ลองดูเอกสารอ้างอิงในหนังสือประวัติศาสตร์หรือบทความสารคดีเกี่ยวกับครอบครัวไอน์สไตน์ เพราะที่มาของชื่อนี้มีผลงานเชิงสารคดีและรายงานทางประวัติศาสตร์หลายชิ้นที่กล่าวถึงบุคคลจริงมากกว่าจะเป็นนิยาย ท้ายสุดแล้ว ผมคิดว่าการเข้าใจความแตกต่างระหว่างตัวละครที่ถูกสร้างขึ้นกับบุคคลในประวัติศาสตร์ทำให้การอ่านสนุกขึ้น และยังช่วยให้เราประเมินต้นตอของชื่อหรือเรื่องราวได้ถูกต้องขึ้นด้วย

ความทรงจำหนึ่งเกี่ยวกับโลกการ์ตูนทางทะเลผุดขึ้นมาเมื่อคิดถึงหอยทากในงานภาพยนตร์การ์ตูนที่ชวนฮาและแปลกตา ในโลกของ 'One Piece' ตัวละครประเภทหอยทากที่เรียกว่า 'เดนเดนมูชิ' ทำหน้าที่เหมือนโทรศัพท์และวิทยุขนาดยักษ์ ซึ่งผมชอบความคิดบ้าๆ นี้เพราะมันยกระดับสิ่งมีชีวิตธรรมดาให้กลายเป็นเทคโนโลยีที่อบอุ่นและตลก การออกแบบที่ต่างกันระหว่างสายพันธุ์ของเดนเดนมูชิ สกุลและขนาดที่หลากหลายสะท้อนถึงความคิดสร้างสรรค์ของผู้สร้างได้ชัดเจน เมื่อคิดถึงฉากที่ใช้เดนเดนมูชิสื่อสาร ผมมักนึกถึงมุมมองของนักเดินเรือที่พึ่งพาเครื่องมือเหล่านี้เพื่อเชื่อมโลก ซึ่งทำให้การติดตามข่าวสารของลูกเรือมีเสน่ห์แบบการ์ตูน การใส่หอยทากเป็นองค์ประกอบเรื่องราวไม่เพียงแต่เป็นมุขตลก แต่ยังช่วยสร้างระบบสื่อสารในโลกสมมติอย่างน่าจดจำ

ชอบคิดว่าแนวคิดที่ให้ 'ไอน์สไตน์พบพระพุทธเจ้า' มันมักอยู่ในพื้นที่กลางระหว่างวิทยาศาสตร์กับจิตวิญญาณ มากกว่าจะเป็นพล็อตนิยายที่ให้ทั้งสองตัวละครปรากฏตัวตรงๆ ในงานแนววิชาการเชิงเปรียบเทียบซึ่งอ่านได้เหมือนหนังสือความคิด เรื่องที่เด่นชัดคือ 'The Tao of Physics' ของ Fritjof Capra ที่เปรียบเทียบความคิดฟิสิกส์สมัยใหม่กับแนวคิดทางตะวันออก โดยหยิบเอาภาพจำอย่างไอน์สไตน์มาเป็นสัญลักษณ์ของวิทยาศาสตร์ ส่วนพระพุทธเจ้าถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของการตื่นรู้ด้านจิตวิญญาณ อีกเล่มที่มีน้ำเสียงคล้ายกันคือ 'The Dancing Wu Li Masters' ของ Gary Zukav ซึ่งไม่ได้ให้พล็อตพบปะแบบตัวต่อตัว แต่สร้างสนามความคิดให้ผู้อ่านรู้สึกว่าแนวคิดทั้งสองสามารถคุยกันได้ งานศิลปะการแสดงก็เป็นพื้นที่หนึ่งที่มักเอาไอคอนมาเล่นเชิงสัญลักษณ์ เช่น อุปรากร/การแสดงทดลอง 'Einstein on the Beach' ของ Philip Glass ถึงจะไม่ได้ให้พระพุทธเจ้าปรากฏ แต่บรรยากาศมินิมัลและจังหวะซ้ำ ๆ ของมันชวนให้คิดถึงการปฏิบัติสมาธิทางพุทธ และทำให้ภาพของไอน์สไตน์กลายเป็นสิ่งที่สามารถยืนข้างแนวคิดตะวันออกได้ ผลงานพวกนี้จึงเหมือนการจัดเวทีให้สองโลกคุยกันมากกว่าจะเป็นการประชันตัวละครจริง ๆ — มุมมองแบบนี้ยังคงทำให้ฉันตื่นเต้นที่จะอ่านดูว่าสองสัญลักษณ์นั้นจะสะท้อนกันอย่างไร