ควีนวิคตอเรีย ครองราชย์กี่ปีและทำอะไรสำคัญ

ดิฉันชอบนั่งคิดเรื่องตระกูลราชวงศ์เป็นครั้งคราว แล้วก็มักจะนึกถึงขนาดครอบครัวของพระราชินีวิกตอเรีย—เธอมีพระราชโอรสพระธิดาทั้งหมดเก้าพระองค์ รายชื่อโดยสรุปคือ: เจ้าหญิงวิกตอเรีย (ต่อมาเป็นราชินีแห่งปรัสเซียในฐานะพระมเหสีของกษัตริย์เฟรดเดอริก), เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด (ต่อมาคือเอ็ดเวิร์ดที่ 7), เจ้าหญิงแอลิซ, เจ้าชายอัลเฟรด, เจ้าหญิงเฮเลนา, เจ้าหญิงหลุยส์, เจ้าชายอาร์เธอร์, เจ้าชายลีโอโปลด์ และเจ้าหญิงบีทริซ การมีลูกจำนวนมากแบบนี้ไม่ได้เป็นเรื่องแปลกในราชสำนักยุคนั้น แต่รายละเอียดเล็กๆ อย่างโรคฮีโมฟีเลียของลีโอโปลด์หรือการจากไปก่อนวัยอันควรของแอลิซ ทำให้ครอบครัวนี้มีทั้งความยิ่งใหญ่และความเศร้าในเวลาเดียวกัน การมองว่าเธอเป็น 'ย่าทั่วยุโรป' ก็มาจากการแต่งงานของพระราชโอรสพระธิดาเหล่านี้ที่ผูกสัมพันธ์กับราชวงศ์ต่างประเทศ ผลกระทบของการแต่งงานเหล่านั้นทำให้เครือญาติของพระราชินีมีบทบาทในเหตุการณ์ยุโรปอีกหลายช่วง ซึ่งทำให้เรื่องราวครอบครัวของเธอน่าติดตามมากกว่าตัวเลขเพียงอย่างเดียว

การครองราชย์ของควีนวิคตอเรียกลายเป็นจุดศูนย์กลางทางสัญลักษณ์ที่ทำให้จักรวรรดิอังกฤษมีภาพลักษณ์ชัดเจนและเป็นหนึ่งเดียวมากขึ้น ผมมองว่าความสำคัญเชิงสัญลักษณ์นี้มีผลจริงจังต่อการขยายอาณาจักร เพราะสถาบันพระมหากษัตริย์กลายเป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมที่ช่วยเชื่อมโยงดินแดนที่อยู่ห่างไกลเข้าด้วยกัน ชื่อของวิคตอเรียและพิธีการต่าง ๆ สื่อสารค่านิยมแบบวิกตอเรียน—ความประหยัด ความรับผิดชอบของชนชั้นนำ และความคิดว่าอารยธรรมตะวันตกต้องแพร่ไปสู่ดินแดนอื่น—ซึ่งมักถูกใช้เป็นข้ออ้างเชิงศีลธรรมสำหรับการยึดครอง นอกจากภาพลักษณ์แล้ว ฉันยังเห็นว่าการสนับสนุนสถาบันต่าง ๆ รอบพระราชวงศ์ เช่น นิทรรศการใหญ่ของยุโรป การส่งเสริมการเดินเรือระยะไกล และการเป็นจุดรวมทุนของชนชั้นนำ ทำให้การปกครองของอังกฤษได้รับการยอมรับทั้งในและนอกประเทศ ด้วยเหตุนี้ จักรวรรดิไม่ได้ขยายแค่ด้วยกองทัพหรือการค้าจริง ๆ แต่ยังขยายด้วยอุดมคติและภาพลักษณ์ที่ควีนวิคตอเรียช่วยประกอบขึ้น ซึ่งทำให้การยึดครองหลายแห่งถูกเห็นว่าเป็นเรื่องที่รับได้ตามมาตรฐานยุคนั้น

การขึ้นครองราชย์ของรัชกาลที่ 2 ในปี พ.ศ. 2352 (ค.ศ. 1809) เป็นเหตุการณ์ที่ฉันติดตามอ่านและคิดถึงบ่อย ๆ เพราะมันไม่ใช่แค่การเปลี่ยนผู้ปกครอง แต่เป็นจุดเปลี่ยนของวิถีวัฒนธรรมในราชสำนักอย่างชัดเจน เมื่อตอนพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยเสด็จขึ้นครองราชย์ ทรงสืบต่อกรุงรัตนโกสินทร์จากรัชกาลที่ 1 และในช่วงรัชสมัยนี้ฉันเห็นว่าพระองค์ทรงให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูศิลปะและวรรณคดีอย่างมาก ทรงอุปถัมภ์กวีและศิลปินในราชสำนัก ทำให้ผลงานวรรณคดีไทยรุ่งเรืองขึ้น เช่นการส่งเสริมกาพย์กลอนและนาฏศิลป์ ภาพในใจของฉันเกี่ยวกับรัชกาลที่ 2 จึงเป็นภาพของพระราชาแนวศิลปินที่ปล่อยให้สุนทรียะแผ่ขยายไปทั่ววัง แต่พร้อมกันนั้นก็มีปัญหาทางการบริหารบางอย่างที่ทำให้อำนาจส่วนกลางอ่อนลงไป และเมื่อพระองค์สิ้นพระชนม์ใน พ.ศ. 2367 ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ก็วางรากให้กับยุครัชกาลต่อมาอย่างชัดเจน

วันที่ 20 มิถุนายน 1837 เป็นจุดเริ่มต้นของการครองราชย์ที่ยาวนานและมีอิทธิพลมากของอลิซาเบธวิกตอเรีย ฉันจะบอกแบบตรง ๆ ว่าเธอครองราชย์ตั้งแต่วันที่ 20 มิถุนายน 1837 จนถึงวันที่ 22 มกราคม 1901 รวมเป็นเวลา 63 ปี 7 เดือน และประมาณ 2 วัน การนับแบบนี้ช่วยให้เห็นภาพชัดว่าเป็นช่วงเวลาที่ยาวนานเพียงใดเมื่อมองจากมุมชีวิตมนุษย์ธรรมดา ในช่วงเวลานั้นนอกจากตัวเลขปีแล้ว ยังมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ทั้งในด้านอุตสาหกรรม สังคม และการเมือง ฉันมักนึกภาพวัยรุ่นอายุสิบแปดขึ้นครองราชย์และต้องรับมือกับโลกที่เปลี่ยนเร็วกว่าเดิม เธอแต่งงาน มีครอบครัว และกลายเป็นสัญลักษณ์ของยุคสมัย รวมทั้งบทบาทของจักรวรรดิที่ขยายตัว การครองราชย์ยาวนานแบบนี้ทำให้ชื่อของเธอกลายเป็นคำอธิบายยุคสมัย — ยุควิกตอเรียน — ที่สะท้อนทั้งความรุ่งโรจน์และความขัดแย้งทางสังคม ยังจดจำได้ว่าในประวัติศาสตร์อังกฤษมีเพียงไม่กี่พระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์ยาวเทียบเท่านี้ และการที่เธอครองราชย์มากกว่า 63 ปีทำให้มรดกทางวัฒนธรรมและสถาปัตยกรรมหลายอย่างยังคงอยู่จนถึงทุกวันนี้ นี่เป็นเรื่องที่ทำให้ฉันรู้สึกทั้งทึ่งและคิดถึงการเปลี่ยนผ่านของเวลาในมิติที่ไม่ใช่แค่เหตุการณ์รายวัน แต่เป็นการเปลี่ยนผ่านของยุคสมัยเอง

แค่เอ่ยชื่อสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ ก็เห็นภาพงานหลากหลายที่ทรงทำเพื่อสังคมไทยอย่างชัดเจน — งานที่เด่นและเป็นรูปธรรมทำให้หลายชุมชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นและวัฒนธรรมไทยได้รับการอนุรักษ์ไว้ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ ฉันชอบสังเกตว่าพระราชกรณียกิจของพระองค์ไม่ได้จำกัดอยู่แค่พิธีการ แต่ขยายไปสู่การสร้างงานสร้างรายได้ การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม และการดูแลสุขภาพของประชาชน หนึ่งในด้านที่โดดเด่นมากคือการส่งเสริมผ้าไทยและผ้าไหม ทรงใส่เสื้อผ้าไทยในโอกาสสำคัญและสนับสนุนช่างท้องถิ่น ทำให้ผ้าไทยกลับมาได้รับความนิยมทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งเป็นการพลิกโอกาสให้ชุมชนหัตถกรรมมีรายได้เพิ่มขึ้น นอกจากนั้นพระองค์ทรงสนับสนุนโครงการพัฒนาชุมชนแบบยั่งยืน โดยส่งเสริมความรู้ด้านการเกษตร การแปรรูปผลิตภัณฑ์ และอาชีพเสริมสำหรับครอบครัวชนบท งานลักษณะนี้ช่วยลดความยากจนในหลายพื้นที่และเชื่อมโยงวัฒนธรรมเข้ากับเศรษฐกิจท้องถิ่นได้อย่างน่าอัศจรรย์ พระราชกรณียกิจด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและพืชพันธุ์ก็สำคัญเช่นกัน ตัวอย่างหนึ่งที่ชัดคือการที่พระองค์ทรงมีบทบาทกับ 'สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์' ซึ่งเป็นแหล่งอนุรักษ์พรรณไม้และเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านพฤกษศาสตร์สำหรับเยาวชนและนักวิจัย การส่งเสริมด้านสุขภาพก็เป็นอีกด้านที่พระองค์ทรงให้ความสำคัญ ทั้งโครงการที่มุ่งดูแลแม่และเด็ก การสนับสนุนโรงพยาบาลและการให้ความช่วยเหลือด้านการสาธารณสุขในพื้นที่ห่างไกล ทำให้คนในชุมชนสามารถเข้าถึงการรักษาและความรู้ด้านการดูแลสุขภาพพื้นฐานได้มากขึ้น ในบทบาทเชิงพิธีการและการทูต พระองค์ทรงเป็นตัวแทนสำคัญของประเทศไทยในงานระหว่างประเทศ การเสด็จเยือนต่างประเทศและการรับรองแขกสำคัญจากต่างชาติช่วยเสริมภาพลักษณ์ประเทศไทยในด้านวัฒนธรรมและการทูตเชิงอ่อนโยน การเป็นผู้อุปถัมภ์งานศิลปวัฒนธรรมส่งผลให้การแสดงดนตรี-นาฏศิลป์ไทยได้รับการสนับสนุนและมีเวทีแสดงมากขึ้น โดยรวมแล้วพระราชกรณียกิจของพระองค์มีความต่อเนื่อง ชัดเจน และสัมผัสได้ถึงผลลัพธ์ในชีวิตจริงของประชาชน มองรวมๆ แล้ว สิ่งที่ทำให้พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ น่าสนใจคือความเชื่อมโยงระหว่างการอนุรักษ์วัฒนธรรมกับการแก้ไขปัญหาสังคมอย่างเป็นรูปธรรม ไม่ว่าจะเป็นการรักษาศิลปะประจำชาติ การพัฒนาชุมชน หรือการดูแลสุขภาพ การกระทำเหล่านี้ยิ่งทำให้รู้สึกอบอุ่นและเชื่อมโยงกับรากเหง้าของคนไทยมากขึ้น นี่คือสิ่งที่ทำให้ฉันรู้สึกชื่นชมและเห็นคุณค่าของพระราชกรณียกิจของพระองค์อย่างจริงจัง

ภาพยนตร์ 'The Young Victoria' น่าจะเป็นทางเข้าที่ดีถ้าต้องการเห็นช่วงวัยแรกของพระราชินีวิกตอเรียในเชิงโรแมนติกและประวัติศาสตร์ ผมชื่นชอบวิธีที่หนังเล่าเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างวิกตอเรียกับเจ้าชายอัลเบิร์ตแบบละมุนแต่ไม่หวานจนเลี่ยน ฉากเสื้อผ้า แสงสี และการจัดฉากราชสำนักทำให้รู้สึกว่ากำลังยืนอยู่ในยุคนั้นด้วยตัวเอง แม้ภาพรวมจะให้ความรู้สึกเหมือนหนังรักที่ผสมกับชีวประวัติ แต่ก็มีความเป็นกลางทางการเมืองที่น่าสนใจ เช่น การชี้ให้เห็นแรงกดดันจากคณะรัฐมนตรีและชนชั้นนำที่อยากคุมการขึ้นครองราชย์ การแสดงของนักแสดงนำทำให้ตัวละครมีมิติ — ไม่เพียงแค่ราชินีแสนงาม แต่เป็นคนที่ต้องต่อสู้กับบทบาทและความต้องการส่วนตัว นี่คือภาพยนตร์ที่ผมมักจะแนะนำให้คนอยากรู้จักวิกตอเรียแบบอบอุ่นแต่ยังคงมีกลิ่นอายประวัติศาสตร์อยู่

พอได้หยิบ 'กําเนิดบาปทาโกปี้' ขึ้นมาดูครั้งแรก ความรู้สึกเหมือนเจอของเล็ก ๆ ที่หนักแน่นมากกว่าที่คาดไว้ ผมอ่านแล้วพบว่า ต้นฉบับของเรื่องนี้เป็นผลงานมังงะรวมเล่มแบบสั้น—รวมเล่มเดียวที่เล่าเรื่องต่อเนื่องเป็นชุดบทสั้น ๆ โดยรวมแล้วมีประมาณหกบทหลักที่พาเราไหลจากเหตุการณ์หนึ่งไปอีกเหตุการณ์หนึ่งอย่างกระชับ ไม่ได้ยืดยาวเหมือนซีรีส์ยาว ๆ และการตีพิมพ์ที่ผมเห็นมีทั้งรูปแบบหนังสือรวมเล่มปกกระดาษ (tankōbon) และเวอร์ชันดิจิทัลสำหรับอ่านบนแท็บเล็ตหรืออีบุ๊ก ในเชิงสื่อ นอกจากฉบับรวมเล่มแบบกระดาษและดิจิทัลแล้ว ยังมีการตีพิมพ์ซ้ำบางครั้งในนิตยสารหรือรวมเล่มพิเศษ แต่จนถึงกลางปี 2024 ยังไม่มีการประกาศอนิเมะหรือภาพยนตร์ดัดแปลงอย่างเป็นทางการสำหรับเรื่องนี้ ผมชอบความ compact ของงานต้นฉบับที่ทำให้เรื่องเหมาะจะอ่านในคราวเดียว มากกว่าที่จะขยายเป็นซีรีส์ยาว ๆ นั่นทำให้เวอร์ชันต้นฉบับมีเสน่ห์เฉพาะตัว เหมือนนิทานหนัก ๆ ที่อยู่ในห่อเล็ก ๆ และผมยังอยากเห็นงานนี้ถูกตีความในรูปแบบอื่น ๆ ในอนาคต

เดินผ่านประตูทางเข้าของ 'Kensington Palace' ครั้งหนึ่งทำให้ฉันอยากเล่าเรื่องนี้ให้เพื่อนฟังทันที บรรยากาศภายในพระตำหนักเต็มไปด้วยของใช้สมัยวิคตอเรีย ห้องนอนและห้องทำงานที่จัดแสดงเล่าเรื่องราววัยเด็กของพระองค์ได้ชัดเจน พอได้ยืนอยู่ตรงห้องที่เกี่ยวข้องกับพระราชประวัติแล้วก็รู้สึกเชื่อมโยงกับมนุษย์ธรรมดาคนหนึ่งที่กลายเป็นพระมหากษัตริย์ การจัดนิทรรศการของที่นี่เก่งตรงที่ผสมภาพเก่า จดหมาย และเสื้อผ้า ให้ความรู้สึกอินทีเรียร์แบบบ้านจริง ๆ มากกว่าจะเป็นพิพิธภัณฑ์เย็นชา การเที่ยวที่นี่เหมาะกับคนชอบประวัติศาสตร์เชิงชีวิตประจำวัน มากกว่าการชมสถาปัตยกรรมอย่างเดียว และมีมุมให้ถ่ายรูปสวยทั้งสวนและห้องจัดแสดง ถ้าจะเดินช้า ๆ อ่านคำอธิบายและลองมองรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ จะได้ภาพรวมของชีวิตในสมัยวิคตอเรียที่ละมุนกว่าในตำราอีกเยอะ ตอนออกจากพระตำหนักฉันยังคงคิดถึงจดหมายฉบับเล็ก ๆ ใบหนึ่งที่อ่านแล้วทำให้นึกว่าเบื้องหลังราชวงศ์ก็มีความเป็นคนธรรมดาอยู่มาก