ตลาดสินค้าปีศาจมีแนวโน้มแบบไหนในประเทศไทยตอนนี้?

ฟังแบบตรงๆเลย ผมว่าประเด็นของงานลิขสิทธิ์มักจะแยกส่วนชัดเจน ระหว่างสิทธิ์อนิเมะกับสิทธิ์งานพิมพ์และสินค้ารอง ตัวอย่างที่เห็นชัดคือกรณี 'Demon Slayer' ที่สตรีมมิ่งและดีลทีวีอาจอยู่กับบริษัทหนึ่ง ขณะที่ลิขสิทธิ์ฉบับพิมพ์หรือการ์ดคอลเลกชันถูกแจกจ่ายโดยสำนักพิมพ์ท้องถิ่นอื่น ๆ ในประเทศไทยเอง ถ้าเรื่องที่คุณหมายถึงคือเวอร์ชันอนิเมะ โอกาสสูงว่าจะเป็นบริษัทอย่าง 'Muse Communication' ที่ถือสิทธิ์ในภูมิภาคหรือทำสัญญาจัดจำหน่ายให้กับแพลตฟอร์มไทย แต่ถ้าเป็นมังงะหรือไลท์โนเวลอาจตกอยู่กับสำนักพิมพ์ไทยที่มีเครือข่ายจัดพิมพ์และจัดจำหน่ายภายในประเทศ ส่วนตัวแล้ว ผมมักจะสังเกตจากช่องทางที่มีการเผยแพร่เป็นหลัก เช่น ถ้าพบคลิปพรีวิวบนช่อง YouTube ของผู้แจกจ่าย นั่นมักเป็นสัญญาณว่าบริษัทนั้นถือสิทธิ์จัดจำหน่ายในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ลักษณะการแบ่งสิทธิ์สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามสัญญาและฤดูกาลของการเจรจา เพราะฉะนั้นการสังเกตการออกสินค้าอย่างเป็นทางการในไทยจะช่วยบอกได้ค่อนข้างชัดเจน

คงไม่มีใครคาดคิดว่าเรื่องเล่าสุดคลาสสิกของบ้านเราอย่างกระสือจะถูกทำเป็นสินค้าน่ารักจนต้องหยิบขึ้นมาดูอีกครั้ง ฉันชอบสังเกตว่าเสน่ห์ของกระสืออยู่ที่ความหลอนผสมความขำ เมื่อศิลปินอินดี้เอาความน่าสะพรึงกลัวมาแปลงร่างเป็นพวงกุญแจ ฟิกเกอร์จิ๋ว หรือหมอนข้างเล็ก ๆ เข้ากับสไตล์คิวท์-ฮอร์เรอร์ ผลลัพธ์มักออกมาเป็นงานที่คนไทยชอบซื้อเป็นของขวัญหรือของที่ระลึก ตอนที่เดินตลาดนัดแถวมหาวิทยาลัยหรือบูธเล็ก ๆ ในงานมาร์เก็ตต่าง ๆ ฉันมักจะเห็นแผงที่ขายพินเคลือบลายกระสือ สติกเกอร์ล้อเลียนฉากหัวลอย และแม้แต่ตุ๊กตาผ้าที่ทำให้กระสือกลายเป็นตัวการ์ตูนที่น่ากอด สาเหตุที่ขายดีสำหรับฉันไม่ใช่แค่ความน่ากลัว แต่เป็นการผสมความคุ้นเคยทางวัฒนธรรมเข้ากับงานดีไซน์ร่วมสมัย คนซื้อจึงรู้สึกว่าของชิ้นนั้นทั้งแปลกและใกล้ตัว ความรู้สึกส่วนตัวคือการเห็นตำนานพื้นบ้านถูกจับมาทำเป็นไอเทมใช้ได้จริง ทำให้เรื่องเล่าที่เคยถูกเล่าในมุมมืดของชุมชนมีพื้นที่ใหม่ ๆ ในชีวิตประจำวันของคนรุ่นใหม่ และนั่นทำให้ฉันยิ้มได้ทุกครั้งที่เห็นกระสือกลายเป็นพวงกุญแจคู่ใจของใครสักคน

ถ้าพูดถึงร้านขายสินค้าการ์ตูนสุดฮอตในไทย สังคมออนไลน์มักจะพูดถึง 'Manga Plaza' ที่สยามสแควร์กันบ่อยๆ ที่นี่มีสินค้าลิขสิทธิ์แท้จากอนิเมะยอดนิยมอย่าง 'Demon Slayer' หรือ 'Jujutsu Kaisen' ให้เลือกซื้อทั้งเสื้อผ้า ฟิกเกอร์ และของใช้ประจำวัน แถมยังมีโปรโมชั่นพิเศษช่วงเปิดตัวสินค้าใหม่เสมอ ความประทับใจส่วนตัวคือบรรยากาศในร้านที่ตกแต่งเหมือนย่านการค้าในโตเกียว ทำให้รู้สึกเหมือนได้ช้อปปิ้งอยู่ที่ญี่ปุ่นจริงๆ

ตลาดแฟนเมดไทยช่วงหลังเต็มไปด้วยของที่ทำให้คิดถึงวัยเด็กและความครีเอทีฟแบบบ้านๆ — น่าแปลกใจที่โดจิน 'โปเกมอน' แบบน่ารัก-เก็บสะสมขายดีสุด ๆ ในกลุ่มคนทั่วไป ฉันมักเห็นบูธที่ประสบความสำเร็จจะเน้นงานภาพสีสดใสเป็นเล่มปกแข็งหรือซอฟต์คัฟท์ขนาดพอดีมือ พร้อมสติกเกอร์เซ็ตและโพสต์การ์ดของตัวละครคลาสสิกอย่าง 'พิคาชู' ที่ถูกวาดเป็นชิบิในธีมต่าง ๆ งานแนวนี้จับกลุ่มวัยเริ่มทำงานที่อยากซื้อของน่ารักเก็บไว้หรือให้เป็นของขวัญ อีกเทรนด์ที่มาแรงคือหนังสือภาพฟิคชั่นสั้นเล่าเรื่องชีวิตประจำวันของเทรนเนอร์กับโปเกมอน เนื้อหาเน้นความอบอุ่น แทบไม่ต้องพึ่งแฟนอาร์ตหนัก ๆ ก็ขายได้เพราะเข้าถึงง่าย งานที่ฉันชอบอีกอย่างคือเซ็ตของสะสมขนาดเล็ก เช่น พินเอนาเมลกับแผ่นอะคริลิกคาแรคเตอร์ ที่ผลิตเป็นลิมิตจำนวนจำกัด ทำให้เกิดการพรีออเดอร์และการเทรดย่อย ๆ ในชุมชน ผู้สร้างที่ใส่ใจงานพิมพ์ คุณภาพสี และการบรรจุจะได้เปรียบสุด ๆ เพราะคนไทยชอบของที่ดูเก็บรักษาง่ายและมีความเป็นเอกลักษณ์ นี่แหละคือเหตุผลที่โดจิน 'โปเกมอน' แบบน่ารักและของสะสมจิ๋วยังคงครองตลาดแฟนเมดท้องถิ่นได้อยู่เสมอ

ตลาดฟิกเกอร์ธีมโลกกลมในไทยมีความหลากหลายมากกว่าที่หลายคนคิด และสิ่งที่มักดึงดูดคนซื้อคือการผสมผสานระหว่างการออกแบบที่น่ารักกับรายละเอียดเชิงภูมิศาสตร์ที่ทำให้จับต้องได้ สิ่งที่ฉันสังเกตเห็นบ่อยคือฐานเป็นลูกโลกมินิที่ลงลายแผนที่หรือทะเลใสเหมือนเรซิน ซึ่งช่วยให้ฟิกเกอร์ตัวเล็ก ๆ ดูมีบริบทมากขึ้น รุ่นคอลลาบอแรกเตอร์ที่นำความเป็น 'Final Fantasy' มาผสมกับองค์ประกอบโลก เช่น หินโบราณหรือแผนที่โลกเสมือน จะขายดีในกลุ่มคนชอบงานศิลป์ ส่วนตัวละครจากเกมหรืออนิเมะที่มีธีมเดินทาง จะเข้ากันได้ดีกับฐานเป็นแผนที่หรือมุมมองภูมิประเทศ อีกแนวที่มักร้อนแรงคือของที่เป็นลิมิตเอดิชั่น—งานสีพิเศษ พิมพ์ลายทอง หรือเพิ่มแสง LED ทำให้ฟิกเกอร์เมื่อตั้งโชว์แล้วโดดเด่นในตู้โชว์ ผู้ซื้อชาวไทยให้ความสำคัญกับแพ็กเกจจิ้งและความเล่าเรื่อง แบรนด์ที่ใส่การ์ดสตอรี่ว่าตัวละครเดินทางมาจากภูมิภาคใด จะสร้างความผูกพัน จึงเห็นหลายแบรนด์ทำชุดเซ็ตที่เล่าเรื่องเป็นทริปรอบโลก ฉันมักเลือกงานที่มีความคุ้มค่าในแง่ของรายละเอียดและขนาด เพราะพื้นที่โชว์ในบ้านมักจำกัด ถ้ามองเชิงตลาด ผู้ขายควรมีหลายระดับราคา เริ่มจากราคาจับต้องได้สำหรับแฟนทั่วไป ไปจนถึงพรีออเดอร์แบบจำนวนจำกัดที่นักสะสมยอมควักกระเป๋าให้ สิ่งเล็ก ๆ อย่างแผ่นพับบอกที่มาของลูกโลกหรือสติกเกอร์ลิมิต ก็ช่วยเพิ่มมูลค่าและความน่าสะสมได้ หากต้องเลือกชิ้นเดียวสำหรับวางขายในไทย ฉันคิดว่าฟิกเกอร์ขนาดกลางที่มาพร้อมฐานลูกโลกเรซินใส และมีธีมการเดินทาง จะทำยอดได้ดีเพราะทั้งน่ารักและมีเรื่องเล่าในตัว

รายการชิ้นสะสมจากโลกปีศาจที่ฉันหลงใหลมีหลายอย่างจนเลือกไม่ถูก — ทั้งที่เป็นของใช้งานได้จริงและชิ้นที่เหมือนของวิเศษจากนิยายเลย ของสะสมอันดับต้น ๆ ที่ทำให้ใจฉันเต้นคือรูปฟิกเกอร์ระดับงานสเกล 1/6–1/4 ที่ขึ้นรายละเอียดมือละเอียดเหมือนฉากในอนิเมะ เช่น หน้าแผล รอยฉีก และเอฟเฟกต์พลังวิญญาณ บางครั้งฟิกเกอร์แบบนี้มากับฐานฉากที่เล่าเรื่องได้อย่างสมบูรณ์ ซึ่งทำให้มันมีค่าสำหรับนักสะสมมากกว่าแค่ของประดับ ธีมถัดมาที่ฉันชอบคืออาร์ตบุ๊กฉบับลิมิเต็ดของซีรีส์อย่าง 'Berserk' หรือผลงานที่เน้นคอนเซ็ปต์ปีศาจอย่างละเอียด เพราะภาพร่างแรก ๆ และคอมเมนต์ของผู้วาดมักเปิดเผยแนวคิดที่ไม่มีในฉบับปกติ อีกสิ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือเรพลิก้าของอาวุธหรือเครื่องประดับจากเรื่อง เช่น มีดตราเวท หรือสร้อยที่ตัวละครปีศาจใช้ — ของพวกนี้มักผลิตจำกัดและมีการซีเรียลนัมเบอร์ แน่นอนว่าความต้องการยิ่งสูงเมื่อมีลายเซ็นของคนพากย์หรือทีมงานร่วมด้วย ของสะสมประเภทเสียง เช่น อัลบั้มแทร็กประกอบฉากของ 'Devil May Cry' ก็มีเสน่ห์ในมุมที่ต่างออกไป เพราะมันพาเรากลับไปสู่โมเมนต์สำคัญของเรื่องได้ทันที ในส่วนของการลงทุน ฉันมองหาชิ้นที่มีประวัติชัดเจนและสภาพสมบูรณ์ เพราะถ้าเก็บรักษาดี มูลค่าจะขึ้นตามกาลเวลา นี่แหละคือความสวยของการสะสม: มันทั้งบอกเล่าและสัมผัสได้ เป็นความรักที่จับต้องได้จริง ๆ

ของสะสมประเภทที่คนไทยซื้อกันมากที่สุดสำหรับตัวละครปีศาจหญิงมักจะเป็นฟิกเกอร์สเกลกับฟิกส์เจอร์แบบน่ารักที่วางโชว์ได้เต็มชั้น ฉันชอบสังเกตว่าถ้ามีซีรีส์ที่ฮิตจริง ๆ อย่าง 'Kimetsu no Yaiba' ตัวละครที่เป็นปีศาจหญิงจะถูกผลิตออกมาเป็นรุ่นต่าง ๆ ตั้งแต่ Nendoroid แบบหัวโต ไปจนถึงฟิกเกอร์สเกลที่รายละเอียดจัดเต็ม อีกอย่างที่สร้างยอดขายได้ดีคือไลน์สินค้าที่จับต้องง่ายและราคาสบายกระเป๋า เช่น พวงกุญแจอะคริลิก โปสการ์ด และสติกเกอร์พิมพ์ลายตัวละคร การมีสินค้าหลายระดับราคาสำหรับแฟนทุกแบบช่วยให้แฟรนไชส์หนึ่ง ๆ ขยายฐานลูกค้าได้ไว ทำให้ของสะสมประเภทนี้ขายดีในไทยทั้งร้านออฟไลน์และแพลตฟอร์มออนไลน์ต่าง ๆ

แว้บแรกที่ผุดขึ้นในหัวคือคอนแทคเลนส์วงกลมแบบวันเดย์ที่มีสีแดงเข้มกับลายเส้นม่านตาที่ชัดเจน เพราะปีนี้กระแสแฟชั่นตากำลังไหลไปทางความสะดุดตาแบบใช้งานง่ายและปลอดภัยที่สุด ฉันรู้สึกว่าสิ่งที่ทำให้สินค้าประเภทนี้ขายดีสุดเป็นเพราะความลงตัวระหว่างเอฟเฟกต์ที่เด่นกับความสะดวกสบาย: เป็นแบบใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง ไม่ต้องดูแลซับซ้อน เหมาะกับคนที่อยากเปลี่ยนลุคเร็วๆ ก่อนออกงานหรือถ่ายคอนเทนต์ บวกกับขนาดวงที่ทำให้รูม่านตามีขนาดใหญ่ขึ้นเล็กน้อย (แต่ไม่สุดโต่งเท่าแบบสเคลร่า) ทำให้ได้ลุคปีศาจแบบสวยงามในสไตล์โซเชียลมีเดีย นอกจากนี้สีที่ฮิตคือแดงเลือดนก แดงอมส้ม ม่วงเข้ม และทองเหลืองหม่น ซึ่งเข้ากับการแต่งหน้าทางแฟชั่นมาก จากประสบการณ์ส่วนตัว สินค้าที่ติดตลาดมักมาพร้อมตัวเลือกหลายขนาด ค่าแรงที่เข้าถึงได้ มีบรรจุภัณฑ์น่ารัก และการทำคอลแลบกับอินฟลูเอนเซอร์หรือช่างแต่งหน้าชื่อดัง ทำให้ผู้ซื้อกล้าลงทุนทดลองมากขึ้น สรุปว่าถ้าจะมองเป็นเทรนด์หลักของปีนี้ คอนแทคเลนส์วันเดย์ลายปีศาจที่ให้ผลชัดเจนแต่ไม่สุดโต่งคือผู้ชนะสำหรับตลาดแมส — ใช้ง่าย สวยถ่ายรูปดี และมีลูกเล่นสีให้เลือกเยอะ ซึ่งตอบโจทย์ทั้งสายแฟชั่นและสายคอสเพลย์แบบเบาๆ

บอกเลยว่าตอนนี้เห็นคนต่อคิวซื้อ 'มรสุมชีวิต' แบบของลิขสิทธิ์เยอะมาก โดยเฉพาะของที่จับต้องแล้วรู้สึกว่ามีคุณค่าเก็บไว้ได้นาน เช่น เสื้อฮู้ดและเสื้อยืดลายพิเศษที่ทำร่วมกับแบรนด์สตรีทแวร์ท้องถิ่น คนรุ่นใหม่ค่อนข้างนิยมใส่เป็นแฟชั่นประจำวันมากกว่าซื้อมาตั้งโชว์ ทำให้สินค้าประเภทเสื้อผ้าพรีเมียมที่มีแท็กหวือหวาและวัสดุดีขายดีต่อเนื่อง ความน่าสนใจอีกอย่างคือบ็อกซ์เซ็ตลิมิเต็ดที่มาพร้อมอาร์ตบุ๊กขนาดใหญ่และแผ่นเสียง OST แบบสีพิเศษ ของแบบนี้ดึงดูดนักสะสมที่อยากได้ของครบชุดและชอบการเปิดกล่องช้าๆ คือมันให้ความรู้สึกพิธีกรรม เหมือนการฉลองซีรีส์ที่ชอบ นอกจากนี้พวกป้ายโลหะหรือพินสังกะสีที่ออกแบบสวย ๆ ก็เป็นของไซส์เล็กที่คนนิยมซื้อคู่กับเสื้อผ้าหรือกระเป๋า จากมุมมองของคนที่สะสมเอง เห็นชัดว่าคุณภาพการออกแบบและบรรจุภัณฑ์มีผลมากกว่าราคา ถ้าทีมลิขสิทธิ์ใส่ใจรายละเอียด เช่น กระดาษอาร์ตบุ๊กหนา ภาพสวย การพิมพ์สีกลมกลืน คนยินดีจ่ายเพิ่มเพื่อความพิเศษ แถมถ้ามีหมายเลขซีเรียลหรือการผลิตจำกัด มูลค่าจะเพิ่มตามกาลเวลา นี่แหละเหตุผลที่สินค้าลิขสิทธิ์ของ 'มรสุมชีวิต' ที่ผสมระหว่างแฟชั่นและไอเท็มสะสมจึงขายดีจริง ๆ

เราเป็นคนที่ชอบตามข่าวสินค้าลิขสิทธิ์อยู่บ่อยๆ แล้วสังเกตว่าของชิ้นเล็กๆ ที่พกพาสะดวกยังขายดีไม่ตกในไทย — โดยเฉพาะ 'Rio: Rainbow Gate!' สไตล์ที่มีคาแรคเตอร์เด่น ๆ ถ้าทำออกมาเป็นพวงกุญแจอะคริลิกหรือแผ่นสติกเกอร์คุณภาพดี ผู้ซื้อกลุ่มวัยรุ่นและนักเรียนมักจะหยิบใส่ตะกร้าเลย การวางจำหน่ายแบบอีเวนต์กับออนไลน์ผสมกันคือสูตรสำเร็จสำหรับผม: ที่งานคอนเวนชันพวงกุญแจอะคริลิกกับสแตนด์อะคริลิกขนาดเล็กมักขายหมดเร็วเพราะเป็นของฝากราคาย่อมเยา ส่วนผู้เล่นสายเก็บสะสมมักจะตามหาฟิกเกอร์ขนาดกลางถึงใหญ่ผ่านกลุ่มเฟซบุ๊กหรือร้านที่รับพรีออร์เดอร์ อีกอย่างที่ทำให้คนซื้อกระตุ้นคือการมีบัตรรับรองลิขสิทธิ์หรือสติกเกอร์ซีเรียลนัมเบอร์ ทำให้ความเชื่อถือเพิ่มขึ้นและราคาขายต่อมีมูลค่า สรุปว่าในมุมของคนขายและคนสะสม ผมคิดว่าถ้าตั้งงบและกลุ่มเป้าหมายชัดเจน ให้เน้นชิ้นเล็กเป็นของแจกสำหรับงาน+ชิ้นใหญ่พรีออร์เดอร์สำหรับนักสะสม จะช่วยกระจายยอดได้ดี และการทำแพ็กเกจหรือบันเดิลให้ดูคุ้มก็ช่วยดึงลูกค้ารุ่นใหม่ได้มากขึ้น