C 6

DOVE

"PAGPASENSYAHAN muna itong bahay namin, wala eh, sadyang mahirap lang kami," pilit ang ngiting ani ni Angen sa akin.

Tinapik ko naman ito sa balikat. "Ano ka ba, sanay na ako."

"Hmmp. Parang mayaman ka nga eh. Ang kinis-kinis mo. Sobrang ganda pa."

Ngumiti naman ako.

"Nandito na pala si tatay. Halika, ipakilala kita."

Lumapit naman kami ni Angen sa kanyang ama na kararating lang ito galing sa bukid.

"Tay, si Laila pala. Kasamahan ko na nagtatrabaho sa hacienda ng Herrer. Laila, Tatay Magno ko pala."

Agad Naman ako nakipagkamay rito pero iniwas ni Mang Magno ang kanyang kamay. May katandaan na rin ito at nakakabilib na nakaya pa niya magtrabaho.

"Naku hija, marumi ang kamay ko. Angen, magtimpla ka ng dalawang kape. At may nilagang kamote ang iyong ina, ipa-meryenda mo kay Laila."

Agad naman tumalima si Angen papunta sa kusina.

"Upo ka ineng. Pasensya na at maliit lang ang bahay namin."

"Salamat Po," tumikhim muna ako at seryosong nakatingin kay Mang Magno.

"Mang Magno, kamusta naman po ang kita niyo sa bukid?"

Napabuntonghininga naman ito. "Halos wala rin kami kinikita. Bukod na kinukutungan kaming magsasaka, kinuha pa nila ang aming bukirin na diyan kami kumukuha ng hanap-buhay."

Napaayos naman ako ng upo. "Kinuha? Sa inyo po bang mga magsasaka ang lupain na iyon?"

Tumango naman ito. "Oo sa amin. Balita nga namin, gagawin daw nilang planta. At narinig ko rin, pagtataniman daw ng marijuana."

Saglit naman kami tumigil sa pagsasalita ni Mang Magno dahil dumating si Angen.

"Ito na ang kape at kamote. Laila, makipagkuwentuhan ka muna kay tatay, bibili lang ako ng bigas at sardinas para sa hapunan natin."

"Ibili mo rin ako ng sigarilyo. At Angen, bumalik ka kaagad, baka mapag-tripan ka ng mga tambay diyan!"

"Oho. Sige na, aalis na ako."

Pagkaalis ni Angen, kinuha ko naman ang wallet ko at pinakita ko kay Mang Magno ang aking tsapa at police I'd.

"Ako po si Lieutenant Mantala, police Manila. Nandito po ako para imbestigahan ang mga illegal na negosyo dito sa inyong lugar."

Napanganga naman si Mang Magno.

"Mang Magno kailangan ko ang tulong niyo. Tutulungan ko kayo na ibalik ang mga lupain niyong magsasaka."

"N-Nabigla lang ako, ineng. Police ka pala."

Ngumiti naman ako. "Pero tayo lang ang nakakaalam nito. Huwag Po kayo mag-alala, sagot ko ang kaligtasan ng pamilya niyo."

Ngumiti naman ang matanda sa akin.

"Tuwing gabi, may nagtatrabaho sa bukid. Mga tauhan ni Governor. Binabakuran na nila ang lupain. Hindi naman kami makapagsumbong sa mga police at hawak din sila ni Governor."

Tumango naman ako. "May kabayo po ba kayo dito?"

"Wala hija. Pero iyong kumpare ko meron. Mamaya, manghiram tayo."

"Good. Mamayang gabi, pupuntahan ko po ang lugar na tinutukoy niyo."

Nagpaalam muna ako saglit kay Mang Magno at lumabas ng bahay. Tinawagan ko naman ang ang isa sa mga tauhan ko na nandito rin sa Batangas.

"Bring my things here. May lakad ako mamayang gabi."

"Okay, boss. Bigay niyo lang ang address niyo. At may sasabihin din ako sa inyo."

"Okay." Agad ko naman pinatay ang tawag.

Huminga naman ako ng malalim. Malapit na rin ang election, at kailangan ko na bumalik sa Manila. Isa rin akong kukunin na personal bodyguard ni Senator Vernan Walton sa darating na eleksyon.

"Ineng, dito ka muna. Susunduin ko lang si Angen baka pinagtripan ng mga h*******k na mga addict dito sa lugar namin."

"Sama na po ako!"

Limang minuto rin kami naglalakad ni Mang Magno bago nakarating sa isang maliit na tindahan.

"Mga pusher mga iyan. Tauhan ni Governor at Congressman. Wala na talaga kapag-pag-asa ang lugar namin dito," nakangusong turo ni Mang Magno.

Nahagip naman ang tingin ko kay Angen na parang nagwawala. Mabilis naman ang hakbang namin na lumapit rito.

"T-Tay!" tumakbo naman si Angen papunta sa amin.

"Anong nangyari?" tanong ko rito.

"Kinuha kasi nila ang pera ko! Iisang-daan lang nga, kukunin pa nila!"

"Hayaan mo na. Umuwi na tayo," diin na turan ni Mang Magno.

Napatingin naman ako sa mga kalalakihan na nag-iinuman. Nakangisi ang mga ito na nakatingin sa amin. Sumisipol pa ang mga ito.

Tumayo naman ang isang lalaking matangkad, may kalakihan ang katawan at lumapit sa amin.

"Wow! Ang ganda mo! Sobrang puti at sobrang kinis! Taga Manila ka ba? Halika, inom ka muna," nakangising saad niya sa akin.

Umawat naman si Mang Magno. "Baste, pagpasensyahan ko kayo na kinukutungan niyo kami dito, pero ang pangbabastos niyo sa mga babae, ay hindi ko na palalampasin!"

Humalakhak naman ang lalaking nangangalang Baste.

"Mang Magno, huwag ka na makialam. Pasalamat ka nga, iyong anak mo hindi ko pa nadali. Huwag mo na ipagdamot itong mestisa na kasama mo."

Tumikhim naman ako at ngumiti ng matamis kay Baste. May itsura naman ito at maayos ang porma.

"Gusto mo ba ako tikman? Makipagkita ka sa akin mamayang alas siyete ng gabi diyan sa kanto. Huwag mo sabihin sa mga kasama mo at baka mainggit sila sa'yo."

Nanlalaki naman ang mga mata Niya na tumango. "Oo naman! Sige, at diretso tayo sa bayan, maraming hotel doon!" Parang ulol na aso ito na nakangisi.

"See you later, Baste," mahinang saad ko naman at niyaya ko na umalis sila Mang Magno at Angen.

"Nababaliw ka na ba, Laila! Gagahasain ka ni Baste! Kapag hindi ka naman dumating sa kasunduan niyo, malamang pupuntahan ka sa bahay!" Galit na sermon sa akin ni Angen.

"Ayoko na madamay kayo, Angen. Kaya makipagtagpo ako sa kan'ya. Huwag ka mag-alala, kaya ko naman ang sarili ko."

"Laila naman! Addict iyang si Baste! Baka patayin ka niyan eh! Jusko! Sana hindi na kita isinama dito!"

Pagdating namin sa bahay nila Angen, nadatnan namin ang kanyang ina.

"Nay, si Laila ho. Kasamahan ko sa Hacienda. Laila, si Nanay Lagring ko."

"Kamusta ho kayo?" nagmano naman ako rito.

"Napakaganda mo, ineng. Maayos naman ako, at ito nga kararating lang galing sa bukid."

"Lutuin ko lang ho ang natirang bigas," paalam naman ni Angen.

"Upo ka muna, hija. Magbibihis muna ako at basa ng pawis. Tutulungan ko rin si Angen magluto ng hapunan natin," aniya ni Aling Lagring.

Pagkaalis ng mag-ina, kinausap ko naman si Mang Magno.

"Aalis ho ako mamaya. Ang kabayo itali niyo lang ho doon sa malaking puno."

"Mag-ingat ka kay Baste, hija. At lalo na sa pagpunta mo sa bukid mamayang gabi."

Ngumiti naman ako kay Mang Magno. "Salamat ho. Huwag ho kayo mag-alala, hindi ako ipapadala ng superior ko dito kung hindi ako magaling na police."

"Halata ko nga. At sa palagay ko nga rin hindi ka basta-bastang police lang. Sa tanda ko na ito, dati ako naging tauhan rin ng isang organization."

Napatigil naman ako.

"Ang tattoo mo sa leeg, tattoo ng mga kasali sa underground, katulad ni Boss Grey ang tattoo mo," aniya ni Mang Magno.

"May alam kayo sa Underground?" Nagtatakang tanong ko rito.

Tumango Naman ito.

"Naging tauhan ako ni Grey Herrer. Isa ako sa mga tauhan niya na sumasama sa kanyang mga lakad. Hanggang nakapag-asawa ito at ito na nga, kaming mga tauhan niya, binigyan kami ng pera at lupain dito sa Batangas. Matagal na panahon na nagkanya-kanya kami. Hanggang wala na kami nabalitaan kay Boss Grey. Nagulat lang ako na may Hacienda pala siya dito. Natuwa naman ako at inutusan ko mag-apply si Angen kahit katulong sa Hacienda. Nagbabakasakali ako na makita si Boss Grey at makahingi ng tulong sa nangyari dito."

Hinawakan ko naman ang balikat ni Mang Magno.

"Siguradong matutulungan kayo ni Grey Herrer. Tanging ang lupain ng Herrer ang hindi pinapakialaman ng mga sindikato dito.

Tumango naman si Mang Magno. "Tama ka, hija. Naubos na rin ang pera ko dahil sa mga h*******k na iyon! Nagkandahirap na kami rito. Kung bata-bata pa ako, kaya ko sila labanan. Pero matanda na ako at mas pinili ko pa rin ang kaligtasan ng mag-ina ko."

Ngumiti naman ako. "Huwag ho kayo mag-alala. Tutulungan ko ho kayo."

Maluha-luha naman ang matanda.

"Kung dati kayong tauhan ng isang Underground Boss, alam niyo rin ho siguro ang rules," diretso sa mata na tiningnan ko si Mang Magno.

Tumango naman ang matanda. "Ang pagpatay ng walang awa."